Chắc chắn chẳng ai muốn bị nhắc nhở, góp ý bởi những người xung quanh, dù cho người đó có gần gũi chúng ta đến mức nào đi chăng nữa. Khi đón nhận những lời phê bình, những góp ý, bạn chỉ có vài giây ngắn ngủi để não bộ hoạt động và ra lệnh cho cơ thể phản ứng theo. Hãy tận dụng khoảng thoảng gian ngắn này để giữ cho bản thân bạn bình tĩnh nhất có thể và không đổ lỗi. Điều đầu tiên chúng ta cần phải làm là chế ngự những cảm xúc tiêu cực và tự nhủ rằng: mỗi người đều có quyền đưa ra ý kiến cá nhân của riêng họ. Nếu một người nào đó đưa ra lời nhận xét không tốt về bạn, điều đó có nghĩa là họ muốn bạn trở nên tốt hơn thì họ mới nói. Bởi việc đưa ra những lời nhận xét không tốt chẳng phải là điều dễ dàng nhưng vì họ yêu quý chúng ta, luôn muốn chúng ta trở nên tốt hơn mà thôi. Thay vì cảm thấy tức tối, bạn nên quý trọng những người bạnngười thân như vậy hơn những người lúc nào cũng xem như không có chuyện gì xảy ra trước những hành động dù xấu dù tốt của chúng ta. Hãy cố gắng nhìn nhận mọi thứ từ quan điểm của người khác và hình dung xem những lời phê bình đó sẽ giúp được gì cho bạn hay không? Khi một ai đó đang cố chỉ ra cho bạn những điều chưa đúng, họ mong đợi một phản ứng tích cực chứ không phải im lặng hoặc bỉu môi mặc kệ. Vậy nên, phản ứng đầu tiên trước những lời chỉ trích là nên im lặng.Việc bày tỏ thái độ tích cực làm cho người góp ý cho chúng ta cảm thấy được tôn trọng hơn .
Trang 1 CLB Tôi là duy nhất
Địa điểm : Trường ĐHSP TP.HCM
Đối tượng: Sinh viên các khoa đến từ ĐHSP TP.HCM
Đặc điểm đối tượng : Năng động , có nhu cầu ham học hỏi , cầu tiến , rèn luyện bản thân
Điều kiện giảng dạy :
Địa điểm truyền thông : Tại lớp học
Số lượng :40 học viên
Phương tiện : Micro,máy chiếu,phấn viết bảng,giấy A3, bút lông , keo 2 mặt , khăn quàng(2 cái ),…
Thời gian dự kiến : 120 phút
Mục tiêu bài học
Sau buổi học , học viên có khả năng :
Nhận thức :
- Trình bày được 4 bước cơ bản để đón nhận lời phê bình từ người khác
- Trình bày được ít nhất 3 nguyên nhân có lời phê bình từ người khác
Kỹ năng :
- Thực hành 4 bước cơ bản khi đón nhận lời phê bình từ người khác
Thái độ :
- Bình tĩnh khi đón nhận lời phê bình , góp ý
- Thiện chí khi đón nhận lời phê bình ,góp ý
- Tôn trọng lời và người đã phê bình ,góp ý
.I.Tiến trình giảng dạy
1.Ổn định lớp + Khởi động
Trang 22.Nội dung chính :
a.Khái quát về tầm quan trọng của kỹ năng đón nhận lời phê từ người khác:
- Nhận ra những khuyết điểm của bản thân , tìm cách khắc phục, hoàn thiện bản thân hơn
-Nếu trước đây vũ lực chính là công cụ hữu ích nhất để khiến cho kẻ khác phải thay đổi nhằm phù hợp với bản thân chúng ta thì ngày nay, khi xu thế của cuộc sống là chuyển từ đối đầu sang đối thoại, lời nói lại là thứ vũ khí sắc bén hơn cả Mặc dù vậy, nếu như không thật sự cởi mở, biết lắng nghe thì ngay cả những góp ý đơn giản cũng có thể dẫn tới cãi vã, xô xát.Vì vậy , ngoài việc giúp bản thân lớn lên ,thì việc rèn luyện kỹ năng đón nhận lời phê bình từ người khác còn giúp ta dung hòa cũng như mở rộng các mối quan hệ
b Cách cư xử khi đón nhận một lời phê bình
Đầu tiên , phải học cách giữ cho bản thân thật bình tĩnh và không đổ lỗi
Chắc chắn chẳng ai muốn bị nhắc nhở, góp ý bởi những người xung quanh, dù cho người đó có gần gũi chúng ta đến mức nào đi chăng nữa Khi đón nhận những lời phê bình, những góp ý, bạn chỉ có vài giây ngắn ngủi để não bộ hoạt động và ra lệnh cho cơ thể phản ứng theo Hãy tận dụng khoảng thoảng gian ngắn này để giữ cho bản thân bạn bình tĩnh nhất có thể và không đổ lỗi
Điều đầu tiên chúng ta cần phải làm là chế ngự những cảm xúc tiêu cực và tự nhủ rằng: mỗi người đều có quyền đưa ra ý kiến cá nhân của riêng họ Nếu một người nào đó đưa ra lời nhận xét không tốt về bạn, điều đó có nghĩa là họ muốn bạn trở nên tốt hơn thì họ mới nói Bởi việc đưa ra những lời nhận xét không tốt chẳng phải là điều dễ dàng nhưng vì họ yêu quý chúng ta, luôn muốn chúng ta trở nên tốt hơn mà thôi Thay vì cảm thấy tức tối, bạn nên quý trọng những người bạn/người thân như vậy hơn những người lúc nào cũng xem như không có chuyện gì xảy ra trước những hành động dù xấu dù tốt của chúng ta
Hãy cố gắng nhìn nhận mọi thứ từ quan điểm của người khác và hình dung xem những lời phê bình đó sẽ giúp được gì cho bạn hay không? Khi một ai đó đang cố chỉ ra cho bạn những điều chưa đúng, họ mong đợi một phản ứng tích cực chứ không phải im lặng hoặc bỉu môi mặc kệ Vậy nên, phản ứng đầu tiên trước những lời chỉ trích là nên im lặng.Việc bày tỏ thái độ tích cực làm cho người góp ý cho chúng ta cảm thấy được tôn trọng hơn
Thứ 2 là lắng nghe
Trang 3Chỉ khi lắng nghe lời phê bình thật sự ta mới biết mình cần khắc phục khuyết điểm nào , chiều hướng câu chuyện , có gì hiểu lầm hay không ?
Rõ ràng, lắng nghe ai đó chỉ trích là điều không hề dễ dàng một chút nào và thậm chí còn khó khăn để đảm bảo rằng điều đó sẽ mang lại những kết quả tích cực cho bản thân, chứ chưa nói đến việc nhiều khi nó cực kỳ vô bổ Thậm chí, một số người còn có cái tôi "to đùng" dễ xúc động và
thường cho rằng, những lời chỉ trích có thể phá vỡ mối quan hệ và bất cứ lời nhận xét tiêu cực nào cũng là một sự xúc phạm nghiêm trọng Ngược lại, những người càng chín chắn lại càng muốn lắng nghe những ý kiến khác nhau về bản thân và những gì họ làm
Khi nghe những gì người đối diện đang nói, đừng xen ngang, hãy để cho họ kết thúc bài “diễn văn” Đến khi những lời góp ý này đã được xả ra hết, đừng trực tiếp bắt lỗi hay phân tích những điểm không hợp lý trong lời nói của họ (Ít nhất là đừng làm việc đó vào lúc này) Bạn hãy từ từ nhắc lại những điểm chính trong lời nói của người mới phê bình bạn Bằng cách này, bạn sẽ làm rõ những điểm cần lưu ý trong lời phê bình cũng như giúp người đối diện có cơ hội rà soát lại những điểm sai trong lời nói của mình Như vậy, cả đôi bên có thể hiểu rõ cũng như thống nhất với nhau về những điểm chính trong lời phê bình vừa được đưa ra
Lưu ý : Một số lời góp ý mang tính xây dựng , chân thành , số khác có thể là do thành kiến , đố kị , góc nhìn phiến diện mang tính chủ quan
-Chọn lọc
Tiếp theo , thứ 3 là hãy nói lời cảm ơn
Bản thân chúng ta cần tỏ ra thái độ lich sự và phản hồi tích cực bằng cách nói lời “Cảm ơn “ với người vừa đưa ra phản hồi về bản thân mình Tỏ
ra trân trọng những lời phê bình không có nghĩa là bạn đồng ý mà đơn giản chỉ là bạn trân trọng sự quan tâm của họ với bạn và tỏ ra thực sự quan tâm đến những gì họ nói, nhất là đối với những con người có tính thiên chí với những lời góp ý mang tính xây dựng với mong muốn giúp bạn tốt hơn
Tiếp theo, hãy phân tích và giải đáp cũng - phản hồi những thông tin nhận được
Bằng những câu hỏi hoặc việc cung cấp thông tin cho người đối diện, bạn có thể phân tích kỹ hơn những gì mà người bạn của mình đang cố truyền đạt hoặc đôi khi những vấn đề được nêu ra chỉ là hiểu lầm và cũng thông qua những câu hỏi mà bạn có thể giải quyết ngay những hiểu lầm này Thật sự rất khó để có thể thay đổi bản thân nhằm phù hợp với yêu cầu của một người khác (Đặc biệt là khi chúng ta không nhận ra thói xấu của chúng ta )
Trang 4Một vài hướng mà có thể sử dụng như:
Tìm kiếm một ví dụ cụ thể về vấn đề được nêu ra( cụ thể hơn lời góp ý , tránh chung chung , vơ đũa cả nắm )
Ví dụ: “Xin lỗi Nhưng bạn có thể cho tôi biết trong cuộc họp tôi đã tỏ ra mất bình tĩnh lúc nào?”.
Cung cấp thông tin về những tình tiết mà người đang góp ý với bạn không biết đến để xóa bỏ sự hiểu lầm
Ví dụ: “Đúng là tôi đã cắt ngang lời thuyết trình của anh ta, nhưng sau cuộc họp tôi đã xin lỗi anh ấy rồi.”.
Xác định xem đây có phải là vấn đề này có tồn tại trong thời gian dài hay không
Ví dụ: “Bạn đã bao giờ thấy tôi nổi nóng ở trong những cuộc họp khác chưa?”.
Tìm kiếm giải pháp về vấn đề được nêu ra nhờ vào người vừa nêu vấn đề
Ví dụ: “Bạn có góp ý gì giúp tôi tránh trở nên nóng giận ko?”.
Cuối cùng , nếu có thể ta hãy cảm ơn họ một lần nữa và xin chút thời gian để có thể thay đổi bản thân ( nếu điều đó là phù hợp và cần thiết ) ,
cũng như đi tìm lời khuyên từ bạn bè , gia đình để đảm bảo những thông tin được góp ý có tính khách quan ,chân thực
Kết thúc : ( Một bài thơ )
Đánh giá và tổng kết ,trả lời thắc mắc của học viên
V.
Giáo án – tiến trình tổ chức chia sẻ
Trang 5Thời gian Hoạt động HĐ của CBTT HĐ của HV Phương tiện, dụng cụ
động (nếu có)
- HĐ 1 : Xem tranh
- Ổn định lớp +tạo không khí
CB TT tổ chức HĐ xem tranh :(trên ppt)
- Mời HV phát biểu cảm nhận về bức tranh một cách ngẫu nhiên.( Có thể gợi ý khi cần ) (khoảng 3-5 ý kiến )
- Sau đó , sẽ giới thiệu với các bạn đó là bức tranh tuyệt tác với giá 80 triệu đô
Ý nghĩa :Trong cuộc sống , mối người đều
có một giá trị riêng , tài năng , cũng như những khiếm khuyết riêng Tại sao một tuyệt tác như vậy – ta lại cho là một bức tranh tệ ? cũng giống như giá trị của mỗi con người chúng ta , cần có thời gian rèn luyện và mài giũa.Bằng các nào ? Đón nhận lời phê bình từ người xung quanh , chắt lọc
và rèn luyện
Xem tranh Nêu ý kiến cảm nhận, nhận xét về bức tranh
-Slide trình chiếu tranh
- Micro
A 4 bước cơ bản
để đón nhận lời phê bình từ người khác 1.Bình tĩnh và không
đổ lỗi
Thuyết giảng về thái độ tích cực ,phản ứng đầu tiên – bình tĩnh , lợi ích
Nhận phản hồi từ hv (nếu có )
Ý nghĩa : Nhận biết được tầm quan trọng
của việc giữ bình tĩnh , tránh nóng nảy , đổ lỗi dẫn đến cãi vã, mâu thuẫn và không rút
Lắng nghe Tương tác ( nếu có )
Ví dụ như: Làm thế nào để giữ bình tĩnh ?
Việc giữ bình tĩnh có khó không ? v v
(1-2 bạn )
Slide trình chiếu
Trang 6ra được bài học quý giá nào.
2.Lắng nghe : -Tổ chức trò chơi nhận thức : Vạch lá tìm
sâu Phổ biến luật chơi:
+ Chọn 2 đội (1 nam -1 nữ )- “Can đảm nhất
và thông minh “ Bạn nam : Người bị sâu dính ( sẽ dán kèm hoa ,lá )
Bạn nữ : Người bắt sâu (bị bịt mắt ), chỉ bắt sâu
+ Trong thời gian 5 phút, với sự hướng dẫn bằng lời của bạn nam , bạn nữ sẽ tìm ra 5 con sâu trên người bạn nam
Cách tính điểm : 1 sâu= +5 điểm ; lấy nhầm hoa,lá trừ 2 điểm
Lưu ý : -Khán giả ở dưới không được chỉ chỗ Bạn nam không được dùng tay lấy sâu đưa cho bạn nữ
Bạn nữ không được mở khăn bịt mắt ra khi đang chơi
Kết quả là sâu hay lá ,hoa sẽ được thông báo sau khi trò chơi kết thúc
+Hết thời gian : Đội nào nhiều điểm hơn sẽ
là đội thắng cuộc
Tham gia trò chơi Nếu ý kiến , cảm nhận Lắng nghe CB cô đọng lại
ND chính
Slide trình chiếu Băng keo 2 mặt
2 dải khăn bịt mắt Nhạc không lời (lúc chơi=3p)
Kẹo = 1 bịch=quà người chơi và người pht biểu ý kiến( tối đa 2 ý kiến -3p)
Trang 7+CB sẽ đặt câu hỏi cho 2 đội chơi
Đối với đội thắng cuộc ( bắt đc nhiều sâu hơn )
Bí quyết mà đội bạn bắt được nhiều sâu ( người bắt sâu /người hướng dẫn )
Đối với đội thua cuộc : Đội bạn gặp khó khăn gì khi bắt sâu ?
- Phát kẹo cho người chơi
Sau đó , đặt câu hỏi cho HV ngồi dưới Bạn rút ra được bài học gì qua trò chơi vừa rồi /Hay theo bạn , trò chơi vừa rồi mang ý nghĩa gì trong kỹ năng đón nhận lời phê bình ?
Lấy từ 3-5 ý kiến …
Thuyết giảng :
Ý nghĩa trò chơi : Lắng nghe là một bước không thể thiếu trong kỹ năng đón nhận lời phê bình
Thông qua trò chơi , ta hiểu được tầm quan
trọng của việc lắng nghe , cũng như vai trò của người hướng dẫn ta , cụ thể trong công việc , rèn luyện bản thân
Hoa ,lá là những lời phê bình hằng ngày chúng ta đón nhận trong cuộc sống / là
Trang 8những ưu khuyết điểm của bản thân mỗi người …Vì vậy , khi đón nhận lời phê bình ,
ta cần có thái độ lắng nghe tích cực , có chọn lọc
Nhiều khi , lời góp ý phê bình là chân thành nhưng ta lại cảm thấy bị xúc phạm tổn thương ?
Cũng có lúc lời phê bình xuất phát từ thành kiến,đố kỵ …
Có những lúc ta đi lệch hướng , hiểu sai ý của người phê bình ,…
Điều chúng ta cần làm là lắng nghe một cách chân thành ,chọn lọc lời góp ý để lớn lên để không bắt nhầm hoa , lá như trong trò chơi …
Có bạn nói , lỡ như đó không phải là lời góp
ý chân thành ,có tính xây dựng mà chỉ xuất phát từ lòng đố kỵ ,- Chọn lựa- lọc -lọc như thế nào ? -Bước 3
Nhưng , trong các mối quan hệ , về thời
gian , về tính chất , tình cảm – người với người- quan sát ta sẽ biết được ai sẽ thật
sự muốn tốt cho ta hay chỉ muốn dìm hàng /làm ta tổn thương qua (thời gian , không gian ,ngôn từ, trình độ , người góp
ý )
Thường những người có thiện chí ,họ sẽ
đưa ra cho bạn một số giải pháp gợi ý
Trang 910 phút 3.Cảm ơn CB thuyết giảng :
(đặt câu hỏi cho hv, từ 2-3hv phát biểu )
? Tại sao lại cần cảm ơn sau khi đón nhận lời phê bình ?
Tầm quan trọng của lời cảm ơn , đặc biệt là cảm ơn khi nhận lời phê bình (tích cực/tiêu cực ) từ người khác
Cảm ơn người cho ta lời phê bình góp ý – thái độ lịch sự , trân trọng , thê hiện thái độ thiện chí muốn lắng nghe
- Lắng nghe
- Trả lời câu hỏi
- Nêu cảm nhận ( nếu
có )
- Theo dõi slide
-Chiếu slide minh họa
giá, phản hồi
CB tổ chức hoạt động 1-thảo luận nhóm Chia lớp thành 4 nhóm nhỏ ( Dãy bàn , số
lượng tương đối , chênh lệch không nhiều giũa các nhóm )
Chiếu slide câu hỏi cho 4 nhóm :
? Theo các bạn , đâu là những lý do có
những lời phê bình?
- Các nhóm thảo luận trong vòng 3 phút -Cách tính kết quả : Chọn một nhóm xung phong trả lời trước
Các nhóm còn lại xoay vòng , bổ sung ý kiến – không được trùng
Cán bộ/người hỗ trợ sẽ trình bày những ý kiến/kết quả thảo luận của các nhóm trên
-Tham gia trò chơi -Phản hồi, đóng góp ý kiến
- Ghi chép (nếu cần )
-Chiếu slide hình ảnh minh họa
- Phấn , bảng
- Nhạc không lời
Trang 10bảng
Cứ như vậy cho đến hết ý kiến
CB tổng kết ý kiến và bổ sung :
Từ những lý do các nhóm nêu , thì gom chung lại lại 4 lý do chủ yếu có những lời phê bình từ người khác :
1 Thành kiến
2 Sai ( ta sai )
3 Khuyết điểm của bản thân
4 Do người đưa ra lời phê bình họ chưa hiểu mình
Ngoài ra , để phân tích đánh giá , tìm ra giải pháp :
+ Xin ví dụ cụ thể về vấn đề được nêu ra +Tìm kiếm, tham khảo giải pháp từ người vừa cho lời góp ý
+Xem xét vấn đề vừa được góp ý còn tồn tại hay không ?
+Cung cấp những thông tin liên quan đến vấn đề , mà người góp ý không biết
Ngoài ra , cảm ơn một lần nữa, và xin thời gian để tìm thêm lời khuyên từ người khác + thay đổi
CB tổ chức hoạt động 2 ( Kết hợp giữa Sắm vai + nhận thức )
Ý nghĩa :Thực hành kỹ năng nhận diện , xử
Trang 11lý lời phê bình với từng nguyên nhân đã nêu trên : Thành kiến/Mình sai /Người ta chưa hiểu mình
Chia lớp thành 6 nhóm theo tiếng kêu con vật , mà 1 người đại diện bốc thăm
( 3 thăm – 3 nhóm có 3 dấu * )
Trong thời gian 3 phút – các nhóm ổn định , huy động thành viên
Phổ biến nội dung hoạt động :
Có 6 nhóm
+ 3 nhóm diễn : thảo luận nhóm trong vòng
5 phút và chọn ra bất kỳ 1 tiết mục , tiểu phẩm để trình diễn
Sau đó , sẽ lên trình diễn – thời gian quy định :3p/tiết mục ( Quá 3p – BTC tự động cắt )
+ 3 nhóm phê bình (3 nhóm lúc đầu bôc thăm có dấu *) sẽ được CB quy định , là mỗi nhóm đại diện cho 1 nguyên nhân xuất phát lời phê bình : Thành kiến ; Mình sai ; Người
ta chưa hiểu
Các nhóm phê bình sẽ xem tiết mục của 3 nhóm diễn
Sau đó ,lần lượt đưa ra những lời phê bình đững trên lập trường của mỗi nhóm ( Ban tổ chức đã quy định ở trên )
Trang 12Sau đó , 3 diễn kịch có thể xử lý tình
huống , xử lý lời phê bình của 3 nhóm kia Theo 4 bước cơ bản mà CB đã trình bày ở trên :
1.Bình tĩnh
2.Lắng nghe
3 Cảm ơn
4.Phân tích và đánh giá
Lưu ý : Tùy vào từng nguyên nhân phê bình
mà các nhóm phê bình đưa ra , ngoài 4 bước
cơ bản , thì cần linh hoạt cách xử lý cho từng nguyên nhân cụ thể
Thời gian xử lý( phản biện/diễn kịch ) : 3p Kết thúc hoạt động : Khen thưởng cho cả 6 nhóm
Các nhóm về chỗ , ổn định , trật tự
Đặt câu hỏi cho các HV :
Vậy với những lời phê bình xuất phát từ thành kiến /mình sai /người ta chưa hiểu thì chúng ta sẽ xử lý như thế nào ?
Lấy từ 2-3 ý kiến (5p)
CB tổng kết :
Gợi ý cách xư lý đối với từng lời phê bình xuất phát từ mỗi nguyên nhân :
Thành kiến : Hóa giải mâu thuẫn , cải thiện mối quan hệ, cùng ngồi xuống lắng nghe , …Nếu thành kiến ấy quá lớn ,
Trang 13không thể hóa giải = để ngoài tai ,cố gắng làm tốt phần việc của mình + tham khảo những người tin cậy về lời phê bình kia - không ai là hoàn hảo , ta không thể muốn ai cũng hài lòng về ta ?
Mình sai - Sửa sai , xin người đã phê bình những gợi ý giải pháp , hoặc 1 người thứ 3 như gia đình , bạn bè …
Người ta chưa hiểu mình :=Làm cho người ta hiểu mình , trình bày những điều ,dữ kiện thông tin về sự việc , mà người vừa đưa ra lời phê bình chưa biết đến , giải thích cho họ hiểu , (trong bình tĩnh và thiện chí )
Tóm lại , dù là nguyên nhân nào ta cần phải
xác định được mình sẽ nhận được gì sau những lời phê bình đó
Đứng ở góc độ người nghe , ta sẽ cảm thấy nhận được nhiều hơn mất
Chẳng ai muốn góp ý cho những người không muốn nghe cả …