Với mục tiêu chương trình Tiếng Anh THCS là giúp các em rèn luyện và sử dụng thành thạo các kỹ năng giao tiếp tiếng Anh và những kiến thức ngônngữ cho các em, tạo điều kiện thuận lợi cho
Trang 1MỤC LỤC
2.3 CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT
VẤN ĐỀ
Tr9
2.4 HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Tr19-20
Trang 21 ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong xu thế toàn cầu hoá, đặc biệt là sự kiện Việt Nam ra nhập tổ chứcthương mại thế giới WTO, ngoại ngữ (Đặc biệt là Tiếng Anh, ngôn ngữ quốc tếhoá cao nhất) trở thành một công cụ, một phương tiện của cuộc sống hiện đại.Nền giáo dục ở nước ta đang được cải tiến và nâng cao, nhu cầu học và sử dụngngoại ngữ đang được mọi người quan tâm Trên thế giới hiện có khoảng 350triệu người sử dụng Tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ và cũng với số lượng ngườitương đương như vậy đang sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai của mình
Mác đã nói: “Biết thêm một ngoại ngữ là sống thêm một cuộc đời” Ở Việt nam
Tiếng Anh đã và đang là chiếc cầu nối quan trọng giúp chúng ta mở rộng quan
hệ, giao lưu hữu hiệu nhất trong các hoạt động: ngoại giao; thương mại; giáodục; thể thao; văn hoá với các nước trên toàn thế giới Mấy năm gần đây bộmôn tiếng Anh đang đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong bối cảnh đấtnước đang mở rộng quan hệ ngoại giao trên thế giới cũng như ra nhập tổ chứcthương mại thế giới WTO Biết được Tiếng Anh đã là điều khó, để hiểu sâu sắc
và vận dụng tốt phục vụ cho mục đích giao tiếp lại còn khó hơn Môn tiếng Anh
là môn học tương đối mới đối với các em học sinh tại địa bàn TP Sơn la nóiriêng và tỉnh Sơn la nói chung Học sinh phải tìm hiểu và tiếp cận một ngôn ngữmới đồng thời đòi hỏi phải có những hiểu biết nhất định về một nền văn hoáhoàn toàn mới lạ Xuất phát từ yêu cầu đó, đòi hỏi người thầy phải hiểu sâu nộidung chương trình, quan điểm đổi mới, biết sử dụng linh hoạt các thủ thuật saocho phù hợp với nội dung cụ thể từng bài nhằm nâng cao chất lượng dạy Đã cóngười nói rằng: “Ngoại ngữ không phải của để dành”, vì vậy để học tốt đòi hỏingười học phải nỗ lực thường xuyên và duy trì liên tục và đó là sự kết hợp củabốn kỹ năng: nghe - nói - đọc - viết
Với mục tiêu chương trình Tiếng Anh THCS là giúp các em rèn luyện và
sử dụng thành thạo các kỹ năng giao tiếp tiếng Anh và những kiến thức ngônngữ cho các em, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tự học, tìm hiểu khoa học kỹthuật hiện đại và kho tàng phong phú về văn hoá của thế giới Xuất phát từ việcthực hiện nhiệm vụ của sự nghiệp cải cách giáo dục nói chung và bộ môn tiếngAnh nói riêng, gắn liền với sự nghiệp đổi mới toàn diện của chương trình sáchgiáo khoa, cũng như hệ thống trang thiết bị phương tiện dạy học trong nhàtrường THCS, đòi hỏi người giáo viên phải tìm tòi áp dụng thủ thuật, phương
2
Trang 3pháp giảng dạy để đạt tốt những yêu cầu hiện đại phù hợp với chương trình mới
- Chương trình cải cách giáo dục
Với thực tế giảng dạy tiếng Anh trong những năm qua: Tôi thấy rằng cònmột số học sinh tiếp thu còn chậm, việc vận dụng thực hành luyện tập đàm thoạigiao tiếp với nhau bằng ngôn ngữ tiếng Anh đơn giản vẫn còn khó khăn Việchọc và tiếp thu của các em còn nhiều hạn chế là do những nguyên nhân sau đây
- Chưa xác định được mục tiêu học tập, mục đích sử dụng tiếng Anh
Từ những khó khăn đối với việc dạy và học Tiếng Anh trên đây, tôi thấyviệc làm thế nào để dạy và học Tiếng Anh, có hiệu quả là rất cần thiết nhất là đốitượng các em ở bậc THCS làm sao để đảm bảo đủ lượng kiến thức cơ bản để các
em tiếp tục học cao hơn nữa trong các năm tiếp theo.Để thực hiện một tiết dạytheo đúng tinh thần đổi mới đòi hỏi sự chuẩn bị chu đáo của thầy và trò, đặc biệt là sự gia công của thầy Đọc là một trong bốn kỹ năng cơ bản trong quátrình dạy và học ngoại ngữ, trong phạm vi đề tài này tôi chỉ đề cập tới một trongbốn kỹ năng dạy học ngoại ngữ đó là dạy một bài đọc trong chương trình TiếngAnh THCS và cụ thể là những dạng bài đọc ở môn Tiếng Anh 8 Qua kinhnghiệm giảng dạy tôi nhận thấy đa số các em luôn kêu khó với dạng bài này vàchất lượng nhìn chung còn thấp, kỹ năng đọc Tiếng Anh của các em còn nhiềuhạn chế, để “hiểu” thôi đã là rất khó chứ chưa nói đến “vận dụng” Cơ bản donhững nguyên nhân sau:
- Ý thức chuẩn bị bài trước khi tới lớp của các em còn chưa hiệu quả Nếu có thìchỉ mang hình thức chống đối
Trang 4- Chưa có sự chuẩn bị về từ, sưu tầm tài liệu liên quan theo sự hướng dẫn củagiáo viên Hoặc có sự chuẩn bị thì chỉ là chống đối, không đúng nội dung yêucầu.
- Hiểu biết xã hội của cá nhân học sinh còn nhiều hạn chế Vốn từ không nhiều
- Việc học và làm theo hướng dẫn của giáo viên trên lớp còn thụ động do sựchuẩn bị của các em chưa kỹ càng, lười suy nghĩ khi gặp từ mới mà không chịusuy đoán từ qua ngữ cảnh
- Việc rèn luyện sau bài đọc của các em sau khi đọc và khi ở nhà chỉ mang tínhchất thụ động Chưa thực sự chịu khó tìm tòi và phát triển theo hướng dẫn củagiáo viên
Xuất phát từ những nhận thức trên tôi đã chọn đề tài: “Tiến trình thực hiện hiệu quả bài dạy đọc môn Tiếng Anh lớp 8 ở trường THCS Nguyễn Trãi” để qua đó ngày càng đáp ứng với yêu cầu của sự nghiệp giáo dục, đồng
thời góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả một giờ dạy đọc
* Ý nghĩa và tác dụng của sáng kiến kinh nghiệm
Bản thân tôi trong khi nghiên cứu và thực hiện đề tài: “Tiến trình thực hiện hiệu quả bài dạy đọc môn Tiếng Anh lớp 8 ở trường THCS Nguyễn Trãi” còn gặp nhiều khó khăn về sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, trang thiết
bị phục vụ cho việc giảng dạy Do đó nhiệm vụ chính của đề tài này tôi muốn đềcập tới là:
* Giúp học sinh định hướng, xác định đúng mục tiêu học tập Hiểu đượctầm quan trọng của Tiếng Anh trong cuộc sống thực tiễn
* Giúp học sinh trút bỏ được tâm lý nặng nề khi học một giờ Tiếng Anh
và cụ thể là học một bài đọc, dạng bài mà các em thường xuyên kêu khó Từ đónâng cao chất lượng “hiểu và vận dụng” bài đọc, giúp các em có kiến thức cơbản, sâu, vững để có khả năng tiếp cận với những kiến thức cao hơn trong nhữngnăm tiếp theo Có vốn hiểu biết nhất định, cơ bản về các chủ đề quen thuộctrong các “topic” mà chương trình đã đưa ra, áp dụng được vào cuộc sống thựctế
* Nghiên cứu, tìm hiểu, đánh giá và phân loại từng đối tượng học sinh để
từ đó có những biện pháp cụ thể để hướng dẫn các em học và rèn luyện các kỹnăng, đặc biệt là kỹ năng đọc
4
Trang 5* Từng bước rèn luyện và hướng dẫn các kỹ năng các thao tác luyện tập:
để gây được hứng thú và niềm say mê học tập bộ môn Qua tiết học các emthành lập thói quen và kỹ năng vận dụng ngôn ngữ tiếng Anh với sự hỗ trợ tíchcực của ý thức để tiến tới nắm vững và hiểu được tiếng Anh
* Học sinh chủ động trong học tập, biết được phương pháp học Các em
có thể tự tóm tắt bài, thảo luận, nói và viết về những vấn đề liên quan
Để nghiên cứu thực hành và hoàn thành đề tài tôi đã chọn đối tượngnghiên cứu trong phạm vi khối 8 trong 1 năm học: 2014-2015 gồm có 3 lớp 8B,8C, 8D với tổng số là 103 em Cụ thể:
* Năm học 2014-2015:
Lớp 8B = 34 em
Lớp 8C = 34 em
Lớp 8D = 35 em
* Kế hoạch và thời gian nghiên cứu:
Tháng 9, 10 Năm học 2014-2015: Đọc tài liệu, nghiên cứu tài liệu
Tháng 11, 12 Năm học 2014-2015: Điều tra khảo sát
- Thu thập tài liệu, viết bảng nháp
- Tham khảo ý kiến đồng nghiệp, so sánh đối chiếu kết quả, rút kinhnghiệm
Tháng 2, 3 Năm học 2014-2015: Điều tra khảo sát, tiếp tục triển khai đềtài
Tháng 4, 5 Năm học 2014-2015: Thu thập tài liệu, tổng hợp kết quả.Hoàn thành đề tài
Qua đánh giá, khảo sát ban đầu thì trình độ nhận thức của các em không đồngđều: Giỏi có, khá có, nhưng số lượng trung bình yếu vẫn còn chiểm một tỉ lệ khácao, vì vậy việc phân loại học sinh là cần thiết để có hướng phụ đạo và bồidưỡng Bằng kết quả khảo sát tôi nhận thấy kỹ năng rèn luyện và thực hànhtiếng Anh của các em vẫn còn hạn chế, thậm chí một số em còn rất yếu Đặc biệt
là các dạng bài đọc, vì vậy tôi mạnh dạn áp dụng một số sáng kiến kinh nghiệmvận dụng một số thủ thuật trong giảng dạy kỹ năng đọc môn Tiếng Anh 8 tạitrường THCS Nguyễn Trãi, thành phố Sơn la
Trang 72 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề
Đối tượng học sinh lớp 8 là đối tượng học sinh đã được tiếp xúc và họctiếng Anh ít nhất là 2 năm học, trình độ tư duy và kỹ năng thực hành tiếng Anh
đã phần nào được hình thành Môn tiếng Anh ở bậc THCS nói chung và ở khối 8nói riêng là quá trình rèn luyện 4 kỹ năng nghe - nói - đọc - viết Đối với kỹnăng đọc cần phân biệt giữa đọc to và đọc hiểu Vì vậy mục đích của việc dạyđọc là giúp học sinh phát triển kỹ năng đọc hiểu, có khả năng đọc hiểu sách báo,tài liệu bằng Tiếng Anh với nội dung phù hợp với trình độ lứa tuổi của học sinh,giúp học sinh có điều kiện thu nhận thông tin, nâng cao trình độ Tiếng Anh, và
có hiểu biết thêm về xã hội Đọc thầm là mục đích cuối cùng của việc dạy đọc.Nhiệm vụ của giáo viên là giúp học sinh tự đọc để hiểu nội dung bài Đọc thànhtiếng chỉ giúp cho việc luyện và kiểm tra phát âm
2.2 Thực trạng của vấn đề:
Việc thực hiện nhiệm vụ chiến lược của sự nghiệp cải cách giáo dục.Môn tiếng Anh gắn liền với sự đổi mới của chương trình sách giáo khoa mộtcách toàn diện và phương tiện dạy học trong trường phổ thông Trong nhữngnăm gần đây việc giảng dạy môn tiếng Anh muốn đạt được yêu cầu phù hợp vớichương trình mới - chương trình cải cách giáo dục đòi hỏi sự đổi mới cả về phíangười học lẫn người dạy Qua thực tế công tác giảng dạy, tôi nhận thấy việc dạymột dạng bài đọc hiểu trong chương trình Tiếng Anh cải cách còn nhiều trăn trở
và cụ thể là môn Tiếng Anh 8
Trước hết về phía học sinh do những nguyên nhân tôi đã nêu ra từ phần
mở đầu: đã tiếp thu một cách quá thụ động; lười trong việc chuẩn bị bài, tâm lí ỷlại vào giáo viên, đợi thầy viết mới lên bảng, dịch nghĩa rồi đọc và dịch lại theonhững gì thầy nói Bên cạnh đó các em còn phải chịu nhiều áp lực; với nhữnghọc sinh yếu, không theo kịp chương trình, dễ dẫn tới buông xuôi và chán nản
Cụ thể qua việc khảo sát đầu năm như sau:
Trang 8* Khảo sát đầu năm học 2014-2015:
mở rộng, khắc sâu kiến thức Kết quả những giờ dạy đọc trôi qua chậm chạp,nặng nề Thầy làm việc nhiều hơn trò Các em chỉ nhớ mang máng những gìmình vừa học, thậm chí một số chẳng nhớ gì
Do thụ động tiếp thu kiến thức, học sinh không chịu động não suy nghĩ
về bài đọc Các em không có khả năng tái tạo lại vốn ngôn ngữ mà các em đãtiếp thu được Vì vậy khi làm bài tập hay trả lời các câu hỏi sau bài đọc các emthường sao chép lại những câu có sẵn trong bài đọc mà không biết đúng hay saichỉ thấy giông giống là được
Thực tế trong các bài thi, hầu hết các em đều bỏ qua bài đọc hiểu chỉ cómột số ít làm tốt được nội dung này mặc dù điểm số cho phần này khá cao từ 2.5đến 3 điểm Vậy làm thế nào để dạy và hướng dẫn học sinh phương pháp kỹnăng học tập một bài đọc hiểu thích hợp và hiệu quả là rất cần thiết
Sau đây tôi xin trình bầy một số kinh nghiệm về áp dụng một số thủthuật trong giảng dạy kỹ năng đọc môn Tiếng Anh lớp 8 mà bản thân tôi rút rađược từ những năm học vừa qua
8
Trang 92.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:
2.3.1 Đối với giáo viên:
Giảng dạy môn tiếng Anh bao giờ cũng xác định cho mình là " Đồ dùnggiảng dạy" và "ngôn ngữ hướng dẫn” Đó là phương tiện không thể thiếu đượctrong tiết học Do đó muốn dạy tốt môn tiếng Anh trước hết giáo viên phải hiểu
và nắm vững ngôn ngữ tiếng Anh và cách biểu đạt tiếng Anh giao tiếp tiếng Anhnhư thế nào sao cho phù hợp với từng đối tượng học sinh: Giỏi - khá - trungbình - yếu - kém để đạt hiệu quả cao trong giảng dạy đó là đặc trưng của bộ mônnhằm phát triển tư duy ngôn ngữ cho các em song song với việc thực hành giaotiếp tiếng Anh và lĩnh hội kiến thức trong nước và quốc tế
Để giảng dạy thành công một giờ đọc hiểu đòi hỏi giáo viên phải nắmchắc và đạt được những mục tiêu sau:
- Biết cách tiến hành một bài đọc theo ba bước: trước, trong và sau khi đọc.(Pre-reading; while - reading; post - reading)
- Các thủ thuật và hoạt động cho các bước (Methods)
- Phân biệt được giữa đọc to và đọc hiểu
- Nêu được các câu hỏi và bài tập để kiểm tra kỹ năng đọc hiểu của học sinh
- Biết cách xử lí từ mới và cấu trúc mới trong bài đọc hiểu, ứng dụng các thủthuật gợi mở, đoán từ trong ngữ cảnh
- Tích cực tìm tòi, sáng tạo những thủ thuật hấp dẫn và phù hợp để giúp cho việcdạy đọc có hiệu quả
Theo kinh nghiệm của bản thân và nghiên cứu các tài liệu hướng dẫntrong quá trình công tác tôi đã áp dụng vào việc dạy một bài đọc theo cácphương pháp sau:
a) Hoạt động trước khi đọc
Trang 10Các hoạt động cho bước này sẽ được lựa chọn tuỳ theo từng kỹ năng cụ thể vàtuỳ theo từng nội dung và yêu cầu cụ thể của bài Các hoạt động đó có thể là:
- Trao đổi, thu thập các ý kiến, những hiểu biết và kiến thức hoặc quanđiểm của học sinh về chủ điểm của bài trước khi các em nghe, nói đọc, viết về
nó qua các hoạt động dạy học hay thủ thuật như brainstorming, discussions
- Đoán trước nội dung sắp học bằng các câu hỏi đoán về nội dung bàihoặc về từ vựng sẽ xuất hiện trong bài;
- Trả lời các câu hỏi về nội dung bài qua các câu hỏi đặt trước;
- Giới thiệu trước từ vựng hay kiến thức ngữ pháp có liên quan đến bàisắp học
- Thực hiện các bài tập thông qua một trong những kỹ năng để từ đó cóthể thực hiện các kỹ năng khác (ví dụ, nghe trước khi nói về một chủ điểm nàođó; nói trước khi viết, hoặc đọc trước khi viết v.v…)
* Hiệu quả
Phần này có mục đích là nhằm lôi cuốn sự hứng thú của học sinh, tạo ra nhucầu muốn đọc cho học sinh hay khuyến khích học sinh suy nghĩ về chủ đề màcác em sẽ học bằng hình thức gây hứng thú (arouse interest), thiết lập ngữ cảnh(set up the context), tạo nhu cầu - lí do - mục đích cầu việc đọc (creat reasons foreading), giới thiệu chủ đề của bài đọc ( introduce briefly the topic/content), đưa
ra các câu hỏi gợi ý hay giới thiệu từ mới Nếu trước khi học sinh đọc bài đọc,giáo viên giúp các em suy nghĩ về chủ điểm và cố gắng đoán xem bài đọc sẽ nói
về cái gì, thì học sinh sẽ cảm thấy bài đọc dễ hiểu hơn; Việc đưa ra một hai câuhỏi gợi ý trước khi đọc để học sinh suy nghĩ trong khi đọc là rất cần thiết để giúphọc sinh hiểu được ý chính của bài Người giáo viên có thể lựa chọn các thủthuật sau để giới thiệu bài đọc:
+ Đưa ra một số câu nhận định, yêu cầu học sinh làm bài tập đúng sai dựa vàokiến thức sẵn có (true/ false statements)
+ Yêu cầu học sinh sắp xếp lại những câu nhận định cho sẵn theo đúng trình tựnội dung của bài đọc (theo sự dự đoán của học sinh) (Jigsaw dictation)
+ Học sinh dự đoán và sắp xếp các câu nhận định cho phù hợp với các bức tranhcho sẵn (Ordering pictures)
+ Đặt câu hỏi để kiểm tra nhận thức chung của học sinh về chủ đề đó
10
Trang 11+ Đặt câu hỏi để học sinh đoán nội dung của bài (có thể dùng tranh)
+ Yêu cầu học sinh tự đặt một số câu hỏi mà các em hy vọng bài đọc sẽ trả lời.+ Đưa ra một số từ gợi ý trong bài, yêu cầu học sinh tưởng tượng xem bài đọc sẽ
Ss: Play game in groups of 3-4
T: Elicit Write on board
- Set the sence “In our family, there are many different objects Some of them may be dangerous to children if we don’t keep them carefully What must we do
to keep children safe?”
Ss: Listen Make a list of things
T: Introduce some new words.
- Safety precautions: Canh bao an toan
- Objects: Vat
- Chemicals: Hoa chat
- Drugs: Thuoc
- Matches: Diem
- Electrical sockets: O cam dien
Danger in the home for
children
Trang 12- Scissors: Keo
- Bead: Hat, hot, vat tron nho
- (to) destroy
- (to) injure
- Guides Ss to read new words.
- Check Ss’ memory by using technique “Slap the board”
Ss: Listen and repeat in chorus.
- Two students run forward and slap the word on the blackboard The one who first slaps the correct words is the winner.
T: To see if your guess is similar to the precautions in the book or not, you read the text and decide whether the following statements are True or False.
Ss: Listen to the T
* Unit 5
T: Ask Ss:
- Do you like learning English?
- How many new words do you try to learn a day?
- What do you do when you read a new word?
- How do you learn new words?
Ss: Answer
T: Present new words on the board
- Guide Ss to read them in chorus
- Use the technique “Slap the board to check”
- mother tongue
- (to) underline
- (to) highlight: lam noi bat
- (to) come across sb/st: tinh co bat gap
- (to) stick
Ss: Listen and repeat
12
Trang 13- copy down
- read new words in chorus
T: We are going to read a passage about the way to learn English words
Ss: Listen
T: Have Ss do exercise T/F
True / false statements
a All language learners write the meaning of new words in their mother tongue
b Some learners write examples of words they want to learn
c Every learners tries to learn all new words they come across
d Many learners only learn new words that are important
Ss: Read the statements and predict which is true and which is false
* Nhận xét
Trong quá trình giới thiệu bài đọc đòi hỏi người giáo viên cần phải vậndụng một cách linh hoạt các thủ thuật giới thiệu từ mới, đó là chúng ta chỉ nêngiới thiệu cho học sinh những từ mới cơ bản vì một số từ học sinh có thể suyđoán qua ngữ cảnh Trong thực tế người giáo viên không thể có đủ thời gian đểgiới thiệu tất cả các từ mới, mục đích của dạng bài này là đọc hiểu vì vậy họcsinh chỉ cần nắm được ý chính của bài Giáo viên phải phân loại được các nhóm
từ cần giới thiệu trong nội dung bài là: Nhóm từ học sinh đã học nhưng cần ônlại; Nhóm từ học sinh có thể đoán theo ngữ cảnh; Nhóm từ cần phải giới thiệucho học sinh
- Với những từ học sinh đã học, nhưng cần phải ôn lại: Giáo viên có thể áp dụngcác thủ thuật như: trò chơi ô chữ; trò chơi sắp xếp chữ cái theo đúng trật tự đểtạo ra từ có nghĩa; tìm từ đồng nghĩa, trái nghĩa; trò chơi viết tiếp các chữ cáitrên cơ sở của chữ cái đầu của từ; hoặc cho định nghĩa để đoán nghĩa từ
- Với những từ học sinh có thể đoán theo ngữ cảnh: Giáo viên có thể áp dụngmột số biện pháp như: Chọn từ ở cột cho phù hợp với định nghĩa, hoặc giải thích
ở cột kia; Chọn từ trong bài cho phù hợp với những lời giải thích đã cho; Tìm từđồng nghĩa trái nghĩa