Trong đó: - Người bán hàng là chủ sở hữu hàng hóa, người được chủ sở hữu ủy quyền bán hoặc người có quyền bán hàng hóa của người khác theo quy định của pháp luật K2 Đ186LTM; - Bên mua là
Trang 1MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
NỘI DUNG
I Khái quát về ĐGHH và pháp luật về BĐGHH thương mại ở Việt Nam
1 Khái quát về ĐGHH.
1.1 Khái niệm ĐGHH.
1.2 Đặc điểm của ĐGHH.
1.3 Vai trò của ĐGHH.
2 Khái quát pháp luật về BĐGHH.
II Nội dung cơ bản của pháp luật hiện hành về ĐGHH trong thương mại.
1 Các hình thức bán đấu giá hàng hóa.
2 Chủ thể tham gia vào quan hệ ĐGHH.
3 Các nguyên tắc cơ bản trong ĐGHH.
3.1 Nguyên tắc công khai.
3.2 Nguyên tắc trung thực.
3.3 Nguyên tắc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia.
4 Thủ tục và trình tự BĐGHH.
4.1 Lập hợp đồng dịch vụ tổ chức bán đấu giá.
4.2 Xác định giá khởi điểm.
4.3 Chuẩn bị BĐGHH.
4.4 Tiến hành bán đấu giá.
4.5 Hoàn thành văn bản bán đấu giá hàng hóa.
5 Quản lí nhà nước về ĐGHH.
III Thực trạng BĐGHH và một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về BĐGHH trong thương mại ở Việt Nam.
1 Hoạt động đấu giá hàng hóa trong thương mại ở Việt Nam hiện nay.
1.1 Thực trạng hoạt động BĐGHH trong thương mại.
1.2 Những nguyên nhân cơ bản.
2 Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về ĐGHH.
KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Một số cụm từ viết tắt:
LTM : Luật thương mại
Trang 2MỞ ĐẦU
Kể từ khi thực hiện công cuộc đổi mới kinh tế, cùng với sự phát triển của nền kinh tế xã hội, đấu giá hàng hóa đã và đang ngày càng khẳng định vai trò là một bộ phận quan trọng trong các hoạt động thương mại Đồng thời, pháp luật về BĐG cũng từng bước được xây dựng và hoàn thiện Tuy nhiên trên thực tế hình thức BĐGHH chưa thực sự trở thành một hình thức bán hàng được ưa chuộng và sử dụng rộng rãi Một trong những nguyên nhân mang tính pháp lí dẫn đến thực tế trên là những quy định về BĐGHH còn nhiều bất cập, dẫn đến giảm tính hiệu quả và tăng nguy cơ rủi ro đối với việc BĐG Để pháp luật BĐGHH phát triển hơn nữa trên thực tế, đáp ứng kịp với tốc độ phát triển kinh tế của quốc gia thì việc hoàn thiện pháp luật về BĐG là điều cần thiết
NỘI DUNG
I Khái quát về đấu giá hàng hóa và pháp luật về ĐGHH thương mại ở Việt Nam.
1 Khái quát về đấu giá hàng hóa.
1.1 Khái niệm đấu giá hàng hóa.
Bán đấu giá là một hình thức bán hàng đặc biệt bởi lẽ người bán có thể tự mình hoặc thuê người tổ chức đấu giá thực hiện việc bán hàng hóa công khai tại một địa điểm và thời gian đã thông báo trước để những người muốn mua đến trả giá Chủ nhân mới của hàng hóa là người trả giá cao nhất
Theo khoản 1 Điều 185 LTM 2005 thì: “Đấu giá hàng hóa là hoạt động thương mại,
theo đó người bán hàng tự mình hoặc thuê người tổ chức đấu giá thực hiện việc bán hàng hóa công khai để chọn người mua trả giá cao nhất”.
Như vậy về bản chất BĐGHH là một phương thức mua bán công khai với sự tham gia trả giá của nhiều người
1.2 Đặc điểm của ĐGHH.
BĐGHH mang đặc trưng của một hoạt động thương mại tuy nhiên nó vẫn có những điểm đặc thù so với các hoạt động thương mại khác, thể hiện ở những điểm sau:
Thứ nhất, ĐGHH là hoạt động bán hàng có thể thông qua trung gian Có nghĩa là người
có hàng hóa có thể tự mình đứng ra tổ chức bán đấu giá hoặc thuê người trung gian làm dịch vụ bán đấu giá Trong đó:
- Người bán hàng là chủ sở hữu hàng hóa, người được chủ sở hữu ủy quyền bán hoặc người có quyền bán hàng hóa của người khác theo quy định của pháp luật (K2 Đ186LTM);
- Bên mua là những tổ chức, cá nhân có nhu cầu mua hàng hóa và đáp ứng các điều kiện của pháp luật để tham gia trả giá;
- Bên trung gian (người làm dịch vụ BĐG) là những tổ chức được người bán hàng ủy quyền tiến hành việc bán đấu giá
Như vậy, trong quan hệ BĐG có thể diễn ra giữa các đối tượng sau:
+ Người có hàng hóa (chủ sở hữu hàng hóa) – người mua;
+ Người có hàng hóa – người bán hàng hóa (được chủ sở hữu ủy quyền bán hoặc có quyền bán theo quy định của pháp luật) – người mua;
+ Người có hàng hóa – người bán đấu giá (thương nhân kinh doanh dịch vụ ĐGHH) – người mua
Thứ hai, đối tượng của BĐG có thể là hàng hóa thương mại thông thường nhưng do đặc
thù của việc bán hàng theo phương thức này nên hầu hết chỉ có những hàng hóa đặc thù
về giá trị cũng như giá trị sử dụng mới được cân nhắc để lựa chọn bán hàng theo phương thức BĐG Những hàng hóa này khó định giá và xác định giá trị, vì vậy người
Trang 3bán chỉ đưa ra giá tham khảo (giá khởi điểm) còn giá trị thực của hàng hóa sẽ do người mua quyết định trên cơ sơ cạnh tranh trong giá cả
Thứ ba, hình thức pháp lí của quan hệ BĐG có thể được thành lập dưới một dạng rất
đặc biệt là hợp đồng ủy quyền BĐG và văn bản BĐGHH nên hình thức pháp lí của quan hệ BĐG không giống như một quan hệ thương mại thông thường Hợp đồng ủy quyền BĐG được xác lập giữa người bán và người làm dịch vụ BĐG Hợp đồng ủy quyền sẽ làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ ủy quyền BĐGHH Văn bản BĐG thực chất là HĐMBHH xác lập giữa các bên liên quan Văn bản này là cơ sở pháp lí để xác lập quyền sở hữu của người mua hàng với HHBĐG
1.3 Vai trò của ĐGHH.
Mua bán hàng hóa theo phương thức BĐGHH phần nào thể hiện được chất lượng của hàng hóa và khả năng tài chính của người mua được hàng hóa đấu giá đồng thời đảm bảo tính khách quan, trung thực về giá cả của hàng hóa đó
BĐGHH được thực hiện một cách công khai, đảm bảo sự cạnh tranh công bằng, ngăn ngừa được những hành vi tiêu cực; thông qua đó quyền lợi của các bên được thỏa mãn một cách tốt nhất
Với tính khách quan, công khai, thủ tục chặt chẽ hợp lí việc đem BĐG các loại hàng hóa sẽ được xử lí nhanh chóng với mức giá mà tài sản đó có thể đạt được BĐGHH giúp cho việc mua bán diễn ra nhanh chóng, do tập trung được quan hệ cung cầu về một loại quan hệ nào đó vào một thời gian và một địa điểm nhất định Vì vậy, cơ hội để bán được hàng hóa cho người muốn mua là rất cao
BĐGHH còn đảm bảo lợi ích của các chủ thể khác có liên quan như người nhận cầm cố, nhận thế chấp, nhận bảo lãnh
2 Khái quát về pháp luật bán đấu giá hàng hóa.
Hoạt động BĐGHH luôn làm phát sinh nhiều mối quan hệ, nó liên quan và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của nhiều chủ thể khác nhau trong xã hội Do vậy, hoạt động BĐGHH phải được điều chỉnh bằng pháp luật
Nội dung cụ thể của pháp luật về ĐGHH bị chi phối bới các điều kiện kinh tế, xã hội của mỗi quốc gia Tuy nhiên, nhìn chung PL về ĐGHH có những nội dung cơ bản sau:
- Các nguyên tắc trong đấu giá hàng hóa;
- Các hình thức đấu giá hàng hóa;
- Hàng hóa đấu giá;
- Quyền, nghĩa vụ của các cá nhân, tổ chức và tham gia đấu giá;
- Trình tự, thủ tuc đấu giá hàng hóa
Ở VN trong cơ chế kinh tế tập trung bao cấp về cơ bản không tồn tại điều kiện kinh tế,
xã hội cho sự ra đời và phát triển của hoạt động ĐGHH trong thương mại, vì vậy không
có pháp luật về đấu giá hàng hóa trong thương mại
Kể từ khi nhà nước thực hiện đường lối đổi mới kinh tế của Đảng thì hoạt động kinh tế
ở nước ta cũng dần phát triển và có nhiều khởi sắc Hoạt động BĐGHH ra đời và ngày càng phát triển; pháp luật về ĐGHH từng bước được xây dựng và hoàn thiện
Các văn bản pháp luật quy định về BĐG hiện nay gồm:
- Bộ luật dân sự năm 2005;
- Nghị định của Chính phủ số 17/2010/NĐ-CP ngày 4/3/2010 về bán đấu giá tài sản (thay thế Nghị định số 05/2005/NĐ-CP);
- Luật thương mại năm 2005 (từ Điều 185 đến Điều 213)
Trang 4II Nội dung cơ bản của pháp luật hiện hành về ĐGHH trong thương mại
1 Các hình thức bán đấu giá hàng hóa.
Đấu giá hàng hóa là một quy trình phức tạp, có thể tiến hành theo nhiều hình thức khác nhau, tùy thuộc vào đối tượng hàng hóa, mục đích và điều kiện tổ chức cuộc BĐG Có thể phân chia các hình thức đấu giá như sau:
- Căn cứ vào phương pháp xác định giá, có đấu giá theo phương pháp nâng giá và đấu giá theo phương pháp hạ giá.
Đấu giá theo phương pháp nâng giá là hình thức mà tại cuộc BĐG, nhân viên điều hành BĐG nêu lên giá khởi điểm thấp nhất của lô hàng hay tài sản bán đấu giá Sau đó những người mua sẽ trả giá nâng dần lên theo từng mức mặc cả nhất định Người trả giá cao nhất theo sự kết luận của nhân viên điều hành đấu giá sẽ được quyền mua lô hàng hoặc tài sản đó Hình thức này được áp dụng phổ biến nhất trong các cuộc đấu giá vì nó có lợi cho cả bên mua và bên bán
Đấu giá theo phương pháp hạ giá là hình thức mà tại cuộc bán đấu giá, nhân viên điều hành đấu giá nêu lên mức giá khởi điểm cao nhất, rồi sau đó hạ dần từng nấc một để người mua đặt giá Nếu không có người mua nào đặt giá thì lại hạ tiếp xuống mức thấp hơn Cứ như thế cho đến khi có người chấp nhận mua ở một mức giá nào đó thì hàng hóa được bán cho người đó Hình thức này chỉ áp dụng đối với một số loại hàng hóa và thực sự nó không hấp dẫn với cả người mua và người bán hàng
- Căn cứ vào hình thức biểu đạt trong cuộc bán đấu giá, có đấu giá dùng lời nói và đấu giá không dùng lời nói.
Đấu giá dùng lời nói là hình thức mà trong phiên bán đấu giá, nhân viên điều hành đấu giá dùng lời nói của mình để đưa ra giá khởi điểm Những người mua đặt giá sẽ cũng bằng lời nói hoặc bằng việc làm dấu hiệu để người điều hành đấu giá biết Hình thức đấu giá dùng lời nói có ưu điểm là sự trả giá của mọi người mua đều công khai, người trả giá cao nhất được xác định ngay mà không phải mất nhiều thời gian để so sánh Đấu giá không dùng lời nói là hình thức mà việc trả giá của người mua không được thể hiện bằng lời nói hoặc việc làm dấu hiệu mà được viết ra giấy hoặc thông qua một hình thức nào đó sẽ thông báo cho nhân viên điều hành đấu giá biết Nhân viên điều hành sẽ thông báo mức giá cao nhất qua mỗi lần trả giá trên cơ sở so sánh các mức giá chấp nhận mà họ được thông báo Việc đấu giá kéo dài cho đến lần trả giá mà không có ai trả cao hơn giá đã trả cao nhất của lần trả giá liền trước đó Tuy thủ tục có phức tạp và làm mất nhiều thời gian hơn nhưng hình thức này hạn chế được tình trạng chạy đua giữa những người mua nâng giá lên cao một cách quá đáng so với giá trị thực của hàng hóa Theo Luật thương mại 2005, việc ĐGHH được thực hiện theo một trong hai phương thức sau đây:
+ Phương thức trả giá lên là phương thức bán đấu giá, theo đó người mua trả giá cao nhất so với giá khởi điểm là người có quyền mua hàng;
+ Phương thức hạ giá xuống là phương thức bán đấu giá, theo đó người đầu tiên chấp nhận ngay mức giá khởi điểm hoặc mức giá được hạ thấp hơn mức giá khởi điểm là người có quyền mua hàng
2 Chủ thể tham gia vào quan hệ đấu giá hàng hóa.
* Người bán hàng hóa
Người bán hàng hóa là chủ sở hữu hàng hóa, người được chủ sở hữu hàng hóa ủy quyền bán hoặc người có quyền bán hàng hóa của người khác theo quy định của pháp luật (khoản 2 Điều 186 LTM)
Trang 5Như vậy, người bán hàng hóa ở đây được phân biệt với người tổ chức ĐGHH Người bán hàng có thể chính là chủ sở hữu hàng hóa đứng ra kí hợp đồng dịch vụ tổ chức BĐGHH với người tổ chức bán đấu giá hàng hóa hoặc người bán hàng có thể là một trung gian, làm công việc cầu nối giữa người có hàng hóa (chủ sở hữu của hàng hóa) với người tổ chức BĐGHH Trong trường hợp là một bên trung gian, người bán hàng hóa có thể đóng vai trò thay mặt người có hàng hóa thiết lập các quan hệ với người tổ chức ĐGHH, vì quyền lợi của người có hàng hóa, theo sự ủy quyền của người có hàng hóa Mặt khác, người bán hàng hóa cũng có thể là những người không có quan hệ trực tiếp, không nhận được sự đồng thuận của người có hàng hóa nhưng lại có quyền bán hàng hóa Quyền này có thể phát sinh từ những quan hệ pháp lí, những thỏa thuận trước
đó giữa người có quyền bán hàng hóa và chủ sở hữu hàng hóa hoặc có thể phát sinh theo quy định của pháp luật
Trong quan hệ BĐGHH, người bán hàng hóa với tư cách độc lập với người tổ chức BĐG, có các quyền và nghĩa vụ sau đây:
- Quyền của người bán hàng hóa (Điều 191 LTM 2005):
+ Nhận tiền hàng đã bán đấu giá và khoản chênh lệch thu được trong trường hợp người trả giá rút lại giá đã trả hoặc nhận lại hàng hóa trong trường hợp đấu giá không thành; + Giám sát việc tổ chức BĐGHH
- Nghĩa vụ của người bán hàng hóa (Điều 192 LTM 2005)
Một trong những nghĩa vụ cơ bản của người bán hàng hóa là trả thù lao dịch vụ cho tổ chức đấu giá Về nguyên tắc, người bán hàng hóa và người tổ chức bán đấu giá phải thỏa thuận về thù lao dịch vụ đấu giá hàng hóa Tuy nhiên, nếu không có thỏa thuận thì: Thứ nhất, trong trường hợp cuộc đấu giá thành công, thù lao dịch vụ đấu giá được xác định theo giá của loại dịch vụ đó trong các điều kiện tương tự về phương thức cung ứng, thời điểm cung ứng, thị trường địa lí, phương thức thanh toán và các điều kiện khác có ảnh hưởng đến giá dịch vụ; thứ hai, trong trường hợp đấu giá không thành, người bán hàng phải trả mức thù lao bằng 50% của mức thù lao xác định theo trường hợp thứ nhất
Ngoài ra, trong trường hợp giữa người bán hàng hóa và người tổ chức bán đấu giá hàng hóa không có thỏa thuận về chi phí liên quan đến cuộc bán đấu giá thì người bán hàng phải chịu chi phí vận chuyển hàng hóa đến địa điểm đã thỏa thuận và chi phí bảo quản hàng hóa trong trường hợp không giao hàng hóa cho người tổ chức đấu giá bảo quản (khoản 1 Điều 212 LTM 2005)
* Người tổ chức BĐGHH và người điều hành bán đấu giá.
Người tổ chức đấu giá là thương nhân có đăng kí kinh doanh dịch vụ đấu giá hoặc là người bán hàng của mình trong trường hợp người bán hàng tự tổ chức đấu giá (khoản 1 Điều 186 LTM 2005)
Xét về bản chất, người tổ chức BĐG là người tiến hành các công việc cụ thể của một cuộc BĐGHH Trong trường hợp người bán hàng không tự mình tổ chức BĐGHH mà thuê một người tổ chức BĐG chuyên nghiệp tiến hành BĐG thì giữa hai người này phải hình thành một hợp đồng dịch vụ tổ chức bán đấu giá trước khi các công việc liên quan đến BĐGHH được tiến hành
Người tổ chức BĐGHH trong trường hợp không phải là người bán hàng hóa, có những quyền và nghĩa vụ sau đây:
- Quyền của người tổ chức đấu giá (Điều 189 LTM 2005)
- Nghĩa vụ của người tổ chức đấu giá (Điều 190 LTM 2005)
Trang 6Người tổ chức đấu giá có nghĩa vụ thanh toán cho người bán hàng tiền hàng đã bán, kể
cả khoản tiền chênh lệch thu được từ người rút lại giá đã trả hoặc trả lại hàng hóa không bán được cho người bán hàng theo thỏa thuận Trường hợp không có thỏa thuận thì phải thanh toán tiền cho người bán hàng chậm nhất là ba ngày làm việc sau khi nhận được tiền của người mua hàng hoặc phải trả lại ngay hàng hóa trong thời hạn hợp lí sau cuộc đấu giá
Ngoài ra, trong trường hợp giữa người bán hàng hóa và người tổ chức bán đấu giá hàng hóa không có thỏa thuận về chi phí liên quan đến cuộc bán đấu giá thì người tổ chức đấu giá chịu chi phí bảo quản hàng hóa được giao, chi phí niêm yết, thông báo, tổ chức bán đấu giá và các chi phí có liên quan khác (K2 Đ212 LTM 2005)
Người điều hành đấu giá
Người điều hành đấu giá là người tổ chức đấu giá hoặc người được tổ chức đấu giá ủy quyền điều hành bán đấu giá (K2 Đ187 LTM 2005) Người điều hành chính là người xuất hiện chủ yếu và điều khiển các phiên bán đấu giá theo một trình tự được pháp luật quy định với những điều kiện bán hàng do người bán hàng đưa ra
Người điều hành đấu giá có các quyền và nghĩa vụ theo (hoặc là) quy định của người tổ chức BĐGHH trong trường hợp người điều hành là người của tổ chức BĐGHH trong các trường hợp khác
* Người mua hàng hóa
Người mua hàng hóa chính là người tham gia đấu giá hàng hóa, bao gồm tổ chức, cá nhân đăng kí tham gia cuộc đấu giá (khoản 1 Điều 187 LTM 2005)
Về đối tượng đăng kí mua hàng hóa, trên nguyên tắc nhà nước khuyến khích sự cạnh tranh rộng rãi có lợi cho người bán hàng trong hoạt động bán đấu giá Tuy nhiên, để bảo
vệ tính trung thực và hợp pháp của các cuộc bán đấu giá, pháp luật vẫn cấm một số đối tượng không được quyền tham gia trả giá (Điều 198 LTM 2005):
+ Người không có năng lực hành vi dân sự, người mất năng lực hành vi dân sự, người
bị hạn chế năng lực hành vi dân sự theo quy định của Bộ luật dân sự hoặc người tại thời điểm đấu giá không nhận thức, làm chủ được hành vi của mình
+ Những người làm việc trong tổ chức BĐGHH; cha, mẹ, vợ, chồng, con của những người đó
+ Người đã trực tiếp thực hiện việc giám định hàng hóa đấu giá theo quy định của pháp luật
Người mua hàng hóa có các quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật nhưng chủ yếu tập trung vào một số vấn đề chính như:
- Quyền của người mua hàng hóa:
+ Tham gia trả giá;
+ Được quyền mua hàng hóa nếu đạt điều kiện trong cuộc bán đấu giá;
+ Được quyền nhận lại tiền đặt cọc trong trường hợp không mua được hàng hóa;
+ Được quyền trả lại hàng hóa trong trường hợp hàng hóa không đúng với niêm yết, thông báo;
+ Được quyền yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại đối với những sai sót về thông tin hàng hóa về hàng hóa của người tổ chức bán đấu giá
- Nghĩa vụ của người mua hàng hóa:
+ Đặt cọc để đăng kí mua hàng theo yêu cầu của người tổ chức bán đấu giá;
+ Tham gia trả giá;
Trang 7+ Chịu mọi chi phí liên quan đến cuộc bán đấu giá nếu đã được chọn là người mua hàng
mà lại từ chối mua hàng dẫn đến cuộc bán đấu giá không thành
3 Các nguyên tắc cơ bản trong đấu giá hàng hóa.
Việc tổ chức BĐGHH cũng phải tuân theo những nguyên tắc nhất định nhằm đảm bảo
sự cạnh tranh công bằng và tính trung thực của cuộc bán đấu giá Điều 188 LTM quy định việc đấu giá hàng hóa trong thương mại phải được thực hiện theo nguyên tắc công khai; trung thực; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên tham gia
3.1 Nguyên tắc công khai
Đấu giá là hình thức công khai lựa chọn người mua hàng hóa nên mọi vấn đề có liên quan đến cuộc BĐG và những thông tin về hàng hóa bán đấu giá phải được công khai cho tất cả những ai muốn mua biết dưới các hình thức như niêm yết, thông báo, trưng bày, giới thiệu về hàng hóa… Những nội dung bắt buộc phải công khai là: thời gian, địa điểm tiến hành bán đấu giá; tên loại hàng hóa bán đấu giá; số lượng, chất lượng, giá khởi điểm của hàng hóa; địa điểm trưng bày giới thiệu hàng hóa, các hồ sơ tài liệu liên quan đến hàng hóa; công khai họ tên người bán hàng, tên tổ chức bán đấu giá và những người đăng kí mua hàng hóa (nếu theo quy định của pháp luật, người mua hàng phải đăng kí trước)… Tại phiên bán đấu giá, người điều hành bán đấu giá phải công khai các mức giá được trả và họ tên người mua trả giá cao nhất của mỗi lần trả giá…
3.2 Nguyên tắc trung thực
Các thông báo về cuộc bán đấu giá và thông tin về hàng hóa, các giấy tờ có liên quan đến hàng hóa bán đấu giá, những đặc điểm khuyết tật không nhìn thấy của hàng hóa (nhất là khi hàng hóa là những tài sản có giá trị về mặt lịch sử, nghệ thuật), các giấy tờ xác định tư cách người tham gia đấu giá phải thật rõ ràng, chính xác và đầy đủ để không tạo ra sự nhầm lẫn hay lừa dối đối với các bên mà sự nhầm lẫn hay lừa dối đó sẽ làm cho cuộc đấu giá bị vô hiệu Người bán cần phải trung thực khi xác định giá khởi điểm của hàng hóa Người mua có quyền trả lại hàng hóa cho tổ chức bán đấu giá và yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu chất lượng hàng hóa không đúng như thông báo Yêu cầu về tính trung thực còn thể hiện ở việc pháp luật quy định những người có thân phận pháp lí hay hoàn cảnh đặc biệt mà sự tham gia của họ có ảnh hưởng đến sự trung thực của cuộc bán đấu giá thì không được tham gia trả giá
3.3 Nguyên tắc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia
Quyền và lợi ích hợp pháp của tất cả các bên trong quan hệ đấu giá hàng hóa đều phải được coi trọng và bảo đảm đầy đủ Người bán hàng có quyền xác định giá khởi điểm của hàng hóa, có quyền yêu cầu tổ chức bán đấu giá thanh toán đầy đủ tiền bán hàng hóa ngay sau khi cuộc đấu giá kết thúc, được bồi thường thiệt hại nếu tổ chức bán đấu giá hoặc bên mua có hành vi xâm phạm đến lợi ích của mình Người mua hàng có quyền xem hàng hóa, yêu cầu cung cấp đầy đủ thông tin về hàng hóa, được tự đặt giá, được xác lập quyền sở hữu đối với hàng hóa sau khi hoàn thành văn bản đấu giá và họ
đã thực hiện xong nghĩa vụ thanh toán Tổ chức bán đấu giá được thu của người bán hàng lệ phí và các khoản chi phí cần thiết khác cho việc tổ chức bán đấu giá theo quy định của pháp luật
4 Thủ tục và trình tự bán đấu giá hàng hóa.
BĐGHH cũng được tiến hành theo thủ tục và trình tự giống như BĐGTS nói chung Theo quy định của LTM 2005, thủ tục đó gồm các bước sau:
4.1 Lập hợp đồng dịch vụ tổ chức đấu giá hàng hóa
Trang 8ĐGHH có thể được thực hiện bởi chính chủ sở hữu hàng hóa hoặc thông qua một người bán hàng không phải là tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp - các chủ thể tự tiến hành ĐGHH và tự chịu trách nhiệm về công việc này Tuy nhiên, do tính chất khá phức tạp của việc tổ chức một cuộc bán đấu giá và do tính đặc thù của hàng hóa mà sự thành công hay thất bại của một cuộc BĐGHH phụ thuộc rất nhiều vào cách thức tổ chức bán đấu giá Chính vì vậy, hầu hết các chủ sở hữu hàng hóa, khi đã lựa chọn bán hàng bằng phương thức đấu giá thì cũng lựa chọn cho mình một người trung gian – thương nhân bán đấu giá chuyên nghiệp để tiến hành đấu giá
Đối với các trường hợp BĐGHH thông qua trung gian thì phải lập hợp đồng dịch vụ tổ chức ĐGHH Hợp đồng này được kí kết giữa người bán hàng và người bán đấu giá, hợp đồng này phải được kí dưới hình thức văn bản (hoặc các hình thức khác có giá trị pháp
lí tương đương) Trường hợp hàng hóa được đấu giá là đối tượng cầm cố, thế chấp thì hợp đồng dịch vụ tổ chức đấu giá phải được sự đồng ý của bên nhận cầm cố, thế chấp
và bên bán phải thông báo cho các bên tham gia đấu giá về hàng hóa đang bị cầm cố, thế chấp Trường hợp hợp đồng cầm cố, thế chấp có thỏa thuận về việc bán đấu giá mà người cầm cố, thế chấp vắng mặt không có lí do chính đáng hoặc từ chối giao kết hợp đồng dịch vụ tổ chức đấu giá hàng hóa thì hợp đồng dịch vụ tổ chức đấu giá được giao kết giữa người nhận cầm cố, thế chấp với người tổ chức đấu giá (Điều 193 LTM )
4.2 Xác định giá khởi điểm
Giá khởi điểm của hàng hóa do người bán hàng xác định với sự tham gia của đại diện tổ chức bán đấu giá Giá khởi điểm cũng có thể do người bán đấu giá xác định nếu được người bán ủy quyền nhưng phải thông báo cho người bán hàng hóa biết trước khi được công bố cho người mua Trong trường hợp BĐGTS cầm cố, thế chấp, bảo lãnh thì người nhận cầm cố, người nhận thế chấp, người nhận bảo lãnh cùng người cầm cố, người thế chấp, người bảo lãnh xác định giá khởi điểm của tài sản với sự tham gia của
tổ chức bán đấu giá Nếu người cầm cố, người thế chấp, người bảo lãnh vắng mặt mà không có lí do chính đáng hoặc từ chối tham gia xác định giá khởi điểm thì giá khởi điểm của tài sản do người nhận cầm cố, thế chấp xác định Mức giá khởi điểm phải phù hợp với giá trị thực tế của hàng hóa bán đấu giá
4.3 Chuẩn bị bán đấu giá hàng hóa
Sau khi hợp đồng dịch vụ tổ chức BĐGHH được xác lập, các bên đã xác định được giá khởi điểm, người bán hàng hóa hoặc người tổ chức BĐG phải tiến hành mọi công việc chuẩn bị để tổ chức thành công cuộc BĐG, trong đó có các công việc chủ yếu sau:
* Niêm yết, thông báo công khai việc bán đấu giá
Trước khi tiến hành BĐG chậm nhất là 7 ngày, người bán đấu giá phải niêm yết việc bán đấu giá tại nơi tổ chức đấu giá, nơi trưng bày hàng hóa và nơi đặt trụ sở của người
tổ chức đấu giá Nếu không thông qua trung gian, người bán hàng hóa có quyền ấn định thời gian niêm yết Mục đích của việc niêm yết và thông báo này là để nhiều người muốn mua hàng hóa được biết và tham gia trả giá Thông báo và niêm yết ĐGHH phải
có đầy đủ các nội dung quy định tại Điều 197 LTM
* Đăng kí mua hàng hóa bán đấu giá và đặt cọc
Việc đăng kí người mua trong ĐGHH là cần thiết để tổ chức bán đấu giá nắm được số lượng cũng như tư cách của những người sẽ tham gia đấu giá Người muốn tham gia đấu giá phải ghi tên mình vào danh sách phải đăng kí tại tổ chức bán đấu giá đồng thời người mua phải đặt trước một khoản tiền Khoản tiền đặt trước được xác định theo tỉ lệ phần trăm giá khởi điểm của hàng hóa nhưng phải phù hợp để vừa khuyến khích cạnh
Trang 9tranh lại vừa chống lại tình trạng những người tham gia BĐG liên kết với nhau để dìm giá hoặc sẵn sàng chịu mất số tiền đặt trước khi từ chối mua với mục đích gây khó khăn cho người có quyền và lợi ích liên quan hoặc vì mục đích vụ lợi Thông thường, người
tổ chức đấu giá có thể đưa giá mức đặt cọc nhưng không quá 2% giá khởi điểm của hàng hóa được đấu giá (K2 Đ199 LTM) Nếu người đăng kí không mua được hàng hóa bán đấu giá thì khoản tiền đặt trước được trả lại ngay sau khi cuộc bán đấu giá kết thúc; trong trường hợp mua được hàng hóa thì khoản tiền đặt cọc được trừ vào giá mua; trong trường hợp người đăng kí mua đã nộp tiền đặt trước nhưng sau đó tự ý không tham gia đấu giá thì khoản tiền đặt trước của người đó thuộc về người tổ chức bán đấu giá
* Trưng bày, xem hàng hóa bán đấu giá
Việc trưng bày, xem hàng hóa nhằm tạo điều kiện để người tham gia đấu giá có dịp tận mắt xem hàng hóa và hồ sơ gốc của hàng hóa bán đấu giá, giúp họ an tâm về chất lượng
và tính hợp pháp của hàng hóa để có những quyết định đúng đắn khi tham gia đấu giá Đối với những hàng hóa là động sản có giá trị lớn thì phải trưng bày công khai tại trụ sở của tổ chức bán đấu giá hoặc tại một địa điểm khác nhưng phải được thông báo trước Đối với hàng hóa là động sản có giá trị nhỏ thì có thể không cần trưng bày để giảm bớt chi phí nhưng cũng phải tạo điều kiện để người mua được tận mắt chứng kiến hàng hóa
đó Nếu hàng hóa là bất động sản thì phải tổ chức cho người mua đến tận nơi có bất động sản đó để tham quan Việc trưng bày, xem xét tài sản phải tiến hành cùng thời điểm niêm yết và thông báo việc bán đấu giá
4.4 Tiến hành bán đấu giá.
Cuộc BĐGHH có thể được tổ chức công khai tại trụ sở của tổ chức BĐG hoặc tại nơi có tài sản BĐG để những người muốn mua đến tham dự và trả giá Địa điểm và thời gian
tổ chức cuộc bán đấu giá phải được công bố rộng rãi hoặc ít nhất phải được thông báo tới những người đã đăng kí, trong trường hợp theo quy định người mua hàng hóa phải đăng kí trước Cuộc BĐG chỉ được tiến hành khi có số người tham gia trả giá tối thiểu
đủ đảm bảo sự cạnh tranh về giá Nếu sau khi đã hết hạn niêm yết, thông báo công khai
về cuộc bán đấu giá mà chỉ có một người đăng kí mua và trả giá ít nhất bằng giá khởi điểm thì hàng hóa được bán cho người đó mà không phải tổ chức cuộc bán đấu giá Tại cuộc bán đấu giá, người điều hành bán đấu giá thực hiện những công việc sau đây: + Điểm danh người đã đăng kí tham gia đấu giá hàng hóa;
+ Giới thiệu từng hàng hóa bán đấu giá, nhắc lại giá khởi điểm, trả lời các câu hỏi của người tham gia đấu giá và yêu cầu người tham gia đấu giá trả giá:
+ Xác định người trả giá hợp lệ để trở thành người mua hàng hóa;
+ Tổ chức rút thăm giữa những người đồng thời trả mức giá cuối cũng đối với phương thức trả giá lên hoặc mức giá đầu tiên đối với phương thức đặt giá xuống;
+ Lập văn bản bán đấu giá hàng hóa ngay tại cuộc đấu giá, kể cả trong trường hợp đấu giá không thành
Việc trả giá được xem như hành vi chấp nhận hợp đồng Vì vậy, sau khi đã trả giá cao nhất mà người mua rút lại mức giá đó thì coi như họ vi phạm hợp đồng và sẽ phải chịu những hậu quả pháp lí phát sinh Trường hợp người trả giá cao nhất rút lại giá đã trả thì việc bán đấu giá được tổ chức lại ngay, và bắt đầu từ mức giá đã trả trước đó Hậu quả
pháp lí đối với người rút lại giá đã trả bao gồm: thứ nhất, không được tham gia trả giá tiếp; thứ hai, nếu giá bán hàng hóa đấu giá thấp hơn giá mà người rút lại đã trả, người
rút lại sẽ phải trả khoản tiền chênh lệch cho tổ chức bán đấu giá, nếu hàng hóa bán được
giá cao hơn thì người rút lại không được hưởng khoản tiền chênh lệch đó; thứ ba, trong
Trang 10trường hợp cuộc đấu giá không thành thì người rút lại giá đã trả phải chịu chi phí cho việc bán đấu giá và không được hoàn trả khoản tiền đặt trước (Điều 204 LTM 2005) Trong trường hợp hoặc là không có người tham gia đấu giá trả giá hoặc là giá cao nhất
đã trả thấp hơn mức giá khởi điểm đối với phương thức trả giá lên thì cuộc đấu giá coi như không thành (Điều 202 LTM) Tổ chức bán đấu giá và người bán hàng hóa có thể thỏa thuận tổ chức bán đấu giá lần thứ hai hoặc các lần tiếp theo Các lần bán đấu giá sau cũng được tiến hành theo thủ tục như đối với lần bán đầu tiên
4.5 Hoàn thành văn bản bán đấu giá hàng hóa
Văn bản bán đấu giá là căn cứ xác nhận việc mua bán, có thể coi văn bản này là hợp đồng mua bán hàng hóa giữa người bán hàng hóa, tổ chức bán đấu giá và người mua hàng hóa bán đấu giá Nó không chỉ có giá trị xác nhận quan hệ mua bán hàng hóa thông qua đấu giá mà còn là căn cứ pháp lí để chuyển quyền sở hữu đối với hàng hóa bán đấu giá mà theo quy định của pháp luật phải đăng kí quyền sở hữu Căn cứ vào văn bản BĐGHH và các giấy tờ hợp lệ khác, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có trách nhiệm đăng kí quyền sở hữu hàng hóa cho người mua theo quy định của pháp luật Văn bản bán đấu giá hàng hóa được lập ngay tại cuộc bán đấu giá, kể cả trường hợp đấu giá không thành Văn bản này ghi rõ kết quả phiên đấu giá, có chữ kí của người điều hành bán đấu giá, người mua hàng hóa và hai người chứng kiến được mời trong số những người tham gia đấu giá Tùy thuộc vào từng loại hàng hóa mà văn bản bán đấu giá có bắt buộc phải công chứng hay không Văn bản bán đấu giá hàng hóa phải có các nội dung của một hợp đồng mua bán hàng hóa
Trong trường hợp đấu giá không thành, văn bản bán đấu giá vẫn phải được lập Nếu đã xác định được người mua hàng văn bản bán đấu giá đã được lập nhưng người này từ chối mua hàng thì việc từ chối mua hàng này phải được người bán hàng hóa chấp nhận, ngoài ra, người từ chối mua hàng phải chịu những hậu quả pháp lí nhất định
Về thời hạn, địa điểm, phương thức thanh toán tiền mua hàng hóa, về nguyên tắc là do
tổ chức bán đấu giá và người mua hàng thỏa thuận Nếu không có thỏa thuận thì người mua phải thanh toán đủ một lần toàn bộ số tiền mua hàng hóa tại trụ sở kinh doanh của
tổ chức bán đấu giá ngay sau khi nhận hàng hóa; hàng hóa được giao ngay sau khi lập văn bản đấu giá hoặc sau khi hoàn tất thủ tục chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho người mua; địa điểm giao hàng hóa bán đấu giá là nơi có hàng hóa hoặc nơi bán đấu giá hàng hóa nếu hàng hóa là động sản trong trường hợp không có thỏa thuận khác giữa người tổ chức bán đấu giá và người mua hàng hóa
5 Quản lí nhà nước về ĐGHH.
Quản lí nhà nước về lĩnh vực BĐGHH là vấn đề đang được quan tâm và cần được tăng cường trong giai đoạn hiện nay Việc quản lí nhà nước hiện nay đối với vấn đề ĐGHH được thông qua Thanh tra chuyên ngành về lĩnh vực BĐG Việc thanh tra về BĐGHH được giao cho thanh tra tư pháp, cụ thể là thanh tra của Bộ tư pháp, Thanh tra của Sở tư pháp là những cơ quan có thẩm quyền thanh tra trong phạm vi quản lí nhà nước của Bộ
tư pháp, Sở tư pháp nói chung và kiểm tra về tổ chức và hoạt động của các cá nhân, tổ chức hành nghề BĐGTS nói riêng Riêng đối với Thanh tra Sở tư pháp thì việc tiến hành thanh tra Trung tâm BĐG thuộc Sở tư pháp là thanh tra hành chính Do đó, Thanh tra Sở tư pháp có thẩm quyền thanh tra toàn diện về việc chấp hành chính sách pháp luật và nhiệm vụ được giao của Trung tâm BĐGTS
Tuy nhiên, thanh tra đối với các doanh nghiệp BĐGTS là hoạt động của thanh tra chuyên ngành vì doanh nghiệp BĐGTS không phải là đơn vị thuộc quyền quản lí trực