Giáo Án Tạo ấn tượng ban đầu trong giao tiếp

a. Khái niệm ấn tượng ban đầu trong giao tiếp Bùi Tiến Quý cho rằng: ấn tượng ban đầu là cái mà “khi gặp nhau đồng thời người ta vừa nhận xét vừa đánh giá vừa có ác cảm hay thiện cảm ngay từ phút đầu tiên không chờ phải nghiên cứu, khảo sát hay thí nghiệm lại những đánh giá ấy” Nguyễn Thanh Hương có thể nói là hợp lý nhất: “ấn tượng về một người nào đó là hình ảnh tổng thể trên cơ sở ta nhìn nhận họ một cách toàn diện, qua việc cảm nhận các biểu hiện như: diện mạo, lời nói, tác phong, ánh mắt, nụ cười, thái độ... Sau lần tiếp xúc ban đầu, ta sẽ có một ấn tượng nhất định về đối tượng của mình” Theo giáo trình Tâm lý học giao tiếp của thầy Huỳnh Văn Sơn (chủ biên) cho rằng: “Ấn tượng ban đầu trong giao tiếp là hình ảnh về đối tượng giao tiếp được hình thành trong thời gian đầu của cuộc gặp gỡ hoặc lần gặp đầu tiên”. b. Vai trò Ấn tượng ban đầu có ý nghĩa lớn trong giao tiếp. Nếu chúng ta tạo được ấn tượng tốt ở người khác ngay trong lần đầu tiếp xúc, thì điếu đó có nghĩa là họ có cảm tình với chúng ta, họ còn muốn gặp chúng ta ở những lần sau. Đó chính là điều kiện thuận lợi để chúng ta xây dựng, phát triển mối quan hệ tốt đẹp và lâu dài với họ. Ngược lại, nếu ngay trong lần đầu gặp gỡ mà chúng ta có những sơ suất và để lại nữhng ấn tượng không tốt, thì chúng ta thuờng khó khăn trong những lần gặp sau đó và phải mất không ích công sức mới có thể xóa được ấn tượng đó. Không phải ngẫu nhiên mà trong kinh doanh, người ta ví ấn tượng ban đầu như là phần vốn góp của giới doanh nhân. c. Cách tạo ấn tượng ban đầu trong giao tiếp...

GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG

NHÓM THỰC HIỆN: Nhóm 7

CHUYÊN ĐỀ:

“TẠO ẤN TƯỢNG BAN ĐẦU TRONG GIAO TIẾP”

I. Đặc điểm đối tượng:

- Đối tượng: Sinh viên các khoa đến từ trường ĐHSP TP.HCM

- Đặc điểm đối tượng: có nhu cầu giao tiếp cao và muốn mở rộng các mối quan hệ

II. Điều kiện giảng dạy:

- Địa điểm truyền thông: Tại lớp học

- Số lượng: 40 Học viên

- Phương tiện: Micro, máy chiếu, phấn viết bảng, giấy A3, bút lông,

- Thời gian: 90 phút

III. Mục tiêu bài học:

Sau buổi học, học viên có khả năng:

1.Nhận thức:

- Nêu được khái niệm ÂTBĐ trong giao tiếp theo cách hiểu của bản thân

- Chỉ ra được ít nhất 3 yếu tố tạo nên ÂTBĐ trong giao tiếp

- Nêu ngắn gọn tầm quan trọng của ÂTBĐ trong giao tiếp trong 1 câu khoảng 10 - 15 từ

- Đưa ra ít nhất 3 cách tạo ÂTBĐ trong giao tiếp tốt đẹp và 3 điều nên tránh để không gây ấn tượng xấu về bản thân khi tạo ÂTBĐ

- Đưa ra 3 phán đoán ban đầu về đối tượng giao tiếp để tạo chủ đề giao tiếp phù hợp 2.Kỹ năng:

- Thực hành tương đối chính xác 4 kỹ năng cơ bản: bắt tay, cười, chào hỏi, chọn trang phục phù hợp với hoàn cảnh

- Đưa ra 3 lời từ chối khéo léo khác nhau cho 1 yêu cầu/lời đề nghị không phù hợp với bản thân

- Chỉ ra ít nhất 1 điều nên tránh để gây ÂTBĐ tốt đẹp gắn với 1 tình huống cụ thể

3 Thái độ:

- Chủ động trong việc tạo ÂTBĐ tốt đẹp trong giao tiếp

IV Tiến trình giảng dạy:

1 Mở đầu: Khởi động.

2 Nội dung:

a. Khái niệm ấn tượng ban đầu trong giao tiếp

- Bùi Tiến Quý cho rằng: ấn tượng ban đầu là cái mà “khi gặp nhau đồng thời người ta vừa nhận xét vừa đánh giá vừa có ác cảm hay thiện cảm ngay từ phút đầu tiên không chờ phải nghiên cứu, khảo sát hay thí nghiệm lại những đánh giá ấy”

- Nguyễn Thanh Hương có thể nói là hợp lý nhất: “ấn tượng về một người nào đó là hình ảnh tổng thể trên cơ sở ta nhìn nhận họ một cách toàn diện, qua việc cảm nhận các biểu hiện như: diện mạo, lời nói, tác phong, ánh mắt, nụ cười, thái độ Sau lần tiếp xúc ban đầu, ta sẽ có một ấn tượng nhất định về đối tượng của mình”

- Theo giáo trình Tâm lý học giao tiếp của thầy Huỳnh Văn Sơn (chủ biên) cho rằng: “Ấn tượng ban đầu trong giao tiếp là hình ảnh về đối tượng giao tiếp được hình thành trong thời gian đầu của cuộc gặp gỡ hoặc lần gặp đầu tiên”

b Vai trò

- Ấn tượng ban đầu có ý nghĩa lớn trong giao tiếp Nếu chúng ta tạo được ấn tượng tốt ở người khác ngay trong lần đầu tiếp xúc, thì điếu đó có nghĩa là họ có cảm tình với chúng ta, họ còn muốn gặp chúng ta ở những lần sau Đó chính là điều kiện thuận lợi để chúng ta xây dựng, phát triển mối quan hệ tốt đẹp và lâu dài với họ

- Ngược lại, nếu ngay trong lần đầu gặp gỡ mà chúng ta có những sơ suất và để lại nữhng ấn tượng không tốt, thì chúng ta thuờng khó khăn trong những lần gặp sau đó và phải mất không ích công sức mới có thể xóa được ấn tượng đó Không phải ngẫu nhiên mà trong kinh doanh, người ta ví ấn tượng ban đầu như là phần vốn góp của giới doanh nhân

c Cách tạo ấn tượng ban đầu trong giao tiếp

- Đầu tiên, để tạo được ấn tương ban đầu trong giao tiếp chúng ta cần đến đúng hẹn

Đúng hẹn có thể coi là một chuẩn mực đạo đức trong xã hội hiện đại, hẹn gặp lần đầu mà đến chậm là một tội lỗi khó có thể tha thứ Song, có nhưng lần bạn đến trễ do ngoài ý muốn thì hãy cố trấn an ban thân và thành thật dành cho đối phương của mình lời xin lỗi Chớ nên vội vàng, hấp tấp để lại hình ảnh xấu về mình, càng không nên dành những lời giải thích vì dễ tạo cho đối phương cảm giác rằng bạn đang cố gắng biện minh cho bản thân mình

- Thứ 2 là vấn đề trang phục

Ngoại hình là một trong những tác nhân rất quan trọng Ai đó mới gặp bạn lần đầu chẳng có cơ sở gì để đánh giá bạn ngoài ngoại hình cả Nhưng cũng không có nghĩa bạn phải ăn mặc giống như người mẫu để “tấn công” thị giác của đối phương trong lần gặp đầu tiên (trừ khi bạn đi phỏng vấn người mẫu) Bạn không thể trong lần gặp đầu tiên mà ăn mặc qua hở hang, lòe loẹt Trang phục khi giao tiếp phải gọn gàng, sạch sẽ và có mùi dễ chịu, không mang trang sức sặc sỡ hay rườm rà, phù hợp với hoàn cảnh… Ngoài ra, chúng ta cũng không nên trang điểm lòe loẹt hay bôi sức nước hoa quá mức Người ta có câu “người đẹp vì lụa” vì vậy bạn nên chú trọng đến trang phục của bản thân để tạo được ấn tượng ngay những phút đầu tiên

- Thứ ba, bạn phải biết cách tạo bầu không khí thân mật:

Ngay trong những giây phút đầu tiên tiếp xúc, chúng ta phải tạo được bầu không khí thân mật, gần gũi, hữu nghị Trong bầu không khí đó, người đối thoại sẽ cảm thấy tự tin, yên tâm, tin tưởng, nghĩa là chúng ta đã đặtnền móng cho việc xây dựng hình ảnh tích cực về mình Muốn vậy, trước hết chúng ta cần chú ý đến những biểu hiện bề ngoài của mình như : nụ cười ánh mắt, nét mặt, tư thế, giọng nói,…

Mark Twain “Không gì đứng vững trước sự công phá của tiếng cười.” Và nụ cười là sự bắt đầu của thiện cảm Thế nên điều đầu tiên và quan trọng nhất khi giao tiếp đó là nụ cười trên môi

+ Cười đúng lúc và không cười quá to

+ Ánh mắt chân thành, dồn hết sự chú ý và nhìn vừa đủ

Ánh mắt nên nhìn vào vùng tam giác phía trên trán trong cuộc giao tiếp Nhìn ít thì thì thiếu tự tin, không quan tâm, thờ ơ… nhìn nhiều thì dễ làm người ta có cảm giác bạn đang xoi mói họ

+ Nét mặt phải thoải mái và cơ mặt được giãn ra

+ Tư thế: đứng thẳng, ngồi thẳng, ngồi 2/3 ghế

+ Giọng nói: vừa phải, không quá to, cũng không quá nhỏ Thể hiện sự nhiệt

tình

- Thứ 4, Ngôn từ giao tiếp phải rõ ràng và dễ hiểu

Đây là một điểm quan trọng nhất để người khác có hứng thú khi nghe bạn nói một điều gì đó Để có thể nhấn mạnh điều muốn nói thì trước tiên bạn phải biết thể hiện thật rõ ý Không còn gì khó chịu hơn là việc phải ngồi nghe một người nào đó nói các

vấn đề mà bạn không hiểu gì Việc diễn tả ý, lời không hiểu là do người đó luôn cắt xén từ ngữ khi nói, vì vậy khi nói bạn nên vận dụng ngữ pháp và câu cho thích hợp Tuyệt đối nên tránh những từ tiếng lóng và những từ mang hàm nghĩa chửi đổng Thứ 5, chuẩn bị tâm thế tự tin, thoải mái và lạc quan

Để tạo ấn tượng tốt, không những phụ thuộc và cách bạn ăn mặc mà hành vi, cử chỉ của bạn cũng ảnh hưởng rất lớn Hãy sử dụng ngôn ngữ cơ thể thật tự tin như: Đứng ngay thẳng, mỉm cười và nhìn thẳng vào đối tượng, chào đón bằng cái bắt tay thân thiện

Thái độ của bạn thể hiện qua mọi cử chỉ của bạn Hãy cố gắng tự tin ngay cả bạn nhận được sự phê bình hoặc khi bạn đang lo lắng

Bạn nên chuẩn bị trước nôi dung cho cuộc nói chuyện có thể là các câu hỏi, một chút hiểu biết của bạn về đối phương trong khi giao tiếp như: nghề nghiệp, sở thích, Sẽ giúp bạn có cuộc nói chuyện “Tâm đầu ý hợp”

- Thứ 6, dành cho nhau sự đồng cảm, khen ngợi, cảm ơn và xin lỗi

Đối phương sẽ cảm nhận được sự chân thành của bạn qua những lời nói, cử chỉ của bạn trong giao tiếp, đặt vị trí của nhau để hiểu được tâm tư, tình cảm của nhau

Tự khen mình là lố bịch nhưng chớ tiếc lời khen của mình với người khác vì khi khen ngợi người khác lời khen chân thành bạn

sẽ đem đến cho họ niềm vấn đề riêng tư, nhạy cảm như những bộ phận cơ thể

Lời khen còn được dùng khi bạn nhận được một món quà nào đó, ngoài lời cảm ơn bạn nên dành cho người tặng lời khen về sự chu đáo từ món quà

“Xin lỗi” – một từ thật giản dị nhưng tác dụng của nó rất hiệu quả Nó có thể khiến một người ngang ngạnh cúi đầu, kẻ nóng giận nguôi ngoai Khi bạn phát hiện rằng mình đã làm sai việc gì đó, ảnh hưởng đến người khác thì ngay lập tức bạn nên xin lỗi đối phương và nhận lỗi về mình

Thứ 7, Biết cách nói lời chia tay

Lần đầu tiếp xúc bạn nên có ý thức về thời gian, thông thường buổi gặp đầu tiên chỉ là cở sở cho các buổi gặp sau Vì vậy, bạn nên tinh ý quan sát đối phương để nhận thấy họ muốn chấm như họ lấy dẻ để lau bàn, thấy nước đầy mà không rót thêm, nhìn đồng hồ, mở tivi hay đài to hơn,…thì bạn nên đứng dậy nói cảm ơn và tạm biệt để đi về

Thứ 8, lấy cái tốt bù cái xấu, cái khuyết điểm

Nếu muốn đối phương nhớ được bạn ngay từ lần đầu tiên thì trong cả quá trình tiếp xúc bạn nên chú ý Nhưng nếu bạn lỡ mắc phải sai lầm không đáng có, bạn chớ nên bối rối mà khi chia tay bạn hãy tỏ ra thân thiện, chân tình thì có thể xóa bỏ đi lỗi lầm phía trước

Thứ 9, thư cảm ơn

Nếu sau lần gặp gỡ đầu tiên để đói phương nhớ được mình, giữ được ấn tượng sâu sắc và duy trì mối quan hệ cho lần tiếp theo bạn nên gửi đến họ lời cảm ơn

d) Một số sơ suất trong lần đầu gặp gỡ.

- Khách khí quá, khen không đúng chỗ: Muốn khen ngợi ai đó chúng ta phải tìm hiểu đối tượng đó để có những lời khuyên hợp

lí tránh trường hợp có những lời khen sáo rỗng không phù hợp với thực tiễn, không có cở sở, hoàn cảnh.hay những lời khen dập khuôn, máy móc sẽ làm phản tác dụng của lời khen

- Vấn đề tế nhị tránh đề cập đến: Trong cuộc trò chuyện bạn bạn tìm hiểu nhau là điều đương nhiên nhưng phải thật khéo léo tránh những cách hỏi như phán xét, không ý tứ Đặc biệt không nên đề cập đến vấn đề hôn nhân, thu nhập, quá khứ của nhau

- Biết cách nói không và khéo léo từ chối: Nhiều người nhầm lẫn nếu lần đầu tiên gặp gỡ mà tự công nhận những điều bản thân không biết thì dễ bị đối phương đánh giá là kém và coi thường nhưng như vậy là không tốt Trong trường hợp này bạn nên nói những điều bản thân hiểu biết, điều chưa biết thì mạnh dạn thừa nhận để học hỏi thêm và không bị áy náy vì điều mình nói liều

- Một sai lầm tiếp theo đó là chấp nhận mọi yêu cầu của đối phương mà không dám từ chối, đối với những nhu cầu giúp đỡ bản thân có thể đáp ứng được thì có những lời đề nghị thiếu suy nghĩ và không thỏa đáng, làm phiền với bạn, muốn đùn đẩy trách nhiệm cho bạn thì bạn hãy cương quyết, cứng rắn, mềm mỏng đưa ra lời từ chối một cách khéo léo, từ tốn hoặc đưa ra yêu cầu ngược lại cho đối phương và trình bày rõ lí do

- Những ấn tượng ban đầu có vai trò rất quan trong trong giao tiếp Song mang thành phần cảm tính rất cao vì vậy tránh trường hợp ngộ nhận về nó bạn phải suy xét và tìm hiểu đối phương trong cả một quá trình xuyên suốt

3 Kết thúc: Đánh giá và tổng kết, trả lời thắc mắc của học viên.

V. Giáo án:

Thời

gian

Nội dung giảng dạy

học viên

Phương tiện, dụng cụ

10p Khởi động Trò chơi khởi động: Who is she?

- Mời một HV nam và 10 HV nữ Bạn nam sẽ có 10s cho mỗi bạn nữ, trong vòng 10s này phải ghi nhớ các đặc điểm của từng bạn Trong lúc này thì cùng trò chuyện với lớp, hướng

sự chú ý của cả lớp khỏi nhóm HV đang tham gia trò chơi, để

tạo sự tự nhiên, cởi mở -Sau đó mời bạn nam ra ngoài Thống nhất chọn ra một bạn

nữ bí ẩn Phổ biến cho lớp về việc sẽ lần lượt đưa ra gợi ý cho bạn nam đoán Các gợi ý phải là các đặc điểm của bạn nữ cả bên trong (vd tính tình, ) và ngoại hình;các gợi ý xen kẽ nhau Gợi ý không được trực tiếp nêu lên (hoặc gợi nhắc đến) tên của bạn nữ và những gợi ý mang tính tiêu cực

-Dựa trên các gợi ý từ lớp và trí nhớ của mình, bạn nam đoán

ra được bạn nữ bí ẩn Mời bạn nam nêu lý do chọn được

=>Ý nghĩa: Trong quãng thời gian rất ngắn, những hình ảnh

bên ngoài của đối tượng sẽ là một trong những yếu tố dễ để

lại ấn tượng, tác động đến nhận thức cảm tính của chủ thể Vì thế, để tạo được một ấn tượng tốt đẹp ngay trong lần đầu gặp

gỡ, yếu tố bên ngoài là hết sức quan trọng, nhưng không phải

là duy nhất

-Tham gia trò chơi

-Nêu ý kiến -Tương tác tích cực với

GV và HV Khác

10p Khái niệm

và tầm quan

trọng của

ÂTBĐ trong

giao tiếp

- Thuyết giảng(10’):

+Khái niệm ÂTBĐ +Tầm quan trọng

- Mời 2-3 Hv chia sẻ kỷ niệm về những lần tạo được ATBĐ tốt/không tốt và tác động của nó đến hiệu quả giao tiếp và tạo lập MQH

- Mời Hv khác nêu ý kiến, ghi chú lại ý chính trên bảng

Nhận xét, khái quát lại

- Lắng nghe, quan sát slide chiếu, hình ảnh minh họa

- Chia sẻ kỷ

niệm về những lần tạo được A ÂTBĐ

tốt/không tốt

và tác động của nó đến hiệu quả giao tiếp và tạo lập MQH

- Nêu ý kiến

- Slide trình chiếu

- Phấn viết bảng

50p Các cách tạo

lập ÂTBĐ

đạt hiệu quả

tích cực

Thuyết giảng + tổ chức hoạt động:

-Thuyết giảng về các cách tạo ấn tượng ban đầu trong giao tiếp:(5’)

+ Đến đúng giờ

+ Trang phục + Không khí thân mật + Ngôn từ rõ ràng và dễ hiểu

-Học viên chú

ý lắng nghe Giảng viên giảng bài

-Tham gia tích cực vào các hoạt động,

- Slide chiếu, hình ảnh minh họa

+ Tâm thế tự tin, thoải mái và lạc quan.

+ đồng cảm, khen ngợi, cảm ơn và xin lỗi

+ Biết cách nói lời chia tay

+ lấy cái tốt bù cái xấu, cái khuyết điểm

- Hoạt động 1: “Trăm quan mua lấy miệng cười.”(5’)

BCV mời 4 bạn tham gia trò chơi và phổ biến với các bạn là

sẽ cho các bạn xem 1 đoạn video hài hước và chụp lại khoảnh khắc các bạn cười, tiếp theo các bạn sẽ cùng nhau tạo kiểu cười và chụp chung với nhau Sau đó nhờ khán giả bầu chọn cho nụ cười tuyệt vời nhất

Báo cáo viên: Tổng kết đưa ra làm thế nào để cười hiệu quả

- Hoạt động 2: “Nào! Mình bắt tay.”(5’) Chia tất cả

HV thành cặp (2 người gần nhau) thực hiện động tác bắt tay, theo 3 trường hợp ( đối tác công việc, người lớn tuổi hơn, người nhỏ tuổi hơn, làm quen) sau đó mời 1 số HV phát biểu cảm nghĩ rồi đưa ra nhận xét và BCV hướng dẫn cụ thể

- Hoạt động 3: Chào hỏi và chọn trang phục.(15’)

Mời 2 đội chơi mỗi đội 4 người từ các HV xung phong hoặc chọn ngẫu nhiên bằng đặc điểm ngoại hình, sau đó cho mỗi đội bắt cặp và thực hiện 2 vòng thi:

+”Lời chào cao hơn mâm cỗ”:(10’) 4 cặp chơi từ 2

đội sẽ thực hiện 1 hoạt động chào hỏi làm quen hoặc giới thiệu về bản thân khi phỏng vấn xin việc, đội chơi sẽ tìm ra những thiếu sót của đội còn lại và đưa ra chứng minh BCV chốt lại vấn đề

+Tôi là stylist:(5’) 2 đội chơi sẽ có thời gian là 30s để

quan sát các bức tranh trên slide sau khi kết thúc thời gian, các đội giơ tay nhanh hơn sẽ phát biểu xem trang phục nào phù hợp trong tình huống nào Đội nào trả lời sai thì đội còn lại có cơ hội trả lời Lần lượt hết 6 tấm hình

+ Trao thưởng

-Hoạt động 4: “Tâm đầu ý hợp” (sắm vai)(20’)

BCV mời những HV xung phong tạo thành một nhóm người 2-5 thành viên các học viên sẽ tự thảo luận với nhau để dựng lên một tình huống bất kì trong đó có những người mới gặp nhau các HV phải làm cách nào đó để giúp họ làm quen Sau đó mời những HV bên dưới phân tích nhận xét BCV chốt lại vấn đề về việc người tham gia đã có những phán đoán nào về những đặc điểm trang phục, công việc, sở thích… của đối phương và sử dụng làm nguyên liệu cho cuộc trò chuyện của

mình và mở rộng vấn đề 10p Những điều

cần lưu y

́/cần tránh

Hoạt động x: Vỏ bọc gai

- Phát phiếu trả lời có hình gai nhọn cho học viên Yêu cầu

HV ghi lên phiếu những điều theo HV nghĩ sẽ gây ra ÂTBĐ không tốt, ảnh hưởng đến hiệu quả giao tiếp và tiến trình tạo lập MQH

- Thu lại phiếu Tổng kết ý trên phiếu và dán phiếu lên bảng, xung quanh hình quả cầu tạo thành vỏ bọc gai Những ý trùng lặp sẽ được dán chồng lên thể hiện những điều nổi cộm,

dễ gặp phải

-BCV bổ sung thêm những ý cần thiết

viết vào gai các điều gây ra ÂTBĐ không tốt

- 40 phiếu hình gai

- hình vẽ 1 quả cầu

5p Đánh giá,

tổng kết,

-Nhận phản hồi từ HV, tổng kết những điều đã đạt được sau khi học

đưa ra các phản hồi