phân tích và xây dựng sự lựa chọn tiêu dùng tối ưu của người tiêu dùng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA THƯƠNG QUẢN TRỊ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TƯ MÔN KINH TẾ VI MÔ I LÝ THUYẾT VỀ HÀNH VI NGƯỜI TIÊU DÙNG Đề tài thảo luận: Phân tích và xây dựng sự lựa chọn tiê

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA THƯƠNG QUẢN TRỊ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TƯ

MÔN KINH TẾ VI MÔ I

LÝ THUYẾT VỀ HÀNH VI NGƯỜI TIÊU DÙNG

Đề tài thảo luận: Phân tích và xây dựng sự lựa chọn tiêu dùng tối ưu đối với các

loại hàng hóa của người tiêu dùng tại một thời điểm nhất định.

Giáo viên hướng dẫn: HỒ THỊ MAI SƯƠNG

Nhóm thực hiện : NHÓM 10

Lớp : 1209MIEC011

ĐỀ CƯƠNG SƠ BÔ

Nhóm 10.

Đề tài thảo luận: Phân tích và xây dựng sự lựa chọn tiêu dùng tối ưu của người tiêu dùng đối với các loại hàng hóa tại một thời điểm nhất định.

I Mở đầu.(Vũ Thị Trang)

II Thân

1 Phân tích

a Ảnh hưởng của yếu tố chủ quan

- Sở thích.(Trương Bảo Trung)

b Ảnh hưởng của yếu tố khách quan

- Thu nhập.(Nguyễn Thị Trang)

- Chi phí cơ hội.(Phạm Thị Trinh)

- Giá sản phẩm.(Nguyễn Thị Ngọc Trâm)

2 Xây dựng

- Dựa vào lý thuyết về lợi ích.(Lê Thị Thủy)

- Dựa vào quy luật cầu.( Nguyễn Mỹ Linh)

- Sự kết hợp giữa đường bàng quan và đường ngân sách.(Nguyễn Thị Trang)

III Kết luận.(Nguyễn Thị Thúy)

1. LỜI MỞ ĐẦU

Cùng với sự phát triển của xã hội, nền kinh tế nhiều thành phần hàng hóa cũng ngày một phát triển hơn Đồng nghĩa với sự lựa chọn tiêu dùng của con người ngày một tăng lên Tuy nhiên nó lại trở thành một vấn đề đáng được quan tâm và lưu ý Tại sao lại như vậy?

Như chúng ta đã biết : mục đích của người tiêu dùng là đạt được lợi ích tối đa từ nguồn thu nhập hạn chế Việc chi mua của họ đều phải chấp nhận một chi phí cơ hội, vì việc mua hàng hóa này sẽ đồng nghĩa với việc làm giảm cơ hội mua nhiều hàng hóa khác,

vì vậy cần phải quyết định như thế nào để đạt được sự thỏa mãn tối đa Hay nói cách khác người tiêu dùng phải tìm cách nào đó để tối đa hóa lợi ích của mình Mặt khác, sự lựa chọn sản phẩm của người tiêu dùng bị ràng buộc bởi yếu tố chủ quan là sở thích của họ và yếu tố khách quan là ngân sách hay thu nhập và đặc biệt là giá sản phẩm Để giải thích được sự lựa chọn tiêu dùng này, chúng ta dựa vào lý thuyết về lợi ích và quy luật cầu Theo lý thuyết này, người tiêu dùng sẽ dành ưu tiên cho sự lựa chọn sản phẩm có lợi ích lớn hơn Theo quy luật cầu, việc lựa chọn còn phải xét tới giá thị trường của hàng hóa Như vậy,chúng ta cần so sánh lợi ích thấy trước của mỗi sự tiêu dùng với chi phí của

nó và việc lựa chọn sản phẩm phải phù hợp nhất với thu nhập hiện có của người tiêu dùng để đạt được sự tối ưu

Việc tối đa hóa lợi ích trong tiêu dùng như vậy sẽ giúp người tiêu dùng tận dụng tốt nguồn tài chính của mình Lựa chọn được những loại hàng hóa thiết yếu nhất Tránh sự lãng phí không cần thiết trong một vài trường hợp.Từ đó, người tiêu dùng sẽ biết cách đưa ra những sự lựa chọn đúng đắn nhất cho mình khi đưa ra quyết định nên mua loại hàng hóa nào đó Vì vậy, việc tối đa hóa lợi ích là rất cần thiết trong tiêu dùng

Để hiểu hơn về vấn đề này, chúng ta sẽ nghiên cứu rõ hơn trong các mục sau của bài thảo luận!

1 Thân bài.

1 Phân tích sự lựa chọn của người tiêu dùng.

a. Ảnh hưởng của yếu tố chủ quan.

• Ảnh hưởng của yếu tố sở thích tới sự lựa chọn của người tiêu dùng.

Người tiêu dùng có khả năng sắp xếp theo thứ tự về sự ưa thích các giỏ hàng hóa từ thấp đến cao và ngược lại

Khi các nhân tố khác không đổi thì người tiêu dùng thường thích nhiều hơn thích ít trong việc lựa chọn các loại hàng hóa

b. Ảnh hưởng của yếu tố khách quan.

• Ảnh hưởng của thu nhập đến sự lựa chọn tiêu dùng

Mục đích của người tiêu dùng là tối đa hóa thỏa mãn, nhưng họ không thể tiêu dùng tất cả hàng hóa và dịch vụ mà họ mong muốn đến mức bão hòa.Vì họ luôn bị giới hạn bởi đường ngân sách

Việc chi mua của họ đều phải chấp nhận một chi phí cơ hội, vì việc mua hàng hóa này đồng thời sẽ giảm cơ hội mua hàng hóa khác

Vấn đề đặt ra là họ phải sử dụng quyết định của mình cho các sản phẩm sao cho mức thỏa mãn đạt được cao nhất Có nhiều cách để đạt được mức thỏa mãn mà chúng

ta có thể lựa chọn nào tốt nhất

Tuy nhiên vì sự khan hiếm đặt ra những ràng buộc cho lựa chọn cách thức tiêu dùng nhằm mục tiêu tổng hữu dụng tối đa trong giới hạn của đường ngân sách

Cụ thể khi thu nhập tăng, đường ngân sách sẽ dịch chuyển song song ra ngoài Cầu đối với hầu hết các hàng hóa đều gia tăng Vì với thu nhập cao hơn người tiêu dùng thường có xu hướng mua nhiều hàng hóa hơn

Và ngược lại khi thu nhập giảm, đường ngân sách sẽ dịch chuyển song song vào trong, cầu đối với hầu hết các hàng hóa sẽ giảm

Tuy nhiên còn phải tùy thuộc vào loại hàng hóa Đối với hàng hóa thông thường, người tiêu dùng sẽ có phản ứng thuận chiều với sự ra tăng của thu nhập Còn đối với hàng hóa thứ cấp thì có xu hướng đi ngược lại với sự gia tăng của thu nhập

Nói chung khi thu nhập thay đổi, người tiêu dùng sẽ thay đổi nhu cầu đối với các loại hàng hóa Điều này luôn hướng tới tối đa lợi ích cho người tiêu dùng tối ưu

• Sự thay đổi giá sản phẩm.

Ảnh hưởng của giá sản phẩm tới người tiêu dùng cả tích cực lẫn tiêu cực Vì việc mua hàng hóa này đồng thời sẽ làm giảm cơ hội mua nhiều hàng hóa khác Vì vậy, cần phải quyết định như thế nào để đạt được sự thỏa mãn tối đa

- Về mặt tiêu cực (giá tăng)

+ VD: giá của 1 sản phẩm bất kỳ tăng Ta lấy VD là xà phòng giặt OMO tăng từ 110.000đ đến 120.000đ của loại 3kg Khi đó, người tiêu dùng sẽ đắn đo trong việc lựa

chọn sản phẩm tốt hơn OMO (sản phẩm của Thái Lan, Anh ) hay bớt tiền mua sản phẩm rẻ hơn để có thể mua thêm được các mặt hàng khác

- Về mặt tích cực (giá giảm)

+ VD: chúng ta vẫn sử dụng VD trên Nếu sản phẩm OMO 3kg đó giảm xuống 10.000đ, tức là chỉ còn 100.000đ, người tiêu dùng sẽ cảm thấy cơ hội như vậy sẽ ít và tranh thủ mua nhiều Điều này sẽ ảnh hưởng tới ngân sách mua hàng của họ

Điều người tiêu dùng cần làm để đạt được lợi ích tối đa.

- Khi giá tăng thì người tiêu dùng có xu hướng sử dụng nhiều hàng hóa thay thế và ít sử dụng hàng hóa bổ sung

+ Hàng hóa thay thế là một loại mặt hàng mà người tiêu dùng có thể chuyển từ mặt hàng này sang mặt hàng khác (giày Adidas với Nike; trà Lipton và Dimah )

+ Nếu ta VD hàng hóa thay thế cho hàng hóa A là B trong trường hợp giá A tăng, người tiêu dùng sẽ giảm mua A hơn, cầu về B sẽ dịch chuyển sang phải Nếu B tăng, người tiêu dùng sẽ mua A nhiều hơn và cầu về B sẽ giảm

+ Mặt còn lại: hàng hóa bổ sung Vì sao ta nói giá tăng thì ít sử dụng hàng hóa bổ sung Bởi lẽ, đây là loại hàng hóa được sử dụng cùng với 1 hàng hóa khác

VD: giá xăng tăng thì người tiêu dùng sẽ giảm đi xe máy nên giảm cầu về xe máy

- Khi giá giảm, người tiêu dùng sẽ giảm dùng hàng hóa thay thế và dùng hàng hóa bổ sung

VD: giá xăng giảm thì người tiêu dùng sẽ đi xe máy nhiều hơn nên cầu xe máy tăng

2 Xây dựng sự lựa chọn của người tiêu dùng.

a Dựa vào lý thuyết về lợi ích.

- Khái niệm

Lợi ích hay độ thỏa dụng là sự hài lòng, mức độ thỏa mãn mà một người nhận được khi tiêu dùng một hàng hóa hoặc dịch vụ

Tổng lợi ích là tổng hợp sự hài long, thỏa mãn khi tiêu dùng một lượng hang hóa hay dịch vụ nhất định

Hàm lợi ích phản ánh sở thích của người tiêu dùng thể hiện quan điểm của một cá nhân về mức lợi ích có thể đạt được từ việc tiêu dùng một giỏ hang hóa hay dịch vụ

Hàm lợi ích của 2 loại hàng hóa X, Y có dạng: TU = f (X,Y)

VD: TU = XY, TU = 2X + 3Y

• Lợi ích cận biên (MU)

Khái niệm: lợi ích cận biên là sự thay đổi trong tổng lợi ích khi tiêu dùng thêm 1 đơn vị hàng hóa dịch vụ

MU = = TU’(Q)

VD: Bảng số liệu về lợi ích khi người tiêu dùng các đơn vị hàng hóa X

3 38 8

Quy luật lợi ích cận biên giảm dần:

Lợi ích cận biên của 1 hàng hóa có xu hướng giảm đi khi lượng hàng hóa đó được tiêu dùng nhiều hơn trong 1 giai đoạn nhất định

Khi MU > 0, Q tăng thì tổng lợi ích sẽ tăng

Khi MU < 0, Qtăng thì tổng lợi ích sẽ giảm

Khi MU = 0, thì tổng lợi ích sẽ đại giá trị cực đại

Kết luận: khi người tiêu dùng tiêu dùng ngày càng nhiều 1 lượng hàng hóa nào đó thì tổng lợi ích ngày càng tăng (lợi ích cận biên giảm dần) Đặt đến một mức nào đó thì TUmax (MU=0) Khi TU giảm dần (MU<0)

b Dựa vào quy luật lợi ích cận biên trong việc lựa chọn hàng hóa để làm sao lợi ích cận biên tối đa trên 1 đồng mua hàng

• Định nghĩa quy luật ích lợi cận biên giảm dần

Nội dung quy luật:

Nếu cứ tiếp tục tăng dần lượng tiêu dùng một loại hàng hóa nào đó trong một khoảng thời gian nhất định, thì tổng ích lợi sẽ tăng nhưng với tốc độ chậm dần, còn ích lợi cận biên luôn có xu hướng giảm đi.

VD: Giả sử lợi ích của con người có thể đo được, ta có bảng minh họa ích lợi của việc uống bia Heneiken của anh H trong một khoảng thời gian nhất định như sau:

Nếu không tính đến ảnh hưởng của yếu tố giá cả (coi P=0), ta thấy:

- Khi MU>0: anh H sẽ uống thêm bia và tổng ích lợi anh H có được từ việc uống bia tăng lên nhưng tăng với tốc độ chậm dần

- Khi MU=0: anh H dừng quá trình tăng tiêu dùng của mình lại, và số lượng 6 cốc bia tiêu dùng tại thời điểm này là tối ưu và TUmax=22

- Khi MU<0: anh H sẽ không uống thêm cốc thứ 7 dù được miễn phí vì cốc thứ 7 này đem lại ích lợi -0,5 và tổng ích lợi giảm

Ứng dụng thực tiễn

Câu chuyện tầm quan trọng cấu hình laptop Vì sao chúng ta sẽ phải bỏ nhiều tiền hơn cho một phần lợi ích rất nhỏ và liệu những người bỏ cả đống tiền ra chỉ để có được những phần lợi ích này có phải ngốc nghếch hay không?

Quy luật sản phẩm cận biên giảm dần

Về cơ bản, quy luật này chỉ ra sự giảm của tỷ lệ tăng của một quá trình sản xuất khi tăng một yếu tố đầu vào và giữ nguyên các yếu tố khác Mở rộng một chút thì đó là sự giảm của tỷ lệ tăng sản phẩm khi tăng đầu vào Hay dễ hiểu hơn, với các mức sản xuất

cao hơn của cùng một quá trình sản xuất, để sản xuất thêm 1 đơn vị sản phẩm hay tăng 1 đơn vị chất lượng, người ta sẽ tốn nhiều hơn lượng nguyên liệu đầu vào

VD đơn giản và gần gũi với hầu hết chúng ta Bạn hãy nhớ thời đi học của bạn: Để tăng từ 0 điểm lên 2 điểm, bạn hầu như không phải làm gì cả, hầu như không học cũng được 2 điểm Tăng từ 2 điểm lên 4 điểm (điểm đỗ thi final của một số trường đại học) bạn sẽ phải học một ít, để tăng được từ 4 điểm lên 6 điểm, bạn phải học nhiều hơn Và để tăng từ 8 điểm lên 10 điểm, bạn cần phải học rất nhiều Đó, với một mức tăng như nhau (2 điểm) công sức bạn phải bỏ ra ở mức sản lượng cao hơn (điểm cao hơn) lớn hơn rất nhiều Thậm chí, với mức từ 9 điểm lên 10 điểm, công sức (thời gian học) bạn bỏ ra có lẽ còn nhiều hơn cả từ 0 lên 5

Lợi ích cận biên của đồng tiền

“Lợi ích” là một thuật ngữ kinh tế để miêu tả lượng giá trị hoặc hạnh phúc mà một người thu nhận được nhờ sử dụng một sản phẩm hay một dịch vụ nào đó “Lợi ích cận biên” ám chỉ lượng giá trị/hạnh phúc có được từ việc tiêu thụ thêm một đơn vị sản phẩm Hầu hết sản phẩm và dịch vụ đều có lợi ích cận biên giảm dần

Sau đây là một cách đơn giản hơn để giải thích thuật ngữ này:

Giả dụ bạn đang ăn bánh táo

• Miếng đầu tiên: “Rất tuyệt”

• Miếng thứ hai: “Hmm khá ngon”

• Miếng thứ ba: “Thế này là quá đủ”

Mỗi miếng bánh sau mang lại cho bạn ít cảm giác hạnh phúc hơn miếng bánh trước Tương tự với các sản phẩm khác

Trong thực tế, đây cũng là điều xảy ra với đồng tiền Đối với rất nhiều người, có thêm

500 000 USD trong tài khoản có thể thay đổi cả cuộc đời họ Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu như bạn đã nắm trong tay tài sản trị giá hàng triệu đô la? Khoản tiền trên có thể làm bạn thấy hài lòng nhưng chưa chắc đã tạo ra thay đổi đáng kể nào trong cuộc sống hàng ngày của bạn

Lợi ích cận biên và sự sợ rủi ro

Bởi vì đa số chúng ta đều có lợi ích cận biên giảm dần, việc mất đi một khoản tiền sẽ gây ra tác động lớn hơn việc nhận được một khoản tương tự

VD, nếu tôi cho bạn đặt cược vào mặp sấp của một đồng xu Nếu thắng bạn được 10

000 đô la, nếu thua bạn nợ tôi số tiền đó Chắc chắn là chẳng có mấy người dám tham dự vào trò chơi này Cảm giác nhận được 10.000 đô la không đủ để bù đắp cho nỗi sợ mất đi khoản tiền đó và khả năng thắng thua 50 – 50 là quá rủi ro

Trong kinh tế học, hiện tượng này được gọi là sự sợ mạo hiểm

Loại bỏ rủi ro bất cứ khi nào có thể

Nếu bạn giống với phần đa dân số, bạn sẽ lo sợ trước việc hết tiền hơn là hạnh phúc với việc trở nên giàu có Vì thế, hãy cố gắng để giảm thiểu rủi ro một cách tối đa

Nếu bạn đang cận kề tuổi hưu trí và chưa biết làm thế nào để chuẩn bị cho tuổi già thì mua bảo hiểm hoặc gửi tiết kiệm dài hạn chính là một lựa chọn tốt

Trong đầu tư, thay vì tính toán xem bản thân có thể chấp nhận bao nhiêu rủi ro, hãy cố gắng giải quyết câu hỏi làm thế nào để tránh phải mạo hiểm Rút cuộc, liệu miếng bánh thứ ba có thực sự đáng để bạn hi sinh mục tiêu của mình?

c Sự kết hợp giữa đường bàng quan và đường ngân sách để đạt được lợi ích tối đa

 Khái niệm

• Đường ngân sách

- Là tập hợp các điểm mô tả các phương án kết hợp tối đa về hàng hóa hay dịch vụ mà người tiêu dùng có thể mua được với mức ngân sách nhất định và giá cả của hàng hóa hay dịch vụ là biết trước

Phương trình: X.Px + Y.Py = I

Trong đó : I là thu nhập của người tiêu dùng

X là số lượng sản phẩm x được mua

Y là số lượng sản phẩm y được mua

Px là gía sản phẩm x

Py là gía sản phẩm y

• Đường bàng quan

- Là đường gồm tập hợp tất cả các điểm biểu thị sự kết hợp các giỏ khác nhau để đạt cùng một mức lợi ích nhất định

- Độ dốc của đường bàng quan được gọi là tỷ lệ thay thế biên của hàng tiêu dùng Đây là tỷ lệ mà theo đó, người tiêu dùng sẵn lòng giảm lượng hàng hóa này để có thể tăng một đơn vị lượng hàng hóa kia Thông thường, đường bàng quan là một đường cong (do tỷ lệ thay thế biên không cố định) và lồi (vì tỷ lệ thay thế biên có xu hướng giảm dần)

Tuy nhiên, nếu hai hàng hóa thay thế hoàn hảo cho nhau, thì đường bàng quan có dạng tuyến tính, và bản đồ bàng quan sẽ bao gồm các đường thẳng song song với nhau như trong Hình 2

Nếu hai hàng hóa bổ sung hoàn hảo cho nhau, thì đường bàng quan có dạng hình chữ

L như trong Hình 3

Tập hợp các đường bàng quan của người tiêu dùng gọi là bản đồ bàng quan.Đường bàng quan càng xa điểm gốc nghĩa là mức thỏa dụng mà các lựa chọn đem lại càng lớn