GIÁO ÁN SINH HỌC 8 BÀI 29: HẤP THỤ CHẤT DINH DƯỠNG VÀ THẢI PHÂN I/ Mục tiêu chuẩn kiến thức 1/ Kiến thức - Trình bày được những đặc điểm cấu tạo của ruột non phù hợp với chức năng hấp t
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 8 BÀI 29: HẤP THỤ CHẤT DINH DƯỠNG VÀ THẢI PHÂN I/ Mục tiêu (chuẩn kiến thức)
1/ Kiến thức
- Trình bày được những đặc điểm cấu tạo của ruột non phù hợp với chức năng hấp thụ chất dinh dưỡng
- xác định con đường vận chuyển các chất dinh dưỡng từ ruột non tới các cơ quan, tế bào
- Vai trò của gan trên con đường vận chuyển các chất dinh dưỡng
- Vai trò của ruột già trong quá trình tiêu hóa của cơ thể
2/ Kĩ năng
- Quan sát tranh hình, sơ đồ phát hiện kiến thức
- Hoạt động nhóm
Kĩ năng sống
- Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, tổ, lớp
- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin để tìm hiểu về sự hấp thụ các chất dinh dưỡng ở ruột non, con đường vận chuyển, hấp thụ các chất và vai trò của gan; sự thải phân
- Kĩ năng hợp tác, lắng nghe tích cực
3/ Thái độ
Giáo dục HS ý thức bảo vệ hệ tiêu hóa
II/ Phương pháp / kĩ thuật dạy học tích cực
- Động não
- Vấn đáp – tìm tòi
- Trực quan
- Dạy học theo nhóm
- Giải quyết vấn đề
III/ Chuẩn bị
- GV: Tranh vẽ phóng to hình 29.1, 29.3 SGK
Trang 2- HS: Xem trước nội dung bài, kẻ bảng 29 vào vở bài tập
IV/ Tiến trình lên lớp
1/ Ổn định (1’)
2/ Kiểm tra bài cũ (5’)
(?) Nêu cấu tạo của dạ dày? Cho biết thức ăn xuống đến dạ dày được biến đổi như thế nào? (?) Ở ruột non thức ăn được tiêu hóa như thế nào? Kết quả của hoạt động tiêu hóa ở ruột non là gì?
3/ Các hoạt động dạy học
a/ Khám phá
Gv: Đặt vấn đề
(?) Hàng ngày con người chúng ta thường ăn những loại thức ăn gì?
(?) Ở ruột non thức ăn được tiêu hóa như thế nào?
b/ Kết nối
12’ Hoạt động 1: Tìm hiểu quá trình hấp các chất dinh dưỡng
HS khẳng định được ruột non là nơi hấp thụ chất dinh dưỡng Cấu tạo của ruột
non phù hợp với sự hấp thụ.
- Gv: Y/c hs nghiên cứu thông tin/SGK,
kết hợp quan sát hình 29.1 và 29.2
- Gv: Có thể cho hs nhắc lại:
(?) Ruột non có cấu tạo như thế nào?
- Gv: Chốt lại kiến thức cũ và cho hs
thảo luận các câu hỏi sau:
I/ Hấp thụ chất dinh dưỡng
- HS: Tự thu thập thông tin, trao đổi nhóm thống nhất ý kiến
- HS: Ruột non có cấu tạo 4 lớp giống như dạ dày nhưng thành mỏng hơn và lớp cơ chỉ gồm cơ dọc và cơ vòng, không có cơ chéo
Trang 3(?) Đặc điểm cấu tạo trong của ruột non
có ý nghĩa gì với chức năng hấp thụ chất
dinh dưỡng của nó ?
(?) Căn cứ vào đâu người ta khẳng định
rằng: Ruột non là cơ quan chủ yếu của
hệ tiêu hóa đảm nhận vai trò hấp thụ các
chất dinh dưỡng?
- Gv: Từ các nội dung trên y/c hs tự rút
ra kết luận:
ra chủ yếu ở ruột non
- HS: Nêu được + Ruột dài 2,8 – 3m
+ Lớp niêm mạc ruột có nhiều nếp gấp với các lông ruột và lông ruột cực nhỏ + Mạng lưới mao mạch máu và bạch huyết dày đặc (cả ở lông ruột ) Làm tăng diện tích bề mặt và khả năng hấp thụ của ruột non (Tổng diện tích bề mặt bên trong đạt 400 – 500 m2 )
- HS: Căn cứ vào bề mặt hấp thụ của ruột non (diện tích bề mặt bên trong tăng gấp khoảng 600 lần so với diện tích mặt ngoài
- Sự hấp thụ các chất dinh dưỡng diễn
ra chủ yếu ở ruột non
- Ruột dài 2,8 – 3m
- Lớp niêm mạc ruột có nhiều nếp gấp
- Mao mạch máu và bạch huyết dày đặc
- Ruột non có bề mặt hấp thụ rất lớn (tới 400 – 500 m 2 )
15’ Hoạt động 2:.Tìm hiểu các cơ quan tiêu hóa
HS Chỉ rõ 2 con đường vận chuyển các chất, đó là con đường máu và bạch huyết.
Nêu vai trò quan trọng của gan
Trang 4- Gv: Y/c hs tự nghiên cứu thông tin/sgk,
hình 29.3, thảo luận nhóm để hoàn thành
bảng 29
(?) Liệt kê các chất dinh dưỡng được vận
chuyển về tim rồi theo hệ tuần hoàn tới
các tế bào của cơ thể vào các cột phù
hợp trong bảng 29
II/ Con đường vận chuyển, hấp thụ các chất và vai trò của gan
1 Con đường vận chuyển và hấp thụ các chất
- HS: Tự thu thập thông tin, quan sát sơ
đồ co đường hấp thụ và v/c chất dinh dưỡng
- HS: Trao đổi nhóm và hoàn thành bảng
Bảng 29 các con đường v/c chất dinh dưỡng đã được hấp thụ
Con đường các chất dinh dưỡng
được hấp thụ và vận chuyển theo
đường máu
Các chất dinh dưỡng được hấp thụ và vận chuyển theo đường bạch huyết
- Đường
- Axit amin
- Glixêrin và axit béo
- Các vitamin tan trong nước
- Các muối khoáng
- Nước
- Lipit ( Các giọt nhỏ đã được nhũ tương hóa )
- Các vitamin tan trong dầu (A, D,
E K)
- Gv: Khái quát con đường vận chuyển
và hấp thụ chất dinh dưỡng theo 2 con
- HS: Chú ý lắng và ghi nhớ kiến thức
Trang 5- Gv: Từ những nội dung trên cho hs tự
rút ra kết luận
- Gv: Y/c hs quan sát lại sơ đồ hình 29.3
(?) Cho biết gan có vai trò gì trên con
đường vận chuyển các chất dinh dưỡng
về tim?
- Gv: Mở rộng
Mỗi ngày gan phải đảm nhiệm khử hết
các chất độc do hoạt động trao đổi chất
của tế bào sinh ra cũng như từ bên ngoài
đưa vào
Khả năng khử độc là rất lớn, nhưng
không phải là vô hạn nếu mỗi ngày
chúng ta cứ nhập đều đều vào cơ thể
những chất độc hại như rượu (hoặc sử
dụng các hóa chất như thuốc trừ sâu,
thuốc diệt cỏ một cách không hợp lí) gan
sẽ suy kiệt dần, các tế bào gan sẽ bị thoái
hóa (nhiễm mở) thay vào đó là mô xơ
Gan xơ thì tiêu hóa kém, cơ thể suy
nhược, thường xuyên nhiễm độc và cuộc
sống chẳng kéo dài được bao lâu
- Gv: Từ những nội dung trên, giáo dục
hs ý thức giữ gìn sức khẻo nói chung và
cách bảo vệ gan nói riêng
vận chuyển theo đường máu và đường bạch huyết
+ Vận chuyển theo đường máu gồm: Đường, axit amin, glixêrin, các vitamin tan trong nước, các muối khoáng, nước + V/c theo đường bạch huyết gồm: lipit, các vitamin tan trong dầu (A, D,
E, K).
2 Vai trò của gan
- Điều hòa nồng độ các chất dinh dưỡng trong máu được ổn định
- Khử độc các chất độc hại đối với cơ thể
- Tiết dịch mật
6’ Hoạt động 3:Tìm hiểu vai trò của ruột già
Trang 6HS chỉ rõ vai trò quan trọng của ruột già, đó là khả năng hấp thụ nước, muối
khoáng
- Gv: Cho hs nghiên cứu thông tin/sgk và
trả lời câu hỏi sau:
(?) Vai trò chủ yếu của ruột già trong quá
tình tiêu hóa ở cơ thể người là gì?
- Gv: ruột già dài khoảng 1,5 mét (liên
hệ nguyên nhân gây nên bệnh táo bón…
cách khắc phục…)
- Gv: Cho hs tự rút ra kết luận
III/ Thải phân
- HS: Tự thu thập thông tin trong SGK
- HS: Nêu được: Ruột già có vai trò + Hấp thụ nước cần thiết cho cơ thể +Thải phân ra môi trường ngoài
- Vai trò chủ yếu của ruột già là hấp thụ nước và thải phân
- Nêu cấu tạo của ruột non?
- Hoạt động tiêu hóa chủ yếu ở ruột non là gì?
- Các cơ quan bộ phận nào đóng vai trò chủ yếu?
- Kết quả hoạt động tiêu hóa ở ruột non là gì?
- Đặc điểm cấu tạo nào của ruột non phù hợp với việc hấp thụ chất dinh dưỡng?
- Gan có vai trò gì?
- Học thuộc bài, trả lời câu hỏi 1, 2, 3 Đọc “Em có biết”?
- Xem trước bài mới Kẽ bảng 30.1 vào vở bài tập