Mục tiêu a.Kiến thức: Nhận biết một số đặc điểm của bộ xương chim thích nghi với đời sống bay lượn.. Xác định được các cơ quan tuần hoàn, hô hấp, tiêu hoá, bài tiết và sinh sản trên mẫu
Trang 1Bài 42 - THỰC HÀNH QUAN SÁT MẪU MỔ, BỘ XƯƠNG CHIM BỒ CÂU
1 Mục tiêu
a.Kiến thức: Nhận biết một số đặc điểm của bộ xương chim thích nghi với đời sống bay lượn Xác định được các cơ quan tuần hoàn, hô hấp, tiêu hoá, bài tiết và sinh sản trên mẫu mổ chim bồ câu
b.Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng quan sát trình bày trên tranh, trên mẫu, so sánh, phân tích, làm việc theo nhóm
c.Thái độ: Giáo dục ý thức tìm hiểu kiến thức, thái độ nghiêm túc, tỉ mỉ
2 Chuẩn bị:
a GV: - Mẫu mổ chim bồ câu đã gỡ nội quan
- Bộ xương và cấu tạo trong của chim
- Tranh bộ xương và cấu tạo trong của chim
b HS: - Nghiên cứu nội dung bài mới.
- Chuẩn bị mẫu chim theo nhóm (nếu có)
3.Tiến trình bài dạy
a.Kiểm tra bài cũ: (5’)
* Câu hỏi:
? Trình bày những đặc điểm cấu tạo ngoài của chim bồ câu thích nghi với đời sống bay lượn?
* Đáp án:
- Thân: Hình thoi → Giảm sức cản không khí khi bay
- Chi trước: Cánh chim → Quạt gió (động lực của sự bay), cản không khí khi hạ cánh
- Chi sau: Có 3 ngón trước, 1 ngón sau → Giúp chim bám chặt vào cành cây và
Trang 2khi hạ cánh.
- Lông ống: Có các sợi lông làm thành phiến mỏng → Làm cho cánh chim khi
giang ra tạo nên một diện tích rộng
- Lông tơ: Có các sợi lông mảnh làm thành chùm lông xốp → Giữ nhiệt, làm cơ
thể nhẹ
- Mỏ: Mỏ sừng bao lấy hàm không có răng → Làm đầu chim nhẹ
- Cổ: Dài, khớp đầu với thân → Phát huy tác dụng của giác quan, bắt mồi, rỉa
lông
* Nêu vấn đề: (1’)
- Cấu tạo trong của chim bồ câu thích nghi với sự bay ntn? N/cứu bài →
b.Dạy bài mới:
12’
* Đặc điểm bộ xương của chim thích nghi
với sự bay ntn? Có gì khác với thằn lằn?
→
- Yêu cầu HS quan sát bộ xương đối
chiếu với hình 42.1 SGK → Nhận biết
các thành phần của bộ xương (1’)
- Treo tranh câm: Gọi 1 em ghi chú thích,
lớp nhận xét, bổ sung
? Tìm đặc điểm bộ xương chim bồ câu
giống thằn lằn?
? Tìm đặc điểm bộ xương chim bồ câu
khác thằn lằn? Ý nghĩa của những đặc
điểm khác đó trong đời sống của chim bồ
I Quan sát bộ xương chim bồ câu:
- Quan sát bộ xương chim, đọc chú thích hình 42.1 → Xác định các thành phần của bộ xương
- Bộ xương gồm 3 phần (tương tự thằn lằn
- Khác: Giúp chim thích nghi với sự bay
Trang 3câu ?
- Gọi 1 HS trình bày trên tranh:
? Nêu các đặc điểm bộ xương thích nghi
với sự bay?
* Các nội quan khác có đặc điểm cấu tạo
ntn? →
- Yêu cầu HS quan sát H.42.2 SGK →
xác định vị trí các hệ cơ quan, thành phần
cấu tạo, vị trí các bộ phận(1’)
? Gọi đại diện ghi chú các bộ phận lên
tranh câm Lớp nhận xét, bổ sung
- Cho HS quan sát mẫu mổ → Nhận biết
các hệ cơ quan và thành phần cấu tạo của
từng hệ → Thảo luận nhóm hoàn thành
bảng Tr.139 SGK (5’)
thể hiện ở:
+ Chi trước → cánh + Xương mỏ ác phát triển là nơi bám của cơ ngực – cơ vận động cánh + Xương đai hông gắn với đốt sống lưng → Tạo thành khối vững chắc + Bộ xương xốp, nhẹ
- Đốt sống cổ khớp kiểu yên ngựa → Cử động linh hoạt, rõ nhất ở động tác rỉa lông
- Cách sắp xếp của X.chi sau, X.đùi rỗng không chứa tuỷ mà chứa túi khí → Chim thích nghi với sự bay
II Quan sát các nội quan trên mẫu mổ
- Quan sát hình, đọc chú thích → ghi nhớ
vị trí các hệ cơ quan
- Đại diện ghi chú các bộ phận lên tranh câm Lớp nhận xét, bổ sung
- Nhận biết các hệ cơ quan trên mẫu mổ
Trang 4- Kẻ bảng gọi đại diện nhóm lên chữa bài,
các nhóm khác nhận xét, bổ sung
- Nhận xét, chốt lại bằng đáp án đúng,
cho điểm nhóm có kết quả tốt
Thảo luận nhóm → hoàn chỉnh bảng
- Đại diện nhóm lên hoàn thành bảng → các nhóm khác nhận xét bổ sung
- Hệ tiêu hoá
- Hệ hô hấp
- Hệ tuần hoàn
- Hệ bài tiết
- Ống tiêu hoá và tuyến tiêu hoá
- Khí quản, phổi, túi khí
- Tim, hệ mạch
- Thận, xoang huyệt
- Qua bảng cho HS thảo luận:
+ Các hệ cơ quan ở chim bồ câu có gì
khác so với thằn lằn?
- Các nhóm thảo luận → nêu được: + Tiêu hoá: thực quản có diều, dạ dày gồm dạ dày cơ và dạ dày tuyến
+ Hô hấp: Có túi khí thông với phổi
c Củng cố - Luyện tập (5’)
- Gọi 2 HS: 1 em trình bày trên mẫu mổ, 1 em xác định trên tranh vẽ (vị trí các hệ
cơ quan của chim bồ câu)
- GV nhận xét tinh thần thái độ học tập của các nhóm
- Kết quả bảng tr.139 SGK sẽ là kết quả tường trình, trên cơ sở đó GV cho điểm
- Cho các nhóm thu dọn vệ sinh
Trang 5d.Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (2’)
- Vẽ H.42.2 vào vở, hoàn thiện bài thu hoạch (nếu chưa xong)
- Nghiên cứu tiết 45: Kẻ bảng Tr 142 SGK vào vở bài tập Xem lại bài cấu tạo trong của bò sát