Trong 6 tiết này để giúp cho học sinh thuộc bài, hìnhthành tính nhịp điệu, thực hiện được bài nhịp điệu với nhạc là việc không dễ.. pháp để phù hợp với kế hoạch dạy học, thực trạng học s
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NAM ĐỊNH
Trang 21 Tên sáng kiến: “Đổi mới phương pháp dạy học nhằm tạo sự hứng thú, tính chủ động, sáng tạo khi học chuyên đề Thể dục nhịp điệu cho học sinh nữ lớp
Trình độ chuyên môn: Cử nhân Thể Dục Thể Thao
Chức vụ công tác: Tổ trưởng chuyên môn
Nơi làm việc: Trường THPT
Điện thoại: 0917265368
Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100%
5 Đồng tác giả: Không
6 Đơn vị áp dụng tạo ra sáng kiến:
Tên đơn vị: Trường THPT
Địa chỉ:
Điện thoại:
Trang 3BÁO CÁO SÁNG KIẾN
I Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến:
Trong lời kêu gọi toàn dân tập thể dục đăng trên báo Cứu quốc ngày
27-3-1946, chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ: “Ngày ngày tập luyện thì khí huyết lưu
thông, tinh thần đầy đủ để giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới…” hay “Mỗi một người dân yếu ớt tức là cả nước yếu ớt, mỗi một người dân mạnh khỏe là cả nước mạnh khỏe…”.
Xuất phát từ lời kêu gọi của Bác, chúng ta hiểu rằng sức khỏe là cái quýnhất của mỗi người Có sức khỏe tốt sẽ tạo điều kiện cho trí tuệ phát triển đượctốt hơn Tập luyện Thể dục thể thao (TDTT) giúp chúng ta có được sức khỏe tốt
Từ đó, chúng ta có thể học tập tốt và tham gia các hoạt động ở nhà trường hayngoài xã hội, đạt hiệu quả cao hơn TDTT góp phần nâng cao chất lượng giáodục, giúp các em trở thành con người có ích cho xã hội
Chính vì thế tuổi trẻ hôm nay - tương lai của đất nước ngày mai đã và đangtiếp tục không ngừng học tập và làm theo lời dạy của Bác Học sinh trườngtrung học phổ thông (THPT) cũng là một trong những lực lượng trẻ,đang cố gắng vươn lên kế thừa và phát huy những tinh hoa trong lời dạy củaNgười Ý thức được về vai trò của Giáo dục thể chất cho các em, chúng tôinhững người Giáo viên làm công tác giáo dục thể chất luôn tâm huyết với nghề,
cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, góp phần tích cực vào mục tiêu Giáodục toàn diện cho thế hệ trẻ
Giáo dục thể chất ở trường THPT bao gồm nhiều chuyên đề khác nhau như:Thể dục , Chạy ngắn, Chạy bền, Nhảy cao, Nhảy xa, Bóng chuyền, Cầu lông, Đácầu, … nhằm phát triển một cách toàn diện các tố chất thể lực của học sinh, giúpcác em phát triển tầm vóc tốt hơn Một trong những chuyên đề giúp các em pháttoàn diện và cân đối về hình thể đó là Thể dục nhịp điệu Thể dục nhịp điệu làmôn thể dục vận động các động tác theo nhạc một cách nhịp nhàng và uyểnchuyển Tác dụng của Thể dục nhịp điệu là giúp cơ thể phát triển khỏe mạnh, trílực tinh thông, làm việc hiệu quả, khả năng dẻo dai và bền sức cũng được khơithông khi tập thể dục nhịp điệu thường xuyên Thể dục nhịp điệu khi học tập tạitrường có tác dụng nâng cao khả năng múa hát và vận động, khả năng nghe nhạcnhịp nhàng, đẩy lùi được căn bệnh béo phì, lười vận động, tự kỷ…
Thực hiện theo kế hoạch dạy học năm học 2016-2017, Thể dục nhịp điệu
Trang 4chuyên đề Thể dục nhịp điệu chỉ gồm 7 tiết, trong đó có 1 tiết kiểm tra, vậy sốtiết thực học chỉ còn 6 tiết Trong 6 tiết này để giúp cho học sinh thuộc bài, hìnhthành tính nhịp điệu, thực hiện được bài nhịp điệu với nhạc là việc không dễ Đểlàm được điều đó cần gây dựng cho các em sự hứng thú, tính tích cực chủ độnglĩnh hội bài tập Có như vậy mới giúp các em thực hiện tốt nội dung bài Thể dục
nhịp điệu lớp 11, từ đó có tác dụng tích cực đến cơ thể của các em… sẽ hình
thành ở các em khả năng sáng tạo khi tham gia các hoạt động đoàn thể Xuất
phát từ thực tế trên tôi nghiên cứu và viết sáng kiến “Đổi mới phương pháp dạy học nhằm tạo sự hứng thú, tính chủ động, sáng tạo khi học chuyên đề Thể dục nhịp điệu cho học sinh nữ lớp 11 trường THPT ”.
II MÔ TẢ GIẢI PHÁP:
1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:
1.1 Thực trạng trước khi áp dụng giải pháp mới.
Như chúng ta đã biết Trường THPT nằm trên địa bàn trung tâmcủa huyện , tuy nhiên học sinh lại nằm rải rác hầu hết các xã, thị trấntrình độ dân trí không đồng đều, nhiều gia đình còn gặp khó khăn về kinh tế.Việc trang trải cuộc sống gia đình đã chiếm mất thời gian chăm lo đến con cáicủa nhiều bậc phụ huynh Hơn nữa, có những phụ huynh cho rằng con em mìnhđến trường mục đích là học văn hóa còn nói đến học Thể dục hay tập Thể thaothì đối với họ là không cần thiết Thậm chí, có những phụ huynh lại có tư tưởngtập luyện TDTT là tốn sức, ảnh hưởng không tốt đến việc học văn hóa Mặtkhác, trường THPT luôn là trường đi đầu trong các hoạt động học tập,với những truyền thống sáng ngời về những môn học tự nhiên như Toán, Lí,Hóa, Sinh Vì thế, những môn học tự nhiên được “lên ngôi” đẩy lại phía sau lànhững môn xã hội như Văn, Sử, Địa và cuối cùng mới đến môn Thể dục Sựphân hóa các môn học và định hướng ngành nghề đã làm cho những môn học bổích trở nên xa cách với học sinh Thêm vào đó, môn Thể dục được xếp xen kẽgiữa các giờ học chính khoá nên nhiều giáo viên và học sinh coi môn Thể dục “ảnh hưởng xấu đến môn học khác” Chính điều đó cũng ảnh hưởng không nhỏđến tâm lí và tư tưởng học tập bộ môn Thể dục của các em
Khó khăn tiếp theo là chuyên đề Thể dục nhịp điệu khối 11 theo kế hoạchgiảng dạy mới chỉ gồm 8 tiết trong đó ghép với 1 tiết chạy bền Vì vậy, việc hìnhthành kĩ năng vận động cho các em là không dễ nếu không đổi mới phương
Trang 5pháp để phù hợp với kế hoạch dạy học, thực trạng học sinh và xu thế xã hộihiện nay.
Còn nhiều hạn chế do cơ sở vật chất chưa đáp ứng được hết các yêu cầuluyện tập của bộ môn nên khi việc thực hiện chương trình còn nhiều khó khănnhư: Trời mưa các lớp học Thể dục không thể đồng loạt học do nhà thể chấtchưa đủ rộng, trang phục luyện tập chưa phù hợp, mở nhạc thì sợ ảnh hưởng đếncác lớp học bên trong,…
1.2 Phân tích ưu nhược điểm của giải pháp cũ để thấy sự cần thiết của việc
đề xuất giải pháp mới nhằm khắc phục nhược điểm của giải pháp cũ:
1.2.1 Ưu điểm của giải pháp cũ: Thực hiện chương trình đúng theo Kế hoạch
dạy học, học sinh chỉ học cần thuộc bài Thể dục nhịp điệu là đạt yêu cầu mônhọc
1.2.2 Nhược điểm của giải pháp cũ: Học sinh không có nhiều hứng thú học,
học đôi khi là do ép buộc nên giờ học trở nên nhàm chán, không khí căng thẳng,học sinh khó hình thành tính nhịp điệu, không biết hoặc không vận dụng linhhoạt bài tập cho việc rèn luyện sức khoẻ hàng ngày, không đạt được mục tiêucủa Giáo dục thể chất
Từ những nhược điểm của giải pháp cũ tôi thấy cần phải tìm ra các biệnpháp giúp học sinh có sự hứng thú trong khi học chuyên đề Thể dục nhịp điệu,
đó là chỉnh sửa biên độ động tác, tính nhịp điệu động tác, ghép nhạc và cuốicùng giáo viên hướng dẫn cho học sinh cách biên soạn bài Thể dục cơ bản, từ đóphát huy tính sáng tạo của các em
Về cơ sở vật chất: Sử dụng hiệu quả các thiết bị có sẵn của nhà trường nhưloa, đài, máy chiếu, nhà thể chất khi cần thiết
Trang 6Giáo viên cần nghiên cứu, tìm tòi phương pháp giảng dạy hiệu quả, chuẩn
bị chu đáo cơ sở vật chất cũng như bài giảng khi lên lớp
2.2 Nét mới và sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ:
So với giải pháp cũ thì giải pháp mới tôi xây dựng tạo cho học sinh cáchtiếp cận nội dung học một cách nhẹ nhàng, sự chủ động lĩnh hội bài tập, khôngphải tiếp thu bài tập một cách thụ động Việc dạy bài mới các em không chỉ góigọn trong việc giúp các em biết và thực hiện được bài tập mà còn giúp các emhiều được về Thể dục nhịp điệu, hiểu về cách thức thực hiện bài Thể dục nhịpđiệu như thế nào là đúng, biên độ như thế nào là đẹp, biểu cảm ra sao, biết cáchthực hiện ghép động tác với nhạc, cách vận dụng bài Thể dục nhịp điệu để tậpluyện hằng ngày Hơn thế nữa còn giúp các em còn biết biên soạn cho mình cácbài thể dục nhịp điệu phù hợp với yêu cầu của bản thân cũng như biết biên soạnbài trong các hoạt động tập thể…
Về cơ sở vật chất điểm mới ở đây là tôi đã sử dụng hiệu quả cơ sở vật chấtsẵn có của nhà trường để mang lại kết quả cao nhất cho giờ học
2.3 Cách thức và các bước thực hiện giải pháp mới:
2.3.1 Khảo sát tổng quan.
Trước khi thực hiện giải pháp mới, tôi tiến hành quan sát sư phạm và kiểm trađánh giá lần một với toàn bộ học sinh nữ các lớp 11 do tôi giảng dạy qua bảngsau:
Bảng 1: Đặc điểm của các đối tượng trước khi thực hiện giải pháp mới.
TT
Thực hiện cơ bản đúng các
tiêu chí bài thể dục nhịp điệu
Trang 72.3.2 Xây dựng kế hoạch giảng dạy giành cho nhóm thực nghiệm.
Căn cứ vào kế hoạch, chương trình môn học của học sinh khối 11 trườngTHPT và chuyên đề giảng dạy môn Thể dục, tôi xây dựng chươngtrình thực nghiệm nhằm tạo sự hứng thú, tính chủ động, sáng tạo cho nhóm thựcnghiệm
Bảng 2: Kế hoạch giảng dạy giành cho nhóm thực nghiệm
1 2 3 4 5 6 7 8
1 Tiếp cận bài thể dục nhịp điệu x
2 Cho học sinh làm quen với nhạc x x x x x x x x
3 Quy ước các tư thế đúng trong thể dục nhịp
điệu
x
5 Phân nhóm luyện tập, nâng cao vai trò của
bạn tập trong việc sửa sai cho nhau
x x x x x x x
2.3.3 Tiến trình thực hiện:
2.3.3.1 Tiếp cận bài thể dục nhịp điệu:
Thực trạng nền giáo dục chung của Việt nam đó là học đôi khi không đi
đôi với hành, nhiều khi học sinh không biết mình đang học nội dung này nhằm
mục đích gì, nó có ý nghĩa gì với bản thân?… Và có mối liên hệ gì với thựctiễn? Nếu như phương pháp cũ, học sinh sẽ tập bài Thể dục nhịp điệu và chỉnghĩ rằng phải thuộc bài để hoàn thành yêu cầu môn học mà không có hứng thú
gì với bài Thể dục nhịp điệu đó Vậy ở đây tôi sẽ giúp học sinh tiếp cận với bàiThể dục một cách dễ dàng, chủ động để hình thành tính tự giác cho các em
- Như chúng ta đã biết âm nhạc có vai trò quan trọng trong cuộc sống, âmnhạc có tác động rất lớn đến quá trình hình thành cũng như phát triển của conngười Bên cạnh đó, âm nhạc còn làm cho con người ta giải tỏa muộn phiền vàmang lại niềm vui trong cuộc sống Âm nhạc luôn luôn là nguồn hạnh phúc chotất cả mọi người sống trên trái đất Không có âm nhạc thế giới thực sự sẽ rấtbuồn tẻ Nếu bạn mở một khúc nhạc, theo phản xạ con người sẽ nhún nhảy theo
Trang 8nhạc, gật gù theo giai điệu Vậy nên việc làm đầu tiên cho việc học bài mới củatôi đó là:
+ Giáo viên thực hiện mẫu bài Thể dục nhịp điệu với nhạc.
+ Cho học sinh xem bài Thể dục nhịp điệu được thực hiện theo nhóm tập với nhạc thông qua máy chiếu.
Khi xem một bài Thể dục nhịp điệu được thực hiện nhuần nhuyễn với nhạc
sẽ giúp các em thích thú, bản thân học sinh nữ tố chất bẩm sinh thường là mềmdẻo, khéo léo, thích múa hát hơn học sinh nam nên các em sẽ rất tò mò và muốnbắt chước…theo bài mẫu
- Đả thông tư tưởng cho học sinh: Khi đã có cảm giác thích thú, việc tiếp
theo là giới thiệu cho học sinh về môn Thể dục nhịp điệu, có thể bẳng các câuhỏi mở:
+ Có em nào biết về Thể dục nhịp điệu không? theo em Thể dục nhịp điệu
2.3.3.2 Cho học sinh làm quen với nhạc:
Giáo viên cần cho học sinh tiếp cận với các giai điệu nhạc Thể dục nhịpđiệu ngay từ các buổi học đầu tiên, trước khi học các động tác nhịp điệu, khôngnhư cách truyển thống đó là thuộc bài rồi ghép với nhạc Bởi không phải họcsinh nào cũng có khả năng cảm nhận được nhịp nhạc giống nhau, việc tiếp cậnvới âm nhạc dần dần giúp các em nắm chắc cách vào động tác với nhạc nheonhịp, theo phách… các em có thể tự tập mọi lúc, mọi nơi Vậy cách cho các emlàm quen với nhạc đó là:
Trang 9- Bật nhạc cho học sinh nhún theo nhịp trống một cách tự nhiên (Việc này
sẽ giúp các em quen với việc thực hiện nhịp động tác với nhịp trống)
- Hướng dẫn học sinh cách vào nhạc, đếm nhạc theo nhịp trống ( nhịp:
1-2- 3- 4- 5- 7- 8; 2/1-2- 3- 4- 5- 7- 8 ; 3/1-2- 3- 4- 5- 7- 8; 4/1-2- 3- 4- 5- 7- 8)
6 Thực hiện bài khởi động 6 động tác với nhạc, giáo viên làm mẫu học sinh thực hiện cùng giáo viên.
- Yêu cầu học sinh về nhà ghép được các bài Thể dục nhịp điệu đã học ở những lớp trước với nhạc để các em làm quen với cách ghép nhạc.
- Thực hiện một bài tập với nhiều nền nhạc khác nhau.
- Học được động tác nào ghép nhạc luôn với động tác đó.
Qua việc hiểu và biết cách ghép nhạc với động tác, sẽ giúp các em chủđộng hơn trong việc học, các em tự tin hơn, mong muốn học động tác mới để
có thể ghép được với nhạc
2.3.3.3 Quy ước các tư thế đúng trong Thể dục nhịp điệu.
Việc quy ước các tư thế tay, chân, thân người cơ bản trong Thể dục nhịpđiệu sẽ giúp rút ngắn thời gian phân tích động tác của giáo viên, giúp các emlĩnh hội động tác mới một cách dễ dàng hơn, các em có thể tự sửa sai và sửa saigiúp bạn trong quá trình học tập:
- Tư thế chuẩn bị cơ bản: Tư thế nghiêm.
Trang 10- Hai tay dang ngang: Hai tay nâng cao bằng vai, hai cánh tay nằm trên
đường thẳng ngang, các ngón tay khép ngửa hoặc úp.
- Hai tay ra trước: Hai tay đưa ra trước, cao bằng vai, hai cánh tay song
song, bàn tay khép, hướng vào nhau sấp hoặc ngửa.
- Hai tay lên cao: Hai tay đưa lên cao, thẳng, hai cánh tay song song, bàn
tay khép, hướng vào nhau hoặc ra ngoài.
- Hai tay chếch dưới: Hai tay đưa ra trước, xuống dưới góc độ khoảng 45◦,
hai cánh tay song song, bàn tay khép hướng vào nhau sấp hoặc ngửa.
- Chân bước sang ngang: Hai bàn chân song song, rộng bằng vai, trọng
tâm dồn đều hai chân.
- Nâng gối: Chân đưa ra trước, đùi vuông góc với thân người, cẳng chân
vuông góc với đùi, mũi chân hướng xuống đất.
- Biểu cảm động tác: Mắt nhìn theo tay (Nếu động tác tay dang ngang, mắt
nhìn theo tay trái trước, tay phải sau), khuôn dung tươi tỉnh, tự tin.
2.3.3.4 Dạy kĩ thuật động tác:
Nếu vận dụng theo kế hoạch giảng dạy thì thông thường 1 tiết học sinhhọc từ 2 đến 3 động tác tuỳ mức độ phức tạp của các động tác Nhưng dù họcmấy động tác trong 1 tiết thì cũng phải tiến hành dạy từng động tác rồi mớighép các động tác với nhau
- Khi dạy động tác đơn giản: Cần nêu tên động tác, tác dụng cơ bản của
động tác đó, rồi mới tiến hành thị phạm theo 3 bước:
Bước 1: Làm nhanh 1 lần.
Bước 2: Làm chậm và phân tích.
Bước 3: Làm tổng hợp.
Trang 11Học sinh quan sát ở đội hình 4 hàng ngang so le, cự ly giãn cách 2m, họcsinh bước đầu đã định hình động tác, khi đó giáo viên làm chậm từng nhịpcùng chiều, học sinh sẽ bắt chước theo 1 lần Sau đó giáo viên làm ngược chiềuvới học sinh (theo kiểu soi gương – giáo viên nói là thực hiện bên trái trướcnhưng thực ra giáo viên lại thực hiện bên phải trước để cùng chiều với họcsinh), các em chưa thuộc nên bắt chước theo động tác của giáo viên sẽ dễ hơn.Giáo viên có thể vừa hướng dẫn, nhắc bài cho học sinh còn quan sát được các
em thực hiện nên có thể sửa chữa, uốn nắn kịp thời (thực hiện 2-3 lần, nhịptăng dần)
- Khi giảng dạy 1 động tác phức tạp: Cơ bản vẫn tiến hành như khi giảng dạy
1 động tác đơn giản, song cần áp dụng phương pháp phân chia - tổng hợp Giáoviên dạy động tác của chân trước, khi học sinh đã thực hiện được mới tiếp tụcdạy động tác của tay Sau đó là kết hợp động tác của chân và tay
Khi dạy 1 động tác học sinh đã tương đối thuần thục, đúng nhịp có thể tổchức hướng dẫn cho các em cách ghép nhạc: Giáo viên giới thiệu thể loại nhạc
có thể ghép, lấy ví dụ 1 bài hát ở thể loại nhạc đó (quen thuộc với học sinh) vàthực hiện 1 lần với nhạc cho học sinh quan sát sau đó thống nhất quy ước gắnvới nhịp phách Thực hiện lại theo kiểu soi gương, học sinh thực hiện theo Khi
đã biết cách ghép nhạc về nhà các em có thể tự ghép nhạc với bài hát yêu thích(cùng thể loại) để luyện tập như 1 bài tập rèn luyện thể chất
Trang 12Sau khi đã dạy xong 9 động tác, thì tổ chức cho học sinh ôn tập toàn bài.Cần chọn những học sinh thuộc bài, có tư thế động tác tốt đứng ở hàng đầu,những học sinh còn lại đứng thành 3 hàng ngang so le cự ly giãn cách 2m.Giáo viên nhắc lại tên động tác rồi cho học sinh tập từng động tác Giáo viêndừng lại ở tư thế có nhiều học sinh thực hiện chưa tốt để sửa, yêu cầu học sinhtập lại vài lần tư thế đó để tạo cảm giác vận động Tiếp đến là tổ chức cho họcsinh tập từng nhóm động tác Sau đó mới cho học sinh tập liên kết toàn bài.Giáo viên hô cho học sinh thực hiện kết hợp nhắc bài học sinh bằng cách hônhịp 8 lần 4 thay bằng tên động tác tiếp theo Khi học sinh đã thuộc bài, thựchiện đúng nhịp cần yêu cầu học sinh quan tâm đến thể hiện nhịp điệu động tácnhư nét mặt, ánh mắt Sau đó áp dụng phương pháp trình diễn, cho từng nhómhọc sinh lên thực hiện, các nhóm còn lại quan sát, so sánh, nhận xét … Khihọc từng động tác giáo viên đã hướng dẫn cách ghép nhạc, nên sau khi họcsinh đã thuộc bài thì tổ chức cho ghép nhạc với bài hát quen thuộc bằng cách:Giáo viên bật nhạc và thực hiện cho học sinh quan sát, sau đó giáo viên thốngnhất quy ước mỗi câu hát (nhịp phách) tương ứng với động tác cụ thể Tiếptheo giáo viên thực hiện với nhạc theo kiểu soi gương, học sinh vừa nhẩm theonhạc vừa thực hiện Giáo viên quan sát, rút kinh nghiệm và tiếp tục cho họcsinh vừa nghe nhạc vừa thực hiện, khi thực hiện với nhạc nên chọn vị trí sântập xa lớp học Khi học sinh đã thực hiện thuần thục, luyện tập trong 1 thờigian nhất định thì thay đổi tốc độ thực hiện, sử dụng các bản nhạc sôi độnghơn, cường độ thực hiện bài tập nhanh hơn
2.3.3.5 Phân nhóm luyện tập, nâng cao vai trò của bạn tập trong việc sửa sai cho nhau.
Việc phân nhóm giúp các em tự giác hơn trong việc tập luyện, các em cóthể tập nhanh, chậm theo khả năng của mình, đồng thời có thể phát hiện ra cáclỗi sai khi thực hiện động tác và sửa sai cho nhau, bởi khi tập đồng loạt giáoviên không thể phát hiện ra hết các lỗi sai của các em Nhưng để giúp các emsửa sai được cho nhau giáo viên cần phải nêu ra các lưu ý cơ bản nhất, các lỗithường gặp nhất để học sinh nắm được
Khi phân nhóm cần chia ra theo hai cách: Cách 1chia theo nhóm 7- 10 họcsinh (mục đích để các em tập bài thể dục nhịp điệu theo đội hình, tập phối hợpbài tập một cách đồng đều, nhịp nhàng); cách 2 chia theo nhóm 2-3 học sinh(mục đích giúp học sinh sửa sai cho nhau dễ hơn) Tuy nhiên giáo viên cần lưu ý