“ Một số biện pháp sử dụng tác phẩm văn học cho trẻ 45 tuổi khám phá môi trường xung quanh chủ đề một số hiện tượng tự nhiên.

II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU Để tìm ra những biện pháp sử dụng tác phẩm văn học cho trẻ 45 tuổi khám phá môi trường xung quanh chủ đề một số hiện tượng tự nhiên nhằm mục đích nâng cac hiệu quả giờ học khám phá môi trường xung quanh đồng thời cung là phát huy thế mạnh của văn học.III. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU1. Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài. Sử dụng tác phẩm văn học cho trẻ 45 tuổi khám phá môi trường xung quanh. 2. Khảo sát thực trạng trong việc sử dụng tác phẩm văn học cho trẻ mẫu giáo khám phá môi trường xung quanh.3. Đề xuất một số biện pháp sư dụng tác phẩm văn học cho trẻ 45 tuổi khám phá môi trường xung quanh chủ đề một số hiện tượng tự nhiên.IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU1. Phương pháp đọc tài liệu và xử lí thông tinChúng tôi nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài và sử dụng các phương pháp như: phân tích, so sánh, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa để

Lêi CẢM ƠN

Đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thầy cô giáo khoaGiáo dục mầm non; Ban chủ nhiệm khoa - Trường Đại học sư phạm Hà Nội đãgiúp đỡ và tạo điều kiện cho em suốt thời gian học tập và nghiên cứu

Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất tới cô giáo – PGS.TS LãThị Bắc Lý – Người đã trực tiếp giảng dạy và tận tình giúp đỡ, hướng dẫn emtrong suốt quá trình học tập, nghiên cứu để em có thể hoàn thành bài tập tốtnghiệp này

Em cũng xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm lớpmẫu giáo 4 tuổi trường mầm non Hà An đã tạo điều kiện thuận lợi để em hoànthành bài tập tốt nghiệp này

Tôi cũng xin cảm ơn gia đình, bạn bè, người thân và tập thể lớp Mầm NonK9E đã quan tâm, giúp đỡ, động viên, khích lệ tôi trong quá trình học tập vànghiên cứu

Quảng Yên , ngµy 1 th¸ng 9 n¨m 2014

Tác giả

Phùng Thị Phượng

MỤC LỤC

A Phần mở đầu

I Lý do chọn đề tài

II Mục đích nghiên cứu

III Nhiệm vụ nghiên cứu

IV Phương pháp nghiên cứu

B Phần nội dung

Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài

Chương 2: Thực trạng việc sử dụng tác phẩm văn học cho trẻ 4- 5 tuổi khám

phá môi trường xung quanh chủ đề một số hiện tượng tự nhiên

Chương 3: Đề xuất các biện pháp sử dụng tác phẩm văn học cho trẻ 4- 5 tuổi

khám phá môi trường xung quanh chủ đề một số hiện tượng tự nhiên

C Phần kết luận

D Tài liệu tham khảo

E.Phụ lục

A PHẦN MỞ ĐẦU

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

- Chăm sóc giáo dục mầm non hiện nay đây là vấn đề mà cả xã hội quantâm, là một việc làm hết sức cần thiết và có ý nghĩa vô cùng quan trọng trongquá trình chăm lo đào tạo bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành chủ nhân tương lai củađất nước

“ Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai ”

Trẻ em là những mầm non là tương lai của đất nước, việc nuôi dạy vàphát triển của trẻ em liên quan trực tiếp đén phồn thịnh của đất nước trong tươnglai Trẻ em mà thông minh, tài giỏi thì sau này thế giới sẽ tươi đẹp hơn, nếu trẻ

em là những kẻ xấu xa thì tương lai thế giới thật ảm đạm Vì vậy, cần phải tíchcực bảo về, giáo dục trẻ em trở thành những người tốt để thế giới có một tươnglai tươi sáng hơn

Mà giáo dục mẫu giáo là khâu đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân

là mảnh đất thuận lợi cho việc hình thành nhân cách con người mới

Bác Hồ kính yêu đã nói “ vì lợi ích mười năm trồng cây vì lợi ích trămnăm trồng người ” Mà mỗi chồi non đang dần lớn lên đó chính là “ trẻ thơ ” Cóphải chăng mỗi chúng ta phải đặt ra câu hỏi: làm thế nào để phát huy nhận thứcđúng đắn cho trẻ? Giáo dục mầm non sẽ làm được điều ấy Đó chính là ngànhhọc mở đầu trong hệ thống giáo dục quốc dân, chiếm vị trí quan trọng trong giáodục mầm non, có nhiệm vụ xây dựng những cơ sở ban đầu, đặt nền móng vữngchắc có tầm đặc biệt quan trọng cho sự lớn lên trong nhân cách trẻ hình thànhđầy đủ trong 5 năm đầu của cuộc đời

Mục tiêu của giáo dục học mầm non có tác dụng giáo dục toàn diện đặcbiệt giáo dục tình cảm, đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầutiên của nhân cách trẻ một cách toàn diện

Hệ thống giáo dục mầm non có vai trò đặc biệt quan trọng đó là nền tảng,

là cơ sở giáo dục các bậc học, là lớp học đầu tiên trong cuộc đời đi học của trẻđòi hỏi phải công phu để trẻ có tâm thế vững vàng Chính vì vậy mục đích củagiáo viên mầm non nhằm hình thành ở trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cáchcon người mới xã hội chủ nghĩa Việt Nam, như sự khỏe mạnh nhanh nhẹn, cơ

thể phát triển hài hòa cân đối, giáo dục trẻ lòng yêu thương, biết quan tâmnhường nhịn những người gần gũi xung quanh mình, thật thà, lễ phép, mạnh dạn

tự tin, hồn nhiên, trẻ biết yêu cái đẹp trong cuộc sống Từ đó giáo dục trẻ lòngnhân ái, tính vị tha, giúp đỡ người khác khi gặp khó khăn

- Do vậy nhiệm vụ của trường mầm non là chăm sóc giáo dục trẻ pháttriển toàn diện để trẻ có đủ thể lực, đủ trí tuệ trong học trường phổ thông, pháttriển nhân cách toàn diện về mọi mặt dặt nền móng cho sự phát triển trí tuệ,năng lực phẩm chất, nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa

- Có nhiều phương tiện để giúp trẻ khám phá môi trường xung quanh.Một trong những phương tiện đó chính là tác phẩm văn học Chính vì vậy mà

em chọn đề tài “ Một số biện pháp sử dụng tác phẩm văn học cho trẻ 4-5 tuổikhám phá môi trường xung quanh chủ đề một số hiện tượng tự nhiên ”

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Để tìm ra những biện pháp sử dụng tác phẩm văn học cho trẻ 4-5 tuổi khám

phá môi trường xung quanh chủ đề một số hiện tượng tự nhiên nhằm mục đích nâng cac hiệu quả giờ học khám phá môi trường xung quanh đồng thời cung là phát huy thế mạnh của văn học

III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

1 Nghiên cứu cơ sở lí luận của đề tài

- Sử dụng tác phẩm văn học cho trẻ 4-5 tuổi khám phá môi trường xung quanh

2 Khảo sát thực trạng trong việc sử dụng tác phẩm văn học cho trẻ mẫu giáo khám phá môi trường xung quanh

3 Đề xuất một số biện pháp sư dụng tác phẩm văn học cho trẻ 4-5 tuổi khám phá môi trường xung quanh chủ đề một số hiện tượng tự nhiên

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Phương pháp đọc tài liệu và xử lí thông tin

Chúng tôi nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài và sử dụng cácphương pháp như: phân tích, so sánh, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa đểlàm rõ vấn đề nghiên cứu, để tìm hiểu các khía cạnh, xác định các thành phần

trong cấu trúc của thông tin đó, để tìm ra những đặc điểm riêng biệt của nó,đồng thời lĩnh hội những nhân tố tích cực, chỉ ra được các biện pháp tích cựcnhằm phát triển cho trẻ 4- 5 tuổi.

2 Sử dụng phương pháp điều tra

- Tôi tiến hành điều tra đối tượng là giáo viên mầm non và trẻ mầm non

- Địa điểm: lớp mẫu giáo 4 tuổi trường mầm non Hà An, thị xã Quảng Yên,tỉnh Quảng Ninh

- Số lượng: 20 trẻ

- Thời gian: từ ngày 9/9 đến ngày 9/11 năm 2013

- Mục đích: Điều tra để làm rõ nhận thức, tổ chức hoạt động giáo dục mầmnon

3 Phương pháp quan sát

- Mục đích: quan sát sự hứng thú của trẻ, quan sát hoạt động của giáo viênđối với trẻ 4-5 tuổi nhằm tìm hiểu những biện pháp sư dụng tác phẩm văn họccho trẻ 4- 5 tuổi khám phá môi trường xung quanh

CHƯƠNG I : Cơ sở lí luận của đề tài

I Cơ sở tâm lí học.

1 Đặc điểm tư duy của trẻ mẫu giáo nhỡ

- Đầu tuổi mẫu giáo, trẻ đã biết tư duy bằng những hình ảnh trong đầu,nhưng do biểu tượng cong nghèo nàn và tư duy mới được chuyển từ bình diệnbên ngoài vào bìn diện bên trong nên trẻ mới chỉ giải được một số bài toán đơngiản theo kiểu tư duy trực quan hình tượng Cùng với sự hoàn thiện hoạt độngvui chơi và sự phát triển các hoạt động khác như kể chuyện, đi chơi, dạo chơi, vốn biểu tượng của trẻ mẫu giáo nhỡ được giàu lên thêm rất nhiều, chức năng kíhiệu phát triển mạnh, lòng ham hiểu biết và hứng thú tăng lên rõ rệt Đó là điềukiện thuận lợi cho sự phát triển tư duy trực quan – hình tượng, đây cũng là thờiđiểm kiểu tư duy đó phát triển mạnh mẽ nhất

- Trẻ bắt đầu đề ra cho mình những bài toán nhận thức, tìm tòi cách giảithích những hiện tượng mà mình nhìn thấy được Trẻ thường thực nghiệm, chămchú quan sát các hiện tượng và suy nghĩ về những hiện tượng đó để rút ra kếtluận

- Phần lớn ở trẻ mẫu giáo nhỡ đã có khả năng suy luận Trẻ có khả nănggiải các bài toán bằng các phép thử ngầm trong óc, dựa vào các biểu tượng, kiểu

tư duy trực quan hình tượng bắt đầu chiếm ưu thế

- Tư duy trực quan- hình tượng phát triển mạnh cho phép trẻ em ở độ tuổimẫu giáo nhỡ giải được nhiều bài toán thực tiễn mà trẻ thường gặp trong đờisống Tuy vậy, vì chưa có khả năng tư duy trừu tượng nên trẻ chỉ mới dựa vàonhững biểu tượng đã có, những kinh nghiệm đã trải qua để suy luận ra nhữngvấn đề mới Do vậy nhiều trường hợp chỉ dừng lại ở các hiện tượng bên ngoài

mà chưa đi được vào bản chất bên trong

2 Khả năng chú ý của trẻ mẫu giáo nhỡ.

- Trẻ mẫu giáo 4- 5 tuổi, sự chú ý phát triển mạnh Nhưng sự thay đổi cơ

bản của chú ý ở lứa tuổi này là ở chỗ trẻ bắt đầu biết điều khiển chú ý của mình,biết tự giác hướng chú ý của mình vào đối tượng nhất định, có nghĩa là chú ý cóchủ định bắt đầu hình thành ở tuổi mẫu giáo nhỡ

- Chú ý có chủ định gắn liền với hành động có mục đích , với ngôn ngữ.

- Ở lứa tuổi này chú ý có chủ đã được hình thành nhưng chú ý không chủ

định vẫn chiếm ưu thế

3 Khả năng ghi nhớ của trẻ mẫu giáo nhỡ.

- Trẻ mẫu giáo nhỡ trí nhớ không chủ định vẫn chiếm ưu thế, ở lứa tuổi

này, tài liệu trực quan được ghi nhớ tốt hơn nhiều so với tài liệu chỉ bằng ngônngữ Đến độ tuổi này trí nhớ ngôn ngữ cũng tăng một cách đáng kể, với tốc độ

có khi nhanh hơn cả trí nhớ trực quan,

- Bên cạnh trí nhớ không chủ định, vào tuổi mẫu giáo nhỡ ghi nhớ có chủ

định bắt đầu hình thành Có những thay đổi đó là vì điều kiện hoạt động phứctạp hơn, người lớn yêu cầu cao hơn, buộc trẻ không những định hướng vào hiệntại mà cả vào quá khứ và tương lai nữa

II Cơ sở giáo dục học

1 Nói về quan điểm giáo dục hiện đại

- Quan điểm giáo dục hiện đại hướng tới quan điểm “ Lấy trẻ làm trungtâm ” hay còn gọi là xu hướng giáo dục “ hướng vào đứa trẻ ”, “ vì lợi ích củachính bản thân đứa trẻ ”

Trẻ em vừa là sản phẩm vừa là chủ thể của hoạt động Những kinhnghiệm, tri thức của trẻ phải là sản phẩm của chính hành động trực tiếp của trẻvới môi trường xung quanh Tính tích cực là một phẩm chất quan trọng của nhâncách, có vai trò quyết định đến hiệu quả hoạt động của con người nói chung vàtrẻ mẫu giáo nói riêng

Hứng thú và nhu cầu là nguồn gốc bên trong của tính tích cực, là động lựcthúc đẩy con người hoạt động Trong quá trình giáo dục, người lớn phải chú ýđến trẻ, hướng vào đứa trẻ, phải lấy trẻ làm trung tâm, vì sự phát triển của chínhđứa trẻ, tạo điều kiện cho chúng tích cực hoạt động

Mọi tác động giáo dục muốn có hiệu quả cần phải chú ý đến biện phápgiáo dục phù hợp với từng đứa trẻ, giúp cho mỗi đứa trẻ trở thành chính nó,tránh lối giáo dục đồng loạt Trẻ em chính là một chủ thể tích cực trong hoạtđộng nhưng chúng rất cần đến sự giúp đỡ và hợp tác của cô giáo, của bạn bè

` Khi tổ chức cho trẻ hoạt động, nhà giáo dục không áp đặt trẻ theo ý muốnchủ quan của họ mà luôn luôn cho trẻ tự do chọn góc chơi, tự do hoạt động theonhu cầu hứng thú của mình Tạo cơ hội, điều kiện cho trẻ được trải nghiệm,được thực hành, được chia sẻ, được khám phá mình trong thế giới muôn hìnhmuôn vẻ xung quanh chúng

Nhà giáo dục với tư cách là “ thang đỡ ”, là “ điểm tựa ” của trẻ, trong quátrình giáo dục trẻ, giáo viên quan tâm đến dòng suy nghĩ của trẻ hơn là nhữngđiều trẻ hiểu biết Họ quan tâm đến cách dạy trẻ học như thế nào hơn là cho trẻhọc cái gì Họ tạo điều kiện, cơ hội cho trẻ tích cực hoạt động, kích thích ócsáng tạo của trẻ trong các hoạt động của chúng ở trường mầm non

Việc lấy trẻ là trung tâm, luôn luôn coi trẻ là chủ thể tích cực trong mọihoạt động của chúng và nhà giáo dục tạo điều kiện, cơ hội thuận lợi cho trẻ bộc

lộ tính tự lập, tự quyết định làm những điều chúng muốn, chúng thích và chúngnghĩ là một nguyên tắc cơ bản mang tính định hướng quan trọng trong giáo dụcmầm non

Theo “ Lí thuyết hoạt động ” của Leeonchep thì nhân cách của con người,trong đó có trẻ em mầm non chỉ hình thành trong hoạt động và thông qua hoạtđộng Sự phát triển của trẻ em là một quá trình liên tục, trải qua nhiều giai đoạnkhác nhau và mỗi giai đoạn lại có một hoạt động chủ đạo mang nét đặc thù riêng

ở lứa đó Thông qua hoạt động chủ đạo để giáo dục và phát triển toàn diện cả vềthể chất, tinh thần và trí tuệ của trẻ

Chỉ trong quá trình hoạt động tích cực thì trẻ mới có thể hiểu được và hiểuđúng những quy luật của thế giới xung quanh và trên cơ sở đó mới có thể biếnđổi và cải tạo nó Quá trình giáo dục trẻ không thể tồn tại nếu thiếu tính tích cựccủa chính bản thân trẻ mà tính tích cực này của trẻ là do nhà giáo dục tạo ra Chỉ

ở trong đều kiện như vậy, trẻ mới có thể chiếm lĩnh được tri thức mới và nắmđược các kĩ năng mới, phát triển được các năng lực và phẩm chất tâm lí cá nhân

Quan điểm của giáo dục mầm non của nước ta cũng rất quan trọngnguyên tắc “ lấy trẻ làm trung tâm ” trong quá trình giáo dục và phát huy tínhtích cực của trẻ trong hoạt động, coi đó là điều kiện bắt buộc trong đổi mới giáo

dục mầm non hiện nay Nhấn mạnh quá trình chăm sóc – giáo dục phải hướngvào đứa trẻ, giáo dục phải xuất phát từ nhu cầu, hứng thú của trẻ, nhà giáo dụckhông được áp đặt trẻ theo ý muốn chủ quan của mình, đứa trẻ phải được coi làchủ thể tích cực trong các hoạt động của chúng còn giáo viên giữ vai trò là “điểm tựa ”, là người tổ chức hướng dẫn, tạo cơ hội, điều kiện thuận lợi cho trẻtrong các hoạt động của hchungs trong trường mầm non.

2 Vấn đề giáo dục tích hợp ở trường mầm non

Trường mầm non cần phải là nơi đào tạo và đảm bảo cho những giá trịquan trọng của xã hội, cần phải phát triển những năng lực của Giáo viên khôngchỉ có chức năng truyền thụ kiến thức và thông tin cho trẻ em học mà phải làngười giúp đỡ và dạy cho trẻ em biết sử dụng vốn kiến thức, kinh nghiệm củamình vào những tình huống có ý nghĩa đối với chúng

Ngày nay, trong giáo dục mầm non, vấn đề cần hay không cần tích hợpcác môn học cũng như các hoạt động giáo dục trẻ không đặt ra nữa mà hiểnnhiên đã được khẳng định chắc chắn rằng, cần tích hợp các “ tiết học ”, các hoạtđộng của trẻ với nhau Xu hướng tiếp cận tích hợp trong giáo dục mầm non cũngxuất phát từ nhận thức thế giới tự nhien- xã hội con người nói chung và trẻ ở lứatuổi mầm non nói riêng là một tổng thể thống nhất Trẻ được phát triển tronghoạt động và chỉ thông qua hoạt động mà hoạt động nào cũng liên quan đếnnhiều lĩnh vực kiến thức, kỹ năng Vì thế mà cần phải cung cấp cho trẻ nhữngkiến thức, kinh nghiệm sống một cách tổng thể

Có nhiều cách tích hợp trong giáo dục mầm non và một trong những cách

đó là tích hợp theo chủ đề Cách tiếp cận này xoay quanh một “ môn học ” hoặcmột hoạt động “ công cụ ”, “ môn học ” hoặc hoạt động này có đặc điểm là chỉ

có một phần nội dung là đặc thù nhưng lại có thể nhận những môn khác làm nộidung của mình Ví dụ như hoạt động với đồ vật là hoạt động chủ đạo của trẻ lứatuổi ấu nhi và hoạt động vui chơi của trẻ mẫu giáo có thể trở thành hoạt độngchính để tích hợp, lồng ghép và đan cài các hoạt động khác của trẻ theo các chủ

đề gần gũi với cuộc sống thực của chúng Tích hợp, lồng ghép, đan cài nội dung

đó thông qua các hoạt động giáo dục đa dạng, phong phú và tạo điều kiện cho

trẻ vận dụng những điều đã biết vào những hoàn cảnh mới, tình huống mới, tạo

cơ hội cho trẻ phát huy tính độc lập, chủ động và sáng tạo trong hoạt động thựctiễn của mình

Giáo dục tích hợp đòi hỏi cô giáo quan tâm đến tiềm năng phát triển củađứa trẻ hơn là tạo ra cơ hội tương ứng với mức độ phát triển hiện tại của chúng

Cô giáo nâng đỡ trẻ bằng cách giảm dần mức độ trợ giúp khi trẻ có khả nănghơn trong việc tự điều khiển hoạt động của mình

Giáo dục tích hợp theo chủ đề dựa trên quan điểm tiến bộ lấy trẻ làmtrung tâm, khai thác tiềm năng vốn có của trẻ, dựa vào các đặc điểm cá nhân,phù hợp với hứng thú, nguyện vọng và năng khiếu trên tinh thần tự do, tựnguyện, chủ động tích cực tham gia vào hoạt động của đứa trẻ, giáo viên giữ vaitrò là người tổ chức hướng dẫn, giúp đỡ trẻ trong những lúc cần thiết, kịp thờiđộng viên khích lệ trẻ

Giáo dục tích hợp ở trường mầm non chính là quá trình tác động sư phạmmột cách phù hợp với sự phát triển tình cảm, đạo đức và trí tuệ của trẻ, cho trẻđược tham gia vào nhiều hoạt động theo chủ đề nhằm cung cấp cho trẻ nhiều cơhội được học tập và luyện tập để trở thành nhà nghiên cứu, trẻ tích cực, năngđộng trong việc tìm hiểu, khám phá, kích thích trẻ tư duy tích cực, vận dụng cáckiến thức, kỹ năng, lựa chọn và đưa ra quyết định tron hoàn cảnh có ý nghĩa đốivới cuộc sống thực của chúng

Tích hợp trong giáo dục mầm non cần được hiểu và thể hiện trong quátrình chăm sóc- giáo dục trẻ Xây dựng chương trình giáo dục mầm non khôngxuất phát từ logic phân chia các bộ môn khoa học như ở trường phổ thông màphải xuất phát từ yêu cầu hình thành những năng lực chung nhằm hướng tới sựphát triển của trẻ

3 Tổ chức hoạt động giáo dục ở trường mầm non

* Lựa chọn chủ đề và xây dựng mục tiêu cho chủ đề

* Sau khi đã lựa chọn chủ đề, tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ theo cácbước:

- Giới thiệu chủ đề: Các chủ đề có thể được giới thiệu theo các cách khácnhau Có thể sử dụng phương pháp dẫn dắt trẻ hướng vào chủ đề một cách tựnhiên, logic như trò chuyện, đàm thoại với trẻ, nêu câu hỏi, tạo tình huống,thông qua bài hát, bài thơ, câu đố, đồ vật minh họa.

Ví dụ: Chủ đề “ một số hiện tượng tự nhiên ” cô có thể đọc bài thơ “ Mưa ” ,

“ Bão ”, “ Trời mưa, trời gió ” cùng trẻ trò chuyện về nội dung bài thơ, sau

đó cô giới thiệu về chủ đề

- Cho trẻ khám phá tìm hiểu chủ đề: Tổ chức cho trẻ khám phá chủ đềthông qua các hoạt động mang tính tích hợp

- Đóng chủ đề: Củng cố lại kiến thức đã học Ví dụ như cho trẻ kể lại mộtcâu truyện có trong chủ đề như truyện lời ru của trăng, cô mây, đám mây đenxấu xí, gió và mặt trời hoặc cho trẻ vẽ minh họa câu chuyện giúp trẻ không bịgiảm hứng thú đột ngột

III Hoạt động khám phá môi trường xung quanh

1 Nội dung của hoạt động khám phá môi trường xung quanh.

- Qua hoạt động làm quen với môi trường xung quanh trẻ học được các từchỉ một số hiện tượng tự nhiên: mưa, nắng, sấm, chớp Nghe và hiểu nội dungcác câu đơn, câu mở rộng Trẻ biết dùng từ để bày tỏ tình cảm, nhu cầu và kinhnghiệm bản thân bằng các câu đơn, câu mở rộng Trẻ trả lời và đặt các câu hỏi:Đây là hiện tượng gì? Có đặc điểm gì?

- Trẻ được làm quen với môi trường tự nhiên xung quanh trẻ gồm các yếu

tố như nước, không khí, ánh sáng, động vật Là phương tiện để giáo dục trẻ Nóchứa đụng các yếu tố cần thiết để hình thành ở trẻ biểu tượng về tự nhiên hữusinh và tự nhiên vô sinh, giáo dục tình cảm tốt của trẻ vói chúng

- Hiện thực xã hội chỉ ra cho trẻ thấy mối quan hệ diễn ra trong xã hội ,giúp trẻ tích lũy kinh nghiệm xã hội, hiểu vị trí của mình trong đó, là thành viêncủa xã hội loài người, có thể tham gia vào các sự kiện và cải tạo nó

2 Phương pháp

Khi hướng dẫn trẻ làm quen với môi trường xung quanh cần sử dụng 3 nhóm phương pháp cơ bản như:

- Nhúm phương phỏp trực quan bao gồm cỏc phương phỏp như: quan sỏt,

sử dụng đồ dung trực quan

* Mục đích của phơng pháp trực quan là:

Phát triển và rèn luyện năng lực cảm giác, tri giác và các thao tác trí tuệ.Hình thành, củng cố, làm chính xác biểu tợng về một số hiện tượng tựnhiờn cho trẻ

Giáo dục trẻ sự gắn bó với thiờn nhiờn

Việc sử dụng các phơng pháp trực quan còn góp phần rèn luyện trí nhớ vàchú ý có chủ định, đây là cơ sở để phát triển t duy ở trẻ Việc sử dụng phơngpháp trực quan giúp trẻ có cơ hội xem xét đặc điểm của cỏc hiện tượng tự nhiờn.Ngoài ra, trẻ có thể dễ dàng tìm ra các đặc điểm khác nhau, giống nhau giữachúng bằng cách sử dụng các kĩ năng so sánh, phân loại … nhờ đó mà các thaotác trí tuệ nh phân tích, tổng hợp, khái quát hoá cũng phát triển

- Nhúm phương phỏp dung lời bao gồm cỏc phương phỏp như: đàm thoại,

kể truyện, thơ ca, tục ngữ, cõu đố, bài hỏt…

Phơng pháp dùng lời đợc sử dụng nhằm mục đích:

Bổ sung và là chính xác biểu tợng về một số hiện tượng tự nhiờn của trẻ mà trẻ

đã có đợc qua quan sát, sử dụng tài liệu trực quan nhằm hình thành biểu tợngkhái quát về chúng

Góp phần phát triển các quá trình tâm lí nh chú ý, ghi nhớ, t duy lô gic, ởng tợng

t-Phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ, tích luỹ vốn từ, phát âm đúng, nóicâu đầy đủ, học cách diễn tả suy nghĩ mong muốn của mình, hiểu lời nói, suynghĩ và mong muốn của ngời khác, phản ứng nhanh, linh hoạt Vì vậy các phơngpháp dùng lời nói thờng kết hợp với phơng pháp quan sát sử dụng tranh ảnhphim… Lời nói làm sâu sắc ý thức của trẻ về mối quan hệ và sự phụ thuộc cótrong tự nhiên Nó có tiềm năng trong việc hình thành những tri thức ngoài phạm

vi kinh nghiệm của trẻ, làm cho các tri thức này đợc tổng hợp, khái quát

Khi sử dụng phơng pháp dùng lời cần dựa trên đặc điểm của trẻ về kĩ nănghiểu lời nói, chú ý có chủ định, khả năng tập trung chú ý đến nội dung Nhữngbiểu tợng cụ thể rõ ràng của trẻ về một số hiện tượng tự nhiờn cũng có thể là đốitợng để trẻ trao đổi làm chính xác và tổng hợp tri thức Trong quá trình này nênphối hợp sử dụng phơng pháp trực quan để giúp trẻ suy nghĩ và củng cố tri thức

- Nhúm phương phỏp thực hành bao gồm cỏc phương phỏp như: sử dụng cỏc loại trũ chơi ( Học tập, vận động, sỏng tạo); phương phỏp thớ nghiệm, lao động.

Dựa vào hoạt động cơ bản của trẻ ở trờng mầm non, ta có thể sử dụng cácphơng pháp trò chơi, thí nghiệm, lao động trong quá trình giúp trẻ khám phá vềmột số hiện tượng tự nhiờn Thông qua các hoạt động thực hành này trẻ sẽ lĩnhhội kinh nghiệm lịch sử, xã hội Trẻ có cơ hội thể hiện tính chủ động tích cực,sáng tạo và độc lập trong việc tiếp thu tri thức Quá trình hoạt động sẽ hình thànhcác phẩm chất nhân cách ở trẻ nh tính kiên trì, bền bỉ, biết vợt qua khó khăn, cốgắng đạt mục đích, kích thích sự say mê, hứng thú ở trẻ

CHƯƠNG II : Thực trạng việc sử dụng tỏc phẩm văn học cho trẻ 4-5 tuổi khỏm phỏ mụi trường xung quanh chủ đề một số hiện tượng tự nhiờn

I Khỏi quỏt địa bàn điều tra

Điều tra ở trường mầm non Hiệp Hũa thị xó Quảng Yờn, tỉnh Quảng Ninh

1 Đặc điểm của trường

- Cơ sở vật chất: Quy mụ trường lớp khụng tập chung ở một điểm trường,trường mầm non Hiệp Hũa cú 2 cơ sở, một điểm chớnh và một điểm lẻ Cơ sở

vật chất đầy đủ, đồ dùng đồ chơi phong phú đa dạng, không gian rộng rãi,thoáng đủ cho trẻ hoạt động Bên cạnh đó cũng còn thiếu một số đồ dùng đồchơi phục vụ cho tiết dạy, đồ chơi tự tạo từ nguyên vật liệu thiên nhiên chưa đadạng phong phú

- Đội ngũ giáo viên: Tổng số giáo viên trong trường là 25 cán bộ giáoviên Đội ngũ cán bộ giáo viên đều được đào tạo chuyên môn trình độ trung cấpmầm non trở lên và có nhiều các đồng chí đạt trình độ trên chuẩn Nhìn chungđội ngũ cán bộ giáo viên có kinh nghiệm giảng dạy, luôn trao đổi học hỏi đồngnghiệp để nâng cao trìnhđộ chuyên môn nghiệp vụ, bên cạnh đó cũng có một sốgiáo viên mới ra trường, tay nghề còn yếu, chưa có kinh nghiệm giảng dạy

2 Đặc điểm dân cư

Sự quan tâm của gia đình dành cho các cháu là không đồng đều Chủ yếu

là do trình độ dân trí của người dân là không đồng đều Một số phụ huynh cótrình độ nhận thức thấp, họ cho rằng đưa con đến trường là để gửi con để họ đilàm, họ nghĩ con mình đến trường chỉ là chơi với các bạn, chơi với các đồ chơi,

cô giáo là người trông trẻ chứ không nghĩ các cô là người dạy, không quan tâm,hỏi han con được học gì trẻn trường, cô giáo dạy con những gì? Tuy nhiên cũng

có những phu huynh thì rất quan tâm đén việc cho con đén trường, con được họcnhững gì trên lớp, họ còn có sự hợp tác với nhà trường, với cô giáo, họ hiểuđược công việc của các cô trên lớp Khi con đi học về, phụ huynh hỏi con mìnhxem cô giáo dạy con bài thơ, bài hát gì ? Và cho con đọc lại cho cả nhà cùngnghe

II Đối tượng điều tra

1 Giáo viên dạy lớp mẫu giáo nhỡ