Phân biệt xu hướng tự do hóa thương mại và bảo hộ mậu dịch trong chính sách thương mại ở mỗi quốc gia liên hệ thực tiễn việt nam

Chương 1: Giới thiệu chung 1.1: Khái niệm CSTMQT Chính sách thương mại quốc tế là hệ thống các quan điểm mục tiêu nguyên tắc và các công cụ biện pháp thích hợp mà nhà nước sử dụng để

Trường đại học Kinh tế Quốc dân

Khoa : Thương mại và Kinh tế quốc tế

Bộ môn : Kinh tế quốc tế

THẢO LUẬN: PHÂN BIỆT HAI XU HƯỚNG TỰ DO HÓA

THƯƠNG MẠI VÀ XU HƯỚNG BẢO HỘ MẬU DỊCH

LIÊN HỆ VIỆT NAM, LẤY VÍ DỤ

Sinh viên thực hiện : Nhóm 4

Giảng viên hướng dẫn : TS Ngô Thị Tuyết Mai

Danh sách sinh viên thực hiện

Danh mục các từ viết tắt

STT Từ viết tắt Nghĩa của từ

1 TMQT Thương mại quốc tế

Mục Lục

Lời mở đầu 5

Chương 1: Giới thiệu chung 6

Chương 2: Phân biệt hai xu hướng tự do hóa thương mại và bảo hộ mậu dịch 6

2.1: Khái niệm 6

2.1: Mục tiêu 7

2.3: Cơ sở 8

2.4:Nội dung 9

2.5: Mối quan hệ giữa hai xu hướng 10

Chương 3: Liên hệ thực tiễn Việt Nam 10

3.1 Tự do hóa thương mại ở Việt Nam 10

3.2 Bảo hộ mậu dịch ở Việt Nam hiện nay 14

Kết luận 15

Các phụ lục 17

LỜI MỞ ĐẦU

Các quốc gia trên thế giới hiện nay dù lớn hay nhỏ, sớm hay muộn đều đi theo xu hướng tham gia ngày càng nhiều vào quá trình hợp tác kinh tế khu vực và thế giới, đa phương, đa chiều, đa lĩnh vực, trong đó thương mại là một trong những lĩnh vực được coi

là trọng tâm Quá trình tự do hóa thương mại và hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi chính sách phát triển kinh tế, cũng như thương mại phải thay đổi để mỗi nước có thể thâm nhập chuỗi giá trị toàn cầu

Mỗi quốc gia có chính sách TMQT khác nhau, tuy nhiên chúng đều vận động theo những quy định chung và chịu sự chi phối của 2 xu hướng cơ bản: xu hướng tự do hóa thương mại và xu hướng bảo hộ mậu dịch

Hai chính sách này tuy có tác động ngược chiều nhau đến hoạt động thương mại quốc tế nhưng giữa chúng lại có mối quan hệ chặt chẽ Do đó, việc hiểu rõ hai xu hướng cũng như cách áp dụng từng xu hướng có vai trò rất quan trọng đối với hoạt động thương mại của mỗi nước

"Mở cửa” và hội nhập kinh tế quốc tế đang là xu thế khách quan ở Việt Nam, nó có quan hệ hữu cơ với cải cách và bảo hộ thị trường trong nước Thời gian qua, nhiều thành tựu kinh tế mà chúng ta đạt được đều có phần đóng góp quan trọng của việc cải thiện các chính sách thương mại, tập trung vào tự do hóa thương mại trong xu hướng hội nhập và bảo hộ thị trường hang hóa trong nước

Tài liệu sau đây giới thiệu tóm lược về hai xu hướng cơ bản: tự do hóa thương mại

và bảo hộ mậu dịch cũng như việc áp dụng hai chính sách này ở Việt Nam Bài làm gồm các chương:

Chương 1: Giới thiệu chung

Chương 2: Phân biệt hai xu hướng tự do hóa thương mại và bảo hộ mậu dịch

Chương 3: Liên hệ thực tế ở Việt Nam

Hãy phân biệt xu hướng tự do hóa thương mại và bảo hộ mậu dịch trong chính sách thương mại ở mỗi quốc gia Liên hệ VN lấy ví dụ

Chương 1: Giới thiệu chung

1.1: Khái niệm CSTMQT

Chính sách thương mại quốc tế là hệ thống các quan điểm mục tiêu nguyên tắc và

các công cụ biện pháp thích hợp mà nhà nước sử dụng để điều tiết và quản lý các hoạt động TMQT của một quốc gia trong một thời kỳ nhất định nhằm đạt được những định hướng, chiến lược, mục đích đã định trong chiến lược phát triển KT- XH của quốc gia đó

1.2 Các xu hướng ảnh hưởng đến CS TMQT

Mỗi một quốc gia có CS TMQT khác nhau, tuy nhiên chúng đều vận động theo những quy luật chung và chịu sự chi phối của các xu hướng khác nhau trong đó có hai xu hướng cơ bản: xu hướng tự do hóa thương mại và xu hướng bảo hộ mậu dịch ; ngoài ra

còn có một số xu hướng khác ( Xem phụ lục 1 : Các xu hướng khác ảnh hưởng đến chính

sách thương mại của mỗi quốc gia Trang 17)

Câu hỏi đặt ra ở đây là hai xu hướng cơ bản trong chính sách thương mại quốc tế ở mỗi quốc gia, xu hướng nào sẽ tạo điều kiện thúc đấy kinh tế, và cần phân biệt chúng như thế nào để có thể áp dụng một cách chính xác và hợp lý

Chương 2: Phân biệt hai xu hướng: tự do hóa thương mại và bảo hộ mậu dịch trong chính sách thương mại quốc tế của các quốc gia

2.1Khái niệm

Xu hướng tự do hóa thương mại: Quá trình tự do hóa thương mại là quá

trình nhà nước giảm dần sự can thiệp vào các hoạt đồng kinh tế thương mại quốc

tế của quốc gia nhằm tạo điều kiện thông thoáng và thuận lợi cho các hoạt động đó phát triển một cách hiệu quả

Xu hướng bảo hộ mậu dịch: Xu hướng bảo hộ mậu dịch là quá trình chính

phủ các nước tiến hành xây dựng và đưa vào áp dụng các biện pháp thích hợp trong chính sách TMQT nhằm hạn chế hàng hóa và dịch vụ nhập khẩu từ nước ngoài

 Như vậy: Nếu như xu hướng tự do hóa thương mại hướng đến việc mở cửa

và tạo môi trường cạnh tranh công bằng và rộng mở cho các hoạt động kinh tế thì xu hướng bảo hộ mậu dịch lại thực hiện các biện pháp nhằm bảo vệ các hoạt động sản xuất trong nước

2.2 Mục tiêu

Xu hướng tự do hóa thương mại:

 Phát triển hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, cụ thể là phát triển khả năng xuất khẩu hàng hóa sang các nước khác đồng thời mở rộng hoạt động nhập khẩu những hàng hóa không có điều kiện sản xuất hoặc sản xuất có hiệu quả thấp

 Tạo điểu kiện cho phát triển quan hệ hợp tác kinh tế nói chung giữa các nước trước hết là quan hệ hợp tác đầu tư

 Tăng khả năng cạnh tranh cho các doanh nghiệp bằng cách tạo ra môi trưởng cạnh tranh tốt như tạo ra sự bình dẳng hơn giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài Đó là động lực quan trọng để các doanh nghiệp trong nước nâng cao khả năng cạnh tranh để tồn tại trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

tiềm năng phát triển , đem lại lợi ích cho quốc gia và khai thác tốt lợi thế

so sánh của quốc gia

 Tăng nguồn thu cho ngân sách, thực hiện quá trình phân phối lại giữa các nhóm người trong xã hội,đồng thời góp phần giải quyết vấn đề thất nghiệp trong nước

2.3Cơ sở

Xu hướng tự do hóa thương mại

-Xuất phát từ quá trình toàn cầu hóa nền kinh tế thế giới các quốc gia phải tăng cường quá trình hợp tác trước hết là trong lĩnh vực thương mại do đó nhà nước phải giảm dần sự can thiệp và tăng cường áp dụng các biện pháp theo chuẩn mực quốc tế và khu vực nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh tế quốc

tế phát triển

-Các nước trên thế giới đang chuyển sang áp dụng mô hình kinh tế thị trường

mở cửa nhằm tạo điều kiện phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh trong đó có hoạt động sản xuất kinh doanh Thương mại quốc tế

-Sự phát triển mạnh mẽ của các công ty đa quốc gia cũng là cơ sở cho các nước thực hiện mô hình chính sách tự do hóa thương mại quốc tế

Xu hướng bảo hộ mậu dịch

 Xuất phát từ sự khác nhau về khả năng và điều kiện tái sản xuất giữa các nước nên cần phải áp dụng các biện pháp bảo hộ đối với sản xuất trong nước trước áp lực cạnh tranh với các mặt hàng sản xuất nước ngoài nhằm đảm bảo chủ quyền kinh tế cho quốc gia, tránh sự lệ thuộc với các quốc gia khác trong quá trình phát triển kinh tế

 Xuất phát từ nguyên nhân mặt lịch sử trong quan hệ hợp tác kinh tế nói chung và trong quan hệ giữa các nước nói riêng

 Một số lý do cụ thế khác như tạo công ăn việc làm cho lao động trong nước, tạo cơ hội cho các ngành công nghiệp non trẻ phát triển

2.4 Nội dung

Xu hướng tự do hóa thương mại:

 Nhà nước tiến hành cắt giảm các công cụ biện pháp gây hạn chế cho hoạt động TMQT như thuế quan hạn ngạch , các thủ tục hành chính nhằm tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng phát triển quan hệ trao đổi mua bán hàng hóa với nước khác

 Nhà nước từng bước đưa vào thực hiện các chính sách và biện pháp quản

lý như quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật, chính sách chống bán phá giá, chính sách đảm bảo cạnh tranh và chống độc quyền, chính sách đảm bảo quyền sở hữu trí tuệ, thương hiệu hàng hóa theo các cam kết trong các hiệp định hợp tác đã ký kết và theo chuẩn mực chung của thế giới

 Các biện pháp : Nhà nước phải xây dựng một lộ trình tự do hóa thương mại một cách phù hợp với điều kiện và khả năng của quốc gia và dựa trên mục tiêu phát triển kinh tế của mình Chính phủ và các cơ quan phải

áp dụng các biện pháp và hoạt động phù hợp để tuyên truyền và phổ biến các thông tin cơ bản của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và tự do hóa thương mại Ngoài ra CP phải có biện pháp hỗ trợ kịp thời và thích hợp nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tận dụng được những cơ hội cũng nhưu vượt qua được những thử thách trong quá trình mở cửa thực hiện tư do hóa thương mại

Xu hướng bảo hộ mậu dịch

Chính phủ và các bộ ngành thực hiện việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống các biện pháp công cụ chính sách phù hợp với xu thế biến động của môi trường kinh tế quốc tế cũng như mục tiêu, điều kiện phát triển trong nước để bảo vệ cho nền sản xuất trong nước trước sự cạnh tranh với hàng hóa nước ngoài

+ Các biện pháp: Áp dụng các biện pháp hạn chế nhập khẩu vừa đảm bảo lợi ích cho sản xuất trong nước đồng thời đảm bảo lợi ích cho các quốc gia bạn hàng dựa trên nguyên tắc có đi có lại cũng như chế độ quan hệ bình thường Ngoài ra CP cần

xây dựng những mục tiên và lựa chọn các ngành sản xuất để bảo hộ nhằm nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn lực trong nước

2.5 Mối quan hệ giữa hai xu hướng

Giữa xu hướng tự do hóa thương mại và xu hướng bảo hộ mậu dịch có mối quan

hệ chặt chẽ Về mặt nguyên tặc , hai xu hướng này đối nghịch nhau vì chúng gây nên tác đông ngược chiều nhau đối với hoạt động thương mại quốc tế Tuy nhiên chúng không bài trừ nhau mà trái lại thống nhất, song song tồn tại và được sử dụng kết hợp với nhau Tùy thuộc vào trình độ phát triển và các điều kiện cụ thế khác mà các quốc gia kết hợp hai xu hướng trên với những mức độ khác nhau ở từng lĩnh vực trong hoạt động thương mại quốc tế, trong đó xu hướng bảo hộ mậu dịch thường được điều chỉnh giảm dần , đồng thời tự do hóa thương mại ngày càng gia tăng, các công cụ biện pháp bảo hộ mậu dịch dần được chuyển từ bộ phận truyền thống như thuế quan hạn ngạch sang các biện pháp hiện đại như tiêu chuẩn kỹ thuật, chính sách chống bán phá giá chính sách đảm bảo cạnh tranh và chống độc quyền Hai xu hướng này là hau mặt nương tựa nhau làm tiền đề cho nhau

3 Liên hệ Việt Nam

Với những chủ trương hội nhập kinh tế khu vực và thế giới, Việt Nam đang tiến tới tự do hóa thương mại, chúng ta đã gia nhập nhiều tổ chức kinh tế lơn như “Khu

vực mậu dịch tư do Asean” , “ Tổ chức thương mại quốc tế -WTO” … (Xem phụ lục

2 : Các tổ chức diễn đàn kinh tế trên thế giới Việt Nam tham gia Trang 18) gia nhập

vào các tổ chức này cũng đồng nghĩa với việc Việt Nam cam kết thực hiện các biện pháp mở cửa tự do hóa thương mại Tuy nhiên do nền sản xuất trong nước của Việt Nam còn non trẻ và yếu kém, Chính phủ vẫn luôn kết hợp trong đó các biện pháp bảo hộ cho nền kinh tế

3.1Việt Nam thực hiện chính sách tự do hóa thương mại

*Các biện pháp thực hiện:

Xây dựng và điều chỉnh hệ thống thuế quan phù hợp với xu hướng tự do hóa thương mại

 Trong AFTA: Việt nam gia nhập AFTA ngày 25/7/2005 và tuy nhiên việc cắt giảm thuế quan được tiến hành vào 1996 phấn đấu về cơ bản đưa mức thuế suất xuống còn 0 5% vào năm 2005 đối với hàng hóa nhập khẩu từ các nước ASEAN và đạt 100% số dòng thuế ở mức 0% năm 2015

Riêng năm 2010, Việt Nam áp dụng mức thuế suất 0-5% cho khoảng 99% số dòng thuế, trong đó 57% số dòng thuế có mức thuế suất CEPT

là 0% (Biếu thuế CEPT/AFTA được ban hành kèm Quyết định số

36/QĐ-BTC ngày 12/06/2008 của Bộ Tài chính) –Xem phụ lục….Năm

2010 cũng được xem là năm quan trọng trong quá trình tiến tới một thị trường tự do lưu chuyển hàng hóa vì các nước ASEAN-6 (Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan) đã hoàn thành việc xóa bỏ hoàn toàn thuế quan

Việt Nam sẽ xóa bỏ tất cả các loại thuế quan đối với mặt hàng giày dép

và may mặc cho đến năm 2018 Tương tự các mặt hàng dược phẩm giấy thịt cá sữa, trái cây, rau củ… cũng được các nước tham gia hiệp định lần lượt cắt giảm thuế trong từng giai đoạn cho tới mức 0%

 Trong WTO: Sau khi gia nhập WTO Bộ tài chính của Việt Nam cũng đã ngay lập tức công bố biểu cam kết về hàng hóa của Việt Nam gồm những nội dung như sau:

-Việt Nam cam kết ràng buộc với toàn bộ biểu thuế nhập khẩu hiện hành gồm 10600 dòng thuế

-Thuế suất cam kết cuối cùng có mức bình quan giảm đi 23% so với

mức thuế bình quân hiện hành ( thuế suất MFN) của biểu thuế từ 17.4%

xuống còn 13.4% Thời gian thực hiện sau 5 -7 năm

Trong toàn bộ biểu cam kết, Việt Nam sẽ cắt giảm thuế với khoảng

3800 dòng thuế (chiếm 35.5% số dòng của biểu thuế) ràng buộc ở mức thuế với khoảng 3700 dòng ( chiếm 34,5% số dòng biều thuế) ràng buộc theo mức thuế trần : cao hơn mức thuế suất hiện hành với 3170 dòng

thuế( chiếm 30% số dòng của biểu thuế) chủ yếu là đối với các nhóm hàng như xăng dầu, kim loại, hóa chất, một số phương tiên vận tải Một số mặt hàng đang có thuế suất cao từ 20% 30% sẽ cắt giảm ngay sau khi gia nhập Những nhóm mặt hàng có cam kết cắt giảm thuế nhiều nhất bao gồm dệt may, cá và sản phẩm cá, gỗ và giấy, hàng chế tạo khác, máy móc thiết bị, điện, điện tử

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, mức cam kết bình quân là 25.2% vào thời điểm gia nhập và 21% sẽ là mức cắt giảm cuối cùng So sánh với mức thuế MFN bình quân đối với lĩnh vực nông nghiệp hiên nay là 23.5% thì mức cắt giảm đi sẽ là 10%

Trong lĩnh vực nông nghiệp VN sẽ được áp dụng cơ chế hạn ngạch thuế quan đối với 4 mặt hàng: trứng đường thuốc lá, muối Đối với 4 mặt hàng này mức thuế trong hạn ngạch là tương đương mức thuế MFN hiện hành( trứng 40% đường thô 25% đường tinh 50% 60% thuốc lá là 30% muối ăn 30%) thấp hơn nhiều so với mức thuế ngoài hạn ngạch Trong công nghiệp , cam kết bình quân vào thời điểm gia nhập là 16.1%

và mức cắt giảm cuối cùng sẽ là 12.6% So sánh với mức thuế MFN bình quân của hàng công nghiệp hiện nay là 16.6% thì mức cắt giảm đi

Quốc cho phép không phải giảm thuế đối với các mặt hàng ảnh hưởng tới an ninh quốc gia, sức khỏe con người động vật, đạo đức xã hội Việt Nam đã ban hành Nghị định số 99/2004/NĐ-CP ngày 16/02/2004 quy định lộ trình xóa bỏ thuế cho 484 mặt hàng rau quả và nông sản thuộc chương 1-8 của biểu thuế nhập khẩu trong giai đoạn 2004 – 2008

.Các biện pháp phi thuế quan:

Trong AFTA Việt Nam đã cam kết đến năm 2006 cơ bản hoàn thành việc xóa

bỏ các hạn chế về định lượng đối với hành hóa nhập khẩu từ các nước ASEAN và tiến tới loại bỏ các hàng rào phi thuế quan khác

Trong APEC Việt Nam cũng đã từng bước và tiến tới xóa về cơ bản các hàng rào phi thuế quan vào năm 2002

Việt Nam cũng đã thực hiện quy định về nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan với thuế suất 0% đối với hàng hóa có xuất sứ Campuchia (2006) và Lào (2009)

(Văn bản pháp luật Xem phụ lục 5và phụ lục 6 trang 22 )

Các biện pháp hỗ trợ của nhà nước:

Về đầu tư: Việt Nam cũng đã có những cam kết trong khuôn khổ ASEAN

APEC … về mở cửa thị trường cho các nhà đầu tư kinh doanh, thực hiện các biện pháp tự do hóa và thuận lợi hóa đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài và tiến tới dành cho các nhà đầu tư nước ngoài quy chế đãi ngộ quốc gia

Về sở hữu trí tuệ: Những cam kết của VN căn bản dựa trên nguyên tắc của hiệp

định TRIPS và các công ước của WIPO Theo đó VN phải tôn trọng và thực hiên bảo hộ các quyền về bản quyền tác giả bằng phát minh sáng ché thương hiệu, ,thiết kesk, kiểu dáng công nghiệp giống vật nuôi cây trồng

Về công khai hóa: Chúng ta phải công khai hóa các chính sách luật lệ quy định

về chế độ thương mại thủ tục hành chính có liên quan và đảm bảo cho mọi người

có thể tiếp cận một cách thuận lợi và dễ dàng các thông tin đó

Quá trình thực hiên tự do hóa đã đem lại cho Việt Nam nhiều thành tựu nhưng bên

cạnh đó cũng đặt ra thật nhiều thách thức cho Việt Nam.Xem phụ lục 7 trang 31

3.2 Việt Nam thực hiện các biện pháp bảo hộ mậu dịch

Về trợ cấp : Nhằm góp phần thúc đẩy XK, VN đã áp dụng trợ cấp theo các hình thức

khác nhau cho những mặt hàng còn gặp khó khăn chưa tự đứng vững trên thị trường trong nước cũng như quốc tế

Về rào cản kỹ thuật: VN cho tới nay chưa phát huy được hiệu quả của biện pháp này

trong bảo hộ mậu dịch của mình bởi thực tế nhiều chỉ tiêu kỹ thuật của VN còn thấp hơn nhiều so với mức chuẩn quốc tế nên hàng hóa NK dễ dàng đáp ứng được các tiêu chuẩn

kỹ thuật VN đề ra do được sản xuất với trình độ công nghệ cao đặc biệt là hàng hóa có xuất xứ từ những nước phát triển như Mỹ, Nhật,… Rào cản kỹ thuật của VN chủ yếu dùng để ngăn chặn những hàng hóa đã gây nguy hiểm và bị phát hiện ở nước ngoài như: sữa nhiễm chất melamine gây nguy hiểm cho thận hay rau quả của Nhật có nhiễm phóng

xạ do động đất vừa qua

Xem Phụ lục 8 (trang 32) Biện pháp xây dựng các rào cản kỹ thuật ở Việt Nam

Về hạn ngạch nhập khẩu: Đây cũng là biện pháp được chính phủ Việt Nam thường

xuyên áp dụng,do nó đem lại hiệu quả chắc chắn ( so với thuế quan nhập khẩu) hơn nữa

có thể bảo vệ cho nền sản xuất non trẻ trong nước

Từ ngày 1/1/2005 Việt Nam áp dụng hạn ngạch thuế quan đối với 7 mặt hàng: thuốc là nguyên liệu, muối, bông ,sữa nguyên liệu cô đặc, ngô hạt và trứng gia cầm Chi tiết tại

thông tư số 10/2004/TT-BTM Phụ lục 9 Trang 34

Về thuế nhập khẩu: Năm 2012 này Bộ tài chính cũng đã điều chỉnh tăng trên 1200

dòng thuế so với danh mục hàng hóa của các nước ASEAN năm 207 và tăng 336 dòng thuê so với danh mục biểu thuế xuất nhập khẩu ưu đãi hiện hành của Việt Nam so với trước đó để bảo hộ sản xuất hạn chế nhập siêu , áp dụng với các mặt hang nằm ngoài danh mục hàng hóa không khuyến khích nhập khẩu, nằm ngoài danh mục Nhà nước quản

lý để bình ổn giá hoặc thuộc danh mục thiết bị máy móc phụ tùng thay thế phương tiện vận tải chuyên dùng trong nước đã sản xuất được, trên tinh thần của Nghị quyết 11 của

CP

Các biện pháp bảo hộ mậu dịch luôn luôn hướng đến các đối tượng ngành hàng non trẻ trong nước Như vậy, để vừa phù hợp với các cam kết đã ký khi tham gia các tổ chức,vừa phát huy có hiệu quả các chính sách áp dụng , VN cần thực hiện các chính sách thích hợp hơn để cải tạo hệ thống các công cụ thuế quan cũng như phi thuế quan

Xem phụ lục 10: Các biện pháp nâng cao hiệu quả của chính sách bảo hộ mậu dịch

Kết luận

Có thể thấy, trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, tất cả các quốc gia đều đang đứng trước sự lựa chọn giữa hai xu hướng phát triển thương mại quốc tế: Xu hướng tự do hóa thương mại và xu hướng bảo hộ mậu dịch Trên lý thuyết , không thể phủ nhận đây là hai xu hướng trái ngược nhau: một bên ủng hộ việc mở rộng giao thương, tao môi trường cạnh tranh hoàn hảo trên toàn thể giới, một bên bó hẹp hoạt động thương mại của một quốc gia trên cơ sở áp dụng các rào cản thương mại vế thuế quan hạn ngạch

…Tuy nhiên trên thực tế, hai xu hướng này như hai mặt của một tờ giấy, không thể tách rời, chúng cần phải được kết hợp chặt chẽ, nhưng ở mức độ nào để có hiệu quả tối đa thì lại phụ thuộc vào đặc điểm của từng quốc gia

Các quốc gia phát triển và đang phát triển hiện nay sẽ phải đứng trước một lựa chọn quan trọng khi xác định hướng đi cho chính sách thương mại của họ Trong một nền kinh tế toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng hiện nay, các nhà hoạch định chính sách có thể bị gây sức ép phải bảo hộ thì trường trong nước trước sự cạnh tranh với nước ngoài,

và dựng lên các rào cản thương mại mới để bảo vệ lợi ích cho một nhóm nhỏ nhưng lại gây tổn hại cho tuyệt đại đa số các nhà sản xuất, công nhân và người tiêu dùng Rõ ràng giờ đây, cả lý thuyết và thực tiễn đều chỉ ra một con đường sáng suốt hơn Mở cửa thương mại đã đang và sẽ là nền tảng cho tăng trưởng kinh tế, sự thịnh vượng nâng cao mức sống và cải thiện cuộc sống cho hàng triệu người khắp nơi trên thế giới

Trước thực trạng còn nhiều bất cập của quốc gia cũng như quá trình hội nhập và toàn cầu hóa, chính phủ VN cũng định hướng cho đất nước con đường tự do hóa thương mại Tuy nhiên, lộ trình mở cửa và tự do hóa thương mại ấy phải được thực hiện theo lộ trình phù hợp để có thế đạt được hiệu quả cao nhất, đồng thời điều này cực kỳ quan trọng với Việt Nam – quốc gia còn nhiều ngành hàng non trẻ, chưa có tính cạnh tranh cao

Danh mục các tài liệu tham khảo

1 Giáo trình Kinh tế quốc tế NXB Đại học Kinh tế quốc dân, Chủ biên GS TS Đỗ Đức Bình- PGS TS Nguyễn Thường Lạng

2 Sách Thương mại quốc tế vấn đề cơ bản NXB lao động xã hội tác giả Nguyễn Thành Danh

3 Trang c%C6%A1-b%E1%BA%A3n-trong-ch%C3%ADnh-s%C3%A1ch-tmqt-

Phụ lục 1: Các xu hướng khác ảnh hưởng đến chính sách thương mại của mỗi quốc

gia

chính sách và quá trình phát triển của một quốc gia như đưa tới sự tăng trưởng đột biến

và sự biến đổi sâu sắc về cơ cấu kinh tế của quốc gia, thay đổi cơ bản quan niệm về nguồn lực trong đó con người giữ vai trò quan trọng nhất, đưa XH loài người bước sang nền văn minh mới

hoá đưa tới yêu cầu khách quan của việc hình thành các liên kết kinh tế và các tổ chức kinh tế có tính chất khu vực và tính chất toàn cầu Các qgia cần phải chủ động mở cửa và tham gia vào quá trình hội nhập

thông qua đàm phán, thoả thuận, tạo môi trường thuận lợi cho quá trình phát triển

hienj các nền kinh tế năng động, ptr nhanh về trình độ khoa học công nghệ, nguồn nhân lực, tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, có nhiều cơ hội và thách thức lớn,

các mối quan hệ kinh tế quốc tế cả về chiều rộng lẫn chiều sâu, do đó cần phải đổi mới, điều chỉnh cs, luật pháp cho phù hợp

cấu tổ chức sản xuất cũng như phương thức quản lý có ảnh hưởng tới quan hệ kinh tế quốc tế giữa các nước

Phụ lục 2 Các tổ chức diễn đàn kinh tế trên thế giới Việt Nam tham gia

-ASEAN: Bước phát triển có tính đột phá của quá trình này là việc chúng ta chính

thức gia nhập ASEAN ngày 25/7/1995 và tham gia Khu vực Thương mại Tự do ASEAN (AFTA) từ 1/1/1996 Từ đó đến nay, Việt Nam cũng lần lượt cùng các nước ASEAN tham gia vào các cơ chế liên kết ASEAN trong các lĩnh vực dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ, công nghệ thông tin…

- APEC: Tháng 11/1998, Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Diễn đàn Hợp

tác kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương (APEC) – khối kinh tế khu vực lớn nhất thế giới, chiếm hơn 80% kim ngạch buôn bán, gần 2/3 đầu tư và hơn 50% viện trợ nước ngoài (ODA) của Việt Nam

- WTO: Tháng 12/1994, Việt Nam gửi đơn xin gia nhập tổ chức Hiệp định chung về

Thương mại và Thuế quan (GATT), tiền thân của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO)

và năm 1995 đã chính thức xin gia nhập WTO- một tổ chức thương mại toàn cầu với 145 thành viên, hiện kiểm soát trên 90% tổng giá trị giao dịch thương mại của thế giới Cho đến nay, ta đã tiến hành nhiều bước chuẩn bị theo yêu cầu của WTO, họp 5 phiên với Nhóm Công tác về việc Việt Nam gia nhập WTO, hoàn thành giai đoạn diễn giải, minh bạch hoá chế độ thương mại của ta Chúng ta đã chuyển Ban thư ký WTO bản chào ban đầu về thuế quan và dịch vụ và bắt đầu tiến hành giai đoạn đàm phán thực chất về mở cửa thị trường với các nước thành viên WTO

- ASEAN+:

Với Trung Quốc: Từ đầu năm 2002, chúng ta cùng các nước ASEAN tiến hành đàm

phán với Trung Quốc về thành lập Khu vực mậu dịch tự do ASEAN-Trung Quốc Đầu tháng 11/2002 vừa qua, các nước ASEAN và Trung Quốc đã ký kết Hiệp định khung về Hợp tác kinh tế hai bên, trong đó quy định những nguyên tác cơ bản của Khu vực mậu dịch tự do ASEAN-Trung Quốc sẽ hoàn thành vào năm 2010 đối với Trung quốc và ASEAN-6, năm 2015 đối với ASEAN-4 Bắt đầu từ năm 2003, hai bên sẽ đàm phán cụ thể hoá các nguyên tắc trên thành các quy định để thực hiện Khu vực mậu dịch tự do này

Với Australia: Tháng 9/2002, tại Brunei, các nước ASEAN và CER (úc và Niudilân)

đã ký Tuyên bố chung thiết lập Đối tác kinh tế gần gũi (CEP) giữa hai bên Các nhà đàm phán của các nước ASEAN và CER sẽ tiếp tục đàm phán cụ thể hoá các cam kết của đối tác kinh tế gần gũi này trong thời gian tới

Với Nhật: tại Hội nghị cấp cao ASEAN-Nhật ở Cămpuchia đầu tháng 11/2002, các nhà

lãnh đạo ASEAN và Nhật đã nhất trí thiết lập Đối tác kinh tế toàn diện, trong đó bao gồm

cả một Khu vực mậu dịch tự do ASEAN-Nhật, dự kiến sẽ được thành lập sớm, có thể là trước cả Khu vực mậu dịch tự do ASEAN-Trung Quốc

Với Mỹ: vừa qua tại Hội nghị cấp cao APEC ở Mêhicô (tháng 10/2002), Tổng thống

Mỹ đã đưa ra “Sáng kiến vì sự năng động ASEAN” nhằm thắt chặt quan hệ hợp tác giữa

Mỹ và ASEAN thông qua việc từng bước ký các hiệp định thương mại tự do song phương với từng nước ASEAN

- Các liên kết kinh tế: Bên cạnh việc tham gia liên kết kinh tế song phương và đa

phương như đã nêu trên, trong những năm qua, Việt Nam cũng đồng thời tham gia vào các liên kết kinh tế tiểu vùng như Lưu vực Mêkông mở rộng (GMS), Hành lang Đông Tây (WEC), Tam giác phát triển Việt Nam-Lào-Campuchia…