Phân tích sự vận dụng các chiến lược trong hoạt động Marketing nhóm thuốc giảm đau Non-Steroids của một số công ty dược phẩm trên thị trường Hà nội, năm 2008-2010

Đau là một phản ứng tự vệ của cơ thể chống lại các kích thích có hại hoặc cảnh báo trước một bệnh nào đó. Theo Hiệp hội nghiên cứu đau quốc tế (IASP), đau vừa có tính thực thể, vừa là một cảm giác mang tính chủ quan tâm lý. Do đó, việc nhận thức đau hết sức phức tạp. Nhưng đau lại là một biểu hiện thường gặp nhất của bệnh. Phương thức điều trị lý tưởng cho mọi loại đau là loại bỏ nguyên nhân đau. Tuy nhiên, trong những trường hợp đau quá nhiều, hoặc đau chưa tìm ra nguyên nhân thì việc dùng thuốc giảm đau là lựa chọn đầu tiên của tất cả các thầy thuốc [18]. Việt Nam là một nước đang phát triển, với dân số đông và những đặc thù riêng, mức độ tiêu thụ thuốc trong những năm qua không ngừng tăng trưởng. Việt Nam trở thành thị trường tiềm năng của các công ty dược phẩm đa quốc gia. Bên cạnh đó, với sự đầu tư về mọi mặt, ngành dược trong nước ngày càng cố gắng để cung ứng đầy đủ thuốc điều trị. Điều này tạo nên một thị trường dược phẩm trong nước thực sự năng động. Với một nhu cầu điều trị rộng lớn ở mọi chuyên khoa, thuốc điều trị đau thực sự là đích đến của các công ty dược phẩm. Điều này làm cho thị trường thuốc giảm đau trở nên sôi động giữa các công ty dược phẩm nước ngoài và công ty dược phẩm trong nước. Các hoạt động Marketing cũng vì thế trở nên đa dạng và tinh tế hơn. Với một nhóm hàng có số đăng ký lưu hành sản phẩm lớn trên thị trường Việt nam chúng ta cần có cái nhìn tổng quát về hoạt động Marketting của nhóm hàng này. Chính vì thế chúng tôi tiến hành đề tài: “ Phân tích sự vận dụng các chiến lược trong hoạt động Marketing nhóm thuốc giảm đau Non-Steroids của một số công ty dược phẩm trên thị trường Hà nội, năm 2008-2010”

Trêng §¹i häc KINH TÕ QuèC D¢N

Chuyªn ngµnh: KINH TÕ TµI CHÝNH – NG¢N HµNG

Ngêi híng dÉn khoa häc:

pgs.ts vò duy hµo

Hµ néi – 2015

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong nhiều năm trở lại đây, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của ViệtNam đã thúc đẩy các ngành sản xuất trong nước phát triển, đảm bảo cung cấpcho thị trường nguồn hàng hóa có chất lượng tốt, đa dạng về mẫu mã, chủng loạiđáp ứng nhu cầu hàng hóa trong nước và hàng hóa xuất khẩu Đi cùng với sựphát triển đó, bên cạnh những hàng hóa có chất lượng tốt do các doanh nghiệp,

cơ sở uy tín sản xuất, nhập khẩu, còn tồn tại một lượng lớn hàng giả, hàng xâmphạm sở hữu trí tuệ lưu thông trên thị trường Trong nước, tình trạng sản xuất,buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp là diễn ra ngày càngtrầm trọng, đặc biệt trong hoàn cảnh nền kinh tế trong nước gặp nhiều khó khăn

Tại thủ đô Hà Nội, với đặc thù là trung tâm kinh tế-chính trị của cảnước, là nơi tiêu thụ hàng hóa, trung chuyển hàng hóa đi các tỉnh trong cảnước, thị trường hàng hóa diễn ra khá sôi động hàng hóa đa dạng, dồi dào,trong đó, nhiều mặt hàng đưa vào thị trường để tiêu thụ là hàng hóa giả mạo.Phổ biến là quần áo, giày dép, túi xách, kính mắt… các mặt hàng có nguy cơtổn hại sức khỏe con người, vật nuôi như lương thực thực phẩm, thực phẩmchức năng, mỹ phẩm, thuốc phòng bệnh, chữa bệnh, thuốc bảo vệ thực vật,thức ăn chăn nuôi…Nhiều mặt hàng được làm giả khá giống hàng thật, đặcbiệt một số mặt hàng có giá ngang với hàng thật khiến người tiêu dùnghoang mang khi lựa chọn sản phẩm

Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của loại hình kinh doanh thươngmại điện tử tạo điều kiện cho hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp có

cơ hội lưu thông trên thị trường với số lượng lớn Các đối tượng lợi dụng kênhphân phối này bằng nhiều hình thức quảng cáo hấp dẫn để kinh doanh hàng hóakém chất lượng, hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ nhằm chuộc lợi, móctiền từ túi người tiêu dùng

Trước nạn hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ ngày càng có nhữngchuyển biến tiêu cực, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển chung của toàn xã hội.Hoạt động quản lý nhà nước trong công tác đấu tranh chống hàng giả, hàng xâmphạm sở hữu công nghiệp được thực hiện sâu rộng với tất cả các cơ quan, banngành, lực lượng chức năng có liên quan tiến hành vào cuộc rất quyết liệt cùng

sự phối hợp chặt chẽ của khối đơn vị đưa tin báo đài và phản ánh của ngườidân. Một trong những chính sách nhằm thúc đẩy tiêu dùng hàng hóa trong nước

đó là cuộc vận động "người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam", hiệu quả của

chính sách này thể hiện qua nhiều chuyển biến trong thói quen tiêu dùng hànghoá của người việt Tuy nhiên, lợi dụng tình hình đó, nhiều đối tượng lợi dụngchính sách này để thực hiện nhiều phương thức, thủ đoạn mới, biến hàng hóa cónguồn gốc xuất xứ không rõ ràng, hàng hóa do nước ngoài sản xuất đội lốt hàngViệt Nam nhằm lừa dối người tiêu dùng, đem lại lợi nhuận bất chính Bên cạnh

đó, các văn bản pháp luật – công cụ quản lý nhà nước khi áp dụng còn tồn tại bấtcập Vì vậy, công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đấu tranh phòng chốnghàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp hiện nay chưa thực sự có hiệu quả.Nạn hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp đang là vấn đề mang tính thời

sự, vấn nạn gây nhức nhối cho toàn xã hội và được phần lớn xã hội quan tâm.Trước hết gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người, quyền lợi người tiêudùng, tiếp theo gây thiệt hại lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của nhữngdoanh nghiệp trong nước, làm thất thu thuế của nhà nước, góp phần gia tăngnhiều tiêu cực trong xã hội và tội phạm khác Trong thời kỳ hội nhập, hoạt độngnày cũng đang làm xấu đi môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam và làmảnh hưởng lớn đến uy tín của Việt Nam trên thị trường quốc tế Để đẩy lùi tìnhtrạng trên, hoạt động quản lý nhà nước giữ tầm quan trọng hàng đầu, nhà nướccần có những giải pháp để công tác đấu tranh chống hàng giả được thực hiện cóhiệu quả hơn, quyết liệt hơn, mang tính thích nghi, kịp thời thích ứng những biếnđộng tiêu cực Với việc thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước trong hoạt độngthương mại, đặc thù là điểm nóng đối với các vi phạm hàng giả, hàng xâm phạm

sở hữu công nghiệp, Sở Công thương Hà Nội những năm vừa qua đã có nhữnggiải pháp thể hiện sự quyết tâm trong công tác đấu tranh, ngăn chặn hoạt độngvận chuyển, sản xuất, tàng trữ, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu côngnghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội và đã đạt được một số thành tựu lớn Bêncạnh đó, để nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống hàng giả, hàngxâm phạm sở hữu công nghiệp, là một cán bộ của Sở Công thương Hà Nội, từthực tế công tác của mình và nhận thức được tính cấp thiết của vấn đề hàng giả,

hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp hiện nay; em đã chọn đề tài: “Quản lý nhà nước của Sở Công thương về vấn đề hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội” làm đề tài luận văn thạc sĩ kinh tế.

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa các vấn đề lý luận chung về hàng giả, hàng xâm phạm sởhữu trí tuệ và hoạt động quản lý nhà nước trong vấn đề này

- Phân tích thực trạng sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm sở hữucông nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội giai đoạn 2010-2015, phương thức,thủ đoạn hoạt động của các đối tượng sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng xâmphạm sở hữu công nghiệp

- Phân tích hoạt động quản lý nhà nước của Sở Công Thương Hà Nội đối vớivấn đề hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội,qua đó, đánh giá những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân của những hạn chế

- Kiến nghị và đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước của Sở Côngthương Hà Nội đối với hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp trên địabàn Thành phố Hà Nội

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu côngnghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội giai đoạn 2010-2014

- Công tác quản lý nhà nước của Sở Công thương Hà Nội về vấn đề hànggiả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội giaiđoạn 2010-2014.

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Không gian: Hoạt động quản lý nhà nước của Sở Công Thương Hà Nội vềvấn đề hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp thông qua hoạt động thựcthi các quy định về sở hữu công nghiệp và kiểm tra, kiểm soát thị trường và xử lý

vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại trên phạm vi Thành phố Hà Nội

- Thời gian: Từ năm 2010 đến năm 2014 và định hướng cho giai đoạn tiếptheo từ năm 2015 đến năm 2020

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tại bàn để hình thành khung lý thuyết cho nghiên cứu

- Phương pháp phân tích, tổng hợp để phân tích một số tồn tại trong các quyđịnh của pháp luật, chính sách của nhà nước trong quá trình thực thi; đánh giáhiệu lực của hoạt động quản lý nhà nước, đánh giá tác động tiêu cực từ hoạt độngsản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp

- Phương pháp chuyên gia: nhận định của một số chuyên gia về hoạt độngquản lý nhà nước của Sở Công thương Hà Nội về lĩnh vực hàng giả, hàng xâmphạm sở hữu công nghiệp hiện nay

- Phương pháp điều tra, khảo sát nhằm thu thập thông tin liên quan đến tìnhhình diễn biến các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực hàng giả, hàng xâm phạm sởhữu công nghiệp; thông tin về công tác đấu tranh chống hàng giả, hàng xâmphạm sở hữu công nghiệp của Sở Công thương và công tác phối hợp với các đơn

vị chức năng có liên quan

- Phương pháp tổng hợp, thống kê mô tả thực trạng sản xuất, kinh doanh hàng giả,hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội hiện nay

- Phương pháp dự báo

5 Nguồn số liệu

- Sở Công thương- Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội

- Cục sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ

- Hiệp hội chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu Việt Nam VATAP

- Các đơn vị đại diện chủ sở hữu công nghiệp tại Việt Nam: React ViệtNam, Công ty TNHH Võ Trần…

- Các văn bản Luật, Nghị định, Thông tư hướng dẫn

6 Kết cấu của luận văn

Chương 1: Cơ sở lý luận quản lý nhà nước về vấn đề hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước của Sở Công thương về vấn đề hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội Chương 3: Các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về vấn đề hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VẤN ĐỀ HÀNG GIẢ, HÀNG XÂM PHẠM SỞ HỮU CÔNG NGHIỆP

I.Khái quát về hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp

1 Một số khái niệm và phân loại

1.1 Về hàng giả

Theo pháp luật hiện hành, khái niệm hàng giả được quy định tại Khoản 8,

Điều 3 Nghị định 185/2013/NĐ-CP ngày 15/11/2013 của Chính Phủ quy định về xửphạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả,hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Hàng giả bao gồm:

a) Hàng hóa không có giá trị sử dụng, công dụng; có giá trị sử dụng, công dụngkhông đúng với nguồn gốc bản chất tự nhiên, tên gọi của hàng hóa; có giá trị sử dụng,công dụng không đúng với giá trị sử dụng, công dụng đã công bố hoặc đăng ký;

b) Hàng hóa có hàm lượng định lượng chất chính hoặc tổng các chất dinhdưỡng hoặc đặc tính kỹ thuật cơ bản khác chỉ đạt mức từ 70% trở xuống so với tiêuchuẩn chất lượng hoặc quy chuẩn kỹ thuật đã đăng ký, công bố áp dụng hoặc ghitrên nhãn, bao bì hàng hóa;

c) Thuốc phòng bệnh, chữa bệnh cho người, vật nuôi không có dược chất; códược chất nhưng không đúng với hàm lượng đã đăng ký; không đủ loại dược chất

đã đăng ký; có dược chất khác với dược chất ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa;

d) Thuốc bảo vệ thực vật không có hoạt chất; hàm lượng hoạt chất chỉ đạt từ70% trở xuống so với tiêu chuẩn chất lượng, quy chuẩn kỹ thuật đã đăng ký, công

bố áp dụng; không đủ loại hoạt chất đã đăng ký; có hoạt chất khác với hoạt chất ghitrên nhãn, bao bì hàng hóa;

đ) Hàng hóa có nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa giả mạo tên thương nhân,địa chỉ của thương nhân khác; giả mạo tên thương mại hoặc tên thương phẩmhàng hóa; giả mạo mã số đăng ký lưu hành, mã vạch hoặc giả mạo bao bì hànghóa của thương nhân khác;

e) Hàng hóa có nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa ghi chỉ dẫn giả mạo vềnguồn gốc hàng hóa, nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hóa;

g) Hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ quy định tại Điều 213 Luật Sở hữu trítuệ năm 2005;

Điều 213 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 quy định: Hàng hoá giả mạo về sở hữutrí tuệ theo quy định của Luật này bao gồm hàng hoá giả mạo nhãn hiệu, giả mạochỉ dẫn địa lý và hàng hoá sao chép lậu Cụ thể:

Hàng hoá giả mạo nhãn hiệu là hàng hoá, bao bì của hàng hoá có gắn nhãnhiệu, dấu hiệu trùng hoặc khó phân biệt với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý đang được bảo

hộ dùng cho chính mặt hàng đó mà không được phép của chủ sở hữu nhãn hiệuhoặc của tổ chức quản lý chỉ dẫn địa lý

Hàng hoá sao chép lậu là bản sao được sản xuất mà không được phép củachủ thể quyền tác giả hoặc quyền liên quan

h) Tem, nhãn, bao bì giả

* Xét dưới góc độ kinh tế - xã hội, hàng giả được phân chia thành 2 nhóm:Thứ nhất, hàng hóa giả mạo về nội dung là hàng hóa giả mạo về chất lượng

và công dụng hàng hóa, bao gồm hàng hóa không có giá trị sử dụng hoặc giá trị

sử dụng không đúng với nguồn gốc, bản chất tự nhiên, tên gọi và công dụng củahàng hóa Những hàng hoá này khi người tiêu dùng sử dụng sẽ có khả năng bịảnh hưởng đến sức khỏe thậm chí là tính mạng và thiệt hại về kinh tế

Thứ hai, hàng hóa giả mạo về hình thức là hàng hóa giả mạo về bao bì,nhãn hàng hóa, đặc biệt là hàng hóa giả mạo nhãn hiệu hàng hóa Các tiêu chí vềhình thức, biểu tượng, kiểu dáng bên ngoài, thậm chí là dòng slogan in trên nhãn

mác, bao bì giúp người tiêu dùng phân biệt giữa sản phẩm này với sản phẩm củanhà sản xuất khác cùng loại Do đó nhà sản xuất, chủ sở hữu nhãn hàng hóa trướchết là chủ thể bị thiệt hại Bên cạnh đó, người tiêu dùng có thể trở thành nạn nhânnếu chất lượng của những hàng hóa trên bị không đảm bảo hoặc chất lượng cũng

bị làm giả

Sự phân biệt giữa hai loại hàng giả trên cho thấy đối với công tác chốnghàng giả về nội dung, vai trò của người tiêu dùng được đặt lên hàng đầu Trườnghợp hàng giả về hình thức, vai trò nâng cao nhận thức của người tiêu dùng làquan trọng, tuy nhiên trọng tâm vẫn là vai trò của nhà sản xuất, thương nhân cóhàng hoá bị làm giả về bao bì, nhãn mác

1.2 Về hàng hoá xâm phạm sở hữu công nghiệp

Hàng hóa xâm phạm sở hữu công nghiệp là sản phẩm, hàng hóa có các yếu

tố xâm phạm được tạo ra từ các hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đốivới sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý,tên thương mại và thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn

Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ giải nghĩa các yếu tố được bảo hộ như sau:

Sáng chế là giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình nhằm giảiquyết một vấn đề xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự nhiên

Kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm được thể hiệnbằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp những yếu tố này

Mạch tích hợp bán dẫn là sản phẩm dưới dạng thành phẩm hoặc bán thànhphẩm, trong đó các phần tử với ít nhất một phần tử tích cực và một số hoặc tất cả cácmối liên kết được gắn liền bên trong hoặc bên trên tấm vật liệu bán dẫn nhằm thực hiệnchức năng điện tử Mạch tích hợp đồng nghĩa với IC, chip và mạch vi điện tử

Thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn (sau đây gọi là thiết kế bố trí) là cấutrúc không gian của các phần tử mạch và mối liên kết các phần tử đó trong mạchtích hợp bán dẫn

Nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hoá, dịch vụ của các tổ chức,

cá nhân khác nhau Nhãn hiệu bao gồm: Nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận,nhãn hiệu nổi tiếng, nhãn hiệu liên kết

Nhãn hiệu tập thể là nhãn hiệu dùng để phân biệt hàng hoá, dịch vụ của cácthành viên của tổ chức là chủ sở hữu nhãn hiệu đó với hàng hoá, dịch vụ của tổchức, cá nhân không phải là thành viên của tổ chức đó

Nhãn hiệu chứng nhận là nhãn hiệu mà chủ sở hữu nhãn hiệu cho phép tổchức, cá nhân khác sử dụng trên hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân đó đểchứng nhận các đặc tính về xuất xứ, nguyên liệu, vật liệu, cách thức sản xuất hànghoá, cách thức cung cấp dịch vụ, chất lượng, độ chính xác, độ an toàn hoặc các đặctính khác của hàng hoá, dịch vụ mang nhãn hiệu

Nhãn hiệu liên kết là các nhãn hiệu do cùng một chủ thể đăng ký, trùng hoặctương tự nhau dùng cho sản phẩm, dịch vụ cùng loại hoặc tương tự nhau hoặc cóliên quan với nhau

Nhãn hiệu nổi tiếng là nhãn hiệu được người tiêu dùng biết đến rộng rãi trêntoàn lãnh thổ Việt Nam

Tên thương mại là tên gọi của tổ chức, cá nhân dùng trong hoạt động kinhdoanh để phân biệt chủ thể kinh doanh mang tên gọi đó với chủ thể kinh doanh kháctrong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh

Các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bao gồm sản xuất (chế tạo, giacông lắp ráp, chế biến, đóng gói, in, sao), nhập khẩu, buôn bán, vận chuyển, quảngcáo, chào hàng, tàng trữ, cho thuê sản phẩm, hàng hóa có các yếu tố xâm phạmquyền sở hữu trí tuệ

1.3 Phân biệt hàng giả và hàng xâm phạm SHCN

Hàng giả là khái niệm chung có phạm vi đối tượng bao trùm rộng lớn,mang tính tổng quát, bao gồm những hàng hóa giả mạo về nội dung, giả mạo vềhình thức, trong đó nội dung giả mạo về SHCN là một phần nhỏ nằm trong kháiniệm hàng giả nói chung

Việc phân định sự khác giữa hàng giả và hàng xâm phạm SHCN thực chất

là phân biệt giữa hàng hóa giả mạo về SHCN và hàng hóa xâm phạm SHCN.Theo đó, dấu hiệu quan trọng nhất để xác định hàng hóa là giả mạo, hay xâmphạm là phải có hàng thật để đối chiếu

Đối với hàng hóa được xác định là hàng hóa giả mạo SHCN, trên hàng hóa

có gắn các dấu hiệu trùng hoặc khó phân biệt so với hàng thật, các dấu hiệu nàyphải thỏa mãn được bảo hộ về SHCN theo quy định của pháp luật và văn bằng bảo

hộ đối với dấu hiệu trên còn thời hạn hiệu lực Trên thực tế các dấu hiệu hay bị giảmạo gồm nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý Một điều kiện nữa, sản phẩm có gắn dấu hiệugiả mạo phải cùng loại, có cùng đặc tính kỹ thuật với sản phẩm thật bị giả mạo.Đối với hàng hóa được xác định là hàng xâm phạm SHCN, điều kiện để kếtluận chính là sản phẩm xâm phạm SHCN không có trong danh mục sản phẩmcủa chủ sở hữu dấu hiệu SHCN, không phải là hàng hóa cùng loại, cùng đặc tính

kỹ thuật; các dấu hiệu gắn trên sản phẩm có điểm khác biệt nhỏ với dấu hiệu đãđược bảo hộ, tuy nhiên cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền xác định dấuhiệu trên gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng, khiến người tiêu dùng nhầm tưởng

về dấu hiệu đã được bảo hộ của chủ sở hữu

Trên thực tế, việc phân định hàng hóa giả mạo SHCN hay hàng hóa xâmphạm SHCN là một việc rất khó khăn, dễ gây nhầm lẫn cho cơ quan thi hànhpháp luật bởi chưa có văn bản pháp luật nào quy định, phân định ranh giới cụ thểgiữa hai loại hàng hóa này

2 Tác hại của hàng giả, hàng xâm phạm SHCN

2.1 Đối với kinh tế - xã hội

Nạn sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm SHCN làm ảnh hưởngxấu đến đời sống kinh tế, xã hội; ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường cạnh tranhlành mạnh và thu hút đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là khu vực vốnđầu tư nước ngoài và việc thực hiện những cam kết song phương - đa phương về

sở hữu công nghiệp

Hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền chỉ có thể góplàm hạn chế diễn biến của hàng giả, hàng xâm phạm SHCN Sự tồn tại của hànggiả, hàng xâm phạm SHCN trên thị trường là tất yếu khách quan, không thể loại

bỏ triệt để, làm ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả của hoạt động quản lý nhànước; kỷ cương, pháp luật không được tuân thủ nghiêm minh

Sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm SHCN làm nhà nước bị thấtthu thuế, xã hội mất đi của cải vật chất, môi trường bị xâm hại

Nạn sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng nhái còn gây ra những hậu quảphức tạp, nặng nề về đạo đức và xã hội Yếu tố phi pháp làm gia tăng chênh lệchgiữa người giàu và người nghèo Lợi nhuận phi pháp từ sản xuất, buôn bán hànggiả, hàng xâm phạm SHCN còn làm cho đạo đức bị tha hoá từ đồng tiền bấtchính thu được, kéo theo đó là các tệ nạn xã hội có cơ hội gia tăng như cờ bạc,rượu chè

Hàng giả là vật liệu xây dựng mang lại cho xã hội nhưng công trình kémchất lượng, độ bền thấp và rủi ro tai nạn cao

2.2 Đối với doanh nghiệp

Doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, chân chính là đối tượng chịu thiệt hạinhất về kinh tế do tệ nạn hàng  giả, hàng hoá xâm phạm quyền sở hữu tcôngnghiệp gây ra Hàng giả, hàng nhái làm suy giảm uy tín các thương hiệu chínhphẩm, của người sản xuất kinh doanh chân chính Điều này còn làm triệttiêuđộng lực sáng tạo về trí tuệ của doanh nghiệp và xã hội

Hàng giả, hàng nhái làm lu mờ hình ảnh của nhãn hiệu nổi tiếng và có thểgây mất lòng tin đối với người tiêu dùng

Hàng giả, hàng nhái không chỉ gây thiệt hại về mặt kinh tế do uy tín thươnghiệu bị giảm sút, mất thị phần, giảm sút lợi nhuận mà nghiêm trọng hơn là triệttiêu động lực sáng tạo về trí tuệ của các doanh nghiệp nói riêng và của xã hội nóichung Thậm chí làm cho công ăn việc làm mất đi và có thể dẫn đến bị phá sảndoanh nghiệp

Ví dụ cụ thể, sản lượng nước mắm Phú Quốc chỉ đạt tối đa 15 triệu lít/ 1năm, tuy nhiên trên thị trường có hàng trăm triệu lít nước năm mang tên PhúQuốc Hoặc Công ty Unilever Việt Nam có thời điểm bị thiệt hại lên tới hàngchục triệu USD do nạn hàng giả gây ra, trong đó xác định được hàng giả nhãnhàng Unilever 90% có nguồn gốc từ nước ngoài.

2.2 Đối với người tiêu dùng

Người tiêu dùng đang là đối tượng trực tiếp và bị thiệt hại về nhiều mặt từviệc mua và sử dụng hàng giả, hàng xâm phạm SHCN

Trước hết là thiệt về kinh tế do mua phải hàng giả Nguy hiểm hơn là ảnhhưởng đến sức khoẻ, tính mạng của người sử dụng hàng giả vì đó là những hànghoá không đảm bảo chất lượng, đặc biệt đối với các mặt hàng như: dượcphẩm,thực phẩm, mỹ phẩm Nạn hàng giả luôn luôn là nguy cơ đe doạ trực tiếpđến sức khoẻ, tính mạng người tiêu dùng và lâu dài làm suy kiệt giống nòi

Bên cạnh đó, người tiêu dùng trở nên mất lòng tin đối với thương hiệu hànghoá, thậm chí có hoài nghi trong quá trình lựa chọn sản phẩm có phải sản phẩmgiả hay không

3 Các nhân tố tác động đến quản lý nhà nước về vấn đề hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp

3.1 Nhu cầu thị trường, nhận thức của người tiêu dùng

Nguyên nhân chính khiến hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệplưu thông trên thị trường công khai và ngày càng mở rộng quy mô là từ phíangười tiêu dùng, vì người tiêu dùng lá người trực tiếp sử dụng sản phẩm, quyếtđịnh nhu cầu thị trường đối với sản phẩm hàng hoá

Trên thị trường hàng hoá trong nước ngày càng đa dạng, phong phú nhưngvẫn chưa đáp ứng được hết nhu cầu của người tiêu dùng Trong tình hình suygiảm kinh tế, thu nhập bình quân thấp, người tiêu dùng ưa thích sử dụng nhữngmặt hàng có nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp như thật với giá thành thấp

So với hàng hoá chính hãng từ nhà sản xuất, hàng giả, hàng xâm phạm sởhữu công nghiệp có ưu điểm giá thành rẻ do đối tượng sản xuất hàng giả khôngphải đầu tư trí tuệ, công nghệ để làm ra sản phẩm, sử dụng những vật tư, nguyênliệu, linh kiện giá thành thấp không đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc an toànnên chi phí thấp Bên cạnh đó, các đối tượng sản xuất sử dụng những lao độnggiá rẻ chưa qua đào tạp, hoặc trình độ nhân công thấp để sản xuất sản phẩm,dùng nhiều thủ đoạn gian lận thương mại nhằm trốn thuế Trên thị trường, nhiềungười vẫn chấp nhận mua hàng mặc dù biết sản phẩm mình chọn mua là hànggiả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp Điều này có nghĩa người tiêu dùng đãtiếp tay cho hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp có cơ hội lưu thôngtrên thị trường.

Phần đông người tiêu dùng Việt Nam hiện nay còn tư tưởng sính ngoại, chorằng các sản phẩm hàng hoá nhập khẩu từ nước ngoài có chất lượng tốt hơn hàngViệt Nam do đó người tiêu dùng không ngần ngại bỏ ra số tiền lớn để sở hữu cho

mình những sản phẩm dưới các tên gọi: "hàng xách tay, hàng nhập khẩu, hàng nội địa nước ngoài" Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể trở thành người tiêu

dùng thông thái, thông thạo mọi thủ đoạn của những đối tượng làm hàng giả.Chính vì vậy họ đã trở thành khách hàng mục tiêu để các đối tượng sản xuất,buôn bán hàng giả hướng tới

3.2 Lợi nhuận đem lại cho các đối tượng sản xuất, buôn bán hàng giả

Hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, xâm phạm sở hữu trí tuệ luôn tạo ra

“siêu lợi nhuận” nên rất có sức hút, lôi kéo được nhiều đối tượng tham gia, kể cảnhững người lao động thuần túy, trên nhiều địa bàn và nhiều lĩnh vực khác nhau.Quá trình hô biến sản phẩm có nguồn gốc từ Trung Quốc thành hàng hoánhập khẩu thông qua giai đoạn thay đổi nhãn hàng hoá, in nhãn mác giả cácthương hiệu nổi tiếng đã đem lại lợi nhuận gấp nhiều lần cho chủ kinh doanh.Một số doanh nghiệp có tâm lý đặt mục tiêu lợi nhuận lên hàng đầu, ý thứcchấp hành pháp luật kém, thiếu sự tôn trọng đối với người tiêu dùng Vì lợi nhuận,

sẵn sàng làm giả mạo những sản phẩm được bảo hộ SHCN có uy tín, chất lượng,kiểu dáng gây nhầm lẫn, đánh lừa người tiêu dùng Đó là biểu hiện của cạnh tranhkhông lành mạnh, giành giật thị trường của những doanh nghiệp chân chính.

3.3 Hạn chế trong hoạt động quản lý nhà nước

Lực lượng được nhà nước trao quyền tham gia quản lý nhà nước về sở hữucông nghiệp từ Trung ương đến địa phương còn khá mỏng, trong quá trình thựcthi công vụ còn thiếu các công cụ, trang thiết bị để phân biệt hàng giả Nhiều khi,lực lượng làm công tác kiểm tra, xử lý vi phạm còn sử dụng phương pháp truyềnthống như nhận biết, phân biệt bằng cảm quan, kinh nghiệm Tuy nhiên, với tìnhhình hàng hoá ngày càng được làm giả một cách tinh vi, quá trình phát hiện hànghoá vi phạm càng gặp nhiều khó khăn

3.4 Sự hạn chế từ phía doanh nghiệp trong vấn đề bảo vệ sở hữu công nghiệp và phòng chống hàng giả

* Đối với các doanh nghiệp hoạt động chân chính

Thứ nhất, thực tế hiện nay, một bộ phận doanh nghiệp chưa tích cực trongcông tác đấu tranh phòng chống hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp,chưa ý thức được tầm quan trọng của việc bảo hộ sở hữu công nghiệp, thực hiệnđăng ký bảo hộ SHCN mang tính chiếu lệ mà không quan tâm đến giai đoạn bảo

vệ quyền và lợi ích hợp pháp về SHCN đã được cơ quan nhà nước có thẩmquyền trao cho Hậu như rất ít doanh nghiệp có bộ phận chuyên trách chăm lo vềbảo hộ SHCN, chưa có chiến lược bảo vệ SHCN cụ thể, coi vấn đề SHCN chỉ là

bộ phận nhỏ trong cơ cấu chiến lược của doanh nghiệp mình

Thứ hai, doanh nghiệp lo ngại đến uy tín, doanh số tức thời do chi phí bảo

hộ sở hữu công nghiệp khá cao Để duy trì một thương hiệu, dòng sản phẩmtrong nhiều năm, nhà sản xuất chân chính phải tốn rất nhiều chi phí như chi phíquảng bá, quảng cáo sản phẩm, các hoạt động xúc tiến thương mại và bảo hộquyền sở hữu trí tuệ Quá trình phối hợp với các cơ quan chức năng phát hiện cácđối tượng sản xuất, kinh doanh hàng hoá giả mạo hàng hoá, sản phẩm của doanh

nghiệp không thể đạt được tính triệt để Bởi khi đăng tải, tuyên truyền thông tin

về các sản phẩm làm giả các sản phẩm của doanh nghiệp, doanh nghiệp lo ngạingười tiêu dùng tẩy chay ngay cả sản phẩm chính hãng, với hiểu biết của ngườitiêu dùng khó có thể phân biệt được chính xác hàng thật - hàng giả, vì hoài nghi

và để tránh nhầm lẫn, người tiêu dùng không chọn sản phẩm bất kể sản phẩm làchính hãng hay hàng giả mạo, thay vào đó, người tiêu dùng chọn sản phẩm tươngđương cùng loại của nhà sản xuất khác Điều đó làm giảm phần lớn thị phần sảnphẩm của doanh nghiệp và làm giảm khả năng duy trì phát triển sản phẩm chínhhãng trên thị trường

Thứ ba, nhiều doanh nghiệp không chủ động phối hợp với các cơ quan chứcnăng trong việc phát hiện, ngăn chặn việc làm giả các sản phẩm của mình

Thứ tư, doanh nghiệp đã áp dụng biện pháp khắc phục tình trạng hàng giảnhưng chưa hiệu quả thậm chí chính doanh nghiệp cũng không phát hiện ra sảnphẩm giả do mức độ tinh vi của sản phẩm do đó chấp nhận sống chung với hàng giả

II Cơ sở pháp lý, những vấn đề lý luận về hoạt động quản lý nhà nước

về vấn đề hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp:

1 Các khái niệm chung

1.1 Quản lý nhà nước

Quản lý theo nghĩa chung là sự tác động định hướng bất kỳ lên một hệthống nào đó nhằm trật tự hóa và hướng nó phát triển phù hợp với những quyluật nhất định Theo góc độ hành động, quản lý được phân chia thành 3 loại:Quản lý sinh học (các vấn đề về thiên nhiên, môi trường), quản lý kỹ thuật vàquản lý xã hội (hay quản lý con người)

Tuy nhiên hiện nay, khi nói đến hoạt động quản lý, người ta thường nghĩđến quản lý xã hội Quản lý xã hội là sự điều khiển, chỉ đạo đối với một hệ thốnghay một quá trình, căn cứ vào những quy luật, định luật hay những nguyên tắctương ứng để cho hệ thống hay quá trình ấy vận động theo ý muốn của người

quản lý nhằm đạt được mục đích đã đề ra Quản lý xã hội là một yếu tố rất quantrọng, không thể thiếu trong đời sống xã hội Xã hội phát triển càng cao thì vaitrò của người quản lý càng lớn và nội dung quản lý càng phức tạp.

Quản lý nhà nước cũng chính là một dạng của quản lý xã hội Theo đó,quản lý nhà nước là hoạt động mang tính quyền lực của nhà nước để điều chỉnhcác quan hệ xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm duy trì, phát triểncác mối quan hệ xã hội, trật tự pháp luật và thực hiện chức năng, nhiệm vụ củanhà nước

Nhà nước quản lý xã hội không chỉ với tư cách là một tổ chức chính trị đặcbiệt thực hiện mà còn do tất cả các bộ phận khác cấu thành hệ thống chính trịthực hiện

1.2 Quản lý nhà nước và vấn đề hàng giả

Quản lý nhà nước đối với vấn đề hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu côngnghiệp là một bộ phận của quản lý nhà nước về thương mại cụ thể là hoạt độnglưu thông hàng hoá trên thị trường Trong vấn đề hàng giả, hàng xâm phạm sởhữu công nghiệp, quản lý nhà nước là việc thông qua hoạt động tổ chức, điềuhành của các cơ quan nhà nước, các tổ chức, cá nhân được nhà nước trao quyềntheo lĩnh vực được phân công, phối hợp cùng toàn xã hội để hoạt động lưu thông,sản xuất, buôn bán hàng hoá trên thị trường được diễn ra một cách bình thườngtheo đúng quy định của pháp luật ( ý chí của nhà nước)

Mục tiêu của công tác quản lý nhà nước là đấu tranh chống sản xuất, buôn bánhàng giả; hạn chế tới mức tối đa tình trạng hàng giả, hàng xâm phạm SHCN xảy ra.Theo đó, quản lý nhà nước được thể hiện thông qua các nội dung sau:

Thứ nhất, hoạt động chấp hành luật pháp, trình dự án luật, ban hành các vănbản cụ thể hoá các vi phạm pháp luật có liên quan đến lĩnh vực hàng giả, hàngxâm phạm sở hữu công nghiệp, đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định của phápluật trong quá trình thực thi còn tồn tại, phát sinh vướng mắc

Thứ hai, tổ chức điều hành để các văn bản quy phạm pháp luật được ápdụng vào thực tiễn, các hoạt động cụ thể: tập huấn, phổ biến, tuyên truyền cácchính sách, pháp luật của nhà nước về sở hữu công nghiệp và sản xuất, kinhdoanh hàng hoá; chế tài tương ứng với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực hànggiả, hàng xâm phạm SHCN được quy định trong pháp luật hiện hành.

Thứ ba, tổ chức bộ máy cơ quan thực thi pháp luật về vấn đề hàng giả, hàngxâm phạm SHCN trên thị trường theo các cấp từ Trung ương đến địa phương vàtheo ngành dọc; trú trọng công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng, doanhnghiệp và người tiêu dùng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về vấn đềhàng giả, hàng xâm phạm SHCN

Thứ tư, đào tạo nguồn nhân lực các cán bộ, công chức tham gia hoạt độngquản lý nhà nước

Thứ năm, kiểm tra việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng,pháp luật của Nhà nước, các văn bản quy phạm pháp luật đối với hoạt động sảnxuất, lưu thông hàng hoá; kịp thời phát hiện, kiểm tra, xử lý vi phạm

Thứ sáu, giải quyết các khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền

Ý nghĩa của hoạt động này là nhằm đảm bảo: Một là, hiệu lực của quản lýnhà nước trong đấu tranh, phòng chống hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu côngnghiệp Hai là, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật trong hoạt độngsản xuất, buôn bán hàng hoá, bảo đảm pháp chế và những yêu cầu khác đối vớihàng hoá lưu thông trên thị trường Ba là, phòng ngừa, ngăn chặn có hiệu quảnạn sản xuất và buôn bán hàng giả Bốn là, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật

và cơ chế quản lý nhà nước trong lĩnh vực chống hàng giả và bảo vệ quyền lợingười tiêu dùng

3 Các phương pháp đánh giá

Trong phạm vi luận văn này, đánh giá công tác quản lý nhà nước với vấn đềhàng giả bằng cách kết hợp chặt chẽ phương pháp đánh giá định tính và phươngpháp định lượng

3.1 Đánh giá định lượng

Phương pháp đánh giá định lượng dựa trên kết quả kiểm tra, xử lý của lựclượng chức năng có thẩm quyền kiểm tra, xử lý các vi phạm trong lĩnh vực hànggià, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp, phân tích tính chất phức tạp của vụviệc; tính nghiêm trọng của hành vi vi phạm; tính triệt để của hoạt động kiểm tra,

xử lý qua các năm từ 2010 đến 2015

Theo phạm vi nghiên cứu của đề tài, các chỉ tiêu định lượng bao gồm:

- Số lượng các bản cam kết không sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâmphạm SHCN được ký, tỷ lệ các cơ sở đã ký cam kết vẫn vi phạm

- Số lượng các đơn đăng ký bảo hộ SHCN nộp, số văn bằng bảo hộ đượccấp, tỷ lệ số VBBH được cấp so với số đơn đăng ký

- Số vụ vi phạm hàng giả, hàng xâm phạm SHCN; tỷ trọng các loại hình vi phạm

- Tốc độ tăng của các vụ việc phối hợp, tỷ lệ các vụ việc điển hình, tỷ lệ các

vụ việc chuyển cơ quan cảnh sát điều tra để khởi tố

- Số thu ngân sách nhà nước, tỷ trọng số thu tiền xử phạt VPHC trong tổng số thu

- Tỷ lệ công chức nữ được tuyển dụng mới qua các năm

3.2 Đánh giá định tính

Phương pháp đánh giá định tính dựa trên hệ thống cơ sở dữ liệu từ thực tếhoạt động quản lý nhà nước đối với hàng giả, hàng xâm phạm SHCN; thông quaquy trình thực thi công vụ đang được áp dụng từ đó đánh giá các kết quả đạtđược và những hạn chế còn tồn tại để từ đó đề ra các giải pháp nâng cao hiệu quảquản lý nhà nước trước vấn đề hàng giả, hàng xâm phạm SHCN đang ngày càngdiễn biến phức tạp

Cán bộ, công chức là chủ thể thực hiện hoạt động quản lý nhà nước vì vậy

là yếu tố tác động lớn đến tính hiệu lực của pháp luật trong quá trình thực thi,tính hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước Đánh giá chất lượng, trình độ cán

bộ, công chức thông qua cơ chế tuyển dụng, cơ cấu cán bộ, công chức trở thànhcăn cứ đánh giá tính hiệu quả của quản lý nhà nước với vấn đề hàng giả

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CỦA SỞ

CÔNG THƯƠNG VỀ VẤN ĐỀ HÀNG GIẢ, HÀNG

XÂM PHẠM SỞ HỮU CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN

1.1 Nguồn gốc, xuất xứ của hàng giả

Trung Quốc từ lâu đã nổi tiếng là phân xưởng sản xuất hàng giả, hàng xâmphạm SHCN của thế giới với lợi thế gia công

Việt Nam với địa hình chiều dài đường biên giới giáp Trung Quốc lớn đãtạo điều kiện thuận lợi cho các đối tượng làm ăn phi pháp thẩm lậu hàng hoá dồidào vào tiêu thụ tại thị trường trong nước Trong đó, hàng giả, hàng xâm phạmSHCN chiếm tỷ trọng khá lớn vì những hàng hoá này nếu đi qua con đườngchính ngạch, nhập khẩu qua Hải quan sẽ không được thông quan và bị xử lý viphạm Tại thị trường Hà Nội, 90% hàng giả bị cơ quan chức năng phát hiện đều

có nguồn gốc từ Trung Quốc Hàng hoá được vận chuyển qua các tỉnh biên giớinhư Quảng Ninh, Hải Phòng, Lạng Sơn để về tiêu thụ trong thị trường Hà Nội

và trung chuyển đi các tỉnh thành khác Các đầu nậu thường mua nguyên liệu đểsản xuất hàng giả, hàng hoá thành phẩm hoặc đặt hàng giả, hàng xâm phạmSHCN trực tiếp từ các xưởng bên Trung Quốc

Bên cạnh đó, hàng giả, hàng xâm phạm SHCN còn được làm giả trực tiếp,rải rác tại các khu vực nội và ngoại thành Hà Nội như các khu công nghiệp, các

làng nghề truyền thống hoặc những cơ sở sản xuất nhỏ lẻ hoạt động sản xuất bímật trong các khu dân cư

Năm 2008, thủ đô Hà Nội sáp nhập thêm tỉnh Hà Tây và mở rộng địa giớihành chính, tỷ lệ vùng nông thôn trong địa giới tăng dẫn đến tình hình hoạt độngsản xuất, buôn bán, tàng trữ hàng giả, hàng xâm phạm SHCN có nhiều diễn biếnphức tạp hơn Quá trình đô thị hoá cùng với việc tiếp cận phương tiện thông tinđại chúng ngày càng phổ biến, hàng hoá trên thị trường nội thành đa dạng vớiđầy đủ chủng loại Người tiêu dùng Hà Nội đã quan tâm hơn trong việc lựa chọnhàng hoá chính hãng, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng Tuy nhiên, ở một số huyệnngoại thành Hà Nội, thu nhập trung bình của người dân còn thấp, nhu cầu sửdụng hàng hoá còn thấp, điều kiện tiếp cận với các phương tiện thông tin đạichúng, thiết bị mạng còn hạn chế khả năng phân biệt hàng thật - giả còn kém hơnnữa người dân khi mua hàng thường chỉ quan tâm đến giá cả hàng hoá, thuậnmua vừa bán Điều đó thành địa bàn màu mỡ để hàng giả, hàng xâm phạm SHCNcông khai buôn bán

Dấu hiệu nhận biết cơ bản đối với hàng giả, hàng xâm phạm SHCN đó làhàng hoá không có hoá đơn chứng từ, sử dụng hoá đơn giả hoặc mua hàng hoá cóhoá đơn, chứng từ hợp pháp sau đó sử dụng quay vòng hoá đơn để hợp thức hoáhàng giả, hàng xâm phạm SHCN

1.2 Các mặt hàng bị làm giả gây tác hại nghiêm trọng

Theo nghiên cứu, hiện nay trên thị trường tồn tại hơn 30 nhóm hàng bị làmgiả, hầu hết mặt hàng nào được sản xuất ra trong thời gian ngắn trên thị trườngcũng xuất hiện hàng giả Hiện nay, các nhóm hàng thường bị làm giả gồm thựcphẩm và đồ uống, mỹ phẩm, dược phẩm, thực phẩm chức năng, hàng gia dụng,hàng thời trang, đồ gia dụng, đồ điện tử, vật liệu xây dựng

1.2.1 Thực phẩm và đồ uống

Thực phẩm và đồ uống là loại hàng hoá mà người tiêu dùng đưa trực tiếpvào cơ thể vì vậy khi sử dụng phải hàng giả sẽ mang đến tác hại nghiêm trọng

Một số mặt hàng được ví dụ cụ thể dưới đây:

Thời gian gần đây, trên thị trường xuất hiện nhiều loại thực phẩm giả nhưmực giả, ruốc giả Theo bác sĩ Lê Thị Tuyết Phượng, khoa Tiêu hóa, bệnh việnNhân dân 115, khi ăn phải thực phẩm chứa foocmon sẽ khiến người dùng bị rốiloạn tiêu hóa, chậm tiêu, viêm loét dạ dày, viêm đại tràng Foocmon còn là tácnhân gây ung thư nhiều cơ quan trong cơ thể như gia tăng tỷ lệ ung thư xoangmũi, ung thư đường hô hấp…

Thêm vào đó, trên thị trường còn xuất hiện các loại thực phẩm như thịt bòkhô, tôm khô, trứng gà non… được làm giả từ nhựa và cao su PGS.TS NguyễnDuy Thịnh, Viện công nghệ sinh học thực phẩm, chia sẻ: "Các loại thực phẩmnếu được làm giả bằng nhựa trong quá trình chế biến, gặp nhiệt độ cao sẽ biếndạng và sinh ra các chất bột nhựa gây hại cho sức khoẻ Trong bột nhựa nếu chứathành phần nhựa melamine, có thể gây ung thư, vô sinh nếu nuốt hoặc hít vàophổi hoặc bị hấp thụ qua da lâu ngày Liều gây chết thông thường là 3 gram chomỗi kg trọng lượng cơ thể" Theo đó, khi ăn phải những chất độc này có thể gây

ra sai lệch và biến dị các nhiễm sắc thể, phụ nữ có thai sử dụng có thể ảnh hưởnglên sự phát triển của bào thai, sinh con quái thai, dị dạng

Đặc biệt nghiêm trọng hơn, gạo là một phần không thể thiếu trong các bữa

ăn của người Việt cũng bị làm giả Gạo giả được làm từ hỗn hợp khoai lang,khoai tây đúc thành hình dạng cùng kích cỡ với hạt gạo Sau đó, gạo giả được bổsung thêm polime làm tăng độ cứng, giống y gạo thật Theo các nhà nghiên cứu,loại gạo này gây ảnh hưởng tới hệ tiêu hóa của con người bởi nhựa polime rấtkhó tiêu Nếu gạo giả sử dụng polime tái chế thì càng nguy hiểm, bởi đây là hóachất vô cùng độc hại

Với đồ uống bị làm giả gồm các loại nước uống đóng chai, rượu, bia cácloại của các thương hiệu nổi tiếng đều bị làm giả Tình trạng ngộ độc rượu, biagiả ngày càng gia tăng đặc biệt vào những đợt cao điểm lễ tết, nhu cầu sử dụngcủa người dân cao Các loại rượu ngoại có thương hiệu nổi tiếng thường bị làmgiả rất nhiều

Rượu giả thường có mùi đặc trưng và khá giống với rượu thật Tuy nhiên,quá trình sản xuất rượu giả đã rút gọn công đoạn kiểm nghiệm chuẩn chất lượnghàng hoá mà các quy trình này đối với sản phẩm thật phải trải qua các giai đoạnrất nghiêm ngặt Trong rượu giả còn chứa các chất như chì, axit xitric cao, thậmchí cả chất furfurol gây ra các bệnh như tim mạch, ung thư, mất trí nhớ, dị tật thainhi… ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Gần đây, theo thông tin báo chí nêu, nhiều loại thực phẩm bị làm giả chứacác chất độc gây bệnh ung thư, biến đổi khác trong cơ thể người sử dụng Các ví

dụ cụ thể như trứng gà giả làm bằng cao su, tai lợn giả làm từ nhựa và gelatin,mực khô giả làm từ cao su, trân châu giả đốt cháy có mùi khét như cao su, rồiquá trình sử dụng hoá chất để biến thịt lợn thành thịt bò giả Thực phẩm là mặthàng người tiêu dùng trực tiếp sử dụng đưa vào cơ thể, do đó thực phẩm giả làloại hàng giả gây tác hại nguy hiểm nhất trong số các mặt hàng bị làm giả và cóthể dẫn đến tử vong ở người

1.2.2 Mỹ phẩm, dược phẩm, thực phẩm chức năng

Xu hướng làm đẹp, bồi bổ sức khoẻ ngày càng phổ biến Lợi dụng điều kiện

đó, các đối tượng đã dùng mọi thủ đoạn để làm giả các sản phẩm mỹ phẩm, dượcphẩm, thực phẩm chức năng đưa vào phân phối tràn lan trên thị trường

Tại Hà Nội, mỹ phẩm được làm giả mỹ phẩm của những hãng mỹ phẩm nổitiếng như Lo'real, Chanel, Lancôme đa dạng, đầy đủ chủng loại từ son môi,dưỡng da, chăm sóc cơ thể, phấn trang điểm Bên cạnh đó là số lượng lớn các sảnphẩm kem trộn, làm trắng da, kem trị nám, kem trị mụn, sữa non gắn nhãn mác,

in mã vạch thể hiện nguồn gốc xuất xứ từ các nước như Hàn Quốc, Nhật Bản,Thái Lan, Đặc biệt, kem trắng da được sinh viên và giới trẻ ưa chuộng do tácdụng làm đẹp siêu tốc Các sản phẩm trên được bày bán trôi nổi trên thị trường,tại nhiều trung tâm mua sắm như chợ sinh viên Cầu Giấy, chợ Đồng Xuân, haychợ đêm phố cổ, trên các trang mạng xã hội, các website bán hàng - địa chỉkhông rõ ràng với quảng cáo nhiều công dụng làm đẹp vượt trội, thần kỳ Giá các

sản phẩm dao động đủ mức giá từ vài chục đến tiền triệu Mỹ phẩm giả còn được

sử dụng trong nhiều cơ sở spa, thẩm mỹ viện, trung tâm chăm sóc sắc đẹp, nơi

mà hiện nay, nhiều chị em thường lui đến để làm đẹp Hầu hết các sản phẩm tắmtrắng, chăm sóc da trên đều được làm giả tại các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, cácphương tiện, công cụ phục vụ trộn kem rất đơn sơ từ xô, chậu, can, cốc cácloại Công thức phối trộn và tỷ lệ của các loại kem này đều được tự định lượng,không qua kiểm soát nguồn gốc, chất lượng, chứa hàm lượng chất cấm cao Đểthành hàng hoá thành phẩm, các cơ sở chiết rót kem trộn vào từng hũ nhỏ rồi dánnhãn mác giả, dập niêm màng co không kém hàng chính hãng Quá trình điều tracủa các cơ quan chức năng cho thấy, nguyên liệu để sản xuất kem trộn hầu hết cónguồn gốc từ Trung Quốc, các gói bột trắng được nhập lậu, không qua quá trìnhkiểm định hàng nhập khẩu, có giá vài chục nghìn một gói 1 kg, sau khi thànhphẩm bán ra thị trường lợi nhuận gấp 10 đến 20 lần Trái ngược với các sản phẩmgiả, kém chất lượng, những sản phẩm mỹ phẩm hàng chính hãng, có nguồn gốc

rõ ràng hay của các doanh nghiệp chân chính sản xuất có nguồn gốc từ thiênnhiên, trải qua kiểm nghiệm chất lượng chặt chẽ, không gây tổn hại đến da haycác tác dụng phụ khác

Theo Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, hội đã nhậnđược nhiều đơn khiếu nại, hỗ trợ đối với việc người tiêu dùng sau khi sử dụngcác loại mỹ phẩm trôi nổi, mỹ phẩm giả bị dị ứng, nổi mẩn đỏ, gây ngứa, nhiềutrường hợp người dùng phải nhập viện vì thể trạng biến chuyển xấu nhưngkhông thể tìm được người bán hàng

Gần đây, các mặt hàng thực phẩm chức năng giả bị cơ quan chức năng pháthiện xử lý ngày càng nhiều với số lượng hàng hoá lớn Mặt hàng thực phẩm chứcnăng được làm giả rất tinh vi, cơ quan chức năng cũng rất khó khăn để phân biệtsản phẩm thật - giả Các loại thực phẩm chức năng bị làm giả phổ biến là sữa ongchúa, nhau thai cừu, collagen Thực phẩm chức năng giả không được trải quaquy trình kiểm định chất lượng, khả năng chứa các hoạt chất nguy hại, chất cấm

có hại cho sức khoẻ con người cao hoặc chứa các chất có tác dụng như thuốc

khiến người tiêu dùng lầm tưởng có thể thay thế thuốc Theo nguyên tắc, trên cácsản phẩm thực phẩm chức năng có in hàng chữ: sản phẩm này không phải làthuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Mặt hàng dược phẩm bị làm giả gây tính nguy hiểm cao cho xã hội vì quytrình kiểm nghiệm, cấp chứng nhận lưu hành rất gắt gao Trên thị trường, mặthàng dược phẩm bị làm giả thường là các loại thuốc được người tiêu dùng sửdụng thông thường như thuốc tránh thai, que thử thai Hậu quả của việc dùngthuốc giả, thuốc không đem lại các tác dụng như trong chỉ định, công bố mụcđích sử dụng

1.2.3 Hàng gia dụng, đồ điện tử

Hàng gia dụng, đồ điện tử là những mặt hàng tiêu dùng chủ yếu của ngườidân Những mặt hàng này khi bị làm giả chủ yếu gây thiệt hại về kinh tế chongười tiêu dùng

Các mặt hàng gia dụng như thiết bị nhà bếp, thiết bị chiếu sáng do TrungQuốc sản xuất, tuy nhiêm trên nhãn hàng hoá có in xuất xứ hàng hoá tại các nướcChâu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc được quảng cáo là sản phẩm được sản xuất theodây chuyền công nghệ hiện đại, chất lượng tốt Lợi dụng điều này, một số doanhnghiệp giao bán các sản phẩm gia dụng trên với giá tương đương các sản phẩmnhập khẩu từ Châu Âu, Nhật Bản chính hãng, thu hút người tiêu dùng bởi cácchương trình khuyến mại, giảm giá, tặng quà rất hấp dẫn Quá trình lừa dối ngườitiêu dùng đã thu lại số thu lợi nhuận đáng kể

Gần đây theo phản ánh của cơ quan báo chí, trên thị trường, giấy vệ sinh làmặt hàng bị làm giả khá phổ biến, tuy giá trị thấp nhưng lợi nhuận do sản xuấtkinh doanh giấy vệ sinh giả khá lớn Tâm lý người tiêu dùng ít để ý phân biệt đâu

là sản phẩm giấy thật giả vì họ chưa thực sự thấy rõ lợi ích khi sử dụng một sảnphẩm chính hãng Nhiều người quan niệm, giấy vệ sinh sau khi sử dụng, giấythật- giả chức năng sử dụng cũng vậy, nên họ chưa đồng lòng, phối hợp cùngdoanh nghiệp bài trừ, tẩy chay nạn giấy giả

Các mặt hàng đồ điện, điện tử được bày bán công khai trên thị trường, cógiá thành thấp hơn nhiều so với sản phẩm chính hãng So với các sản phẩm chínhngạch được kiểm nghiệm, đăng ký tiêu chuẩn chất lượng, có tên thương nhânchịu trách nhiệm và nguồn gốc xuất xứ rõ ràng; các sản phẩm giả này được làmrất tinh vi, giả mạo từ nhãn mác, sách hướng dẫn sử dụng, tem hợp chuẩn, dấuhợp quy đến từng chi tiết cấu tạo nên sản phẩm do đó người tiêu dùng rất khóphân biệt đâu là sản phẩm chính hãng Đặc điểm của các sản phẩm đồ điện, điện

tử được làm giả không mang lại tính bền cho người sử dụng, chóng hỏng và cótrường hợp xảy ra các tai nạn khi sử dụng như cháy, chập điện gây mất an toàntrong quá trình sử dụng

1.2.4 Hàng thời trang

Trong số các mặt hàng thường bị làm giả, nhóm hàng thời trang chính làmặt hàng chiếm tỉ lệ phần trăm bị làm giả lớn nhất điển hình là túi xách, ví, dâylưng, quần áo, giày dép của các thương hiệu nổi tiếng Đây cũng là mặt hàngđược bày bán công khai, tràn lan nhất trên thịt trường, phổ biến tại sạp hàng, kiottại các chợ, các cửa hàng thời trang dọc các tuyến phố lớn nhỏ Trên thực tế, sảnxuất hàng giả là hàng hoá trên không đòi hỏi công nghệ sản xuất quá cao, dâychuyền sản xuất không tốn quá nhiều chi phí cho nên việc làm giả các mặt hàngnày là dễ nhất, phổ biến nhất, thu hút nhiều đối tượng tham gia sản xuất nhất.Hàng giả có nhiều cấp độ khác nhau với các mức giá tương ứng Nhìn hình thức,kiểu dáng, màu sắc y chang hàng thật, chỉ có chất lượng là có khác biệt Nếuchưa từng được nhìn, sử dụng sản phẩm là hàng thật, người tiêu dùng khó có thểnhận biết, phân biệt được đâu là sản phẩm thật - giả

So với các mặt hàng khác, mặt hàng thời trang ít ảnh hưởng đến sức khoẻcon người do vậy người tiêu dùng thường có tâm lý chủ quan khi lựa chọn sửdụng sản phẩm.Tuy vậy, thực tế hàng thời trang như quần áo, kính, đồng hồ, đồ

mỹ ký, giày dép giả không đảm bảo chất lượng khi tiếp xúc trực tiếp với cơ thểcon người gây nguy cơ ung thư da, da nhiễm các chất độc hại và một số mốinguy hại khác

1.2.5 Vật liệu xây dựng

Vật liệu xây dựng là yếu tố quan trọng nhất đối với chất lượng và độ bềncủa công trình Trên thị trường, nhóm hàng vật liệu xây dựng là một trong nhữngnhóm có tỷ lệ hàng giả nhiều nhất Với đặc thù của nhóm hàng vật liệu xây dựng

có giá trị lợi nhuận cao, người tiêu dùng bình thường ít hiểu biết về mặt hàng này

do ít tiếp xúc, ít sử dụng nên rất khó nhận biết hàng giả; chỉ những ai công việc

có liên quan nhiều đến lĩnh vực xây dựng, thương nhân sản xuất, kinh doanh cóhiểu biết về vật liệu xây dựng mới có khả năng phân biệt hàng vật liệu xây dựngthật - giả Thực tế trong quá trình xây dựng, hoàn thiện công trình, bộ phận trựctiếp thi công công trình thông đồng với người sản xuất, kinh doanh chạy theo lợinhuận đưa vật liệu xây dựng giả vào thi công Các loại vật liệu xây dựng hay bịlàm giả gồm thiết bị vệ sinh, tôn thép, chủ yếu các mặt hàng này được làm giảcác nhãn hiệu vật liệu xây dựng uy tín của các doanh nghiệp trong nước, nhữngdoanh nghiệp này có sản lượng xuất khẩu cao do chất lượng các sản phẩm đápứng tiêu chuẩn của nước nhập khẩu với độ bền cao, giá thành hợp lý

2 Diễn biến hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm

sở hữu công nghiệp của các tổ chức, cá nhân trên địa bàn Thành phố Hà Nội hiện nay

2.1 Thủ đoạn của đối tượng sản xuất hàng giả, hàng xâm phạm SHCN: Các phương thức thực hiện hành vi ngày càng đa dạng Dựa trên những hiểu biết tương đối về quy định của pháp luật đối với sản phẩm hàng hoá lưu thông trên thị trường Chỉ cần nhà sản xuất công bố sản phẩm, một

thời gian ngắn sau trên thị trường đã xuất hiện hàng giả

Thứ nhất, hàng sản xuất tại Việt Nam làm giả biến thành hàng hoá có xuất

xứ từ nước ngoài

Trước tâm lý xính ngoại của đa số người tiêu dùng hiện nay, trào lưu dùnghàng xách tay, hàng nội địa Nhật Bản, hàng tiêu dùng Thái Lan ngày càng giatăng, hàng hoá được bày bán phổ biến tại nhiều tuyến phố trên địa bàn Hà Nội,

trên nhiều trang mạng internet Đặc trưng của hàng hoá trên là hàng nhập khẩukhi nhập khẩu vào Việt Nam phải theo con đường chính ngạch khai báo thuếnhập khẩu và hoàn thành thủ tục thông quan với cơ quan Hải Quan Tuy nhiên,

do ham lợi nhuận lớn, hàng hoá nhập khẩu theo các con đường không chínhngạch thẩm lậu vào tiêu thụ trên thị trường Việc nhập lậu hàng hoá ngày càngkhó khăn, đối tượng phải đi qua nhiều chốt kiểm tra của các cơ quan có thẩmquyền chống lậu, chống hàng giả Vì vậy, xuất hiện động cơ sản xuất, kinh doanhhàng hoá ở mức độ tinh vi lừa dối được nhiều người tiêu dùng

Các đối tượng nắm bắt được nhu cầu thị trường đối với hàng hoá có nguồngốc từ nước ngoài đang được người tiêu dùng ưa chuộng, chưa đăng ký bảo hộtại Việt Nam để sản xuất hàng giả mạo mã vạch, tên thương nhân, nhãn mác, bao

bì sản phẩm được đầu tư chi phí lớn để làm nhái nên khi phân biệt bằng mắt, cảmquan thông thường trông mẫu mã khá giống hàng ngoại, khá xịn

Các đối tượng sử dụng nhân viên kinh doanh đi chào hàng tại các cửa hàngkinh doanh các sản phẩm có xuất xứ tương tự để trà trộn vào bán cho người tiêudùng Chỉ nhận khách đặt hàng qua điện thoại là có người chở hàng đến Trên kệtại các cửa hàng, hàng giả được bày cùng với các mặt hàng xuất xứ nước ngoài,cùng công dụng, tuy nhiên hấp dẫn người tiêu dùng bởi giá thành rẻ hơn Các đốitượng còn thiết lập hệ thống các đại lý tại các tỉnh thành, ngày càng được lan toảrộng, chỉ bán hàng cho các đầu mối tin cậy, chính sách ưu đãi, chiết khấu hấp dẫn

Thứ hai, hàng hoá gia công, sản xuất tại nước ngoài biến tấu trở thành hàng

Việt Nam

Lợi dụng chủ trương của nhà nước, người Việt Nam ưu tiên dùng hàng ViệtNam, các đối tượng đặt hàng hoá giả mạo hàng hoá thương hiệu Việt Nam, đưavào thị trường Việt Nam bằng con đường tiểu ngạch Các mặt hàng bị làm giả lànhững mặt hàng tiêu dùng thông thường, của những doanh nghiệp mà sản phẩm

đã có uy tín lâu năm trên thị trường trong và ngoài nước Có thể kể đến các sảnphẩm của Rạng Đông, Sơn Hà,

Bên cạnh đó, chủ trương chính sách của Việt Nam khuyến khích sản xuấtcác mặt hàng dệt may, da giầy là thế mạnh của nền sản xuất trong nước, thời giannhiều năm trở lại đây, hàng thời trang xuất khẩu có uy tín trên thị trường nội địanói chung và thị trường Hà Nội và đã trở thành thói quen tiêu dùng của đa sốngười tiêu dùng Đi cùng với đó, hàng giả được nguỵ trang dưới danh nghĩa hànghoá xuất khẩu để tiêu thụ trên thị trường Theo báo cáo tổng hợp kết quả kiểmtra, kiểm soát mới đây của Sở Công thương, cơ quan đã kiểm tra, triệt phá đượcmột số các đầu mối phân phối hàng giả núp bóng hàng hoá xuất khẩu nhằm chemắt người tiêu dùng Tại cơ sở bán buôn đồ lót xuất khẩu, cơ quan kiểm tra đãphát hiện tang vật, phương tiện để đối tượng thực hiện hành vi thay thế mác, temnhãn các sản phẩm đồ lót của Trung Quốc thành hàng hoá mang nhãn mác củaCông ty Triumph có nhà máy sản xuất tại Việt Nam.

Thứ ba, sản xuất, lắp ráp hàng hoá có chứa các linh phụ kiện giả, xâm phạm

SHCN

Trên thị trường, cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người tiêu dùng khó

có thể nhận ra những sản phẩm hàng hoá có chứa chi tiết, linh kiện giả mạo, xâmphạm SHCN Yếu tố bị làm giả được lắp ráp bên trong

Một ví dụ điển hình đối với mặt hàng chấn lưu trên hàng hoá có in tên, địachỉ nhà sản xuất có nguồn gốc từ Trung Quốc, tuy nhiên bên trong bộ vi mạchsản phẩm có in nhãn hiệu NVC đã được bảo hộ tại Việt Nam của Công TyTNHH Ánh Sáng Thành Long Quá trình giám định về sở hữu công nghiệp, cơquan chức năng kết luận bộ vi mạch trên sản phẩm chấn lưu vi phạm hàng hoágiả mạo nhãn hiệu

Thứ tư, làm giả thương hiệu đã hết hạn bảo hộ mà chưa được gia hạn Theoquy định của pháp luật hiện hành, nhà nước cấp văn bằng bảo hộ sở hữu côngnghiệp đối với các sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp và nhãnhiệu hàng hoá Tuy nhiên, theo Luật Sở hữu trí tuệ, văn bằng bảo hộ có hiệu lựctrong thời hạn nhất định: 20 năm đối với bằng độc quyền sáng chế, 10 năm đối

với bằng độc quyền giải pháp hữu ích và giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, 05năm đối với bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp; có thể gia hạn các lần liêntiếp khi văn bằng bảo hộ hết hiệu lực Trong thời gian văn bằng bảo hộ hết hiệulực mà chủ sở hữu văn bằng không kịp thời gia hạn thì các sản phẩm hàng hoá cógắn các dấu hiệu trùng, tương tự gây nhầm lẫn với sản phẩm hàng hoá của chủ sởhữu văn bằng tương ứng với nội dung được bảo hộ hoàn toàn không có căn cứ đểxác định đó là hàng giả mạo hay hàng xâm phạm SHCN Nắm được kẽ hở nóitrên, các đối tượng ngang nhiên sản xuất, làm giả, làm nhái hàng hoá mà không

sợ sự kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chức năng cũng như trách nhiệm trướcpháp luật

2.2 Thủ đoạn vận chuyển, đưa hàng hoá vào lưu thông trên thị trường

Do chế tài xử lý hành vi vận chuyển hàng hoá dựa trên số lượng, trị giáhàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp vi phạm, các đối tượng thường xénhỏ hàng hoá đi thành nhiều chuyến, vận chuyển trên các phương tiện giao thông

có giá trị thấp, thuê các đối tượng ít hiểu biết pháp luật, thương binh để vậnchuyển hàng hoá nhằm mục đích giảm thiểu rủi ro

Thủ đoạn cất giấu hàng hoá: Đối với hàng hoá trên đường vận chuyển, cácđối tượng thường sử dụng phương tiện giao thông tự chế để cất giấu hàng hoá.Tại một số cửa hàng, hàng giả hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp không đượcbày bán công khai mà được cất giấu để tại kho, không được bày bán công khai,hàng hoá chỉ được bán khi có khách liên hệ, khách quen đặt hàng

Thủ đoạn giao nhận hàng hoá: chưa được quy định chế tài cụ thể, dùng hìnhthức hàng hoá vận chuyển liên tỉnh gửi xe khách, lợi dụng sự buông lỏng, không

để ý của lái xe Khi cơ quan chức năng tạm giữ hàng hoá sẽ không xử lý đượcchủ hàng

Trên môi trường kinh doanh qua mạng internet, hàng giả, hàng xâm phạm

sở hữu công nghiệp được bày bán khá công khai Đây là nơi tiêu thụ hàng giảkhá hiệu quả Một số chủ kinh doanh trên mạng ngang nhiên quảng cáo, giới

thiệu các sản phẩm là hàng giả để bán cho người tiêu dùng Thậm chí, nhiều chủhàng còn lấy luôn ảnh của hàng hoá chính hãng để quảng cáo, giới thiệu cho sảnphẩm giả mình bán Các gian hàng trên mạng không ghi rõ địa chỉ để khách đếnxem hàng, chỉ nhận chuyển hàng khi có khách đặt.

Một thủ đoạn buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm SHCN mà các đối tượngđang sử dụng để đánh lừa người tiêu dùng hiện nay đó là thông qua việc tổ chứchội thảo, lấy danh nghĩa đơn vị tổ chức hội thảo là một tổ chức, doanh nghiệpchân chính để chào hàng, bán hàng giả với nhiều hình thức quà tăng khuyến mạiphong phú, thậm chí hàng khuyến mại cũng là hàng giả Khách hàng mục tiêuthường là nhưng người cao tuổi, cán bộ hưu trí, các bà nội trợ vì họ là nhữngngười có thời gian rảnh rỗi, có nhu cầu và có tâm lý sẵn sàng bỏ túi tiền để sửdụng những hàng hoá, dịch vụ phục vụ về sức khoẻ và các hàng hoá tiện íchkhác, cả tin, khả năng tiếp cận với các phương tiện truyền thông, báo mạng bịhạn chế và điều quan trọng họ đã tích luỹ được nguồn tài chính sau quá trìnhnhiều năm lao động, tích luỹ Thủ đoạn của các đối tượng là lấy lòng tin của các

tổ trưởng tổ dân phố - khu dân cư để từ đó nhờ cậy sự giúp đỡ trong việc thuê địađiểm (nhà văn hoá khu phố, nhà dân ) và liên hệ, phát giấy mời đến các gia đình

để tổ chức hội thảo Trên giấy mời có ghi rõ, nếu đến tham dự sẽ được nhận mộtphần quà từ công ty trị giá 50.000 đồng đến 100.000 đồng Hội thảo thường được

tổ chức với nội dung bí quyết sống khoẻ, bí quyết điều trị bệnh qua đó tổ chứcgiới thiệu, chào bán sản phẩm hàng hoá Các đối tượng lừa đảo trong quá trìnhlàm việc tại các doanh nghiệp chân chính đã đánh cắp các tài liệu công ty - bảnđăng ký tổ chức hội nghị bán hàng, sử dụng các tài liệu này và thẻ nhân viên giả

để giới thiệu là nhân viên công ty, đối tượng sẽ xuất trình khi được yêu cầu Theo

đó, các đối tượng dễ dàng qua mặt các cơ quan chức năng địa phương Hàng hoákhi được giới thiệu, quảng cáo có xuất xứ từ nước ngoài, có thương nhân chịutrách nhiệm tại Việt Nam rõ ràng, có thẻ bảo hành theo thời hạn quy định và cónhiều công dụng, tiện ích vượt trội Giá các sản phẩm được chào bán cao gấp 3

đến 4 lần giá nhập và giá trị thực Khách hàng mua hàng khi giới thiệu đượcngười khác cùng mua sẽ được chiết khấu cao và được tặng những phần quà làsữa tắm dê, nước gội đầu Tuy nhiên, sản phẩm sữa tắm dê, nước gội đầu cũng làhàng giả Bằng thủ đoạn trên, trong thời gian dài khá nhiều người tiêu dùng đã bịmắc lừa, mua phải những sản phẩm hàng hoá trên về sử dụng.

Bên cạnh đó, nhóm đối tượng vi phạm có đặc điểm rất phức tạp vì còn baogồm những người có điều kiện kinh tế, trình độ, chuyên môn, kỹ thuật, tay nghềcao, rất am hiểu lĩnh vực, ngành nghề mình đang quản lý, thậm chí một số người

có nhiệm vụ, quyền hạn nhất định như cán bộ, công chức nhà nước

II Tình hình hoạt động quản lý nhà nước của Sở Công thương Hà Nội đối với vấn đề hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp

1 Giới thiệu chung về Sở Công thương Hà Nội

Sở Công Thương thành phố Hà Nội là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng; chịu sự chỉ đạo, quản lý về tổ chức, biên chế và hoạt động của UBND Thành phố, đồng thời chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra về chuyên môn, nghiệp vụ của Bộ Công Thương

Sở Công Thương thành phố Hà Nội có chức năng tham mưu, giúp Ủy bannhân dân Thành phố thực hiện chức năng quản lý nhà nước về Công Thương trênđịa bàn, bao gồm các lĩnh vực: Cơ khí; luyện kim; điện; năng lượng mới; nănglượng tái tạo; hóa chất; vật liệu nổ công nghiệp; công nghiệp khai thác mỏ và chếbiến khoáng sản; công nghiệp tiêu dùng; công nghiệp thực phẩm; công nghiệp chếbiến khác; lưu thông hàng hóa trên địa bàn Thành phố; xuất khẩu; nhập khẩu; quản

lý thị trường; quản lý cạnh tranh; xúc tiến thương mại; kiểm soát độc quyền; chốngbán phá giá; chống trợ cấp, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; thương mại điện tử;dịch vụ thương mại; hội nhập kinh tế; quản lý cụm, điểm công nghiệp trên địa bàn;các hoạt động khuyến công; các dịch vụ công thuộc phạm vi quản lý của Sở

Sở Công thương Hà Nội làm nhiệm vụ thường trực Ban chỉ đạo 389 Thànhphố về chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả Phó giám đốc Sở làm Phótrưởng Ban chỉ đạo và làm trưởng cơ quan thường trực Ban chỉ đạo

2 Tình hình thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về vấn đề hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp

Nhiệm vụ quản lý thị trường, chống sản xuất và buôn bán hàng giả là mộttrong tám nhiệm vụ trọng tâm hàng năm của Sở Công thương Hà Nội, góp phầnbình ổn thị trường, đưa hoạt động sản xuất, buôn bán hàng hoá của tổ chức, cánhân thực hiện theo đúng quy định của pháp luật và bảo vệ quyền lợi người tiêudùng Theo đó, hoạt động quản lý nhà nước được thực hiện cụ thể như sau:

2.1 Lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời thông qua chương trình, kế hoạch công tác hằng năm, các vấn đề phát sinh đột xuất, đề xuất sửa đổi bổ sung các quy phạm pháp luật, trình UBND Thành phố đóng góp ý kiến dự thảo Luật

có liên quan đến lĩnh vực sở hữu công nghiệp và hàng giả.

2.1.1 Công tác lãnh đạo, chỉ đạo

Sở Công thương lãnh đạo, chỉ đạo các phòng ban thuộc sở, Chi cục Quản lýthị trường Hà Nội thực hiện kế hoạch kiểm tra, kiểm soát, xử lý các vi phạmtrong lĩnh vực hàng giả, xâm phạm sở hữu công nghiệp Hằng năm, phát động

các đợt cao điểm đấu tranh chống hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệpnhư thời gian trước Tết Nguyên Đán, các ngày lễ lớn

Công tác lập kế hoạch hằng năm, kỹ thuật lập kế hoạch theo phương pháptruyền thống Một bản kế hoạch bao gồm các phần mục tiêu, yêu cầu chung; nộidung; các văn bản áp dụng; tổ chức thực hiện; chế độ báo cáo Cơ chế giao chỉtiêu vụ việc kiểm tra, xử lý căn cứ vào số liệu kết quả thực hiện nhiệm vụ nămtrước

Căn cứ các biến động của thị trường, các phát sinh theo thông tin báo nêu

về diễn biến tình hình hàng giả trên địa bàn Thành phố, chỉ đạo bằng các văn bảnchỉ đạo đột xuất về nội dung tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý các vi phạmhàng giả, xâm phạm sở hữu công nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội

Cơ quan thường trực của Ban chỉ đạo 389 Thành phố Hà Nội, chủ trì, phốihợp với các cơ quan có liên quan như Công an, Thuế, Hải Quan, Y tế là thànhviên Ban chỉ đạo làm công tác chống buôn lậu, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàngcấm và gian lận thương mại trên địa bàn Thành phố Hà Nội

2.1.2 Công tác tham mưu, đề xuất sửa đổi bổ sung các quy định của pháp luật cho phù hợp với điều kiện tình hình mới

2.1.2.1 Hệ thống pháp luật làm công cụ pháp lý để hoạt động quản lý nhà nước về vấn đề hàng giả, hàng xâm phạm SHCN được thực hiện

Theo quy định của pháp luật, những văn bản luật, quy phạm pháp luật cònhiệu lực làm căn cứ pháp lý được áp dụng trong quá trình quản lý nhà nước vềvấn đề hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp:

Thứ nhất, các văn bản Luật bao gồm:

- Luật thương mại

- Luật xử lý vi phạm hành chính 2012

- Luật Sở hữu trí tuệ 2005

Thứ hai, các nghị định của Chính phủ bao gồm:

+ Nghị định 103/2006/NĐ-CP ngày22/9/2006 của Chính Phủ quy định chitiết Luật Sở hữu trí tuệ

+ Nghị định sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ

+ Nghị định 72/2002/NĐ-CP ngày 09/2/2002

+ Các nghị định xử phạt vi phạm hành chính đối với các vi phạm hàng giả,hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp: Nghị định 185/2013/NĐ-CP ngày15/11/2013 của Chính Phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt độngthương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi ngườitiêu dùng; Nghị định 99/2013/NĐ-CP ngày 29/8/2013 quy định xử phạt vi phạmhành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp

Thứ ba, thông tư do Bộ Khoa học Công nghệ ban hành nhằm hướng dẫn chitiết Nghị định, cụ thể là:

Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN ngày 26/6/2015 Quy định chi tiết vàhướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 99/2013/NĐ-CP ngày29/8/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sởhữu công nghiệp

2.1.2.2 Đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về hàng giả, hàng xâm phạm SHCN

Hàng năm, Sở Công thương tổng hợp lấy ý kiến của các phòng, ban, đơn vịtrực thuộc từ đó tham mưu, trình Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà Nội các đề xuấtsửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về sở hữu công nghiệp, hàng giả Các quy phạm pháp luật về hàng giả, hàng xâm phạm SHCN được xâydựng dựa trên thực tiễn hoạt động kiểm tra, kiểm soát, xử lý các hành vi vi phạmcủa cá nhân, tổ chức Hiện nay, một bộ phận đối tượng vi phạm do có hiểu biếtpháp luật về quy định các hành vi vi phạm trong sản xuất, kinh doanh hàng giả,hàng xâm phạm SHCN, lợi dụng kẽ hở những hành vi vi phạm chưa được pháp

luật quy định để thực hiện các khâu trong quá trình tiêu thụ, đưa hàng giả, hàngxâm phạm SHCN lưu thông trên thị trường

Cụ thể:

Tại Điều 12 Nghị định 99/2013/NĐ-CP ngày 29/8/2013 của Chính Phủ quyđịnh về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp quy địnhchế tài xử lý đối với các hành vi sản xuất, nhập khẩu, buôn bán, vận chuyển, tàngtrữ để bán hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý; chưa quy định xử phạt đốivới hành vi giao nhận hàng hóa giả mạo nhãn hiệu gây khó khăn cho cơ quankiểm tra khi áp dụng quy định của pháp luật trong đấu tranh, xử lý đối tượngkhông trực tiếp vận chuyển hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, chỉ thực hiện hành vigiao nhận hàng hóa

Quy định về tiêu huỷ hàng giả chưa thống nhất giữa các nghị định quy định

xử phạt vi phạm hành chính đối với hàng giả, hàng xâm phạm SHCN Tại Nghịđịnh 185/2013/NĐ-CP ngày 15/11/2013 quy định về xử lý hàng hóa vi phạmhàng giả như sau:

Hình thức xử phạt bổ sung: Tịch thu tang vật (hàng hóa) vi phạm – là việc

cơ quan xử lý VPHC ban hành Quyết định tịch thu hàng hóa vi phạm và tự thựchiện tiêu hủy hàng hóa

Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc tiêu hủy hàng hóa vi phạm – là việc cơquan xử lý VPHC ban hành Quyết định trả lại hàng hóa vi phạm cho cá nhân, tổchức vi phạm tự tiêu hủy hàng hóa vi phạm của mình

Trên thực tế, chưa có thông tư quy định chi tiết trong trường hợp nào ápdụng hình thức xử phạt bổ sung hay biện pháp khắc phục hậu quả đối với hànggiả bị xử lý

2.2 Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật đến cộng đồng

Hoạt động tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật là một khâu quantrọng trong công tác quản lý nhà nước với vấn đề hàng giả đang ngày càng trở

thành vấn đề nóng của toàn xã hội Việc tuyên truyền có tính lan toả rộng khắpđem lại nhiều chuyển biến tích cực đến toàn xã hội Đẩy lùi nạn hàng giả phảixuất phát từ những thay đổi trong nhận thức và các hành vi mua sắm cuả ngườitiêu dùng, nói không với sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng hàng giả, hàng xâmphạm sở hữu công nghiệp Cụ thể:

Thứ nhất, định kỳ hàng năm và những đợt cao điểm, các cán bộ công chức

làm công tác quản lý địa bàn thuyết phục, vận động các doanh nghiệp, hộ kinhdoanh ký cam kết không sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm sở hữucông nghiệp

Sở Công thương đã áp dụng mô hình "kinh doanh sạch" được áp dụng thíđiểm tại chợ truyền thống như Chợ Đồng Xuân - đầu mối bán buôn, bán lẻ, phânphối hàng hoá cho phần lớn thị trường Hà Nội và các tỉnh lân cận Theo đó, cáctiểu thương hoạt động kinh doanh tại chợ thực hiện ký cam kết không kinh doanhhàng lậu, hàng giả, chỉ kinh doanh hàng hoá có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.Công tác vận động các cơ sở kinh doanh ký cam kết không kinh doanh hànggiả, hàng xâm phạm SHCN vẫn chưa thực sự phát huy tác dụng Tỷ lệ cơ sở viphạm sau khi ký cam kết bị xử lý vi phạm hành chính về hàng giả, hàng xâmphạm SHCN vẫn ở mức cao, tỷ lệ này tiếp tục được duy trì qua các năm Trong

số các cơ sở theo thống kê không vi phạm sau khi ký cam kết, nhiều cơ sở còntồn tại kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm SHCN tuy nhiên chưa bị cơ quanchức năng phát hiện hoặc chưa bị kiểm tra do đó trên thực tế, tỷ lệ các cơ sở kinhdoanh ký cam kết mà vẫn vi phạm ở mức cao hơn

Bảng 1: Bảng tổng hợp kết quả vận động ký cam kết không sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm SHCN trên địa bàn TP Hà Nội năm 2010 đến năm 2014

chức kết hợp tuyên tuyền, phổ biến các quy định của pháp luật đến các cá nhân,

tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn Mục đích để người sản xuất,kinh doanh nhận thức rõ các chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm trong lĩnhvực hàng giả, xâm phạm sở hữu công nghiệp là khá cao

Theo Nghị định 99/2013/NĐ-CP ngày 29/8/2013 của Chính phủ về xử phạt

vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp và nghị định185/2013/NĐ-CP ngày 15/11/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạmhành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm

và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng quy định chế tài phạt hành chính đối vớihành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp màkhông bị truy cứu trách nhiệm hình sự: mức phạt tiền tương đương giá trị hànghoá là hàng thật

Theo Điều 156 Bộ luật Hình sự nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam:

Trường hợp hàng giả có trị giá trên 30.000.000 đồng sẽ bị xem xét truy cứu tráchnhiệm hình sự.

Thứ ba, tổ chức triển lãm hàng thật - hàng giả giới thiệu cách nhận diện

hàng giả đến người tiêu dùng

Nhằm mục đích tuyên truyền, phổ biến đến người tiêu dùng nhữngdấu hiệu cơ bản của hàng thật - hàng giả, tháng 10 hàng năm, Sở Côngthương Hà Nội tổ chức triển lãm: "Tuần nhận diện hàng Việt Nam, tự hàohàng Việt Nam" với sự tham gia của hiệp hội chống hàng giả và bảo vệngười tiêu dùng, các doanh nghiệp có hàng hoá tham dự triển lãm và các

cơ quan ban ngành có liên quan Triển lãm trưng bày các sản phẩm hànghoá là hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu công nghiệp từ các vụ việc viphạm điển hình mà cơ quan đã xử lý, thu giữ Các sản phẩm là hàng chínhhãng cùng tài liệu hướng dẫn cách phân biệt hàng thật - giả được trưngbày bên cạnh các sản phẩm giả mạo để người tiêu dùng đối chiếu so sánh,nhận biết các dấu hiệu phân biệt trong quá trình tham quan

Tại buổi triển lãm, các doanh nghiệp trực tiếp phổ biến cho người tiêudùng kinh nghiệm phân biệt hàng thật - hàng giả khi mua hàng từ đó đưa ranhững khuyến cáo giúp người tiêu dùng thông thái khi lựa chọn sản phẩm.Thông qua triển lãm, ban tổ chức cung cấp các thông tin về tình hìnhhàng giả, hàng xâm phạm SHCN trên thị trường; tác động tiêu cực đếnkinh tế xã hội; các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành

vi này; kêu gọi ý thức của người dân trong việc tố giá, đấu tranh vớinhững hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm SHCN Bêncạnh đó, giúp các doanh nghiệp nhận thức được tầm quan trọng của việcthực thi quyền SHCN; lợi ích của doanh nghiệp trong việc phối hợp vớicác cơ quan chức năng chống hàng giả, hàng xâm phạm SHCN và ý thức

tự bảo vệ minh trước nạn hàng giả, hàng xâm phạm SHCN

2.3 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước và phối hợp giữa Sở Công thương