Vậy quá trình lọc máu để hình thành nước tiểu ở đơn vị chức năng của thận như thế nào.. b/ Kết nối: 18’ Hoạt động 1: Tìm hiểu các quá trình tạo thành nước tiểu ở đơn vị chức năng của th
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 8 Bài 39: BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU I/ Mục tiêu: (chuẩn kiến thức)
1/ Kiến thức:
- Trình bày được quá trình tạo thành nước tiểu , thực chất quá trình tạo thành nước tiểu , quá trình bài tiết nước tiểu
- Phân biệt được : Nước tiểu đầu và huyết tương , Nước tiểu đầu và nước tiểu chính thức
2/ Kĩ năng:
- Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình
- Hoạt động nhóm
Kĩ năng sống:
- Kĩ năng hợp tác, lắng nghe tích cực khi hoạt động nhóm
- Kĩ năng xử lí và thu thập thông tin khi đọc SGK, quan sát sơ đồ để tìm hiểu quá trình tạo thành nước tiểu ở đơn vị chức năng của thận
- Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, trước tổ
3/ Thái độ:
Giáo dục ý thức vệ sinh hệ bài tiết nước tiểu
II/ Phương pháp:
- Động não
- Vấn đáp – tìm tòi
- Trực quan
- Thảo luận nhóm
III/ Chuẩn bị:
- Gv: Sơ đồ hình 39.1 SGK
- HS: Xem trước nội dung bài
IV/ Tiến trình lên lớp:
1/ Ổn định (1’)
Trang 22/ Kiểm tra bài cũ (5’)
(?) Bài tiết là gì? Có vai trò như thế nào đối với cơ thể sống? Các sản phẩm cần được bài tiết phát sinh từ đâu?
(?) Hệ bài tiết nước tiểu gồm các cơ quan nào? Cơ quan quan trọng nhất của hệ bài tiết là gì?
3/ Các hoạt động dạy học
a/ Khám phá:
Mỗi quả thận chứa khoảng một triệu đơn vị chức năng để lọc máu và hình thành nước tiểu Vậy quá trình lọc máu để hình thành nước tiểu ở đơn vị chức năng của thận như thế nào? bài học hôm nay chúng ta sẽ n/c
b/ Kết nối:
18’ Hoạt động 1: Tìm hiểu các quá trình tạo thành nước tiểu ở đơn vị
chức năng của thận
–Gv: Y/c học sinh đọc thông tin, quan
sát hình 39.1 → tìm hiểu quá trình hình
thành nước tiểu
–Yêu cầu các nhóm thảo lụân :
(?) Sự tạo thành nước tiểu gồm những
quá trình nào? Diễn ra ở đâu?
(?) Thành phần nước tiểu đầu khác với
máu ( huyết tương ) ở điểm nào?
I/ Tạo thành nước tiểu:
- HS: Tự thu thập thông tin trong SGK
- HS: Quá trình tạo thành nước tiểu gồm 3 quá trình
+ Quá trình lọc máu + Quá trình hấp thu lại + Quá trình bài tiết tiếp → Chúng ở cầu thận
- HS: Nước tiểu đầu không có tế bào
Trang 3(?) Nước tiểu chính thức khác với nước
tiểu đầu ở chổ nào?
(?) Tại sao nước tiểu đầu được hình
thành cần phải hấp thu lại
→ Vì nước tiểu đầu còn các chất dinh
dưỡng
- Gv: cần phân tích thêm: các quá trình
tạo thành nước tiểu
- Gv: Liên hệ thực tế v/v tế bào ở cầu
thận, ống thận bị tổn thương Hậu quả có
thể làm viêm cầu thận hoặc bị sơ dẫn đến
tắc ống thận, suy thận Và làm rối loạn
các chất trong máu như: Rối loạn về hàm
lượng Kali, Natri, protein làm tăng
thành phần cholletsteron (mỡ trong máu)
- Gv:Y/c hs tự rút ra kết luận:
máu và prôtêin
- HS: Dựa theo sơ đồ hình 39.1 để so sánh và nêu được:
Nước tiểu đầu Nước tiểu chính
thức
- Nồng độ các chất hòa tan loãng hơn
- Ít các chất cặn
bả và chất độc
- Còn chứa nhiều chất dinh dưỡng
- Nồng độ các chất hòa tan đậm dặc hơn
- Chứa nhiều chất cặn bả và chất độc
- Gần như không còn các chất dinh dưỡng
– Nước tiểu được tạo thành ở các đơn vị chức năng của thận gồm:
+ Quá trình lọc máu: Ở cầu thận
→ tạo ra nước tiểu đầu
+ Quá trình hấp thụ lại ở ống thận
+ Quá trình bài tiết:
• Hấp thụ lại chất cần thiết
• Bài tiết tiếp chất thừa, chất thải → Tạo thành nước tiểu chính thức và ổn định một số thành phần của máu.
15’ Hoạt động 2: Tìm hiểu vai trò của muối khoáng đối với cơ thể
Trang 4- Gv: Y/c hs đọc thông tin và thảo luận
câu hỏi sau đây:
(?) Sự tạo thành nước tiểu diễn ra ở đâu?
(?) Thực chất của quá trình tạo thành
nước tiểu là gì?
(?) Mô tả đường đi của nước tiểu?
(?) Tại sao sự tạo thành nước tiểu ở các
đơn vị chức năng diễn ra liên tục nhưng
sự thải nước tiểu ra khỏi cơ thể chỉ xảy
ra vào những lúc nhất định, có sự khác
nhau đó là do đâu?
- Gv: Cần nhấn mạnh: Khi nước tiểu
chính được hình thành được dẫn xuống
bể thận rồi theo ống dẫn nước tiểu xuống
bóng đái Nếu nước tiểu trong bóng đái
đạt tới 200ml, đủ áp lực và cảm giác
buồn đi tiểu tiếp theo cơ vòng ở ống đái
mở ra phối hợp với cơ vòng bóng đái và
cơ bụng giúp nước tiểu thải ra ngoài
II/ Bài tiết nước tiểu:
- HS: Tự thu thập thông tin trong SGK
- HS: Diễn ra ở các đơn vị chức năng của thận (gồm 2 quả thận với khoảng 2 triệu đơn vị chức năng)
- HS: Thực chất quá trình tạo thành nước tiểu là lọc máu và thải chất cặn
bã, chất độc, chất thừa ra khỏi cơ thể
- HS: Nước tiểu chính thức → bể thận
→ Ống dẫn nước tiểu → tích trữ ở bóng đái → ống đái → ngoài
- HS: Vì do máu luôn tuần hoàn liên tục qua cầu thận, nên nước tiểu được hình thành liên tục
Nhưng nước tiểu chỉ đươc thải ra ngoài cơ thể khi lượng nước tiểu trong bóng đánh lên tới 200ml
- Nước tiểu chính thức đỗ vào bể thận, qua ống dẫn nước tiểu xuống tích trữ ở bóng đái, rồi được thải ra ngoài nhờ hoạt động của cơ vòng ống đái, cơ bóng đáy và cơ bụng.
Trang 5bàng quang, viêm bể thận, viêm cầu
thận, nang cầu thận, suy thận mạn ∏ suy
thận toàn bộ… nguyên nhân và hậu quả
+ Có nhiều nguyên nhân khác nhau: Do
VK gây viêm các cơ quan khác như tai,
mũi, họng rồi gián tiếp gây viêm cầu
thận; Do các tế bào ở ống thận thiếu oxi,
do làm việc quá sức; Hoặc cơ thể bị
nhiễm độc; Do vi khuẩn theo đường bài
tiết nước tiểu đi lên gây ra
+ Hậu quả có thể dẫn tới suy thận toàn
bộ
+ Từ những nội dung trên gd hs ý thức
giữ gìn và bảo vệ hệ bài tiết nước tiểu
- Từ 1992 đến nay Việt Nam đã ghép
thận được khoảng 600 bệnh nhân
- Theo thống kê, cả nước có khoảng
6.000 người suy thận mạn cần được ghép
thận, 300.000 người bị mù lòa vì các
bệnh lý giác mạc cần được ghép giác
mạc…
- Còn theo số liệu điều tra sơ bộ mới
được thực hiện tại 5 bệnh viện lớn ở Hà
Nội, trong số 4.143 người bệnh cần phải
ghép tạng
trên thế giới đã được thực hiện thành công tại (Mỹ)
- Ở Việt Nam, ngày 4/6/1992, ca ghép thận đầu tiên của nước ta được tiến hành thành công tại Bệnh viện 103- Học viện Quân y Sau đó, tháng 12/1992, Bệnh viện Chợ Rẫy (TP Hồ Chí Minh)
- Tiếp sau đó, nhiều bệnh viện đã triển khai và thực hiện thành công ghép thận Đó là: Bệnh viện Trung ương Huế vào tháng 7/2001; Bệnh viện Nhân dân Gia định vào tháng 1/2002; Bệnh viện Nhân dân 115 vào tháng 2/2004; Bệnh viện Nhi đồng II tháng 6/2004); Bệnh viện Bạch Mai tháng 11/2005; Bệnh viện Đa khoa TP Đà Nẵng tháng 3/2006; Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang tháng 3/2007
Trang 6- Trình bày quá trình tạo thành nước tiểu ở các đơn vị chức năng của thận?
- Thành phần nước tiểu đầu khác với máu ở điểm nào?
- Mô tả đường đi của nước tiểu?
- Vì sao sự tạo thành nước tiểu diễn ra liên tục mà sự bài tiết nước tiểu lại gián đọan?
Bảng so sánh nước tiểu đầu và nước tiểu chính thức
- Nồng độ các chât hòa tan
- Chất độc chất cặn bã
- Chất dinh dưỡng
- Học thuộc bài, trả lời các câu hỏi 1, 2, 3, trang 127
- Xem trước nội dung bài 40, kẽ bảng 40 vào vở bài tập