Quá trình đánh giá rất quan trọng bởi vì trên thị trường lao động có rất nhiều người đã từng là những nhân viên thạo việc trong các doanh nghiệp lớn nhưng không phải tất cả họ đều phù hợ
Trang 1Mục lục
Sơ lược về đánh giá ứng viên
1 Các phương pháp đánh giá ứng viên
1.1 Phương pháp so sánh cặp
1.2 Phương pháp cho điểm từng tiêu thức
1.3 Phương pháp đánh giá bằng các tiêu thức quan trọng
1.4 Phương pháp đánh giá thông qua các bài kiểm tra chỉ số thông minh, chỉ
số cảm xúc
1.5 Phương pháp đánh giá bằng các hành vi phi ngôn ngữ thông qua phỏng vấn
2 Thực tế áp dụng tại các doanh nghiệp
2.1 Công tác đánh giá ứng viên tại công ty Vietel
3 Kết luận
Trang 2Bản đánh giá các thành viên trong nhóm
đánh giá
Nhóm trưởng đánh giá
Điểm giáo viên đánh giá
Ghi chú
1 Nguyễn Thị Ngọc Anh
2 Ngọ Thị Vân Anh
3 Phạm Thị Ngọc Anh
4 Trần Thị Bình
5 Vũ Văn Biên
6 Hoàng Văn Chuyển
8 Bùi Thị Bích Đông
9 Trần Thị Hải Đăng
Sơ lược về đánh giá nhân lưc
Trang 3Đánh giá ứng viên tham gia tuyển dụng tại các vị trí trong mỗi doanh nghiệp
để nhằm mục tiêu tuyển dụng là chọn được người phù hợp nhất với công viêc chứ không phải là tìm được người giỏi nhất Đánh giá ứng viên là bước thứ 5 trong quy trình tuyển dụng của doanh nghiệp để lựa chon được các nhân viên mới trước khi hòa nhập họ vào môi trường làm việc trong doanh nghiệp Đánh giá ứng viên không chỉ là môt bước riêng rẽ được thực hiện tại khâu cuối cùng của quá trình tuyển dụng mà nó được thực hiện trong tất cả các bước của quy trình từ nhận hồ sơ đến đánh giá Đánh giá ứng viên là một trong những bước rất quan trọng của quá trình tuyển dụng nhân sự Sau khi
đã tiến hành tất cả các bước trước đó và có được nhóm các ứng viên thì cũng
là lúc để bắt đầu tiến hành quá trình đánh giá Đây là giai đoạn nhà tuyển dụng cần đặc biệt chú ý xem liệu người đó có kỹ năng mà công việc yêu cầu không, cũng như khả năng thích nghi với công việc trong môi trường công việc hay không Quá trình đánh giá rất quan trọng bởi vì trên thị trường lao động có rất nhiều người đã từng là những nhân viên thạo việc trong các doanh nghiệp lớn nhưng không phải tất cả họ đều phù hợp với công viêc tại doanh nghiệp mới bởi thế cần phải đánh giá họ để có thể tuyển được đúng người đúng việc
Quá trình đánh giá sẽ giúp nhà tuyển dụng có cơ hội nhìn nhận lại năng lực thực sự của từng ứng viên, những điểm mạnh, điểm yếu của từng người Qua đó nhà tuyển dụng có thể tìm được các ứng viên có năng lực phù hợp nhất cho công việc cần tuyển Sau một quá trình đánh giá để chọn ra ứng viên phù hợp doanh nghiệp cũng có thể nắm bắt được hết các thông tin của ứng viên Điều này phục vụ rất tốt cho công tác bố trí và sử dụng nhân sự cũng như công tác đào tạo nhân sự sau này Khi đã đánh giá đúng được ứng viên, doanh nghiệp có thể sắp xếp họ vào các vị trí hợp lý để có thể phát huy
Trang 4tối đa năng lực của từng người cũng như có các chính sách đào tạo hợp lý, qua đây nâng cao hiệu quả, chất lượng của công tác tuyển dụng Việc đánh giá ứng viên được tiến hành thông qua nhiều bước, cụ thể như sau:
- Đánh giá lý lịch của ứng viên
+ Xem xét bố cục: Giúp bạn biết nhiều về khả năng của ứng viên trong việc
tổ chức, giao tiếp với nhiều dữ kiện một cách có hiệu quả Bản lý lịch viết cẩn thận, bố cục tốt thường không quá hai trang Điều cần quan tâm là các thông tin được trình bày có lôgic và dễ hiểu?
+ Đọc thông tin: Xem xét những thông tin về năng lực và kinh nghiệm làm
việc của ứng viên có đáp ứng yêu cầu tuyển dụng? Bản lý lịch có đem lại cho bạn những hình dung về nhân cách ứng viên?
+ Xử lý những điều thiếu nhất quán hoặc khoảng trống thời gian trong bản
lý lịch: Bạn cần xem xét cẩn thận việc ứng viên nắm bắt thành tựu, học vấn ứng viên theo trình độ thời gian, những khoảng trống thời gian không được
đề cập Những thông tin có giải thích được khoảng thời gian đó không? Hãy để ứng viên có cơ hội giải thích những hoài nghi đó và chuẩn bị sẵn sàng hàng loạt câu hỏi giúp làm sáng tỏ những điểm thiếu nhất quán ấy
- Đánh giá năng lực, trình độ của ứng viên
Bước đánh giá này là một bước hết sức quan trọng trong công tác đánh giá ứng viên trong tuyển dụng nhân sự Mục đích của tuyển dụng là tuyển được các ứng viên phù hợp với các công việc trong tổ chức, chính vì thế việc đánh giá trình độ sẽ giúp trả lời câu hỏi ứng viên đó có trình độ ra sao? Trình độ của ứng viên đó có phù hợp với yêu cầu công việc đặt ra hay không?
Nhờ bước đánh giá này mà công tác tuyển dụng được tiến hàng một cách hiệu quả và đúng mục đích Bước đánh giá năng lực, trình độ ứng viên thường được tiến hành thông qua việc thực hiện các bài kiểm tra như: trình
Trang 5độ tiếng Anh, chuyên môn, IQ,…
- Đánh giá các kỹ năng của ứng viên
Bước đánh giá này thường được các nhà tuyển dụng thực hiện trong vòng phỏng vấn trực tiếp ứng viên Thông qua các câu hỏi ứng xử, các nhà tuyển dụng sẽ đánh giá xem ứng viên đó có những kỹ năng cần thiết cho công việc của mình trong tương lai hay không Hiện nay, bước đánh giá này ngày càng được chú trọng bởi vì bên cạnh trình độ, kiến thức nền tảng thì những kỹ năng cần thiết cho mỗi nghề nghiệp như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng quản lý thời gian, kỹ năng xử lý tình huống,…sẽ giúp cho các ứng viên làm việc hiệu quả và sáng tạo hơn trong công việc tương lai của mình
1 Các phương pháp đánh giá ứng viên trong tuyển dụng nhân lực
1.1 Phương pháp so sánh cặp
- Đây là phương pháp mà nhà tuyển dụng tiến hành sắp xếp nhân viên thành các cặp và đánh giá nhân viên thông qua viêc so sánh trực tiếp các cá nhân với nhau về các mặt kỹ năng kinh nghiệm, khả năng thích nghi với công việc và những tố chất mà họ có Từ đó có những đánh giá cụ thể về từng cá nhân Phương pháp so sánh cặp giúp cho việc đánh giá ứng viên được cụ thể hóa, đơn giản và chính xác hơn Nhà tuyển dụng tiến hành so sánh từng cặp ứng viên nên sự so sánh đạt độ chính xác cao Đối với mỗi câu hỏi hay tình huống cụ thể, mỗi ứng viên sẽ được so sánh với một ứng viên khác trong từng cặp về câu trả lời hay lối ứng xử của họ
* Từng cặp ứng viên sẽ được so sánh về các câu trả lời hay các ứng xử trong các tình huống cụ thể
* Trong cặp ứng viên:
- Ứng viên tốt hơn hẳn được 4 điểm, yếu hơn hẳn được 0 điểm
- Ứng viên tốt hơn được 3 điểm, yếu hơn được 1 điểm
- Nếu hai ứng viên bằng nhau, mỗi người được 1 điểm
Trang 6* Cộng tất cả các điểm lại ta được tổng điểm của từng ứng viên.
Dựa trên số điểm tổng kết cuối cùng nhà tuyển dụng sẽ đánh giá ứng viên, qua đó có thể tiến hành lựa chọn các ứng viên phù hợp
Ví dụ: Trong một tình huống nhà tuyển dụng đưa ra, ta có thể xây dựng bảng
so sánh cặp của các ứng viên như sau:
Dựa trên bảng so sánh trên ta có thể thấy ứng viên Lan là người được đánh giá cao nhất với tổng điểm cao nhất là 9 Bên cạnh đó ứng viên Hằng là người bị đánh giá thấp nhất với tổng điểm là 2
- Tuy nhiên, phương pháp này cũng lộ rõ một số nhược điểm nhất định Do phương pháp so sánh cặp sử dụng cách so sánh trực tiếp từng cặp ứng viên nên việc so sánh năng lực cụ thể của các ứng viên thường qua tính chất bắc cầu, đôi khi không phản ánh được tổng quan năng lực của các ứng viên Bên cạnh đó là việc trong nhiều tình huống thì rất khó để so sánh mức độ tốt hay không tốt của các câu trả lời, vì có thể mỗi ứng viên có những cách xử
lý tình huống, cách trả lời khác nhau nhưng đều sáng tạo, đều mang lại hiệu quả tốt Do đó, bên cạnh việc sử dụng phương pháp so sánh cặp các nhà tuyển dụng cũng nên kết hợp với các phương pháp đánh giá khác để việc đánh giá ứng viên chính xác, khách quan hơn và đạt kết quả cao hơn
Trang 71.2 Phương pháp đánh giá qua thang điểm
- Phương pháp đánh giá qua thang điểm cho phép người sử dụng có nhiều lựa chọn trong việc thiết kế mô hình đánh giá Theo phương pháp này người đánh giá xem xét từng tiêu chí đánh giá (đặc điểm của người được đánh giá)
và cho điểm hoặc xếp hạng dựa trên một thang đánh giá được xây dựng từ trước Thông thường thang đánh giá (thang điểm) gồm một số bậc được xếp hạng từ thấp tới cao, từ “kém” cho tới “xuất sắc” hoặc một cách sắp xếp tương tự nào đó
- Mỗi một đặc điểm cần đánh giá sẽ có một thang điểm phù hợp Thông thường các đặc điểm cần đánh giá về ứng viên bao gồm kỹ năng giao tiếp, khả năng ngoại ngữ…tùy thuộc vào vị trí tuyển dụng Nói chung, bản chất
và mức độ của từng đặc điểm cần đánh giá là do người thiết kế thang điểm hoặc nhu cầu đánh giá của doanh nghiệp quy định
Khi lựa chọn những đặc điểm cần đánh giá (tiêu chí đánh giá), người thiết kế phải luôn giữ nguyên tắc là các đặc điểm này bắt buộc phải liên quan tới công việc của nhân viên hay người được đánh giá
* Ưu điểm
- Ưu điểm lớn nhất của phương pháp đánh giá qua thang điểm là phương pháp này có kết cấu rõ ràng Việc tiêu chuẩn hoá cho phép kết quả xếp hạng
dễ dàng được so sánh và đối chiếu - thậm chí đối với toàn bộ ứng viên
- Theo phương pháp này, mọi ứng viên đều phải trải qua quá trình đánh giá như nhau với các tiêu chí và thang điểm (tiêu chuẩn đánh giá) cơ bản như nhau Điều này tạo ra sự bình đẳng trong việc đánh giá ứng viên
- Phương pháp đánh giá cho điểm rất dễ hiểu và dễ sử dụng bởi vì khái niệm cho điểm là rất rõ ràng: cả người đánh giá và người được đánh giá đều dễ dàng thấy được logic đơn giản và hiệu quả của thang điểm đánh giá Chính
vì vậy đây là phương pháp phổ biến và được áp dụng rộng rãi
Trang 8* Nhược điểm
- Sai sót lựa chọn của người đánh giá Sai sót lựa chọn là xu hướng của người đánh giá khi đánh giá một người khác một cách chủ quan, và sau đó tìm bằng chứng chứng minh cho đánh giá của mình (đồng thời bỏ qua hoặc
hạ thấp những bằng chứng phủ nhận hay mâu thuẫn những đánh giá mang tính chủ quan đó)
- Đây là hiện tượng tâm lý phổ biến và bình thường chi phối con người Nói cách khác, chúng ta chỉ thấy được ở người khác cái mà ta muốn thấy Ví dụ
là khi người đánh giá tin rằng một ứng viên về bản chất là tốt thì sẽ dễ dàng
bỏ qua các chứng cứ mâu thuẫn với nhận xét này Ngược lại, giả sử người đánh giá có thể có ấn tượng không tốt về ứng viên được đánh giá Khi đó người đánh giá thường trở nên khắt khe một cách bất hợp lý trong ý kiến đánh giá của mình về ứng viên, và luôn sẵn sàng chỉ trích và hành động gây bất lợi cho ứng viên đó
- Hiện tượng sai sót này ít khi được thể hiện một cách rõ ràng Vì thế, nó có thể là một mối đe doạ đáng kể ảnh hưởng tới tính hiệu quả và độ tin cậy của
hệ thống đánh giá ứng viên trong doanh nghiệp
- Sai sót mang tính nhận thức Sai sót nhận thức xảy ra khi người đánh giá không nắm được bản chất, ý nghĩa của các tiêu chí, đặc điểm được lựa chọn
để đánh giá và ngôn ngữ sử dụng trong thang điểm đánh giá Ví dụ, đối với một người đánh giá, một ứng viên có thể được đánh giá là sáng tạo khi có những câu trả lời hay cho những tình huống mà nhà tuyển dụng đưa ra Tuy nhiên, đối với một người đánh giá khác, câu trả lời đó lại được cho là câu trả lời bình thường
- Cũng như vậy, ngôn ngữ và thuật ngữ sử dụng để xây dựng thang điểm – ví
dụ như “trên mức yêu cầu” hoặc “dưới mức trung bình” – có thể hiểu rất khác nhau đối với những người đánh giá khác nhau
Trang 9Ví dụ bảng đánh gia ứng viên thông qua các tiêu thức
Tiêu thức
Nguyến Văn A
Nguyễn Thị B
Bằng cấp
Kinh nghiệm
Kỹ năng giao
tiếp
………
1.3 Đánh giá ứng viên thông qua việc sử dụng những tiêu thức quan trọng
Là việc nhà tuyển dụng sắp xếp các yêu cầu cần thiết cho một vị trí công việc với mức độ quan trong khác nhau Dựa vào đó nhà tuyển dụng đánh giá các ứng viên theo các tiêu thức đó Sau khi lựa chon được các tiêu thức để đánh giá ứng viên thông thường các tiêu thức đó là: trình độ chuyên môn,
kỹ năng ứng sử, kinh nghiêm, thái độ, đông cơ thúc đấy chúng có mức độ quan trong khác nhau đối với từng vị trí công việc khác nhau Doanh nghiệp tiến hành thống kê cho điểm
Trang 10Kiểu đánh giá này được tiến hành mang tính khách quan và chính xác hơn
do có sử dụng các tiêu thức quan trong cố định cho tát cả các ứng viên.Tránh đươc tình trạng cho điểm theo ý kiến chủ quan của từng người trong hội đồng phỏng vấn Từ đó kết quả đạt đươc cũng swx công bằng hơn đối với các ứng viên
Tuy nhiên để tiến hành phương pháp này cũng đòi hỏi tốn nhiều thời gian và chi phí hơn vì phải có sự thống nhất tuyệt đối trong hội đồng tuyển dụng về mức độ quan trong của từng tiêu thức
Ví dụ về bảng đánh giá ứng viên theo tiêu thức quan trọng
trọng
Điểm đánh giá
Điểm hệ số
Trình độ học vấn
- Trình độ chuyên
môn,nghiệp vụ
- Trình độ ngoại ngư, tin học
0,4
Kỹ năng kinh nghiêm
- Thời gian công tác
- Những công việc đã làm
- Thành công hay tất bại
0,25
Kỹ năng ứng xử
- Khả năng giao tiếp
- Khả năng xử lý tình huống
0,2
Trang 11Động cơ thúc đấy 0,15
Nhận thức khác
- Trách nhiệm với xã hội
- Hiểu biết về doanh nghiệp
1.4 Đánh giá thông qua các bài kiểm tra kỹ năng, chỉ số cảm xúc, chỉ số thông minh.
Qua các bài kiểm tra IQ và kiểm tra EQ các doanh nghiệp có thể thiết lập một bản đánh giá ứng viên như sau
Bảng đánh giá ứng viên:
Họ tên ứng viên:
Vị trí tuyển:
trọng IQ
EQ
Ngoại ngữ
Kiến thức xã
hội
Trang 12Tổng
1.5 Phương pháp đánh giá thông qua hành vi phi ngôn ngữ.
- Phỏng vấn là cơ hội cho cả doanh ngiệp và ứng viên tìm hiểu thêm về nhau, và qua đó người phỏng vấn có thể kiểm tra trực tiếp ứng viên thực tế
có đủ kiến thức và trình độ so với yêu cầu công việc không, đồng thời đánh giá trực tiếp về diện mạo, hình dáng và khả năng ứng xử của từng ứng viên.Thành viên hội đồng phỏng vấn quan sát các phản ứng của từng ứng viên với những câu hỏi và khả năng giao tiếp cá nhân, khả năng diễn đạt, ứng viên có thể hiểu hơn về doanh nghiệp và vị trí công việc Điều này không thể phát hiện trong các phương pháp khác, phỏng vấn giúp người phỏng vấn có được kết quả mong muốn và giúp họ nhìn thấy những biểu hiện của người mà họ đang phỏng vấn Bằng cách đọc các mặt biểu hiện của người trả lời phỏng vấn có thể dễ dàng hiểu được những gì mà người trả lời muốn nói với họ về mọi thứ
- Các hành vi phi ngôn ngữ sẽ tiết lộ các thái độ, quan điểm, mối quan tâm
và phương pháp làm việc của ứng viên Chúng giúp cho nhà tuyển dụng có thể đánh giá các phẩm chất như:
- Các kỹ năng làm việc
- Các tính cách cần thiết để thành công trong công việc
- Sự phù hợp với văn hoá và môi trường làm việc của công ty
Sau đây là một số những điểm mà nhà quản trị quan tâm ở các ứng viên về việc thể hiện thái độ trong phỏng vấn:
+ Tư thế và dáng điệu ngồi
Trang 13Ứng viên có ngồi thẳng một cách thoải mái không? Dáng đi của họ có vẻ tự tin và thư giãn không? Nếu tư thế ngồi của họ thõng xuống, điều này cho biết đây là người làm việc không hăng hái và không tự tin Ngoài ra, nếu ứng viên biết cách chọn lựa khoảng ngồi thích hợp trong phòng chứng tỏ họ rất tin vào khả năng của mình; còn ngược lại, đây là người rất cẩu thả và lười nhác
+ Bắt tay
Hãy để ý xem cách bắt tay của ứng viên Một người tự tin, thoải mái sẽ bắt tay vừa phải Một người ít tự tin lại có cách bắt tay mềm và một người có cá tính mạnh hơn sẽ có cái bắt tay chặt hơn
+ Quần áo và phục trang
Dù môi trường làm việc có thế nào đi nữa, người ứng viên cần phải ăn mặc chỉnh tề, lịch sự Đây là cơ sở để đánh giá khả năng giao tiếp của ứng viên Các phục trang như: túi xách, bìa hồ sơ, bút máy, ví da, giày đều góp phần nâng cao vẻ bề ngoài Chúng sẽ nói cho bạn biết liệu ứng viên có chú trọng đến việc tạo ấn tượng tốt ban đầu với nhà tuyển dụng không Đối với các vị trí cần phải giao tiếp với khách hàng thường xuyên thì những người có phong cách ăn mặc lịch sự chỉnh tề là sự lựa chon tốt vì khách hàng sẽ cảm thấy được sự tôn trọng từ cách ăn mặc trong lần gặp đầu tiên
+ Sự chú ý và ánh mắt
Hãy theo dõi thái độ lắng nghe và cách ứng xử của ứng viên Nếu anh ta nghiêng người về phía trước để giảm bớt khoảng cách với người phỏng vấn, chứng tỏ anh ta rất hứng thú với công việc Doanh nghiệp luôn muốn tuyển dụng ứng viên có thể tự tin đặt tập hồ sơ của mình lên bàn và ghi chú (tuy nhiên không xâm phạm đến không gian của bạn) cũng như luôn giữ được ánh mắt chăm chú khi đối thoại