NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC BỀN TỐC ĐỘ CHO NAM SINH VIÊN CHUYÊN SÂU BÓNG RỔ KHÓA 37 TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Bóng rổ ra đời năm 1891 do tiến sĩ James Naismith (18611936) – một giáo viên môn giáo dục thể chất ở học viện Springfield thuộc bang Massachusetts (Hoa Kỳ) sáng tạo ra. Trên thế giới, bóng rổ là một trong những môn thể thao hấp dẫn, có đông đảo người tham gia tập luyện và thi đấu.Bóng rổ được du nhập vào Việt Nam từ đầu thế kỷ XX. Thời kỳ đầu, Bóng rổ chỉ được phát triển ở các thành phố lớn, như Hà Nội, Sài Gòn, Huế và Hải Phòng... Sau khi đất nước được giải phóng, phong trào tập luyện Bóng rổ ngày càng phát triển mạnh mẽ và có sức thu hút đông đảo tầng lớp xã hội tập luyện nhất là học sinh, sinh viên.Mặc dù, còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, nhưng hàng năm Uỷ ban TDTT phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo đều tổ chức giải Bóng rổ học sinh, sinh viên toàn quốc, các giải vô địch quốc gia và các giải trẻ thanh thiếu niên trên phạm vi toàn quốc. Bóng rổ là môn thể thao tập thể mang tính đối kháng, đòi hỏi kỹ, chiến thuật nhuần nhuyễn. Đây cũng là môn thể thao có sức hấp dẫn và lôi cuốn mạnh mẽ, nhất là đối với lứa tuổi học sinh, sinh viên.Nhìn lại phong trào tập luyện bóng rổ ở Việt Nam trong những năm gần đây nhận thấy rằng: Tuy bóng rổ còn chưa phát triển rộng rãi, chỉ tập trung ở một số trung tâm, các thành phố. Song, bóng rổ Việt Nam đang từng bước khôi phục và phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là các thành phố thị xã và các trường đại học, cao đẳng, trung học…thu hút được nhiều đối tượng tham gia tập luyện và đã đem lại những bước tiến về kĩ thuật, chiến thuật. Minh chứng cho sự phát triển mạnh mẽ của Bóng rổ Việt Nam, năm 1992 Liên đoàn Bóng rổ Việt Nam đã chính thức gia nhập Liên đoàn Bóng rổ thế giới đưa Bóng rổ Việt Nam bước sang một thời kỳ mới.Bóng rổ là môn thể thao phát triển rộng khắp trên thế giới và có mặt tại các kỳ Thế vận hội Olympic, châu lục và khu vực. Bóng rổ là môn thể thao đòi hỏi các VĐV phải có thể lực, chiều cao, sức bật tốt, đồng thời phải có sự phối hợp thống nhất giữa các thành viên trong đội. Trong thi đấu Bóng rổ, ngoài việc tăng khả năng tranh đua về mọi mặt, còn giúp VĐV hoàn thiện mình trong lối chơi và năng động trong cuộc sống. Đây là một môn thể thao tập thể, thi đấu có sự đối kháng va chạm trực tiếp, cho nên đòi hỏi vận động viên phải có kỹ thuật và thể lực tốt. Xu thế bóng rổ hiện đại ngày nay, trận đấu được diễn ra với tốc độ nhanh và quyết liệt, do đó tần suất hoạt động của các vận động viên rất cao. Vì vậy, yếu tố sức bền tốc độ đóng vai trò rất quan trọng trong thi đấu.Sức bền tốc độ là một dạng của sức bền, là một tố chất thể lực chuyên môn giúp cho các cầu thủ bóng rổ thực hiện được những kỹ thuật hay chiến thuật được tốt hơn. Nó đóng vai trò quan trọng, đáp ứng một cách hiệu quả các tình huống phản công nhanh, quay về phòng thủ khi bị mất quyền khống chế bóng, duy trì được tốc độ thi đấu nhanh. Nếu cầu thủ có trình độ cao về mặt thể lực và tốc độ, thì sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho đồng đội về mặt thể lực cũng như tâm lý thi đấu được tốt hơn.Dựa trên nhận định và phân tích chung của các chuyên gia, huấn luyện viên, các nhà nghiên cứu bóng rổ, thì trình độ thể lực, kỹ chiến thuật, tâm lý thi đấu và quan trọng là tố chất sức bền tốc độ của các vận động viên bóng rổ Việt Nam còn yếu.Qua quan sát thực tiễn thi đấu và tập luyện của các sinh viên chuyên sâu bóng rổ trường Đại học Thể dục thể thao thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi nhận thấy tố chất thể lực chuyên môn của các cầu thủ còn yếu, nhất là tố chất sức bền tốc độ, thể hiện qua các động tác nhồi bóng tốc độ, duy trì tốc độ trong trận đấu, các động tác chạy tốc độ, nước rút... Trong những năm gần đây, môn học Bóng rổ luôn được tuyển sinh vào các khóa của trường Đại học TDTT, nhằm thúc đẩy phong trào tập luyện và thi đấu bóng trong cả nước đạt hiệu quả cao hơn.Trong mối quan hệ giữa các tố chất thể lực thì sức bền và sức nhanh cũng cần huấn luyện nhiều nhất. Huấn luyện sức bền tốc độ ở đây được gắn liền với các yêu cầu chuyên môn trong thi đấu Bóng rổ, có nghĩa là huấn luyện sức bền tốc độ trong Bóng rổ luôn có sự khác biệt với công tác huấn luyện sức bền tốc độ của Điền kinh. Ở đây, công tác huấn luyện sức bền tốc độ của các hoạt động có chu kỳ và không có chu kỳ là hai yếu tố tạo nên sức nhanh bền trong thi đấu Bóng rổ. Phương tiện giáo dục ở đây là các bài tập việc lựa chọn và sử dụng các bài tập làm nền tảng vững chắc để phát triển sức bền tốc độ trong quá trình huấn luyện thể lực của học sinh chuyên sâu Bóng rổ.Chính vì vậy, điều quan trọng trong môn Bóng rổ là việc huấn luyện tố chất thể lực của học sinh chuyên sâu cần được tiến hành trong suốt nhiều năm huấn luyện. Trong đó, cần chú trọng tới công tác huấn luyện sức bền tốc độ cho người mới học, trong thời kỳ học sinh cần tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển tố chất này.Nhưng cho đến nay, chưa có tác giả nào quan tâm nghiên cứu về sức bền tốc độ trong môn Bóng rổ. Trong khi đó, sức bền tốc độ là một tố chất quan trọng được sử dụng trong tập luyện và thi đấu Bóng rổ.Các công trình nghiên cứu về bóng rổ của các tác giả trong nước cho đến nay rất đa dạng. Nghiên cứu về tố chất sức bền, có công trình nghiên cứu của T.S Đặng Hà Việt (2007); Công trình nghiên cứu về trình độ tập luyện của VĐV bóng rổ do GSTS Lê Nguyệt Nga (2004); Về sức mạnh có các công trình nghiên cứu của T.S Đặng Hà Việt (2002); Th.S Vương Quang Thiệp nghiên cứu sức mạnh tốc độ cho nữ VĐV lứa tuổi 16 18 tỉnh Cao Bằng.... nhưng chưa có ai nghiên cứu về tố chất sức bền tốc độ cho các vận động viên bóng rổ. Xuất phát từ những vấn đề nêu, đề góp phần xây dựng hệ thống bài tập nhằm phát triển sức bền tốc độ cho nam sinh viên khóa 37 chuyên sâu bóng rổ trường Đại học Thể dục thể thao thành phố Hồ Chí Minh, Chúng tôi nghiên cứu đề tài:“Nghiên cứu lựa chọn một số bài tập phát triển sức bền tốc độ cho nam sinh viên chuyên sâu bóng rổ khóa 37 trường Đại học Thể dục thể thao thành phố Hồ Chí Minh”.

THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH”

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH”

Chuyên ngành: Giáo dục thể chất

Mã số : 60140103

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

GS.TS NGUYỄN XUÂN SINH

quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bốtrong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác.

Tác giả luận văn

thầy cô giáo, sinh viên Trường Đại Học Thể Dục Thể Thao Thành Phố HồChí Minh, đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.Tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo GS.TSNguyễn Xuân Sinh - người đã tận tình hướng dẫn, chỉ đạo giúp đỡ tôi trongsuốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến quý thầy, cô giáo giảng dạycho lớp Cao học 19, đã dành nhiều tâm huyết để truyền thụ cho chúng tôinhững kiến thức quý báu, làm tiền đề cho việc nghiên cứu luận văn này

Mặc dù tôi đã cố gắng rất nhiều nhưng điều kiện về thời gian còn hạnchế, đề tài mới chỉ bước đầu được nghiên cứu trong phạm vi hẹp nên sẽkhông tránh khỏi những sai sót nhất định Vậy rất mong nhận được sự đónggóp ý kiến của thầy cô giáo cùng tất cả các bạn bè

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!

CHƯƠNG I

TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1.1 Đặc điểm hoạt động thể lực trong môn Bóng rổ 5

1.2 Phân loại sức bền và phương pháp phát triển sức bền tốc độ 9

1.2.1 Phân loại sức bền 9

1.2.2 Khái niệm sức bền tốc độ 12

1.2.3 Cơ sở sinh lý của sức bền tốc độ 13

1.2.4 Cơ sở lý luận của các phương pháp nâng cao khả năng yếm khí trong huấn luyện sức bền tốc độ 14

1.2.5 Những yếu tố chi phối sức bền tốc độ 19

1.3 Đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi 18 đến 22 23

1.3.1 Đặc điểm về tâm lý 24

1.3.2 Đặc điểm về sinh lý 26

1.4 Đặc điểm, cơ sở lý luận và ý nghĩa của phát triển sức bền tốc độ cho sinh viên chuyên sâu Bóng rổ 29

1.4.1 Sức bền tốc độ của sinh viên chuyên sâu Bóng rổ 29

1.4.2 Cơ sở lý luận huấn luyện sức bền tốc độ cho sinh viên chuyên sâu Bóng rổ 33

1.4.3 Ý nghĩa của việc huấn luyện thể lực cho học sinh chuyên sâu Bóng rổ 36

1.5 Các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài 38

CHƯƠNG II PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 42

2.1 Phương pháp nghiên cứu 42

2.1.3 Phương pháp kiểm tra sư phạm 43

2.1.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 48

2.1.5 Phương pháp toán thống kê 48

2.2 Tổ chức nghiên cứu 50

2.2.1 Đối tượng nghiên cứu 50

2.2.2 Khách thể nghiên cứu 50

2.2.3 Kế hoạch nghiên cứu 50

CHƯƠNG III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 53

3.1 Đánh giá thực trạng sức bền tốc độ của nam sinh viên chuyên sâu bóng rổ khóa 37 trường ĐH TDTT TPHCM 53

3.1.1 Nghiên cứu lựa chọn các chỉ tiêu đánh giá năng lực sức bền tốc độ cho nam sinh viên chuyên sâu bóng rổ khóa 37 trường ĐH TDTT TPHCM 53

3.1.2 Đánh giá thực trạng năng lực sức bền tốc độ cho nam sinh viên chuyên sâu bóng rổ khóa 37 trường Đại Học Thể Dục Thể Thao Thành Phố Hồ Chí Minh 56

3.1.3 Bàn luận kết quả nghiên cứu (Giải quyết nhiệm vụ 1) 58

3.2 Lựa chọn và ứng dụng các bài tập thực nghiệm để phát triển sức bền tốc độ cho nam sinh viên chuyên sâu bóng rổ khóa 37, trường Đại Học Thể Dục Thể Thao Thành Phố Hồ Chí Minh 60

3.2.1 Lựa chọn bài tập phát triển sức bền tốc độ cho cho nam sinh viên chuyên sâu bóng rổ khóa 37 trường Đại Học Thể Dục Thể Thao Thành Phố Hồ Chí Minh 60

Dục Thể Thao Thành Phố Hồ Chí Minh 66

3.2.3 Bàn luận kết quả nghiên cứu (Giải quyết nhiệm vụ 2) 67

3.3 Đánh giá hiệu quả việc ứng dụng các bài tập phát triển sức bền tốc độ cho nam sinh viên chuyên sâu bóng rổ khóa 37, trường Đại Học Thể Dục Thể Thao Thành Phố Hồ Chí Minh 69

3.3.1 Đánh giá hiệu quả một số bài tập phát triển sức bền tốc độ cho nam sinh viên chuyên sâu bóng rố khóa 37 trường ĐH TDTT TPHCM sau 1 năm tập luyện 69

3.3.2 Bàn luận kết quả nghiên cứu (Giải quyết nhiệm vụ 3) 77

KẾT LUẬN KIẾN NGHỊ 79

A Kết luận: 79

B Kiến nghị 80

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

ĐH Đại học

LỜI MỞ ĐẦU

Bóng rổ ra đời năm 1891 do tiến sĩ James Naismith (1861-1936) – mộtgiáo viên môn giáo dục thể chất ở học viện Springfield thuộc bangMassachusetts (Hoa Kỳ) sáng tạo ra Trên thế giới, bóng rổ là một trong nhữngmôn thể thao hấp dẫn, có đông đảo người tham gia tập luyện và thi đấu

Bóng rổ được du nhập vào Việt Nam từ đầu thế kỷ XX Thời kỳ đầu,Bóng rổ chỉ được phát triển ở các thành phố lớn, như Hà Nội, Sài Gòn, Huế

và Hải Phòng Sau khi đất nước được giải phóng, phong trào tập luyện Bóng

rổ ngày càng phát triển mạnh mẽ và có sức thu hút đông đảo tầng lớp xã hộitập luyện nhất là học sinh, sinh viên

Mặc dù, còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, nhưng hàng năm Uỷban TDTT phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo đều tổ chức giải Bóng rổ họcsinh, sinh viên toàn quốc, các giải vô địch quốc gia và các giải trẻ thanh thiếuniên trên phạm vi toàn quốc Bóng rổ là môn thể thao tập thể mang tính đốikháng, đòi hỏi kỹ, chiến thuật nhuần nhuyễn Đây cũng là môn thể thao cósức hấp dẫn và lôi cuốn mạnh mẽ, nhất là đối với lứa tuổi học sinh, sinh viên

Nhìn lại phong trào tập luyện bóng rổ ở Việt Nam trong những nămgần đây nhận thấy rằng: Tuy bóng rổ còn chưa phát triển rộng rãi, chỉ tậptrung ở một số trung tâm, các thành phố Song, bóng rổ Việt Nam đang từngbước khôi phục và phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là các thành phố thị xã và cáctrường đại học, cao đẳng, trung học…thu hút được nhiều đối tượng tham giatập luyện và đã đem lại những bước tiến về kĩ thuật, chiến thuật Minh chứngcho sự phát triển mạnh mẽ của Bóng rổ Việt Nam, năm 1992 Liên đoàn Bóng

rổ Việt Nam đã chính thức gia nhập Liên đoàn Bóng rổ thế giới đưa Bóng rổViệt Nam bước sang một thời kỳ mới

Bóng rổ là môn thể thao phát triển rộng khắp trên thế giới và có mặt tạicác kỳ Thế vận hội Olympic, châu lục và khu vực Bóng rổ là môn thể thaođòi hỏi các VĐV phải có thể lực, chiều cao, sức bật tốt, đồng thời phải có sựphối hợp thống nhất giữa các thành viên trong đội Trong thi đấu Bóng rổ,ngoài việc tăng khả năng tranh đua về mọi mặt, còn giúp VĐV hoàn thiệnmình trong lối chơi và năng động trong cuộc sống Đây là một môn thể thaotập thể, thi đấu có sự đối kháng va chạm trực tiếp, cho nên đòi hỏi vận độngviên phải có kỹ thuật và thể lực tốt Xu thế bóng rổ hiện đại ngày nay, trậnđấu được diễn ra với tốc độ nhanh và quyết liệt, do đó tần suất hoạt động củacác vận động viên rất cao Vì vậy, yếu tố sức bền tốc độ đóng vai trò rất quantrọng trong thi đấu.

Sức bền tốc độ là một dạng của sức bền, là một tố chất thể lực chuyênmôn giúp cho các cầu thủ bóng rổ thực hiện được những kỹ thuật hay chiếnthuật được tốt hơn Nó đóng vai trò quan trọng, đáp ứng một cách hiệu quảcác tình huống phản công nhanh, quay về phòng thủ khi bị mất quyền khốngchế bóng, duy trì được tốc độ thi đấu nhanh Nếu cầu thủ có trình độ cao vềmặt thể lực và tốc độ, thì sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho đồng đội về mặt thểlực cũng như tâm lý thi đấu được tốt hơn

Dựa trên nhận định và phân tích chung của các chuyên gia, huấn luyệnviên, các nhà nghiên cứu bóng rổ, thì trình độ thể lực, kỹ - chiến thuật, tâm lýthi đấu và quan trọng là tố chất sức bền tốc độ của các vận động viên bóng rổViệt Nam còn yếu

Qua quan sát thực tiễn thi đấu và tập luyện của các sinh viên chuyênsâu bóng rổ trường Đại học Thể dục thể thao thành phố Hồ Chí Minh, chúngtôi nhận thấy tố chất thể lực chuyên môn của các cầu thủ còn yếu, nhất là tốchất sức bền tốc độ, thể hiện qua các động tác nhồi bóng tốc độ, duy trì tốc độtrong trận đấu, các động tác chạy tốc độ, nước rút

Trong những năm gần đây, môn học Bóng rổ luôn được tuyển sinh vàocác khóa của trường Đại học TDTT, nhằm thúc đẩy phong trào tập luyện vàthi đấu bóng trong cả nước đạt hiệu quả cao hơn.

Trong mối quan hệ giữa các tố chất thể lực thì sức bền và sức nhanhcũng cần huấn luyện nhiều nhất Huấn luyện sức bền tốc độ ở đây được gắnliền với các yêu cầu chuyên môn trong thi đấu Bóng rổ, có nghĩa là huấnluyện sức bền tốc độ trong Bóng rổ luôn có sự khác biệt với công tác huấnluyện sức bền tốc độ của Điền kinh Ở đây, công tác huấn luyện sức bền tốc

độ của các hoạt động có chu kỳ và không có chu kỳ là hai yếu tố tạo nên sứcnhanh bền trong thi đấu Bóng rổ Phương tiện giáo dục ở đây là các bài tậpviệc lựa chọn và sử dụng các bài tập làm nền tảng vững chắc để phát triểnsức bền tốc độ trong quá trình huấn luyện thể lực của học sinh chuyên sâuBóng rổ

Chính vì vậy, điều quan trọng trong môn Bóng rổ là việc huấn luyện tốchất thể lực của học sinh chuyên sâu cần được tiến hành trong suốt nhiều nămhuấn luyện Trong đó, cần chú trọng tới công tác huấn luyện sức bền tốc độcho người mới học, trong thời kỳ học sinh cần tạo điều kiện thuận lợi nhấtcho sự phát triển tố chất này

Nhưng cho đến nay, chưa có tác giả nào quan tâm nghiên cứu về sứcbền tốc độ trong môn Bóng rổ Trong khi đó, sức bền tốc độ là một tố chấtquan trọng được sử dụng trong tập luyện và thi đấu Bóng rổ

Các công trình nghiên cứu về bóng rổ của các tác giả trong nước chođến nay rất đa dạng Nghiên cứu về tố chất sức bền, có công trình nghiên cứucủa T.S Đặng Hà Việt (2007); Công trình nghiên cứu về trình độ tập luyệncủa VĐV bóng rổ do GS-TS Lê Nguyệt Nga (2004); Về sức mạnh có cáccông trình nghiên cứu của T.S Đặng Hà Việt (2002); Th.S Vương QuangThiệp nghiên cứu sức mạnh tốc độ cho nữ VĐV lứa tuổi 16 - 18 tỉnh Cao

Bằng nhưng chưa có ai nghiên cứu về tố chất sức bền tốc độ cho các vậnđộng viên bóng rổ Xuất phát từ những vấn đề nêu, đề góp phần xây dựng hệthống bài tập nhằm phát triển sức bền tốc độ cho nam sinh viên khóa 37chuyên sâu bóng rổ trường Đại học Thể dục thể thao thành phố Hồ Chí Minh,Chúng tôi nghiên cứu đề tài:

“Nghiên cứu lựa chọn một số bài tập phát triển sức bền tốc độ cho nam sinh viên chuyên sâu bóng rổ khóa 37 trường Đại học Thể dục thể thao thành phố Hồ Chí Minh”.

Mục đích nghiên cứu.

Nghiên cứu lựa chọn các bài tập phát triển sức bền tốc độ có hiệu quả nhấtcho nam sinh viên chuyên sâu bóng rổ khóa 37 trường ĐH TDTT TPHCM, gópphần nâng cao hiệu quả học tập của sinh viên chuyên sâu bóng rổ

Nhiệm vụ nghiên cứu.

Để giải quyết mục đích nghiên cứu trên, để tài tiến hành giải quyết banhiệm vụ nghiên cứu sau:

Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng sức bền tốc độ của nam sinh viên

chuyên sâu bóng rổ khóa 37 trường ĐH TDTT TPHCM

Nhiệm vụ 2: Xây dựng và ứng dụng một số bài tập phát triển sức bền

tốc độ cho nam sinh viên chuyên sâu bóng rổ khóa 37 trường ĐH TDTTTPHCM

Nhiệm vụ 3: Đánh giá hiệu quả một số bài tập phát triển sức bền tốc độ

cho nam sinh viên chuyên sâu bóng rố khóa 37 trường ĐH TDTT TPHCMsau 1 năm tập luyện

CHƯƠNG I TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Đặc điểm hoạt động thể lực trong môn Bóng rổ

Ngày nay, cùng với sự tiến bộ vượt bậc của khoa học kĩ thuật sự pháttriển mạnh mẽ về kinh tế, TDTT ngày càng trở thành nhu cầu thiết thực đốivới con người Hoạt động TDTT đem lại sức khỏe, hoàn thiện về thể chất trởthành nhân tố không thể thiếu được trong đời sống xã hội, góp phần phát triểncon người toàn diện, con người XHCN

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 3 đã khẳng định “con người là vốn quýnhất của chế độ xã hội Bảo vệ và bồi dưỡng sức khỏe của con người là mụctiêu cao quí của ngành y tế và TDTT dưới chế độ ta”

Nhận định được sâu sắc về vai trò của TDTT, Đảng và Nhà nước ta đãquan tâm đầu tư nhằm phát triển phong trào TDTT rộng khắp cả nước, đểnâng cao sức khỏe cho nhân dân và phát triển thể thao thành tích cao Trong

đó, việc phát triển các môn thể thao truyền thống như: Võ, Vật, Đua thuyền,Điền kinh và các môn thể thao hiện đại như: Bóng chuyền, Bóng bàn, Cầulông, Bóng rổ có tầm quan trọng to lớn…

Bóng rổ là môn thể thao phát triển khá phổ biến và rộng rãi trên khắpthế giới Cũng như các môn thể thao khác, Bóng rổ chiếm một vị trí quantrọng trong sự nghiệp giáo dục và phát triển con người toàn diện, vì nó là mônthể thao có tính đồng đội và đối kháng cao, phải hoạt đông liên tục, đồng thờiqua tập luyện và thi đấu, nó còn phát triển tính nghệ thuật, sự thông minhnhanh nhẹn, khéo léo, tâm lý vững vàng của VĐV Trận đấu Bóng rổ đượcchia thành 4 hiệp, mỗi hiệp 10 phút và thời gian nghỉ giữa hiệp có ít phút, đòihỏi VĐV vận động tích cực trong thời gian thi đấu và có khả năng hồi phục

nhanh Mục đích thi đấu của mỗi đội, là ném bóng vào rổ đối phương càngnhiều càng tốt, kết thúc hiệp đấu không có tỷ số hòa, tức là không thể quyếtđịnh có tính chất thỏa hiệp về trận đấu.

Bóng rổ hiện đại là môn thể thao được thể hiện bằng cường độ vận độngcao Đối với VĐV đẳng cấp cao trong một trận đấu phải di chuyển tổng hợp17000-25000m, trong lúc đó phải thực hiện từ 130-140 lần bật nhảy, chạytăng tốc và dừng Khi di chuyển với tốc độ lớn được kết hợp với chuyền bóng

và ném rổ Với các hoạt động thi đấu căng thẳng về mọi mặt, đòi hỏi ngườitập phải huy động tới cực hạn các khả năng chức phận của cơ thể, các tố chấtnhanh, mạnh tối đa Không có thể lực tốt, sẽ không thể phát huy hết trình độ

kĩ – chiến thuật trong tập luyện và thi đấu Do vậy, với các VĐV Bóng rổ,việc nâng cao các tố chất thể lực phải dược coi trọng tương ứng với phát triểncác kĩ thuật cơ bản Công tác huấn luyện thể lực là rất quan trọng, song hiệnnay, đa số các đội bóng nước ta còn xem nhẹ Một số cho rằng, chỉ nên tậptrung vào kĩ – chiến thuật là chính, số khác lại cho rằng, chỉ cần tập sức nhanh

và độ chuẩn xác là đủ, ngoài ra đa số các đội chỉ chú ý đến thành tích trướcmắt, nên đã ảnh hưởng nhiều đến kết quả Tập luyện vì gò ép thành tính dẫntới sự không hệ thống, không khoa học trong giảng dạy, huấn luyện

Vì vậy, cần phải thấy rõ tầm quan trọng của tập luyện nâng cao các tốchất thể lực, chính thể lực là việc tiếp thu kĩ - chiến thuật, qua đó cũng bồidưỡng ý chí phẩm chất cho người tham gia tập luyện môn thể thao Bóng rổ

Hoạt động thi đấu của VĐV trên sân rất phức tạp, không theo chu kỳ

mà thay đổi liên tục theo tình huống và theo các điều luật quy định chặt chẽcủa môn Bóng rổ, như thời gian quy định cho mỗi đợt tấn công là 24s, VĐVkhông được giữ bóng trên tay quá 5s, không được giữ bóng ở sân nhà quá 8s.Ngoài ra, còn có khu vực 3s cho đội tấn công Với các điều luật quy định chặtchẽ về thời gian, buộc VĐV phải có trình độ chuẩn bị cao về tố chất thể lực;

sức nhanh, sức mạnh, sức bền, sự khéo léo…có như vậy, VĐV Bóng rổ mới

có thể phù hợp với đặc thù chuyên môn thi đấu luôn hoạt động với cường độlớn, chịu áp lực về mặt tâm lý, hoạt động với thời gian thi đấu kéo dài Khithực hiện các động tác kĩ thuật phức tạp, phối hợp chiến thuật nhanh, biếnhóa, tính đối kháng tập thể cao, thành tích phụ thuộc vào nhiều yếu tố

Bóng rổ là môn thể thao đòi hỏi các VĐV phải có thể lực, chiều cao,sức bật tốt, đồng thời phải có sự phối hợp thống nhất giữa các thành viêntrong đội Trong thi đấu Bóng rổ, ngoài việc tăng khả năng tranh đua về mọimặt, còn giúp VĐV hoàn thiện mình trong lối chơi và năng động trong cuộcsống Đây là một môn thể thao tập thể, thi đấu có sự đối kháng va chạm trựctiếp, cho nên đòi hỏi vận động viên phải có kỹ thuật và thể lực tốt Xu thếbóng rổ hiện đại ngày nay, trận đấu được diễn ra với tốc độ nhanh và quyếtliệt, do đó, tần suất hoạt động của các vận động viên rất cao Vì vậy, yếu tốsức bền tốc độ đóng vai trò rất quan trọng trong thi đấu

Để đạt được thành tích cao, cần có sự phối hợp thống nhất phát triểnhoạt động của tất cả các thành viên trong đội, nhằm thực hiện một nhiệm vụchung Các hoạt động của mỗi VĐV có định hướng cụ thể, tương ứng vớiđịnh hướng đó, HLV phân chia VĐV ra từng vị trí thi đấu theo khả năng và

sở trường của mỗi người như:

- Trung phong: các vận động viên cao to và sức mạnh nhất đội Khi

tấn công và phòng thủ, VĐV thường hoạt động ở vị trí gần rổ, phải tranhcướp bóng chính dưới rổ, có khả năng xoay người ném rổ, ném móc câu,khuấy đảo khu vực cận rổ nhằm thu hút sự tập trung phòng thủ của đốiphương về mình, tạo điều kiện cho đồng đội có nhiều khoảng trống để kếtthúc rổ ở khu vực ngoại vi [4]

- Tiền phong: là các vận động viên cao, nhanh nhẹn, có sức bật, tốc

độ, khả năng linh hoạt, ném rổ tốt ở cực ly 3 điểm, có khả năng đội phá và kỹ

năng kết thúc rổ đa dạng, biến hoá, nhằm lôi kéo phòng thủ, tạo khoảng trốngcho trung phong kết thúc rổ ở vị trí cận rổ [4]

- Hậu vệ: thường là các vận động viên nhỏ bé nhất đội, nhưng có tố

chất thể lực vượt trội, thông minh, lanh lợi, có khả năng điều khiển và chuyềnbóng tốt, ném rổ chuẩn xác ở cực ly 3 điểm, là cầu thủ dẫn dắt lối chơi chotoàn đội

Việc phân chia các vận động viên theo từng chức năng là một trongnhững nguyên tắc cơ bản của hoạt động bóng rổ Sự khác nhau ở các vậnđộng viên theo chức năng không chỉ ở các kỹ thuật động tác, vị trí trên sân,

mà còn ở khả năng tâm sinh lý của họ.[4]

Hoạt động của VĐV Bóng rổ trong thi đấu, không đơn thuần là tổnghợp các động tác tấn công và phòng thủ riêng biệt, mà còn là tập những hànhđộng được hợp nhất vào một hệ thống linh hoạt duy nhất, bởi mục đích chung

là ném được bóng vào rổ của đối phương

Trong thi đấu, mỗi VĐV cần biết thành thạo không chỉ tấn công mà cònphải biết phòng thủ, bảo vệ rổ của mình một cách tích cực Để giành bóng từtay đối phương, hay không cho đối phương cơ hội ném bóng vào rổ, cần phảiphản ứng đúng lúc và chính xác đối với các hoạt động của đối phương, trongkhi vẫn chú ý tới vị trí của các VĐV đội đối phương, đội mình và vị trí cóbóng Các hoạt động trong thi đấu, được dựa vào sự ổn định và ứng dụng biếndạng các kĩ năng vận động vào mức độ phát triển các tố chất thể lực, tìnhtrạng sức khỏe và tố chất thể lực của VĐV

Tóm lại, hoạt động thi đấu Bóng rổ là quá trình đòi hỏi VĐV phải có sựtiến bộ không ngừng về trình độ kĩ chiến thuật, cũng như tiến bộ về thể lực,trong đó sức bền tốc độ đóng vai trò rất quan trọng nó quyết định đến hiệuquả thi đấu của VĐV

Quá trình giảng dạy bóng rổ nhằm trang bị cho người tập những kiếnthức, kỹ năng và kỹ xảo, thường xuyên phát triển và hoàn thiện chúng, cũngnhư nhằm hoàn thành hệ thống những kiến thức về các vấn đề kỹ thuật, chiếnlược và chiến thuật, luật thi đấu, phương pháp huấn luyện …

Giải quyết các nhiệm vụ giảng dạy là trang bị cho người tập một phạm

vi rộng lớn những kiến thức cần thiết về môn bóng rổ hiện đại, để có thể hiểuđược các tư liệu cần nghiên cứu và xu hướng phát triển của bóng rổ trongtương lai

1.2 Phân loại sức bền và phương pháp phát triển sức bền tốc độ

1.2.1 Phân loại sức bền

Mỗi môn thể thao có đặc thù riêng, sự vận động đặc thù đó, tạo nên sựphát triển không đều nhau ở các nhóm cơ khác nhau, ở các VĐV các môn thểthao khác nhau Sức bền là một trong những nhân tố quan trọng nhất củaVĐV Bóng rổ, đồng thời còn là một trong những yếu tố dẫn tới sự thành côngcủa VĐV trong tập luyện và thi đấu

Theo các tài liệu chuyên môn Bóng rổ, thì có hơn 80% các động tácmang tính sức mạnh - tốc độ Song khi di chuyển, lúc đứng phòng thủ, cácđộng tác cướp bóng hay các động tác gọi là các động tác “rắn”, thường đòihỏi nỗ lực tĩnh lực lớn Bởi vậy, việc huấn luyện sức mạnh cần phải toàn diện

và phát triển sức mạnh các cơ theo chế độ khác nhau, ngoài ra sức mạnh bộtphát phản ánh năng lực biểu hiện sức manh đến mức tối đa trong một khoảngthời gian tối thiểu do điều kiện của bài tập thể thao hay của các tình huống thiđấu chi phối, VĐV Bóng rổ thường sử dụng dạng sức mạnh này trong các lầnbật nhảy, đột phá tấn công nhanh hay chuyền bóng xa.v.v

Trong thể thao, sức bền là yếu tố quyết định thành tích của nhiều mônthể thao Sức bền phát triển tốt, sẽ nâng cao khả năng chịu đựng lượng vận

động tập luyện và là tiền đề quan trọng để người tập có thể hồi phục nhanhchóng sau quá trình tập luyện và thi đấu [50].

Sức bền là một tố chất thể lực, là năng lực chống lại mệt mỏi trong hoạtđộng vận động

Sức bền phụ thuộc vào các yếu tố sau:

- Năng lực hoạt động của hệ thống tim mạch

- Quá trình trao đổi chất

- Sự tiết kiệm hoá trong vận động (thả lỏng, kĩ thuật)

- Các phẩm chất tâm lý chuyên môn

Sức bền phát triển tốt, là tiền đề quan trọng để con người có thể sẵnsàng lao động, học với năng suất cao, đồng thời hình thành những phẩm chấttốt đẹp, như tính kiên trì, tinh thần bền bỉ, ý chí quyết tâm…

Tập luyện sức bền sẽ nâng cao khả năng làm việc của cơ thể, đặc biệt là

hệ thống tuần hoàn, hô hấp và hệ thống vận động

Qua phân tích và nghiên cứu tài liệu, có thể nhận thấy có một số cáchphân loại như sau:

- Sức bền cơ sở: Là một dạng sức bền, là năng lực của VĐV nhằm

chống lại mệt mỏi trong hoạt động vận động kéo dài, trong đó, không có sựtham gia của quá trình trao đổi chất yếm khí

- Sức bền thi đấu chuyên môn: Là một dạng sức bền, là năng lực của

VĐV nhằm chống lại mệt mỏi, khi thực hiện các yêu cầu chuyên môn củamôn thể thao, hoặc kĩ thuật thể thao trong điều kiện thi đấu

Sức bền chuyên môn trong Bóng rổ thể hiện ở sức bền ý chí và sức bền

cơ bắp Sức bền trong thi đấu Bóng rổ có liên quan mật thiết tới các tố chấtkhác, đặc biệt là tố chất sức nhanh và sức mạnh… Các mối tương quan đó,được thể hiện trên sơ đồ sau:

chống lại mệt mỏi, khi thực hiện các nhiệm vụ vận động đòi hỏi tốc độ gần tối

đa, tối đa, trong điều kiện năng lượng được cung cấp chủ yếu thông qua quátrình yếm khí

- Sức bền thời gian ngắn: Là một dạng sức bền, là năng lực của VĐV

nhằm chống lại mệt mỏi, khi thực hiện các lượng vận động vận động kéo dài

từ 45 giây đến 2 phút, trong điều kiện năng lượng được cung cấp chủ yếuthông qua quá trình yếm khí Sức bền thời gian ngắn phụ thuộc chặt chẽ vàotrình độ phát triển của sức bền mạnh và sức bền tốc độ

- Sức bền thời gian trung bình: Là một dạng sức bền, là năng lực của

VĐV nhằm chống lại mệt mỏi, khi thực hiện các lượng vận động vận độngkéo dài từ 2 phút đến 11 phút, trong điều kiện đòi hỏi cao về năng lượngthông qua quá trình yếm khí và ưa khí

- Sức bền thời gian dài: Là một dạng sức bền, là năng lực của VĐV

nhằm chống lại mệt mỏi, khi thực hiện các lượng vận động vận động kéo dài

từ 11 phút đến nhiều giờ, trong điều kiện năng lượng được cung cấp chủ yếuthông qua quá trình ưa khí [20]

Trong sinh lý TDTT, căn cứ vào hệ cung cấp năng lượng người ta chiasức bền ra thành 2 loại:

- Sức bền ưa khí: Là khả năng hoạt động lâu dài của cơ thể trong điều

kiện sử dụng nguồn năng lượng, thông qua quá trình oxy hoá hợp chất hữu cơgiàu năng lượng trong cơ thể

- Sức bền yếm khí: Là khả năng hoạt động lâu dài của cơ thể, trong

điều kiện dựa vào các nguồn cung cấp năng lượng yếm khí (các phản ứng giảiphóng năng lượng không có sự tham gia của oxy) [16], [17], [20]

- GS.TS Dietrich Harre (Đức) cho rằng, sức bền tốc độ là khả năngđối kháng lại sự mệt mỏi trong lượng vận động với tốc độ cao và tối đa trongđiều kiện thiếu dưỡng

- Shehrote: Sức bền tốc độ là khả năng đối kháng của cơ thể đối với sựgiảm tốc độ gây ra, đặc biệt được thông qua sự mệt mỏi của hệ thần kinh

trung ương và khả năng phối hợp động tác kém và hạn chế sức chạy nhanhcủa động tác

Theo các tác giả khác, sức bền tốc độ là khả năng duy trì được cường

độ hoạt động cao trong suốt quá trình thực hiện bài tập, nhờ sự nổ lực củatoàn bộ các cơ quan trong cơ thể

Các nhà sinh lý học như: Samoaky Mashu (Nhật), Vaikop (Nga),Dương Tích Nhược (Trung Quốc), thì khái niệm về sức bền tốc độ là năng lựccủa cơ thể trong hoạt động kéo dài nào đó [20]

Việc phát triển sức bền chung đầy đủ, sẽ tạo điều kiện để phát triển sứcbền chuyên môn, sức bền tốc độ và các tố chất thể lực khác tốt hơn, phát triểnsức bền làm tăng thích ứng và nâng dần chức năng của hệ thống các cơ quantrong cơ thể Huấn luyện sức bền chung cần phải tạo nên các tiền đề quantrọng cho việc hình thành và thể hiện sức bền thi đấu chuyên môn Nhiệm vụchính của huấn luyện sức bền chung là phát triển khả năng ưa khí và sử dụngkhả năng này một cách “kinh tế” Việc này đòi hỏi phải nâng cao khả nănghấp thụ ôxy tối đa và khả năng truyền, phải mở rộng khả năng ôxy hóa các

tế bào của các cơ chịu lượng vận động chính trong điều kiện tập luyện, thiđấu cũng như phải biết tiết kiệm tối đa các quá trình tuần hoàn, trao đổi chất

Theo Diên Phong (Trung Quốc) trong cuốn 180 câu hỏi về huấn luyện

thể thao hiện đại: Tố chất tốc độ được quy định bởi tốc độ phản ứng, tốc độđộng tác, tần số động tác Muốn đạt được tốc độ cao, thì phải phát huy được

ba yếu tố này

Tốc độ phản ứng động tác: được quyết định bởi mối quan hệ giữa các

cơ quan cảm thụ thị giác, thính giác và các cơ quan cảm thụ khác, giữa cácquá trình thần kinh trung ương với các tổ chức thần kinh cơ và ở các nhómphản ứng động tác khác nhau sẽ có sự khác nhau về cơ chế tốc độ phản ứngđộng tác Đối với tốc độ động tác đơn, thì ngoài sự quyết định của trung ươngthần kinh, còn được quyết định bởi đặc trưng co duỗi của cơ bắp

Tần số động tác cũng là một biểu hiện quan trọng của tố chất tốc độ.Tần số động tác được quyết định bởi tốc độ chuyển đổi giữa ức chế và hưngphấn của trung ương thần kinh vận động, tức là tính linh hoạt của quá trìnhthần kinh

Theo quan điểm sinh học, thì tốc độ động tác quyết định bởi hàm lượngATP trong cơ bắp, tốc độ phân giải và tái tổng hợp ATP dưới dạng tác độngcủa xung động thần kinh Do tập luyện tốc độ thường có thời gian ngắn, nêntái tổng hợp ATP cung cấp năng lượng cho cơ bắp làm việc chủ yếu dựa vàonguồn năng lượng yếm khí, mà chủ yếu là glucôphân và photphogen.[9]

1.2.4 Cơ sở lý luận của các phương pháp nâng cao khả năng yếm khí trong huấn luyện sức bền tốc độ

Sức bền yếm khí là khả năng duy trì hoạt động với cường độ cao trongđiều kiện trao đổi chất không có ôxi Năng lượng chủ yếu là các chất giàunăng lượng dự trữ trong cơ như ATP - CP hoạt động yếm khí, thông thườngdiễn ra khoảng 20 - 30 giây với cường độ hoạt động cực đại

Năng lượng cung cấp cho hoạt động cực đại chủ yếu là photphogen, tức

là phân giải ATP - CP

Theo GS T.G.Mkok (Liên Xô cũ), thì công suất của hệ photphogen gấp

9 lần so với ôxi hóa mỡ Song, trong thực thế lượng photphogen không lớn dolượng dữ trữ của CP và ATP trong cơ không lớn Vì vậy, nó chỉ duy trì đượckhoảng 20 giây, nếu tiếp tục hoạt động thì cần thêm cả hệ năng lượng lắc tichay glucôphân tham gia Hoạt động của hệ glucôphân phải đảm bảo tái tổnghợp ATP và CP kết quả các phản ứng này là giải phóng năng lượng để tổnghợp ATP.[9]

Các kết quả nghiên cứu của GS.TS I.A.Mkok cho chúng ta thấy, sứcbền yếm khí phụ thuộc vào các mặt sau:

Năng lượng cung cấp: năng lượng của hệ photphogen

Dung lượng năng lượng ATP - CP trong cơ và dung lượng glucoza trongmáu, glucoza trong cơ và gan

Năng lượng chịu đựng kích thích của axít lắc tích đối với cơ bắp vàthần kinh

Trong hoạt động TDTT, bên cạnh các yếu tố hiểu biết về trí thứcchuyên môn như đạo đức, ý chí, tâm lý, kỹ chiến thuật, thì yếu tố thể lực làmột yếu tố vô cùng quan trọng, nó quyết định đến hiệu quả của quá trình hoạtđộng luyện tập và thi đấu Hơn nữa, việc rèn luyện và phát triển thể lực là mộtkhâu then chốt trong quá trình huấn luyện thể thao Bởi vậy, các nhà sư phạm

về TDTT rất cần thiết có những hiểu biết về bản chất sự phân loại, cũng nhưtrí thức chuyên môn, các quy luật và phương pháp rèn luyện chúng

Sức bền tốc độ là khả năng cơ thể chống lại mệt mỏi, khi hoạt động vớitốc độ gần như tối đa, mà chủ yếu là sự tạo thành năng lượng cho hoạt độngsức bền tốc độ là trong điều kiện yếm khí Điều này có ý nghĩa là, trong bài

tập có chu kỳ, tốc độ động tác đạt được trên các cự ly ngắn không giảm đi quámức, thông qua các hiện tượng mệt mỏi và ức chế có ý nghĩa là cơ thể đượctiến hành liên tục động tác nhanh, mặc dù thời gian thi đấu kéo dài.

Như vậy, sức bền tốc độ trong Bóng rổ là sức bền tốc độ không có chu

kỳ Nó bao gồm các bài tập có tính chuyên môn cao, như các bài tập chạy gấpkhúc, di chuyển không định hướng, hay chuyển đột ngột về hướng khác nhau,các bài tập mang tính đặc trưng cao để phát triển sức bền tốc độ trong cácmôn bóng nói chung và môn Bóng rổ nói riêng

Để phát triển sức bền tốc độ, làm mất đi hay giảm đến mức tối thiểuhiện tượng mệt mỏi trong hoạt động với cường độ tối đa, xuất phát nhanh domất đi các nguồn dự trữ trong điều kiện hoạt động yếm khí, cũng như do quátrình ức chế phát triển trong các trung khu thần kinh, vì phải hoạt động mộtcách căng thẳng để đạt dược tốc độ tối đa Vì vậy, giáo dục sức bền tốc độphải chú ý đến việc hoàn thiện các nhiệm vụ sau:

Khả năng yếm khí là khả năng vận động của cơ thể trong điều kiện dựavào các nguồn cung cấp năng lượng yếm khí

Nâng cao khả năng ưa khí, cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao khảnăng yếm khí, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện những hoạt độngyếm khí Bởi vì, quá trình trả nợ oxy được diễn ra một phần ngay trong lúcvận động, và nếu có khả năng ưa khí cao, thì phần trả nợ oxy trong lúc vậnđộng đó sẽ lớn hơn và hiệu quả hoạt động của cơ thể sẽ tăng lên

Phải nâng cao khả năng yếm khí (với mức đồng đều cả cơ chế phốtphocreatin cũng như cơ chế glucô phân), bởi vì cơ thể hoạt động cường độ cao tớimức nhu cầu ôxy của cơ thể không đáp ứng thường xuyên trong quá trình vậnđộng và một phần năng lượng phải tạo thành thông qua quá trình yếm khí.Khi tốc độ càng cao, thì tỷ lệ huy động yếm khí càng lớn Theo các tài liệu y

học thể thao, thì tỷ lệ này trong thời gian thi đấu 2 phút khoảng 60% và trongthời gian thi đấu 10 phút đã lên tới 120% Tuy vậy, khả năng ưa khí cũng có ýnghĩa quyết định trong thời gian thi đấu trung bình, vì sự tạo thành nănglượng ưa khí "kinh tế" hơn so với sự tạo thành năng lượng yếm khí [12], [20]

Ngoài ra, sự tập trung axit lactic xuất hiện trong hoạt động sẵn sàng sửdụng năng lượng yếm khí Năng lượng yếm khí càng cao thì khả năng ưa khítối đa càng thấp Do đó, để nâng cao khả năng yếm khí, người ta thường sửdụng các bài tập có những đặc điểm sau đây:

* Các bài tập nhằm hoàn thiện cơ chế giải phóng năng lượng từphotphocrêatin:

- Cường độ hoạt động gần mức tối đa, hoặc thấp hơn (95% tốc độ tối đa)

- Thời gian mỗi lần hoạt động từ 3 - 8 giây trở lên Sở dĩ như vậy vì dựtrữ photphocrêatin trong cơ rất ít, sự phân huỷ hợp chất này chỉ diễn ra vàigiây sau khi bắt đầu vận động

- Khoảng cách nghỉ ngơi từ 2 - 3 phút, đó cũng là thời gian đủ để phụchồi photphocrêatin

- Áp dụng các hình thức hoạt động khác nhau lúc nghỉ ngơi (nghỉ ngơitích cực)

- Số lần lặp lại tuỳ thuộc trình độ tập luyện, sao cho tốc độ không bị giảm

* Còn cơ chế glucôphân, thì sử dụng các bài tập có các đặc điểm sau:

- Cường độ bài tập xác định theo cự ly để chọn tập luyện (90 - 95%) tốc

độ giới hạn

- Thời gian mỗi lần vận động, thường biến đổi trong khoảng thời gian

20 giây - 2 phút

- Khoảng cách nghỉ ngơi được xác định theo sự biến đổi của quá trìnhglucôphân, trên cơ sở xác định nồng độ axit láctíc trong máu và nên giảm dầnsau mỗi lần lặp lại.

- Nghỉ ngơi tránh trạng thái tĩnh hoàn toàn và không cần phải nghỉ ngơitích cực

- Số lần lặp lại trong hoạt động có quãng nghỉ giảm dần, thường khôngquá 3 - 4lần, vì trạng thái mệt mỏi tăng rất nhanh

* Tăng khả năng hoạt động của các cơ chế điều hoà trong những điềukiện hoạt động, đặc biệt với cường độ cao nhất

Điều đó có nghĩa là, cho tập luyện quá cự ly thi đấu với tốc độ tới hạn,song để phát triển tốt sức bền tốc độ đã đạt được, phải thay đổi độ dài cự ly vàgiữ tốc độ vượt cự ly Cụ thể là cự ly tập phải dài hơn cự ly thi đấu

Khi giáo dục sức bền tốc độ trong hoạt động với cường độ lớn và cường

độ gần tối đa, ngoài ra hoạt động kéo dài, cần phải sử dụng rộng rãi phươngpháp lặp lại nhiều lần các đoạn cự ly dài với tốc độ cao hơn tốc độ ban đầu, cóthể vượt qua cự ly ngắn chỉ có tác dụng rất nhỏ lên cơ thể, nên để đạt được hiệuquả tập luyện trong những buổi tập, thì phải lặp lại chúng nhiều lần

Ngoài phương pháp trên, để phát triển sức bền tốc độ, còn cần phải sửdụng phương pháp nâng cao khả năng ưa khí, thông qua các bài tập yếm khí.Trong quá trình hoạt động yếm khí, thực hiện dưới hình thức lặp lại nhiều lầntrong thời gian ngắn và nghỉ giữa quảng không dài, cũng có hiệu quả trongviệc phát triển tốt khả năng ưa khí Mặc dù, điều này thoạt đầu có sự mâuthuẫn, các sản phẩm phân hoá yếm khí tạo nên khi thực hiện hoạt động căngthẳng với thời gian ngắn, được sử dụng để kích thích phát triển các qua trình

hô hấp trong lúc nghỉ giữa quãng, hoặc trong lúc thực hiện các bài tập cường

độ thấp Qua thực nghiệm người ta nhận thấy, trong khoảng 10 - 90 giây sau

mỗi lần lặp lại bài tập yếm khí, thì thông khí phổi và thể tích tâm thu đều tănglên và do đó mức hấp thụ oxy cũng tăng lên.

Khi có mối tương quan hợp lý giữa các hoạt động nghỉ ngơi, có thểxuất hiện nhu cầu oxy của cơ thể và mức hấp thụ oxy trong hoạt động Trongtrường hợp này, hoạt động lặp lại có thể tiếp tục trong thời gian dài Trongnhững lần lặp lại, mức hấp thụ oxy thường xuyên giao động lúc thì đạt mứctới hạn, lúc thì giảm đi đôi chút, có lúc vượt khả năng hấp thụ tối đa đặc trưngcho VĐV Hiện tượng này kích thích rất mạnh, để nâng cao khả năng hô hấp.Khi sử dụng các bài tập yếm khí để phát triển khả năng ưa khí, thì việc lựachọn sự kết hợp giữa hoạt động và nghỉ ngơi là nhiệm vụ cơ bản, có thể nêulên một số đặc điểm sau:

- Cường độ hoạt động cao hơn mức tới hạn khoảng 75 - 85% tốc độ tối đa

Độ dài cự ly phải lựa chọn, sao cho thời gian thực hiện không quá 1 1.5 phút Chỉ trong trường hợp này, hoạt động mới diễn ra trong điều kiện nợoxy tối đa lúc nghỉ ngơi

Khoảng cách nghỉ ngơi, sao cho hoạt động sau được tiến hành trên cơ

sở biến đổi thuận lợi của hoạt động trước đó (không nên vượt quá 3 - 4phút).Cần xem hoạt động nghỉ ngơi là nên tiếp tục hoạt động với cường độ thấp đểtránh sự chuyển đột ngột từ trạng thái động sang tĩnh và ngược lại (nghỉ ngơitích cực)

- Số lần lặp lại, cần tính toán sao cho bảo đảm duy trì được trạng thái

ổn định trong sự phối hợp hoạt động của các hệ thống cơ thể, thể hiện ở khảnăng hấp thụ oxy ổn định ở mức tương đối cao [1], [10]

1.2.5 Những yếu tố chi phối sức bền tốc độ.

Theo GS.TS Karl – Heinz cho rằng: Việc sử dụng hệ thống bài tập thểchất bao gồm hệ thống bài tập phát triển thể lực, hệ thống bài tập hoàn thiện

kỹ thuật, hệ thống bài tập phát triển khả năng phối hợp vận động Trong đó hệthống bài tập phát triển thể lực chung và chuyên môn có ý nghĩa cao đối việcphát triển cũng như việc hoàn thiện thành tích đỉnh cao cho người tập.

Thực tiễn đã cho thấy, hệ thống bài tập phát triển thể lực chung vàchuyên môn bao gồm hệ thống bài tập phát triển cho mỗi tố chất thể lực đặctrưng, lại có những hệ thống bài tập riêng biệt cho mỗi môn Điền kinh sở trường.Theo Tiến sĩ John Man cho rằng: Việc phát triển các tố chất sức nhanh,sức mạnh, sức bền và khả năng phối hợp vận dụng ở một trình độ nào đó, cầnphải chú ý đặc biệt đến lứa tuổi chuyên môn và phát triển cho thanh thiếuniên Trình độ phát triển đó phải phù hợp cho mỗi giai đoạn huấn luyện và vịtrí nhiệm vụ của các thang độ huấn luyện Trình độ huấn luyện thể lực có mốiquan hệ mật thiết với việc vận dụng hệ thống bài tập Những hệ thống bài tậpnày đòi hỏi phải có ý nghĩa phát triển thành tích tăng dần tốt cho mỗi giaiđoạn tập luyện Chỉ như vậy, thì sự phát triển mới phù hợp với quy luật vàlàm cơ sở nền tảng cho việc phát triển nhanh thành tích của người tập

Theo GS.TS Dietrich Harre, thì các bài tập thể chất là phương tiện quantrọng nhằm nâng cao thành tích thể thao Những bài tập đó phải phù hợp vớimục đích và nhiệm vụ của quá trình huấn luyện, việc sử dụng hợp lý và hiệuquả của mỗi bài tập trong tập luyện cho học sinh có tác dụng nhằm phát triểnthành tích thể thao

Theo quan điểm của tác giả: Nhiều bài tập được sắp xếp tăng dần về yêucầu lượng vận động nhằm thích ứng dần của cơ thể người tập với hoạt độngthể lực và được sắp xếp theo trình tự tăng dần về tiến độ khó cũng như có tính

hệ thống thì đều được coi là hệ thống bài tập Hệ thống bài tập vận động vàotập luyện thực tế tạo cơ sở nền tảng cho việc phát triển thành tích đến đạt đỉnhcao trong quá trình tập luyện cho học sinh là những bài tập thể lực chung vàthể lực chuyên môn Trong đó, những bài tập thể lực chung luôn có tác dụng

hỗ trợ cho việc phát triển thể lực chuyên môn và chỉ khi phát triển thể lựcchuyên môn tốt mới đủ điều kiện để phát triển thành tích đến đỉnh cao.

1.2.6 Phương pháp phát triển sức bền tốc độ

Phát triển sức bền là một quá trình huấn luyện có chủ đích và kế hoạchnhằm nâng cao năng lực sức bền chuyên môn (sức bền tốc độ, sức bền thời gianngắn, sức bền thời gian trung bình và sức bền thời gian dài) và sức bền cơ sở

Phát triển sức bền chuyên môn là trực tiếp phát triển các năng lực sứcbền thi đấu bằng các bài tập thi đấu, trong điều kiện thi đấu hoặc gần giốngthi đấu với cường độ bằng, hoặc xấp sỉ cường độ tối đa

Phát triển sức bền cơ sở hướng vào việc nâng cao năng lực hoạt độngcủa hệ thống tuần hoàn, năng lực trao đổi oxy, sức bền của các nhóm cơ lớn,bằng các bài tập phát triển chung

Tất cả các phương pháp huấn luyện nâng cao sức bền trong các mônthể thao nói chung và môn Bóng rổ nói riêng đều dựa trên sự kết hợp của 5yếu tố cơ bản của lượng vận động Đó là: Tốc độ hay cường độ bài tập; thờigian thực hiện bài tập; thời gian nghỉ giữa quãng; tính chất nghỉ ngơi giữaquãng; số lần lặp lại

- Tốc độ được chia làm 3 loại:

+ Tốc độ dưới hạn: Là tốc độ di chuyển đòi hỏi lượng cung cấp oxy

dưới mức cơ thể đáp ứng được tức là nhu cầu oxy thấp hơn khả năng hấp thụcủa cơ thể Như chúng ta đã biết, lượng oxy đáp ứng yêu cầu oxy do vận độngđòi hỏi thì hoạt động diễn ra trong điều kiện ổn định thực, trong vùng tốc độdưới tới hạn thì nhu cầu oxy tỷ lệ thuận với tốc độ di chuyển

+ Tốc độ tới hạn: Là khi vận động viên di chuyển với tốc độ nhanh, thì

dần sẽ đạt mức độ tới hạn khi đó nhu cầu oxy sẽ đạt tới mức bằng khả năng

ưa khí (khả năng hấp thụ oxy tối đa của cơ thể)

+ Tốc độ trên tới hạn: Là tốc độ di chuyển có nhu cầu oxy cao hơn

năng lượng hấp thụ oxy tối đa Lúc này, hoạt động diễn ra trong điều kiện nợoxy do các nguồn yếm khí, do hiệu suất của cơ thể cung cấp năng lượng yếmkhí, nên vùng tốc độ tới hạn nhu cầu oxy tăng nhanh hơn nhiều so với mứctăng của tốc độ di chuyển

Căn cứ vào mục đích tập luyện, có thể sử dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp kéo dài thời gian: Đặc điểm của phương pháp này là

thực hiện một lượng vận động kéo dài, liên tục, không có thời gian nghỉ.Năng lực hấp thụ oxy được phát triển, nhờ hai con đường, hoặc là vận độngliên tục trong điều kiện có oxy, hoặc hoạt động trong thời gian dài với sự thayđổi cường độ, dẫn đến nhất thời phải hoạt động trong điều kiện không có oxy.Phương pháp kéo dài thời gian có 3 phương thức thực hiện dưới đây:

- Phương pháp liên tục: Phương pháp này có đặc điểm hoạt động trong

thời gian dài với tốc độ ổn định Cường độ được xác định dễ dàng thông quatần số mạch đập Tuỳ theo đặc điểm của môn thể thao và trình độ của ngườitập, giá trị này ở trong khoảng 140 - 170 lần/phút

- Phương pháp biến đổi: Đặc điểm của phương pháp này là thực hiện

một lượng vận động kéo dài có sự biến đổi tốc độ theo một kế hoạch chặt chẽ.Theo phương pháp này, khi tăng tốc độ vận động, sẽ làm cho cơ quan cơ thểhoạt động căng thẳng và tạm thời phải làm việc trong điều kiện không có oxy.Mạch đập có thể giao động trong khoảng 140 -150 lần/phút và 155 -170lần/phút

- Phương pháp Pharơlếch: Đặc điểm của phương pháp này là thực hiện

một lượng vận động kéo dài, có sự thay đổi tốc độ theo hứng thú của ngườitập, có thể thay đổi tốc độ chạy, thay đổi địa hình chạy, thay đổi cự ly vớitừng vùng tốc độ

- Phương pháp giãn cách: Đặc điểm của phương pháp giãn cách, là

luân chuyển một cách hệ thống các giai đoạn vận động ngắn, trung bình vàdài với các quãng nghỉ ngắn không đủ để cơ thể hồi phục hoàn toàn Tuỳthuộc vào mục đích tập luyện, có thể thay đổi tốc độ, thời gian vận động vảthời gian nghỉ giữa các giai đoạn vận động

- Phương pháp lặp lại: Đặc điểm của phương pháp này là lặp lại một

hoặc một số yêu cầu của lượng vận động thi đấu chuyên môn, thông qua việcđiều chỉnh cường độ, hoặc thời gian vận động

1.3 Đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi 18 đến 22.

Trong quá trình giảng dạy và huấn luyện, để đạt được hiệu quả tốt thìngười giáo viên và HLV phải nắm chắc đặc điểm về tâm, sinh lý lứa tuổi; từ

đó mà áp dụng các phương pháp và các phương tiện tập luyện, sao cho phùhợp với trình độ, lứa tuổi, giới tính và trạng thái sức khỏe; đó cũng là mộttrong những nhân tố quan trọng để tác động bài tập thể chất lên cơ thể conngười Nói đến bài tập thể chất là nói đến LVĐ, mà LVĐ bao gồm cường độ

và khối lượng, sẽ tác động trực tiếp lên cơ thể người tập, muốn có thành tích,thì LVĐ là mấu chốt

Xét về nội dung tính chất hoạt động của lứa tuổi này phức tạp hơn nhiều

so với lứa tuổi trước đó, lứa tuổi này không những đòi hỏi về mặt học tập màcòn đòi hỏi về tính năng động, sáng tạo ở mức độ cao hơn nhiều Đồng thời,cũng đòi hỏi muốn nắm được chương trình học tập một cách sâu sắc thì cầnphát triển một cách tư duy về mặt lý luận Khi tuổi càng trưởng thành, kinhnghiệm càng phong phú, thì càng ý thức được rằng mình đang đứng trướcngưỡng cửa của cuộc đời Do đó, thái độ ý thức của lứa tuổi này phát triểncao, có hứng thú học tập gần với hứng thú nghề nghiệp, các em được thúc đẩybằng động cơ học tập và đã nhận thức được ý nghĩa xây dựng của môn học vànghề nghiệp, mà mình lựa chọn, đó cũng là điều kiện cho việc giảng dạy và

huấn luyện

Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ tri giác có mục đích đã đạt ở mức độcao, quan sát trước nên có mục đích có hệ thống và toàn diện hơn, ghi nhớ cóchủ định, giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động trí tuệ, đồng thời vai trò của ghinhớ logic trừu tượng ngày một tăng rõ rệt, đặc biệt các em đã tạo được tâmthế trong ghi nhớ

1.3.1 Đặc điểm về tâm lý:

Trong tâm lý học lứa tuổi, người ta định nghĩa tuổi thanh niên là giaiđoạn phát triển bắt đầu từ lúc dậy thì và kết thúc khi bước vào tuổi người lớn

Những đặc điểm tâm lý của hoạt động thanh niên lứa tuổi 18 - 22:

Tâm lý học Mác xít cho rằng, cần phải nghiên cứu tuổi thanh niên mộtcách phức hợp, phải kết hợp quan điểm tâm lý xã hội học với việc tính đếnnhững quy luật bên trong của sự phát triển; đó là vấn đề phức tạp và khókhăn Bởi vì, không phải lúc nào nhịp độ các giai đoạn phát triển của sự pháttriển tâm lý cũng trùng hợp với các giai đoạn trưởng thành về mặt xã hội

Theo tác giả Phạm Ngọc Viễn: “Sự bắt đầu trưởng thành của một con người như là một cá thể, một nhân cách, một chủ thể nhận thức và một chủ thể lao động là không trùng hợp nhau về thời gian”.[17]

Xét về nội dung và tình cảm của hoạt động lứa tuổi này, phức tạp hơnnhiều so với lứa tuổi thanh niên ở giai đoạn trước Ở tuổi này, không nhữngđòi hỏi về mặt học tập, mà còn đòi hỏi tính năng động, sáng tạo ở mức độ caohơn nhiều; đồng thời, cũng đòi hỏi muốn nắm được chương trình học tập mộtcách sâu sắc, thì cần phát triển tư duy về lý luận Khi tuổi càng trưởng thành,thì kinh nghiệm sống càng phong phú, họ càng ý thức được rằng mình đangđứng trước ngưỡng cửa của một cuộc đời Do vậy, thái độ ý thức học tập củacác em lứa tuổi này phát triển cao Các em được thúc đẩy bởi động cơ học tập

và đã nhận thức được ý nghĩa xã hội của môn học, của nghề nghiệp mình lựachọn, đó cũng là điều kiện thuận lợi cho việc giảng dạy và huấn luyện.

- Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ: Tri giác có mục đích đã đạt ở

một mức độ cao; quan sát trở nên có mục đích, có hệ thống và toàn diện hơn

Ớ lứa tuổi này, ghi nhớ có chủ định đóng vai trò chủ đạo trong hoạt động trítuệ; đồng thời, đóng vai trò ghi nhớ lôgíc, trừu tượng ngày một tăng rõ rệt,đặc biệt các em đã tạo được tâm thể trong ghi nhớ Do cấu trúc của não phứctạp và chức năng của não phát triển, nên các em suy nghĩ chặt chẽ hơn, có căn

cứ và nhất quán hơn Đây là cơ sở để hình thành thế giới quan

- Sự phát triển về ý thức: Sự phát triển về ý thức là đặc điểm nổi bật

trong sự phát triển của nhân cách của thanh niên trong giai đoạn này Đặcđiểm quan trọng là sự tự ý thức của lứa tuổi này, nó xuất phát từ yêu cầu củacuộc sống, hoạt động, địa vị xã hội, mối quan hệ với thế giới xung quanh,buộc các em phải ý thức được nhân cách của mình Các em không chỉ nhậnthức được cái tôi của mình trong hiện tại, mà còn nhận thức được vị trí củamình trong xã hội tương lai Các em có được phẩm chất nhân cách bộc lộ rõtrong lao động, biết yêu lao động, tính cần cù, dũng cảm, tinh thần tráchnhiệm, lòng tự trọng, ý chí cao, biết khắc phục khó khăn để đạt được mụcđích mình đã định Đây chính là đặc điểm thuận lợi để rèn luyện các tố chấtthể lực Không những các em biết đánh giá những phẩm chất, mạnh, yếu củangười khác

- Sự hình thành thế giới quan: Ở lứa tuổi này, đã có sự hình thành thế

giới quan, hệ thống quan điểm về tự nhiên, xã hội, về các nguyên tắc ứngxử… Những điều đó, được ý thức vào các hình thức tiêu chuẩn, nguyên tắchành vi được xác định vào một hệ thống hoàn chỉnh

1.3.2 Đặc điểm về sinh lý: [9]

- Hệ xương: vẫn tiếp tục được cốt hóa mãi tới năm 24 - 25 tuổi mới hoànthiện, các cơ tăng khối lượng và đạt 43% - 44% trọng lượng toàn thân Sự cốthóa bộ xương có nghĩa là đã chấm dứt sự phát triển chiều dài Quá trình đó xảy

ra, do các màng xương được phát triển dày lên bao bọc quanh sụn

- Hệ thần kinh: Được phát triển một cách hoàn thiện; khả năng tư duy,

phân tích tổng hợp và trừu tượng hóa được phát triển thuận lợi, tạo điều kiệntốt cho việc hình thành phản xạ có điều kiện Ngoài ra, do hoạt động mạnhcủa tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên, làm cho quá trình hưng phấn của

hệ thần kinh chiếm ưu thế Giữa hưng phấn và ức chế không bằng, ảnh hưởngđến hoạt động thể lực, cho nên phải sử dụng các bài tập cho phù hợp

- Hệ cơ: Riêng cơ bắp cơ lớn phát triển nhanh (cơ đùi) và các cơ co phát

triển sớm hơn cơ duỗi Vì vậy, sử dụng các bài tập sức bền, tốc độ, là hợp lýnhưng các bài tập phải đảm bảo nguyên tắc vừa sức cho tất cả các loại cơ

- Hệ tuần hoàn: Đã phát triển hoàn thiện, mạch đập của nam vào

khoảng 70 - 75 lần/phút và nữ khoảng 75 - 80 lần/phút Sau vận động, mạch

và huyết áp hồi phục tương đối nhanh, cho nên phù hợp với những bài tập cókhối lượng cường độ tương đối lớn

Hệ hô hấp: Đã hoàn thiện, vòng ngực trung bình của nam là 75

-80cm và nữ là 80-85cm, diện tiếp xúc của phổi khoảng 120 - 125cm2, dunglượng của phổi khoảng 4 - 5lít, tần số hô hấp 10 - 20 lần/phút Vì vậy tập cácbài tập phát triển sức bền và sức bến tốc độ rất phù hợp với lứa tuổi này

Sự phát triển các tố chất thể lực không đều và chưa đạt đến mức độcao: Sức mạnh của các nhóm cơ phát triển không đều, cần phải có tập luyệnđặc biệt nếu không sức mạnh phát triển chậm Sức bền: VO2max đạt 3,5l/phút, sức bền biến đổi rõ rệt dưới tác động của tập luyện đồng thời sức bềnchung của các nhóm cơ tăng lên Sức nhanh: Thời gian phản ứng vận động

đơn giản đạt mức độ cao, tốc độ động tác đơn lẻ giảm hơn so với lứa tuổi

13-14 Khéo léo: khả năng định hướng trong không gian tốt, khả năng phân biệtnhịp điệu động tác đã hoàn chỉnh

Lứa tuổi này, có thể đạt được thành tích cao trong bóng rổ, có khảnăng thi đấu ở trình độ tương đối cao nếu được đào tạo một cách toàn diện, cótrình độ kỹ chiến thuật và sự chuẩn bị thể lực tốt

Tóm lại: Đây là giai đoạn thuận lợi nhất cho việc hoàn thiện các tố chấtthể lực Do tốc độ và sức bền đã được phát triển rất lớn, khả năng phối hợp vậnđộng tốt lên rõ rệt Vì vậy, ở tuổi này, có thể áp dụng tất cả các bài tập dùng tốc

độ và sức bền, tham gia tập luyện và thi đấu tất cả các môn thể thao rất tốt

Vấn đề giáo dục sức bền ở lứa tuổi này đặc biệt thuận lợi, vì khối lượngtim và mạch máu đều đã đến mức tiêu chuẩn, hoạt động của tim ổn định, hệthần kinh phát triển đầy đủ, hệ thống tin hiệu thứ hai đã đạt tới mức hoànchỉnh, ngôn ngữ bên trong và bên ngoài rất phong phú Trong khi hệ thầnkinh phát triển đầy đủ, thì cấu trúc nội tế bào của não lại trở nên phức tạp hơnnhiều so với thời kỳ trước, số các sợi thớ liên hiệp tăng lên, các quá trìnhhưng phấn và ức chế, cũng như mối liên hệ giữa chúng được hoàn thiện

Tất cả những điều đó tạo điều kiện thuận lợi cho ta áp dụng các phươngtiện và phương pháp tập luyện để giáo dục các tố chất thể lực Sự phát triểncác tố chất thể lực theo lứa tuổi, quá trình hình thành và phát triển các tố chấtthể lực luôn có mối quan hệ chặt chẽ với sự hình thành các kỹ năng vận động

và mức độ phát triển của cơ quan và hệ cơ của cơ thể

Sự phát triển tố chất thể lực trong quá trình trưởng thành xảy ra khôngđồng đều, các tố chất đều có giai đoạn phát triển với nhịp điệu nhanh vànhững giai đoạn phát triển tương đối chậm; ngoài ra, sự phát triển các tố chấtxảy ra không đồng bộ, mỗi tố chất phát triển theo một nhịp độ riêng vào

những thời kỳ khác nhau và đạt đến mức phát triển cao ở những thời kỳ khácnhau Ví dụ, như tố chất tốc độ là một tố chất vận động được đặc trưng bởithời gian tiềm tàng của phản ứng, tần số động tác và tốc độ của một động tácđơn lẻ Trong hoạt động thể lực, tố chất tốc độ thường biểu hiện một cách

tổng hợp thời gian phản ứng có thể đo được từ 5 - 7 tuổi (0,30” = 0,40”) và đến 13 - 14 tuổi, đã đạt mức của người lớn (0,11” - 0,25”) Tốc độ một động

tác đơn lẻ cũng biến đổi rõ rệt, 16 -17 tuổi, lại hơi giảm xuống và 20 - 30 tuổi,lại tăng lên Nếu tập luyện thường xuyên và hệ thống, thì tố chất tốc độ sẽphát triển tốt

Ở lứa tuổi này, các sinh viên có thể đạt được thành tích cao trong mônthể thao chuyên sâu, có khả năng thi đấu ở trình độ tương đối cao, nên đượcđào tạo một cách toàn diện và có trình độ kĩ thuật cũng như thể lực đạt ở mức

độ cao, sự chuẩn bị tốt

Sự phát triển các tố chất thể lức không đều và chưa đạt đến mức độ cao,thậm chí còn ở mức thấp Sức mạnh các nhóm cơ phát triển không đồng đềunếu không có sự tập luyện đặc biệt thì sức mạnh phát triển chậm Sức nhanh:thời gian phản ứng vận động đơn giản ở mức độ người trưởng thành (0,11-0,25) Tốc độ động tác đơn lẻ hơn giảm so với lứa tuổi 13-14 Sức bền: Thểtích O2 lớn nhất đạt 3,5 lít/ phút, sức bền biểu hiện rõ rệt dưới tác động củatập luyện, đồng thời sức bền chung của các nhóm cơ chung tăng lên Khảnăng phối hợp vận động: Khả năng định hướng trong không gian đạt mức độcao như người lớn, Khả năng định hướng thời gian đạt độ hoàn chỉnh, tuynhiên cũng có độ dao động rất lớn trong cùng một độ tuổi Khả năng điềuchỉnh về lực gần hoàn chỉnh

1.4 Đặc điểm, cơ sở lý luận và ý nghĩa của phát triển sức bền tốc độ cho sinh viên chuyên sâu Bóng rổ

1.4.1 Sức bền tốc độ của sinh viên chuyên sâu Bóng rổ

Có thể nhận thấy rằng sức bền tốc độ là một tố chất thể lực chuyênmôn của bóng rổ Trong quá trình hoạt động, nó thể hiện hai mặt, đó là sứcbền và tốc độ Để có tố chất này là kết quả của sự phối hợp chúng, trong cácmôn thể thao, vai trò của yếu tố sức bền tốc độ chiếm vị trí quan trọng, sứcbền tốc độ là hai yếu tố quyết đinh đến thành tích của VĐV Nó được thể hiện

ở các môn thể thao, như bơi, chạy, bóng rổ Đối với các môn thể thao khácnhau thì tố chất này biểu hiện và đòi hỏi khác nhau Môn Bóng rổ là một mônthể thao mà hoạt động về kỹ chiến thuật, đòi hỏi sự phối hợp khi thực hiện haiyếu tố bền - nhanh Có như vậy, mới mang lại hiệu quả cao trong thi đấu

Trong phạm vi đề tài này, chúng tôi nghiên cứu một số bài tập pháttriển sức bền tốc độ Không phải để phát triển sức bền tốc độ của các môn thểthao khác như Điền kinh, bơi lội, Bóng rổ mà là sức bền tốc độ cho chuyênmôn của mình Có nghĩa là, khi phát triển sức bền tốc độ còn phải hoàn thiệncác yêu cầu về kỹ chiến thuật Việc phát huy các yêu cầu này phải được vậndụng chúng có hiệu quả trong thi đấu Bóng rổ Thành tích thi đấu Bóng rổ phụthuộc vào rất nhiều yếu tố mà cụ thể là sự tổng hòa các thành tích của các cánhân, trong đó mỗi đấu thủ của đội phải chịu tác động từ nhiều phía, nhiều mặt.Phát triển sức bền tốc độ cũng là một yếu tố cụ thể để phát triển hay thúc đẩythành tích thi đấu của mỗi cá nhân hay nói cách khác chính là sự phát triểnthành tích của mỗi cá nhân trong cả đội sẽ đưa thành tích đồng đội lên cao

Do đó, việc đưa các bài tập chính là sự đào tạo, củng cố và hoàn thiệncác khả năng thi đấu của mỗi các nhân trong cả đội Trong công tác huấnluyện, sức bền tốc độ cũng là một yếu tố tích cực để hoàn thiện khả năng thi

đấu của mỗi cá nhân cũng như toàn đội.

Trong hoạt động thể dục thể thao, bên cạnh các yếu tố hiểu biết về trithức chuyên môn như đạo đức, ý chí, tâm lý, sinh lý, kỹ chiến thuật, thì yếu tốthể lực là một yếu tố vô cùng quan trọng, nó quyết định đến hiệu quả của quátrình hoạt động luyện tập và thi đấu Hơn nữa, việc rèn luyện và phát triển thểlực là một khâu then chốt trong quá trình huấn luyện thể thao Bởi vậy, cácnhà sư phạm về thể dục thể thao rất cần thiết có những hiểu biết về bản chất

sự phân loại, cũng như tri thức chuyên môn, các quy luật và phương pháp rènluyện chúng

Sức bền tốc độ (hay sức bền nhanh) là khả năng có thể chống lại mệtmỏi khi hoạt động với tốc độ gần tối đa, mà chủ yếu sự tạo thành năng lượngcho hoạt động sức bền tốc độ là trong điều kiện yếm khí Điều này có nghĩa

là, trong các bài tập có chu kỳ, tốc độ động tác đạt được trên các cự ly ngắnkhông giảm đi quá mức, thông qua các hiện tượng mệt mỏi và ức chế Còncác bài tập không có chu kỳ, như các môn bóng, quyền anh ,hoặc thể dụcdụng cụ Có nghĩa là, cơ thể được tiến hành liên tục động tác nhanh, mặc dùthời gian thi đấu kéo dài

Như vậy, sức bền tốc độ trong môn Bóng rổ là sức bền tốc độ không cóchu kỳ Nó bao gồm các bài tập: chạy rẻ quạt, di chuyển không định hướng,hay chuyển đổi đột ngột về hướng, như các bài tập mang tính đặc trưng cao

để phát triển sức bền tốc độ, trong các môn bóng nói chung và môn Bóng rổnói riêng

Để phát triển sức bền tốc độ, làm mất đi hay giảm đến mức tối thiểuhiện tượng mệt mỏi trong hoạt động với cường độ tối đa, xuất phát nhanh, doquá trình ức chế phát triển trong các trung khu thần kinh, vì phải hoạt độngmột cách căng thẳng để đạt được tốc độ tối đa Vì vậy, khi giáo dục sức bềntốc độ của hoạt động này, trước hết cần phải giải quyết hai nhiệm vụ: