- Trình bày được sự biến đổi của thức ăn trong ống tiêu hóa về mặt cơ họcdạ dày và ruột non và sự biến đổi hóa học nhờ các dịch tiêu hóa do các tuyến tiêu hóa tiết ra.. - Động não - Vấn
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 8 BÀI 27: TIÊU HÓA Ở DẠ DÀY – RUỘT NON I/ Mục tiêu (chuẩn kiến thức)
1/ Kiến thức
- Trình bày được cấu tạo dày Quá trình tiêu hóa ở dạ dày ruột non gồm:
- Các hoạt động chủ yếu Cơ quan hay tế bào thực hiện hoạt động
- Tác dụng của các hoạt động
- Trình bày được sự biến đổi của thức ăn trong ống tiêu hóa về mặt cơ học(dạ dày và ruột non) và sự biến đổi hóa học nhờ các dịch tiêu hóa do các tuyến tiêu hóa tiết ra
- Trình bày được các hoạt động nuốt và đẩy thức ăn từ khoang miệng qua thực quản xuống dạ dày và ruột non
2/ Kỹ năng:
- Nghiên cứu thông tin, tranh, phát hiện ra kiến thức
- Khái quát kiến thức
- Hoạt động nhóm
Tích hợp GDMT:
- Sử dụng hợp lí thuốc bảo vệ thực vật và phân hóa học để có được thức ăn sạch
- HS hiểu được những điều kiện đảm bảo cuộc sống
Kĩ năng sống
- Kĩ năng ra quyết định ko sử dụng nhiều các chất không có lợi cho tiêu hoá như:thuốc lá, rượu, cà phê, không ăn mặn vì có thể làm thủng dạ dày, ăn uống điều độ tránh căng thẳng thần kinh
- Kĩ năng thu thập, xử lí thông tin khi đọc sgk và các tài liệu khác, quan sát tranh ảnh để tìm hiểu cấu tạo của dạ dày và quá trình tiêu hoá của dạ dày
- Kĩ năng hợp tác lắng nghe tích cực
3/ Thái độ
Giáo dục ý thức bảo vệ cơ quan tiêu hóa
II/ Phương pháp / kĩ thuật dạy học tích cực
Trang 2- Động não
- Vấn đáp – tìm tòi
- Trực quan
- Dạy học theo nhóm
- Giải quyết vấn đề
III/ Chuẩn bị
- GV: Tranh phóng to hình 27.1 SGK tr.87, bảng phụ
- HS: Xem trước nội dung bài, kẻ bảng 27 vào vở bài tập
IV/ Tiến trình lên lớp
1/ Ổn định (1’)
2/ Kiểm tra bài cũ
3/ Các hoạt động dạy học
a/ Khám phá (2’)
Gv: Y/c hs nhắc lại:
Các chất trong thức ăn đã được tiêu hóa ở khoang miệng và thực quản như thế nào? (nhờ hoạt động phối hợp của răng, lưỡi, các cơ môi và má cùng các tuyến nước bọt làm cho thức ăn đưa vào khoang miệng trở thành viên thức ăn mềm, nhuyễn, thấm đẫm nước bọt và dễ nuốt…)
Thức ăn xuống thực quản nhờ hoạt động chủ yếu của lưỡi và được đẩy qua thực quản xuống dạ dày nhờ hoạt động của các cơ thực quản
Như vậy ở khoạng miệng thức ăn chỉ được tiêu hóa 1 phần, còn vào đến dạ dày và ruột chúng tiếp tục được biến đổi như thế nào …
b/ Kết nối
Hs chỉ ra được cấu tạo cơ bản của dạ dày, cấu tạo đó phù hợp với chức năng.
- Gv: Yêu cầu HS đọc thông tin SGK
tr.86 và quan sát hình 27.1 Thảo luận
I/ Cấu tạo dạ dày
- HS: tự thu thập thông tin và trao đổi
Trang 3nhóm trả lời các câu hỏi cuối mục I
(?) Dạ dày có cấu tạo như thế nào?
(?) Căn cứ vào cấu tạo dụ đoán dạ dày
có thể diễn ra hoạt động tiêu hóa nào?
- Gv lưu ý có rất nhiều dự đoán của HS
vì vậy GV cần chú ý để hướng cho HS
nắm được kiến thức cơ bản của bài …
( nhưng không đánh giá đúng sai mà HS
sẽ giải quyết ở hoạt động sau )
+ Dự đoán có nhiều dự đoán
GV yêu cầu HS → kết luận
- HS tự rút ra kết luận ( cấu tạo của dạ
dày)
nhóm
- HS: Nêu được + Hình dạng: dạng túi + Thành dạ dày: 4 lớp + Tuyến tiêu hóa: enzim pecsiogen
- HS: Hoạt động lí học và hóa học
Kết luận:
- Dạ dày hình túi, dung tích 3l.
- Thành dạ dày có 4 lớp: lớp màng ngoài, lớp cơ, lớp niêm mạc, niêm mạc trong cùng
+ Lớp cơ dày, khỏe gồm 3 lớp: cơ vòng, cơ dọc, cơ chéo
+ Lớp niêm mạc: nhiều tuyến tiết dịch vị.
HS chỉ ra được các tế bào tham gia vào các hoạt động tiêu hóa và tác dụng
của các hoạt động đó đói với sự tiêu hóa thức ăn.
- Gv: yêu cầu HS nghiên cứu thông tin
SGK hoàn thành bảng 27 tr.88
- Gv: yêu cầu chỉ rõ từng hoạt động và
II/ Tiêu hóa ở dạ dày
- HS: Cá nhân tự nghiên cứu thông tin, trao đổi nhóm, thống nhất ý kiến hoàn thành bảng
- HS: Đại diện các nhóm lên bảng hoàn
Trang 4tác dụng của nó.
- Gv: Treo bảng 27 lên bảng, yêu cầu HS
chữa bài,(ghi vào bảng )
thành kiến thức
- HS: Các nhóm khác bổ sung nếu cần
- HS: Theo dõi và tự sửa chữa vào vở
Bảng 25
Biến đổi
thức ăn ở
khoang
miệng
Các hoạt động tham gia
Cơ quan, tế bào thực hiện Tác dụng của hoạt động
1 Biến đổi lí
học
- Tiết dịch vị
- Sự co bóp của
dạ dày
- Tuyến vị
- Các lớp cơ ở
dạ dày
- Hòa loãng thức ăn
- Đảo trộn thức ăn cho thấm đều dịch vị
2 Biến đổi hoá học
- Hoạt động của enzim pepsin
- Enzim pepsin
- Phân cắt prôtêin chuỗi dài thành các chuỗi ngắn gồm 3- 10 aa
- Gv: nhận xét, đánh giá, bổ sung thêm
những kiến thức HS chưa hoàn thành từ
đó giúp HS lĩnh hội được kiến thức
- Gv yêu cầu các nhóm đánh giá về phần
dự đoán ở mục 1 nhằm giúp HS khắc sâu
kiến thức
- Gv yêu cầu HS tiếp tục thảo luận nhóm
trả lời câu hỏi đầu tr.89 SGK
- Gv liên hệ thực tế cho HS về cách ăn
uống, thời gian, loại thức ăn, lượng thức
ăn… Biết cách bảo vệ dạ dày
- HS: xem lại phần dự đoán ban đầu của nhóm mình xem đúng hay sai
Trang 5- HS tiếp tục thảo luận nhóm theo sự
hướng dẫn của GV và bảng 27
(?) Thử giải thích vì sao prôtêin trong
thức ăn bị dịch vị phân hủy, nhưng
prôtêin trong lớp niêm mạc dạ dày lại
được bảo vệ và không bị phân hủy?
Vì do có các chất nhầy được tiết ra từ
các tế bào tiết chất nhầy đã phủ lên bề
mặt niêm mạc, ngăn cách các tế bào
niêm mạc với pepsin…
- HS: Đại diện nhóm trả lời
+ Yêu cầu: nhờ cơ dạ dày
+ Gluxít và Lipít chỉ biến đổi về mặt
lý
- Thức ăn được tiêu hóa ở dạ dày từ 3 – 6 giờ rồi được đẩy dần từng đợt xuống ruột non nhờ hoạt động co của các cơ ở dạ dày và cơ vòng môn vị.
- Các loại thức ăn khác như lipit, gluxit, …chỉ biến đổi về mặt lí học
Hoạt động 3: Tìm hiểu cấu tạo của ruột non
HS chỉ rõ cấu tạo của ruột non, đặc biệt là lớp niêm mạc có nhiều tuyến tiêu hóa
phù hợp cho sự biến đổi hóa học.
- Gv: Y/c hs tự nghiên cứu thông tin/sgk
kết hợp quan sát hình 28.1 và 28.2
Ruột non có cấu tạo như thế nào?
- Gv: Mở rộng thêm: Tá tràng tiếp sau
đoạn cuối của dạ dày (môn vị) đoạn
đầu của ruột non nơi có ống dẫn chung
dịch tụy và dịch mật cùng đổ vào
- Trong dịch tụy và dịch ruột có đủ loại
enzim xúc tác các phản ứng phân cắt các
III/ Ruột non
- HS: Tự thu thập thông tin, quan sát hình vẽ và trả lòi các câu hỏi
- Thành ruột gồm 4 lớp nhưng mỏng + Lớp cơ chỉ có cơ dọc và cơ vòng + Lớp niêm mạc (sau tá tràng ) có nhiều tuyến ruột tiết dịch ruột và chất
Trang 6loại phân tử của thức ăn Trong dịch mật
có các muối mật và muối kiềm cùng
tham gia tiêu hóa thức ăn
(?) Căn cứ vào các thông tin trên hãy dự
đoán xem ở ruột non có các hoạt động
tiêu hóa nào ?
nhầy
- HS: Nêu được
- Tiết dịch
- Hoạt động của muối mật
- Biến đổi tinh bột và prôtêin
- Tiêu hóa lipit nhờ muối mật và enzim 11’ Hoạt động 4: Tim hiểu sự tiêu hóa ở ruột non
Hs chỉ ra được các thành phần tham gia vào các hoạt động tiêu hoá và tác dụng
của nó trong sự tiêu hoá thức ăn.
- Gv: Y/c hs đọc thông tin, quan sát hình
28.3 và thảo luận các câu hỏi sau:
(?) Thức ăn xuống tới ruột non còn chịu
sự biến đổi lí học nửa không? Nếu có thì
biểu hiện như thế nào?
(?) Sự biến đổi hóa học ở ruột non được
thực hiện đối với những loại chất nào?
Biểu hiện như thế nào
(?) Vai trò của lớp cơ trong thành ruột
non là gì?
IV Tiêu hóa ở ruột non
- HS: Tự thu thập thông tin, trao đổi nhóm và thống nhất ý kiến
- HS: Có Làm thức ăn trộn đều dịch tiêu hóa (dịch mật, dịch tụy, dịch ruột )
- HS: Dựa theo nội dung hình 28.3 trả lời
- HS: Nhào trộn thức ăn cho ngấm đều
Trang 7- Gv: Mở rộng thêm, giáo dục
(?) Nếu ở ruột non mà thức ăn không
được biến đổi thì sao?
(?) Làm thế nào để khi ta ăn , thức ăn
được biến đổi hoàn toàn thành chất dinh
dưỡng mà cơ thể hấp thụ được?
Tích hợp GDMT:
- Sử dụng hợp lí thuốc bảo vệ thực vật
và phân hóa học để có được thức ăn
sạch
- HS hiểu được những điều kiện đảm bảo
cuộc sống
- Gv: Cho hs tự rút ra kết luận:
dịch tiêu hóa, tạo lực đẩy, đẩy và dẫn thức ăn xuống các phần tiếp theo của ruột
- HS: sẽ thải ra ngoài
- HS: Nhai kĩ ở miệng dạ dày đỡ phải
co bóp nhiều thức ă nghiền nhỏ thấm đều dịch tiêu hóa Biến đổi hóa học thực hiện dễ dàng
- HS:
Kết luận (phần ghi nhớ)
- Thức ăn xuống đến dạ dày được biến đổi như thế nào?
- Cấu tạo của dạ dày có liên quan gì đến sự bién đổi đó?
- Với khẩu phần thức ăn đầy đủ các chất , sau tiêu hóa ở dạ dày thì còn những loại chất nào trong thức ăn cần được tiêu hóa tiếp?
- Hoạt động tiêu hóa chủ yếu ở ruột non là gì?
- Cơ quan , bộ phận nào đóng vai trò chủ yếu?
- Kết quả của hoạt động tiêu hóa ở ruột non là gì?
- Học thuộc bài
- Xem trước nội dung bài 29
Trang 8- Kẽ bảng 29 vào vở bài tập