- Lặp cụm từ "Thầy thì sờ" có tác dụng nhấn mạnh cách xem bất thường của các thầy bói.. Khi đưa ra các nhận định về voi của 5 thầy bói, tác giả dân gian đã dùng biện pháp nghệ thuật gì.
Trang 1Ngày soạn: 03/11 / 2018
Ngày giảng: 06/11/2018
Tiết 39:
Văn bản: THẦY BÓI XEM VOI (Truyện ngụ ngôn)
I Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: HS hiểu được nội dung, ý nghĩa và một số nét nghệ thuật đặc sắc
của truyện
2 Kĩ năng: Biết liên hệ truyện với những tình huống hoàn cảnh thực tế
3 Thái độ: Qua ý nghĩa câu truyện rút ra bài học cho bản thân.
4 Định hướng phát triển năng lực
- Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ, chia sẻ những cảm nhận cá nhân về cách cảm
nhận một văn bản ngụ ngôn
- Tư duy: Suy nghĩ, lựa chọn cách kể.
- KN nhận thức: Nắm được nội dung, ý nghĩa của truyện.
II Chuẩn bị:
1 Học sinh: Chuẩn bị bài
2 Giáo viên: Kế hoạch dạy học, tài liệu liên quan.
III Tổ chức các hoạt động dạy và học:
1 Ổn định: 1 phút
2 Kiểm tra: (3 phút)? KT sự chuẩn bị của trò
? Nêu ý nghĩa của truyện "Ếch ngồi đáy giếng" ?
Truyện ngụ ngôn là loại truyện dân gian được mọi người ưa thích không chỉở cốt truyện hài hước, dí dỏm mà hơn cả là nội dung giáo huấn sâu sắc, cách răn dạy
rất tự nhiên, độc đáo Truyện “ Ếch ngồi đáy giếng” khuyên chúng ta phải cố
gắng mở rộng tầm hiểu biết của mình, không được chủ quan, kiêu ngạo
3 Bài mới: GV giới thiệu và nhắc nhở học sinh khi làm bài.
Trang 2Hoạt động 1: Khởi động
- Thời gian: 3 phút
GV Cho học sinh xem đoạn trích trong vở kịch "Gieo quẻ đầu năm"
GV: Chúng ta vừa được xem một đoạn trích trong vở kịch "Gieo quẻ đầu năm" của nghệ sĩ Hoài Linh Em hãy cho biết nghệ sĩ Hoài Linh trong vai nhân vật gì?
(Thầy bói)
? Em hiểu thế nào là thầy bói?
=> GV dẫn vào bài: Thầy bói là người làm nghề chuyên đoán những việc lành dữ cho người khác Vậy họ có cái nhìn như thế nào về sự vật, sự việc? Liệu rằng những phán đoán của họ về sự vật, sự việc có đúng với thực tế hay không? Bài học ngày hôm nay
sẽ giúp các em hiểu rõ hơn vấn đề này Tiết 39 "Thầy bói xem voi"
Hoạt động 2: Hoạt động hình thành kiến thức
- Thời gian: 25 phút
GV hướng dẫn HS đọc: giọng
chậm, rõ ràng, giọng mỗi thầy bói
khác nhau nhưng thầy nào cũng quả
quyết tự tin
- GV gọi học sinh đọc phân vai
- GV yêu cầu học sinh kể tóm tắt
truyện
- GV gọi HS đọc 1, 2 chú thích
GV chiếu tranh minh họa
? Truyện có thể được chia làm mấy
phần?
+ Phần 1: “đầu-> sờ đuôi” Các thầy
bói xem voi
- Lắng nghe
- Đọc và nhận xét
- HĐ cá nhân
- HĐ cá nhân
I Tìm hiểu chung
1 Đọc văn bản:
2.Tìm hiểu chú thích (sgk)
3 Bố cục:
- Phần 1: Từ đầu->" sờ đuôi"
- Phần 2: Tiếp->"chổi sể cùn"
- Phần 3: Còn lại
Trang 3+ Phần 2: “tiếp-> sể cùn” Các thầy
phán về voi
+ Phần 3: Còn lại Hậu quả của việc
xem và phán về voi
? Các ông thầy bói xem voi ở đây
đều có chung đặc điểm nào?
- Đều mù Chưa biết hình thù của
voi muốn xem voi
? Các thầy nảy ra ý định xem voi
trong hoàn cảnh nào?
- Ế hàng ngồi tán gẫu - Có voi
đi qua
GV: Ngay từ đầu việc xem voi của
các thầy bói đã chứa sẵn những dấu
hiệu bất thường Mù mà lại muốn
xem voi Xem voi chẳng qua vui
chuyện tán gẫu, chứ k có ý định
nghiêm túc Vây:
? Các thầy bói đã xem voi bằng
cách nào?
Sờ vòi, sờ ngà, sờ tai, sờ chân, sờ
đuôi
? Cách xem voi của các thầy bói có
điều gì khác thường ?
? Em có nhận xét gì về từ ngữ
trong câu: "Thầy thì sờ vòi, thầy
thì sờ ngà, thầy thì sờ tai, thầy thì
sờ chân, thầy thì sờ đuôi"?
- Lặp cụm từ "Thầy thì sờ" có tác
dụng nhấn mạnh cách xem bất
thường của các thầy bói
Chuyển ý: Cả năm thầy đều rất
- HĐ cá nhân
- HĐ cá nhân
- HĐ cá nhân
- HĐ cá nhân
- HĐ cá nhân
II Đọc - hiểu văn bản:
1 Các thầy bói xem voi.
- Sờ bằng tay, mỗi thầy chỉ sờ được một bộ phận của voi
=> Cách xem không bình thường
Trang 4phấn khởi vì đã thỏa mãn, đã "xem"
được con voi (thực chất là sờ được).
Hơn nữa, từng thầy, ai cũng được
"xem" tận tay, sờ tận nơi, cụ thể, rõ
ràng Vậy thì các thầy phán về voi
ra sao Ta chuyển sang phần 2?
- GV hướng dẫn HS hoạt động
nhóm trong vòng 3 phút trả lời câu
hỏi :
? Sau khi sờ tận tay các thầy bói
phán về voi như thế nào?
TL:
- Thầy sờ vòi ->
- Thầy sờ ngà ->
- Thầy sờ tai ->
- Thầy sờ chân ->
- Thầy sờ đuôi ->
- GV gọi đại diện nhóm trình bày,
nhận xét và chiếu đáp án
H Khi đưa ra các nhận định về voi
của 5 thầy bói, tác giả dân gian đã
dùng biện pháp nghệ thuật gì? Tác
dụng?
TL: Dùng từ láy, phép so sánh, -> sự
vật trở nên cụ thể, sinh động, nhằm
nhấn mạnh cách phán về voi của các
thầy
GV: Cả năm thầy đều đưa ra các
nhận định trái ngược nhau Dân gian
có câu: "Trăm nghe không bằng một
thấy/ Trăm thấy không bằng một
sờ." Vậy:
? Tại sao năm thầy bói đã sờ tận
tay vào con voi mà lại có ý kiến trái
ngược nhau về nó Họ đã đúng ở
HĐ nhóm điền vào phiếu học tập
- HĐ cá nhân
- Thảo luận cặp đôi
2 Các thầy bói phán về voi
Trang 5chỗ nào, sai ở chỗ nào ?
TL: Cả năm thầy đều đúng, nhưng
chỉ đúng với từng bộ phận của cơ
thể con voi Sai lầm của cả năm thầy
là ai cũng chỉ sờ được một bộ phận
của voi mà đã vội kết luận về toàn
bộ hình dáng của voi Hình dáng
con voi thực sự là tổng hợp những
nhận xét của cả năm thầy.
?Như vậy năm thầy bói đã đưa ra
nhận định của mình về con voi
theo cách nào ?
GV: Truyện không nhằm nói cái mù
thể chất mà muốn nói đến cái mù về
nhận thức và cái mù về phương
pháp nhận thức của các thầy bói
Nhận thức đã sai nhưng thái độ của
các thầy bói khiến nhận thức của họ
càng sai hơn
? Thái độ đó biểu hiện qua các từ
ngữ nào trong lời nói của các
thầy?
- “Tưởng thế nào hóa ra"
- “Không phải, "
- “Đâu có! "
- “ Ai bảo! ”
- "Không đúng "Chính nó "
? Các từ ngữ này thể hiện thái độ
gì của các thầy khi phán về voi?
TL: Bác bỏ ý kiến của người khác
và khẳng định chỉ có mình đúng Đó
là thái độ chủ quan sai lầm
Chuyển ý: Không còn là cuộc bàn
luận vui vẻ nữa mà đã biến thành
cuộc khẩu chiến gay gắt, bất phân
- HĐ cá nhân
- HĐ cá nhân
- HĐ cá nhân
- Dùng bộ phận để nói toàn thể
-> Nhận xét chủ quan, phiến diện.
=> Thái độ chủ quan sai lầm
3 Hậu quả của việc xem voi
Trang 6thắng bại, kết cục sự việc sẽ ra sao?
Chúng ta chuyển sang mục 3.
GV: Cả năm thầy đều ra sức khẳng
định cảm nhận của mình về con voi
đúng và nhất định không ông nào
chấp nhận lí lẽ của ông nào
?Từ những nhận thức sai lầm này
dẫn đến hậu quả gì?
- Các thầy bói xô xát, đánh nhau
toác đầu chảy máu
- Không tìm ra hình thù con voi
* GV: Dùng lời không xong tất
nhiên cuộc họp phải đi dến tan vỡ
sau cuộc đánh nhau dùng thượng
cẳng chân, hạ cẳng tay để áp đặt
chân lý do mình khám phá ra
Truyện đã tạo ra tiếng cười chế giễu
nhẹ nhàng mà thâm thúy về cách
nhìn nhận các sự vật của các thầy
bói Những ông thầy bói luôn tự
xưng mình là những nhà thông thái,
biết trước tương lai, nhìn rõ về quá
khứ Nhưng thực chất chỉ là lừa bip,
dối trá gạt người để kiếm lợi mà
thôi Trong ca dao cũng đã có rất
nhiều bài ca phê phán thầy bói hết
sức thú vị như:
" Chập chập rồi lại cheng cheng
Cơm gà trống thiến để riêng cho
thầy
Đơm xôi thì đơm cho đầy
Đừng đơm vơi đĩa thánh thầy mất
thiêng."
? Qua câu chuyện này chúng ta
rút ra bài học gì?
- HĐ cá nhân
- HĐ cá nhân
và phán về voi
- Các thầy bói xô xát, đánh nhau toác đầu chảy máu
- Không tìm ra hình thù con voi
=> Bài học: - Muốn hiểu biết
sự vật, sự việc phải xem xét chúng một cách toàn diện
Trang 7? Truyện "Thầy bói xem voi" sử
dụng những nghệ thuật gì?
- GV chiếu những nét nghệ thuật cơ
bản của truyện
? Với những nghệ thuật ấy, truyện
có ngụ ý gì ?
- GV chiếu nội dung
HĐ cá nhân
- HĐ cá nhân
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật
Cách nói bằng ngụ ngôn, cách giáo huấn
tự nhiên, sâu sắc:
- Dựng đối thoại, tạo nên tiếng cười hài hước kín đáo
- Nghệ thuật phóng đại
2 Nội dung
- chế giễu cách xem và phán
về voi của 5 ông thầy bói
- Khuyên người ta muốn hiểu đúng sự vật thì phải xem xét toàn diện sự vật đó
- Không nên bảo thủ phải biết lắng nghe ý kiến của người khác
* Ghi nhớ (SGK/ Tr.103) Hoạt động 3: Luyện tập
- Thời gian: 4 phút
Bài 1: Chọn ý nghĩa đúng cho
truyện ngụ ngôn Thầy bói xem
voi
A Muốn kết luận đúng về sự vật
cần xem xét nó một cách toàn
diện
B Phải có cách xem xét sự vật
phù hợp với sự vật đó và phù hợp
với mục đích xem xét
C Phải không ngừng học tập, trau
- HĐ cá nhân
IV Luyện tập Bài 1:
- Đáp án D
Trang 8dồi nhận thức và có phương pháp
nhận thức đúng
D Cả A, B, và C
-> Đáp án D
Bài 2: Những tình huống nào
ứng với câu thành ngữ “thầy bói
xem voi” ?
A Cô ấy có mái tóc đẹp, bạn kết
luận cô ấy đẹp
B Một lần em không vâng lời mẹ,
mẹ buồn và trách em
C Bạn An chỉ vi phạm một lần
không soạn bài, lớp trưởng cho
rằng bạn ấy học yếu
D Bạn em hát không hay, cô giáo
nói rằng bạn ấy không có năng
khiếu về ca hát
=> Đáp án A,C
- Đáp án A, C
Hoạt động 4: Vận dụng
- Thời gian: 5 phút
Em hãy chỉ ra những điểm giống
nhau và khác nhau giữa hai truyện
“Ếch ngồi đáy giếng” và “Thầy
bói xem voi” ?
- HĐ cặp đôi
Hoạt động 5: Tìm tòi, mở rộng
- Thời gian: 5 phút
Trang 9GV kể cho học sinh nghe câu chuyện
"Bữa cơm của Khổng Tử"
- Xem video về bài hát "5 ông mù đi
xem voi"
- Dặn dò học sinh về nhà học bài,
chuẩn bị bài mới
- Hoạt động cá nhân, theo dõi video
D.RÚT KINH NGHIỆM: