HỌC tập và làm THEO PHONG CÁCH tư DUY của hồ CHÍ MINH

Nội dung, biện pháp đẩy mạnh học tập và làm theo phong cách tư duy của Hồ Chí Minh trong quân đội giai đoạn hiện nay a Đẩy mạnh việc học tập, nâng cao nhận thức phong cách tư duy của Hồ

Trang 1

Chuyên đề 1 HỌC TẬP VÀ LÀM THEO PHONG CÁCH TƯ DUY CỦA HỒ CHÍ MINH

Trang 2

LỜI NÓI ĐẦU

Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Hồ Chí Minh

là yêu cầu khách quan, có ý nghĩa quan trọng trong công tác xây dựng, chỉnhđốn Đảng ta hiện nay Học tập và làm theo phong cách tư duy của Hồ Chí Minhgắn với việc thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XII của Đảng, Nghị quyết Đạihội Đảng bộ Quân đội lần thứ X, Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15 tháng 5 năm

2016 của Bộ Chính trị, Chỉ thị số 87- CT/QUTW ngày 8 tháng 7 năm 2016 của

Thường vụ Quân ủy Trung ương Mỗi cán bộ, đảng viên và quần chúng cần phảithường xuyên tu dưỡng, rèn luyện phong cách tư duy, nâng cao bản lĩnh chínhtrị, đạo đức cách mạng, năng lực, phương pháp, tác phong công tác, hoàn thànhtốt mọi nhiệm vụ trên cương vị, chức trách của mình, góp phần xây dựng Quânđội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổquốc Việt Nam trong tình hình mới

2

Trang 3

NỘI DUNG

I PHONG CÁCH TƯ DUY CỦA HỒ CHÍ MINH

1 Khái niệm phong cách tư duy và phong cách tư duy của Hồ Chí Minh

a) Khái niệm phong cách tư duy

* Khái niệm phong cách

Phong cách có nhiều cách hiểu khác nhau, song mang tính hệ thống, tươngđối ổn định, là đặc điểm riêng, độc đáo, trong nhận thức và trong hoạt động thực

tiễn của con người Phong cách là những hoạt động có ý thức, được rèn luyện

thành nền nếp, tương đối ổn định của một người, một lớp người, hay một cộng đồng người, tạo nên sự khác biệt, có giá trị xã hội, được biểu hiện trong cuộc sống của con người

Phong cách gắn liền với đời sống của con người, có quan hệ chặt chẽ vớithói quen, tập quán, truyền thống, văn hóa, chịu sự tác động bởi hoàn cảnh sốngcủa chính con người Phong cách, một biểu hiện cụ thể của đạo đức, song phongcách không phải là đạo đức, không đồng nhất phong cách với đạo đức của conngười Phong cách mang dấu ấn cá nhân rõ nét, bị chi phối bởi phong cách củatập thể, phong cách cộng đồng, đồng thời cũng tác động trở lại phong cách tập thể

tù, đảng viên Đảng Cộng sản, nhà ngoại giao, Chủ tịch Đảng, Chủ tịch Nước….Phong cách Hồ Chí Minh tiêu biểu cho phong cách của một nhà cách mạngchuyên nghiệp, luôn gần gũi với nhân dân Người tự nhận “tôi là một người cáchmạng chân chính”1

Phong cách Hồ Chí Minh là tài sản quý giá của dân tộc và nhân loại, biểuhiện trong hoạt động sống hằng ngày của Người, như: phong cách tư duy, phongcách làm việc, phong cách ứng xử, phong cách sinh hoạt Trong hệ thống phongcách Hồ Chí Minh, phong cách tư duy giữ vị trí đặc biệt quan trọng, chi phối cácphong cách khác

* Khái niệm phong cách tư duy

Tư duy là cách nghĩ, quá trình nhận thức thực tiễn trong bộ óc con người,thông qua các thao tác như: quan sát, phân tích, so sánh, đối chiếu, tổng hợp,khái quát, trừu tượng hóa, tìm ra bản chất, quy luật của sự vật hiện tượng

1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc guia, Hà Nội, 2011, tập 15, tr.587.

3

Trang 4

Có thể nói, tư duy là quá trình phản ánh hiện thực khách quan thông qualăng kính chủ quan của con người, đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừutượng, quá trình tư duy hình thành các quan điểm, luận điểm, tư tưởng Kết quả

tư duy được biểu hiện ở ngôn ngữ, do đó tư duy bao giờ cũng gắn với ngôn ngữ,

sự diễn đạt lủng củng, không phù hợp của ngôn ngữ, phản ánh quá trình tư duychưa hoàn thiện, chưa khoa học Muốn đạt tới tư duy đúng đắn, khoa học, cần

phải có nhiều nguồn thông tin, tư liệu mới, phong phú, chính xác, đồng thời

có phương pháp tư duy lôgíc và phù hợp với điều kiện lịch sử

Như vậy, phong cách tư duy là cách nghĩ, quá trình nhận thức hiện thực

khách quan trong bộ óc con người, mang đặc điểm riêng, tương đối ổn định, có giá trị xã hội, được biểu hiện trong cuộc sống của con người

Phong cách tư duy mang đặc điểm riêng của chủ thể tư duy, có tính

hệ thống, tương đối ổn định, trên cơ sở thực hiện một phương pháp tư duynhất định

Trong phong cách tư duy có sự thống nhất giữa phương pháp, nội dung vàkết quả tư duy Quá trình tư duy, chủ thể thực hiện những phương pháp, nộidung và đạt được kết quả nhất định, nên phong cách tư duy là sự thống nhất giữacác yếu tố như cách thức, nội dung và kết quả tư duy

b) Khái niệm phong cách tư duy của Hồ Chí Minh

Phong cách tư duy Hồ Chí Minh là một chỉnh thể phát triển lôgíc, thể hiệntrong cuộc sống hằng ngày của Người Kết quả phong cách tư duy Hồ Chí Minhđược biểu hiện ra bằng các luận điểm, quan điểm, tư tưởng, thông qua các bàinói, bài viết, các tác phẩm, cũng như trong hoạt động thực tiễn của Người Có

thể hiểu phong cách tư duy Hồ Chí Minh là những nguyên tắc, lề lối, tương đối

ổn định, có tính cách mạng, khoa học và mang màu sắc riêng trong cách nghĩ của Bác được thể hiện ở các luận điểm, quan điểm, tư tưởng, lề lối làm việc và hành động thực tiễn của Người, có giá trị to lớn đối với cách mạng Việt Nam.

Khái niệm phong cách tư duy Hồ Chí Minh cho thấy đây là những nguyêntắc, được lặp đi, lặp lại, mang tính độc lập, tự chủ, sáng tạo, lý luận thống nhấtvới thực tiễn, cụ thể và thiết thực, kiên định và linh hoạt, có đặc điểm riêng, manggiá trị sâu sắc đối với cách mạng Việt Nam Phong cách tư duy Hồ Chí Minhhình thành trên cơ sở kế thừa truyền thống tốt đẹp của gia đình, quê hương

và dân tộc Việt Nam Trong đó, Người luôn chủ động nghiên cứu, tiếp thutruyền thống tốt đẹp của dân tộc, với phương châm:

“Dân ta phải biết sử ta,Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam.”1Phong cách tư duy Hồ Chí Minh là sự tiếp thu có chọn lọc những tinh hoavăn hóa phương Đông và phương Tây Thực tiễn cách mạng thế giới, thực tiễncách mạng Việt Nam, là điểm xuất phát, cơ sở khách quan hình thành phong

1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, tập 3, tr.255.

4

Trang 5

cách tư duy Hồ Chí Minh Phong cách tư duy Hồ Chí Minh ra đời và phát triển từnhững phẩm chất cá nhân tốt đẹp, như: sự thông minh, sáng tạo, tình cảm trongsáng và sâu sắc, ý chí, nghị lực kiên cường của Người.

Khái niệm phong cách tư duy Hồ Chí Minh đề cập đến những nguyên tắcchỉ đạo quá trình tư duy của Người Đặc điểm nổi bật trong phong cách tư duycủa Người là tính độc lập, tự chủ, sáng tạo, lý luận thống nhất với thực tiễn, thiếtthực và cụ thể, kiên định và linh hoạt Khi học tập, nghiên cứu phong cách tưduy Hồ Chí Minh cần phải phân biệt sự khác nhau giữa tư duy Hồ Chí Minh và

tư tưởng Hồ Chí Minh Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm, kết quả của quátrình tư duy Hồ Chí Minh, biểu hiện ở các quan điểm, luận điểm, đồng thờithông qua tư tưởng để tìm hiểu phong cách tư duy của Người

2 Những đặc điểm chủ yếu trong phong cách tư duy của Hồ Chí Minh

a) Phong cách tư duy của Hồ Chí Minh luôn độc lập, tự chủ, sáng tạo

Phong cách tư duy độc lập, tự chủ của Hồ Chí Minh là độc lập, tự chủ

trong suy nghĩ và hành động, trong mọi hoàn cảnh đều làm chủ bản thân, làmchủ công việc, luôn chịu trách nhiệm trước tập thể, trước nhân dân và đất nước

về công việc của mình Tính sáng tạo trong phong cách tư duy Hồ Chí Minh là

vận dụng đúng đắn quy luật chung, phù hợp với đặc điểm riêng, đặc thù, luôntìm tòi, đề xuất những cái mới, đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn đặt ra Cái mới, cáisáng tạo trong tư duy Hồ Chí Minh phù hợp với đặc điểm cách mạng Việt Nam,đồng thời phù hợp với quy luật phát triển của cách mạng thế giới Trong phongcách tư duy Người luôn đặt cách mạng Việt Nam trong mối quan hệ chặt chẽ,không tách rời với cách mạng thế giới

Nhờ phong cách tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo, Hồ Chí Minh luôn bám sátthực tiễn, hướng tầm nhìn ra thế giới, không ngừng nâng cao trình độ văn hóa, làmgiàu trí tuệ, bằng những kiến thức phong phú, sâu rộng, phát hiện ra quy luật, conđường, mục tiêu, lực lượng, phương pháp tiến hành cách mạng ở Việt Nam

Tính độc lập, tự chủ, sáng tạo trong phong cách tư duy Hồ Chí Minh có

mối quan hệ chặt chẽ với nhau, là điệu kiện của nhau Đây là tư duy không lệthuộc, không phụ thuộc, không bắt chước, theo đuôi, máy móc, đối lập với tưduy giáo điều, rập khuôn, không tính đến đặc điểm thực tiễn, điều kiện cụ thể,không biện chứng, phủ nhận sự phát triển và tiến bộ

Thực tiễn cách mạng Việt Nam, cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, đã chứngminh phong cách tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo của Hồ Chí Minh Trước khiNgười ra đi tìm đường cứu nước, các phong trào đấu tranh chống thực dân Phápxâm lược diễn ra sôi nổi, với tinh thần “Kẻ trước ngã, người sau đứng dậy”, tiêubiểu như: các phong trào khởi nghĩa hưởng ứng Chiếu Cần Vương, cuộc khởinghĩa của nông dân Yên Thế, các phong trào đấu tranh theo hệ tư tưởng tư sảncủa Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh Song do nhiều nguyên nhân, các phongtrào đấu tranh chống thực dân Pháp đều bị thất bại Hồ Chí Minh luôn trân trọng

và khâm phục tinh thần yêu nước của các chí sỹ đương thời, nhưng tìm hướng đi

5

Trang 6

khác về con đường cứu nước, cứu dân Từ phong cách tư duy độc lập, tự chủ,sáng tạo, Người đi về phương Tây, xem những gì đằng sau khẩu hiệu “Tự do,bình đẳng, bác ái”, xem các nước khác họ làm như thế nào để về giúp đồng bàomình Khi đến với lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, Người khẳng định “Muốn cứunước giải phóng dân tộc không có con đường nào khác là con đường cách mạng

vô sản” Đó là kết luận quan trọng của lòng yêu nước, thương dân, tính độc lập,

tự chủ, sáng tạo trong phong cách tư duy Hồ Chí Minh, không đi theo conđường của các nhà yêu nước trước đó, chọn hướng đi khác, tìm con đường cứunước đúng đắn cho nhân dân

Sau khi miền Bắc được giải phóng năm 1954, từ những đặc điểm riêng củađất nước, Hồ Chí Minh tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo, khi xác định con đườngxây dựng chủ nghĩa xã hội, trong thời kỳ quá độ ở Việt Nam Người nói: “Takhông thể giống Liên Xô, vì Liên Xô có phong tục tập quán khác, có lịch sử địa

lý khác Đại hội đã chỉ cho ta thấy ta có thể đi con đường khác để tiến lên chủnghĩa xã hội”1 Đi lên chủ nghĩa xã hội từ một nước nông nghiệp lạc hậu, khôngqua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, vượt qua nhiều khó khăn, trở ngại, đòihỏi sự nỗ lực rất cao, phải tiến dần từng bước vững chắc, nên Người luôn ngănchặn, đấu tranh với những khuynh hướng chủ quan, nóng vội, gò ép bất chấpquy luật khách quan và yêu cầu “Phải thiết thực đi từng bước, phải tiến vữngchắc”2 Như vậy, sẽ khắc phục phần nào bệnh chủ quan, duy ý chí, nóng vội vềcon đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Phong cách tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo của Hồ Chí Minh biểu hiệntrên tất cả các nội dung trong đường lối cách mạng Việt Nam, như: tính chủđộng cách mạng vô sản ở thuộc địa, so với cách mạng vô sản ở chính quốc; nêucao nhiệm vụ giải phóng dân tộc, nhiệm vụ chống phong kiến được tiến hànhtừng bước; quy luật hình thành Đảng Cộng sản Việt Nam; cũng như xác địnhmục tiêu, lực lượng, phương pháp tiến hành cách mạng

Tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo, không có nghĩa là đóng cửa, khép kín,hay suy nghĩ thiển cận, giản đơn, chủ quan Độc lập, tự chủ, sáng tạo trong tưduy Hồ Chí Minh là trên nền tảng cách mạng, khoa học, tiếp thu chọn lọc những

tư tưởng tiến bộ phù hợp với dân tộc và điều kiện thực tế của đất nước

b) Phong cách tư duy của Hồ Chí Minh luôn thống nhất giữa lý luận và thực tiễn

Lý luận gắn với thực tiễn, quá trình tác động, chuyển hóa giữa lý luận vàthực tiễn là nội dung quan trọng trong phong cách tư duy Hồ Chí Minh Thựctiễn là toàn bộ hoạt động của con người, tạo ra những điều kiện cần thiết cho đờisống xã hội; lý luận là sự phản ánh thực tiễn sinh động, những kinh nghiệm, lýthuyết được rút ra từ hoạt động thực tiễn của con người

1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, tập 10, tr.391

6

Trang 7

Phong cách tư duy thống nhất giữa lý luận với thực tiễn của Hồ Chí Minhđược hình thành, phát triển trên cơ sở phép biện chứng duy vật chủ nghĩaMác -Lênin Người khẳng định mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn, học đi đôivới hành, nói và làm thống nhất với nhau Hồ Chí Minh xác định đúng đắn vaitrò của thực tiễn đối với lý luận, cũng như lý luận đối với thực tiễn Người nói:

“Thực hành sinh ra hiểu biết, hiểu biết tiến lên lý luận, lý luận lãnh đạothực hành”1

Thống nhất giữa lý luận với thực tiễn, một trong những phong cách tư duyđộc đáo, riêng biệt ở Hồ Chí Minh Đây cũng là phong cách tư duy vừa có lý,vừa có tình, tư duy đúng trước hết phải có lý, phù hợp với thực tế khách quan,chân lý của thời đại Hồ Chí Minh luôn phê phán, đấu tranh với lối tư duy rập khuôn,máy móc, khô cứng, duy lý, không có sức thuyết phục, trong tư duy phải “thấu lýđạt tình”

Tư duy Hồ Chí Minh luôn xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn, hình thànhnhững luận điểm, quan điểm, tư tưởng, giải quyết những vấn đề đặt ra đối vớicách mạng Việt Nam Do đó, có thể thấy phong cách tư duy Hồ Chí Minh điểnhình cho sự vận dụng phép biện chứng duy vật, lấy thực tiễn là cơ sở, điểm xuấtphát, tiêu chuẩn hàng đầu của lý luận

Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh vai trò quan trọng của lý luận, cũng nhưviệc học tập lý luận, thường xuyên nhắc nhở cán bộ, đảng viên tích cực học tập

và vận dụng sáng tạo lý luận, trên nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thựctiễn Người chỉ ra những biểu hiện giáo điều của đội ngũ cán bộ, đảng viên, đặcbiệt là của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý Hồ Chí Minh lên án việc tiếp thu lýluận theo kiểu thuộc lòng, từng câu, từng chữ và những người mắc

bệnh khinh lý luận, không thấy được vai trò của lý luận: “Không có lý luận

thì lúng túng như nhắm mắt mà đi”2 Đúng như Lênin từng khẳng định, không

có lý luận cách mạng thì cũng không có phong trào cách mạng, có một lý luậntiên phong dẫn đường, đảng mới có khả năng hoàn thành nhiệm vụ tiên phongcủa mình

Hồ Chí Minh khẳng định vai trò to lớn của lý luận chủ nghĩa Mác - Lêninđối với cách mạng nước ta, cái “cẩm nang thần kỳ”, kim chỉ nam cho mọi hànhđộng, con đường dẫn chúng ta tới thắng lợi cuối cùng, xây dựng thành công chủnghĩa xã hội ở Việt Nam

Người là lãnh tụ thiên tài, tiếp thu và vận dụng sáng tạo lý luận chủ nghĩaMác - Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam, trên tinh thần độc lập, tự chủ,sáng tạo, lý luận gắn với thực tiễn Người nắm chắc bản chất cách mạng, khoahọc của lý luận Mác - Lênin, vận dụng phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh thựctiễn của cách mạng Việt Nam, không rập khuôn, máy móc Theo Người tư duy

xa rời thực tiễn, điều kiện lịch sử cụ thể, hay tư duy kinh viện, lý luận suông, làlối tư duy sơ cứng phủ nhận sự tiến bộ và phát triển

7

Trang 8

c) Phong cách tư duy của Hồ Chí Minh có sự kế thừa và phát triển, cụ thể

và thiết thực

Hồ Chí Minh là một nhà cách mạng chân chính, tiêu biểu cho phong cách

tư duy kế thừa và phát triển, giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa quá khứ, hiệntại và tương lai Người tiếp thu có chọn lọc, phát triển những yếu tố tích cực,những hạt nhân hợp lý trong truyền thống dân tộc, tinh hoa văn hóa phươngĐông và phương Tây, lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, vận dụng sáng tạo vàothực tiễn cách mạng Việt Nam Người không sao chép, máy móc, cũng khôngphủ định một cách giản đơn, sạch trơn, mà có sự phân tích sâu sắc tìm ra yếu tốtích cực, phê phán những yếu tố tiêu cực, thủ cựu, làm giàu thêm vốn kiến thức vàhành trang của mình Với phong cách tư duy kế thừa và phát triển làm cho Hồ ChíMinh trở thành một nhà mác-xít chân chính, song cũng mang đặc điểm riêng củadân tộc, phù hợp với thực tiễn cách mạng Việt Nam

Phong cách tư duy kế thừa và phát triển, là trong tư duy luôn kế tiếp truyềnthống dân tộc Việt Nam hơn 4000 năm lịch sử, Người căn dặn cán bộ, chiến sĩ:

“Các vua Hùng đã có công dựng nước,Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”1

Hồ Chí Minh tiếp thu những hạt nhân hợp lý, yếu tố tích cực trong đạođức Nho giáo, đồng thời chỉ ra và phê phán những mặt tiêu cực, những yếu tốhạn chế của đạo đức cũ Người nói: “Đạo đức cũ như người đầu ngược xuốngđất chân chổng lên trời Đạo đức mới như người hai chân đứng vững được dướiđất, đầu ngửng lên trời”2 Vì vậy, không nên tuyệt đối hóa dấu ấn Nho giáo trongphong cách tư duy của Hồ Chí Minh

Sinh ra và lớn lên trong lòng dân tộc, chịu tác động sâu sắc phong cách tưduy của con người Việt Nam, Hồ Chí Minh là tiêu biểu của phong cách tư duy

cụ thể và thiết thực Đặc điểm này được thể hiện thông qua các tác phẩm, cácbài viết, bài nói, những luận điểm, quan điểm, tư tưởng của Hồ Chí Minh Phongcách tư duy cụ thể và thiết thực biểu hiện ngay ở phong cách làm việc, phongcách diễn đạt, phong cách sinh hoạt của Người

Trong giáo dục và rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên, Hồ Chí Minh yêucầu cán bộ, đảng viên của Đảng phải bằng hoạt động thiết thực, những hànhđộng cụ thể, góp phần giành và giữ vững nền độc lập dân tộc, nâng cao đời sốngvật chất, tinh thần cho nhân dân, xây dựng đất nước giàu và mạnh, chứ khôngphải tư duy chung chung, trừu tượng, xa rời điều kiện thực tiễn

Từ phong cách tư duy cụ thể và thiết thực, năm 1946, nhằm bảo vệ chính

quyền non trẻ, Người chỉ ra nhiệm vụ của cách mạng là “diệt giặc đói, diệt giặc

dốt, diệt giặc ngoại xâm” Thi đua vì lợi ích của nhân dân và của đất nước, thi

đua không chỉ lấy thành tích mà quên mất lợi ích thiết thực của người dân, phải

“ích nước và lợi dân”

1Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, tập 9, tr.59

2Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, tập 7, tr.220

8

Trang 9

d) Phong cách tư duy của Hồ Chí Minh kiên định và linh hoạt

Kiên định và linh hoạt là đặc điểm nổi bật trong phong cách tư duy

Hồ Chí Minh, cũng là nghệ thuật chỉ đạo cách mạng, với sách lược linh hoạt,mềm dẻo, song kiên định mục tiêu chiến lược đặt ra Phong cách tư duy kiênđịnh và linh hoạt, còn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ quá trình đấu tranh cáchmạng của Hồ Chí Minh, đòi hỏi vận dụng sáng tạo, phù hợp yêu cầu với thựctiễn trong từng thời kỳ lịch sử

Hồ Chí Minh cho rằng phải kiên định con đường cách mạng vô sản, mụctiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kiên định với vai trò lãnh đạocủa Đảng Người nói: “Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân lao động lên trên,lên trước lợi ích riêng của cá nhân mình Hết lòng hết sức phục vụ nhân dân VìĐảng, vì dân mà đấu tranh quên mình, gương mẫu trong mọi việc”1

Kiên định con đường cách mạng vô sản, mục tiêu độc lập dân tộc gắn liềnvới chủ nghĩa xã hội, vai trò lãnh đạo của Đảng, biểu hiện trong bất cứ khônggian, thời gian, mọi suy nghĩ, hành động của người cách mạng

Tư duy năng động, linh hoạt, mềm dẻo, tùy hoàn cảnh cụ thể vận dụngnhững hình thức, phương pháp phù hợp với chức trách, nhiệm vụ được giao, tìmtòi, đổi mới nội dung, phương pháp theo hướng nâng cao hiệu quả công việc

Hồ Chí Minh luôn giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa kiên định và linhhoạt, uyển chuyển trong phương pháp, song không xa rời nguyên tắc, khôngcứng nhắc, dập khuôn máy móc

Ngày 31 tháng 5 năm 1946, trước khi sang Paris làm thượng khách củaChính phủ Pháp, Người căn dặn Cụ Huỳnh Thúc Kháng, quyền Chủ tịchNước cần phải: “Dĩ bất biến ứng vạn biến” Tư duy “Dĩ bất biến ứng vạnbiến”, là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tính nguyên tắc, sự kiên định, vữngchắc về mục tiêu chiến lược, đồng thời linh hoạt trong sách lược, phươngpháp đấu tranh

Trong xây dựng chủ nghĩa xã hội, theo Người mục tiêu chiến lược là bất

di bất dịch, nhưng tùy hoàn cảnh cụ thể của đất nước, tùy từng giai đoạn lịch sử,

đề ra sách lược phù hợp, linh hoạt đưa cách mạng đi lên

Phong cách tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo; lý luận gắn với thực tiễn; kếthừa và phát triển, cụ thể và thiết thực; kiên định và linh hoạt của Hồ Chí Minh,

có mối quan hệ chặt chẽ, không tách rời nhau, là phong cách tư duy biện chứng,khoa học, có ý nghĩa sâu sắc đối với cách mạng Việt Nam

II ĐẨY MẠNH HỌC TẬP VÀ LÀM THEO PHONG CÁCH TƯ DUY CỦA HỒ CHÍ MINH TRONG QUÂN ĐỘI GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

1 Sự cần thiết đẩy mạnh học tập và làm theo phong cách tư duy của

Hồ Chí Minh trong quân đội giai đoạn hiện nay

9

Trang 10

Phong cách tư duy của Hồ Chí Minh có ý nghĩa quan trọng đối với cáchmạng Việt Nam, trong đấu tranh giành và giữ vững nền độc lập dân tộc, cũng nhưtrong công cuộc đổi mới ngày nay Thực hiện nghị quyết Đại hội lần thứ XII củaĐảng, Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15 tháng 5 năm 2016 của Bộ Chính trị, Nghịquyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ X, Chỉ thị số 87-CT/QUTW ngày 8tháng 7 năm 2016 của Thường vụ Quân ủy Trung ương, học tập và làm theophong cách tư duy của Hồ Chí Minh trong Quân đội là yêu cầu khách quan, làmcho mỗi cán bộ, chiến sỹ hoàn thành tốt nhiệm vụ trên cương vị, chức trách củamình, xây dựng quân đội vững mạnh toàn diện, trên cơ sở vững mạnh về chính trị

Hiện nay tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp; các nước,nhất là những nước lớn tăng cường điều chỉnh chiến lược theo hướng “vừa hợptác, thỏa hiệp, vừa cạnh tranh, đấu tranh, kiềm chế lẫn nhau” để bảo vệ lợi íchquốc gia, dân tộc Tranh chấp chủ quyền, xung đột sắc tộc, tôn giáo, ly khai,khủng bố có chiều hướng gia tăng Sau phán quyết của Tòa án Trọng tài Thườngtrực (PCA) về vụ kiện của Philippin đối với Trung Quốc, tình hình Biển Đông

có diễn biến phức tạp mới ASEAN trở thành trung tâm an ninh, kinh tế, chínhtrị; song nội khối đồng thuận chưa cao trong giải quyết một số vấn đề, nhất làBiển Đông, biên giới; tình hình chính trị nội bộ một số nước không ổn định tácđộng xấu đến quốc phòng, an ninh Ở trong nước, các thế lực thù địch thực hiệnchiến lược “diễn biến hoà bình”, thúc đẩy “tự diexn biến”, “tự chuyển hóa”trong nội bộ sử dụng chiêu bài “tự do”, “dân chủ”, “nhân quyền”, hòng thayđổi chế độ chính trị ở nước ta Đối với quân đội chúng ráo riết thực hiện “phichính trị hoá” với nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt hơn, nhằm tách quân đội rakhỏi sự lãnh đạo của Đảng, làm lu mờ bản chất, truyền thống cách mạnh và hìnhảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” trong lòng nhân dân

Công cuộc đổi mới thu được những thành tựu hết sức quan trọng, tạo rathế và lực mới, tăng cường sức mạnh của quân đội, tiềm lực quốc phòng, thựchiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Song mặt trái của cơ chế thị trường, hội nhậpquốc tế, đã và đang tác động đến quân đội, ảnh hưởng trực tiếp đến phong cách

tư duy, tư tưởng, tình cảm của mỗi cán bộ, chiến sĩ

Hiện nay, kết quả học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cáchcủa Hồ Chí Minh chất lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của một bộ phận cán

bộ, chiến sỹ còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốctrong tình hình mới Văn kiện Đại hội lần thứ XII của Đảng, khẳng định: “Việchọc tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh chưa đều, chưa đi vàochiều sâu ở nhiều ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị; một số nơi thực hiện cònmang tính hình thức”1

Báo cáo tổng kết 5 năm thực hiện Chỉ thị 03-CT/TW của Bộ Chính trị,Chỉ thị 317-CT/QUTW của Thường vụ Quân ủy Trung ương về tiếp tục đẩy

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Văn phòng Trung ương Đảng, Hà Nội, 2016, tr.193.

10

Trang 11

mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong Đảng bộ Quânđội và toàn quân đã chỉ rõ những hạn chế, vướng mắc; đó là: Kết quả đạt đượcmột số lĩnh vực, nhiệm vụ chưa toàn diện, chưa tạo chuyển biến mạnh mẽ vềnhận thức trách nhiệm, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên và quần chúng.Việc cụ thể hóa nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

ở một số cơ quan, đơn vị chưa sát với chức trách nhiệm vụ của từng đối tượng

và đặc điểm, tình hình ở cơ quan đơn vị Việc phát hiện, xây dựng, bồi dưỡng,tuyên dương, nhân rộng các gương điển hình ở một số đơn vị chưa thườngxuyên, chất lượng còn hạn chế

Từ những hạn chế trên, đòi hỏi cần nhìn thẳng vào sự thật, khắc phụctriệt để những mặt còn tồn tại, nhằm xây dựng quân đội vững mạnh toàndiện trong tình hình mới Bởi vậy, đẩy mạnh học tập và làm theo phong cách

tư duy Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ, chiến sỹ trong quân đội là hết sứcquan trọng và cần thiết

Học tập và làm theo phong cách tư duy Hồ Chí Minh làm cho cán bộ,chiến sỹ có đủ năng lực, phẩm chất đạo đức, ngang tầm nhiệm vụ, chốngtham nhũng, lãng phí, quan liêu, ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng,chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”trong nội bộ Hơn lúc nào hết toàn quân phải ra sức phấn đấu, nâng cao chấtlượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền,thống nhất toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân

và chế độ xã hội chủ nghĩa, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để pháttriển đất nước

2 Nội dung, biện pháp đẩy mạnh học tập và làm theo phong cách tư duy của Hồ Chí Minh trong quân đội giai đoạn hiện nay

a) Đẩy mạnh việc học tập, nâng cao nhận thức phong cách tư duy của

Hồ Chí Minh cho cán bộ, chiến sỹ trong quân đội

Để hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao, mỗi cán bộ, chiến sỹphải nhận thức sâu sắc phong cách tư duy: độc lập, tự chủ, sáng tạo, lý luận thốngnhất với thực tiễn, kế thừa và phát triển, cụ thể và thiết thực, kiên định và linh hoạtcủa Hồ Chí Minh

Học tập và làm theo phong cách tư duy Hồ Chí Minh phải được gắn vớiviệc không ngừng tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, năng lực công tác, ý thức tráchnhiệm, đoàn kết, dân chủ, kỷ luật trong đơn vị Nghiêm túc khắc phục nhữnghạn chế trong suy nghĩ và hành động, lời nói và việc làm, cả trong cuộc sống vàtrong công tác

Luôn đề cao và có ý thức tự rèn luyện, hoàn thiện bản thân trong hoạtđộng quân sự, có phong cách tư duy biện chứng, khoa học, luôn xây dựng, giữvững lòng tin đối với mọi người trong đơn vị Để có phong cách tư duy khoahọc đáp ứng nhiệm vụ xây dựng quân đội, cần đẩy mạnh việc học tập và làm

11

Trang 12

theo phong cách tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo, lý luận thống nhất với thựctiễn, thiết thực và cụ thể, linh hoạt và sáng tạo của Hồ Chí Minh

Học tập và làm theo phong cách tư duy Hồ Chí Minh nằm trong tổng thểcủa các hoạt động học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

và Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội

Cụ Hồ”, với Phong trào Thi đua Quyết thắng, các cuộc vận động, các phong tràocủa các cấp, các ngành phê phán những biểu hiện chủ quan, nóng vội, giáođiều, phạm kỷ luật quân đội, pháp luật nhà nước đối với mọi cán bộ, chiến sỹ.Học tập và làm theo phong cách tư duy Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ, chiến

sỹ phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, đây là trách nhiệm của mỗi tổchức, cá nhân, các cơ quan, đơn vị trong toàn quân

b) Phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ, chỉ huy trong việc rèn luyện theo phong cách tư duy của Hồ Chí Minh

Đội ngũ cán bộ, chỉ huy các cấp trong quân đội có vai quan trọng đối với

sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân; Hồ Chí Minh đãkhẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, và “Muôn việc thành cônghoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém”1

Người cán bộ, chỉ huy trong quân đội cần chủ động, tích cực học tập, rènluyện theo phong cách tư duy Hồ Chí Minh, đứng vững trên lập trường chủnghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nắm chắc đường lối, quan điểm củaĐảng, hết lòng phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân, phục vụ quân đội, đấu tranhcho lợi ích chung của tập thể, lợi ích chính đáng của mọi người trong đơn vị.Đồng thời, không ngừng rèn luyện phong cách tư duy, nâng cao bản lĩnh chínhtrị, độc lập, tự chủ, sáng tạo, tích lũy kinh nghiệm thực tiễn, nói đi đôi với làm,thiết thực và cụ thể, kiên định và linh hoạt trong thực hiện nhiệm vụ

Đổi mới phong cách tư duy trên tất cả các mặt công tác: quân sự, chínhtrị, hậu cần, kỹ thuật cho đội ngũ cán bộ, chỉ huy các cấp, nhất là đối với độingũ cán bộ chủ trì, chủ chốt các cấp trong quân đội, góp phần hoàn thành tốtchức tránh, nhiệm vụ được giao Bởi phong cách tư duy có vai trò chi phối, chỉđạo tất cả các hoạt động của người cán bộ, chỉ huy, hình thành phong cách sinhhoạt, phong cách làm việc và các phong cách khác Xây dựng đội ngũ cán bộcác cấp trong quân đội có phong cách tư duy khoa học, cách mạng, nhạy bén,dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, đủ năng lực, phẩm chất, ngang tầmnhiệm vụ

Người cán bộ, chỉ huy phải thể hiện tính kiên định và nguyên tắc, chấphành nghiêm túc đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, kỷluật quân đội, quy định của đơn vị, linh hoạt, sáng tạo thực hiện các nhiệm vụđược giao, nghiêm khắc với bản thân, bảo vệ cái đúng, đấu tranh phê phánnhững biểu hiện tiêu cực và không phù hợp Phát huy vai trò tiền phong gươngmẫu của mình, để mọi người noi theo, góp phần xây dựng và phát triển quân đội

12

Trang 13

theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại Với phươngchâm “đảng viên đi trước, làng nước theo sau”, không sợ khó, sợ khổ, đi tiênphong trên tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội, phải: cần, kiệm, liêm, chính, chí

công, vô tư, nói phải đi đôi với làm, nói ít làm nhiều, làm có hiệu quả Tạo môi

trường thuận lợi, cho đội ngũ cán bộ, chỉ huy các cấp trong quân đội học tập vàrèn luyện theo phong cách tư duy của Hồ Chí Minh

c) Phát huy vai trò của các tổ chức trong việc đẩy mạnh học tập và làm theo phong cách tư duy của Hồ Chí Minh

Để việc học tập và làm theo phong cách tư duy Hồ Chí Minh đi vào chiềusâu, đạt hiệu quả thiết thực, cần phát huy tốt hơn vai trò của các tổ chức trongquân đội

Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp phải khơi dậy lòng nhiệt tình, sự hăng say,nhiệt huyết, tình cảm cách mạng, tinh thần vượt khó, không ngại gian khổ, củađội ngũ cán bộ, đảng viên Từng bước đổi mới phương thức hoạt động của các

tổ chức đảng, phát huy tính tích cực, chủ động, nhạy bén, sáng tạo trong học tập,công tác của mỗi cán bộ, đảng viên Coi trọng xây dựng quy chế làm việc, xácđịnh rõ quyền hạn, trách nhiệm của từng cá nhân, trong các tổ chức đảng Làmtốt công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm, gắn thực hiệnnhiệm vụ chính trị với xây dựng phong cách tư duy của đội ngũ cán bộ, đảngviên Tổ chức đảng các cấp có nghị quyết lãnh đạo sát đúng, quản lý chặt chẽđội ngũ cán bộ, đảng viên nơi công tác, nơi cư trú và khi công tác xa đơn vị; duytrì có chất lượng nền nếp đăng ký phấn đấu học tập và làm theo tư tưởng, đạođức, phong cách Hồ Chí Minh, gắn với cam kết ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái

về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tựchuyển hóa” trong nội bộ theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII củaĐảng Phát hiện và xử lý kịp thời những cán bộ, đảng viên vi phạm tư cách,thoái hóa, biến chất về đạo đức, lối sống, những phần tử cơ hội, bất mãn, gâymất đoàn kết nội bộ, hạn chế trong tư duy khi thực hiện nhiệm vụ được giao.Tăng cường hơn nữa tính nghiêm minh trong thi hành kỷ luật đảng, kỷ luật quânđội và pháp luật của nhà nước Thực hiện tốt giải pháp này sẽ góp phần giáodục, răn đe đối với mọi cán bộ, đảng viên, đấu tranh, phòng ngừa những vi phạm

về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống

Phát huy vai trò của các tổ chức trong học tập và làm theo phong cách tưduy của Hồ Chí Minh, xác định rõ phạm vi, trách nhiệm của trong thực hiệnnhiệm vụ, xây dựng mối quan hệ đoàn kết, gắn bó trong đơn vị Quan tâm xâydựng, củng cố, kiện toàn hội đồng quân nhân, các tổ chức quần chúng vữngmạnh về mọi mặt Mọi cán bộ, chiến sỹ cần tích cực tham gia sinh hoạt và hoạtđộng trong các tổ chức, lắng nghe tiếp thu ý kiến đóng góp của quần chúng

Mỗi cán bộ, đảng viên và quần chúng trong quân đội luôn đặt mình trong

tổ chức, trong tập thể, tôn trọng tập thể và quy định của đơn vị Mọi biểu hiệnchuyên quyền, độc đoán, dân chủ hình thức, dân chủ quá trớn, lợi dụng dân chủ

để “kéo bè, kéo cánh”, làm rối loạn kỷ cương, cầu danh, trục lợi, đứng trên tập

13

Trang 14

thể, đứng trên pháp luật Nhà nước, kỷ luật của quân đội, cần phải bị lên án vàloại bỏ.

d) Đấu tranh có hiệu quả bảo vệ tính đúng đắn, sáng tạo phong cách tư duy của Hồ Chí Minh

Trong tình hình mới, thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” đối vớicách mạng Việt Nam, các thế lực thù địch đang tập trung chống phá trên lĩnhvực tư tưởng, văn hóa và lý luận, coi đây là biện pháp quan trọng hàng đầu Âmmưu, thủ đoạn chiến lược “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, nhằmxóa bỏ chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nền tảng tư tưởng củaĐảng, thực hiện “phi chính trị hóa quân đội”, tiến tới xóa bỏ chủ nghĩa xã hội ởnước ta

Cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa, lý luận diễn ra hết sứcquyết liệt, với nhiều nội dung, biện pháp khác nhau, nhất là kẻ thù tập trungchống phá các nội dung trong phong cách tư duy Hồ Chí Minh Chúng đã vàđang tìm cách phủ nhận, xuyên tạc, thân thế, sự nghiệp, đời tư của Người, ảnhhưởng đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm, niềm tin và trách nhiệm của cán bộ,chiến sỹ

Bên cạnh đó công tác lãnh đạo, chỉ đạo ở một số đơn vị trong đấu tranhchống các quan điểm thù địch, sai trái , thù địch về phong cách tư duy Hồ ChíMinh, hiệu quả còn hạn chế Việc phối hợp trong đấu tranh với những quanđiểm sai trái, đảm bảo thông tin, tư liệu, kinh phí, còn nhiều bất cập, chưa theokịp sự phát triển của tình hình

Như vậy, song song với quá trình đẩy mạnh học tập và làm theo phongcách tư duy Hồ Chí Minh, đòi hỏi phải lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ cuộc đấu tranhvới những quan điểm sai trái, thù địch trong giai đoạn hiện nay

Phong cách tư duy Hồ Chí Minh luôn khẳng định tính cách mạng, sự đúngđắn, tính cách mạng, khoa học, giải đáp đúng đắn những vấn đề thực tiễn đặt ra,

có giá trị lịch sử và hiện thực sâu sắc Trước sự chống phá quyết liệt của các thếlực thù địch, cần tích cực, chủ động tổ chức lực lượng, vận dụng phong phú cáchình thức, phương pháp đấu tranh, bảo vệ và phát triển những nội dung cơ bảnphong cách tư duy của Hồ Chí Minh, định hướng nhận thức, củng cố niềm tincho cán bộ, chiến sỹ trong quân đội

Để đấu tranh chống các quan điểm sai trái, thù địch có hiệu quả, trước hếtmỗi cán bộ, đảng viên và quần chúng thường xuyên học tập và vận dụng sángtạo phong cách tư duy của Hồ Chí Minh vào thực tiễn công cuộc đổi mới, thựctiễn xây dựng quân đội, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầunhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới

KẾT LUẬN

14

Trang 15

Phong cách tư duy Hồ Chí Minh mang tính biện chứng, khoa học, độc lập, tựchủ, sáng tạo, lý luận thống nhất với thực tiễn, đồng thời có kế thừa và phát triển,

cụ thể và thiết thực, kiên định và linh hoạt Việc đẩy mạnh học tập, làm theo theophong cách tư duy Hồ Chí Minh có ý nghĩa quan trọng đối với quân đội ta tronggiai đoạn cách mạng hiện nay

Nghị quyết Đại hội lần thứ VI của Đảng khẳng định, phải đổi mới tư duy,trước hết là tư duy về kinh tế Qua các kỳ đại hội, nhất là Nghị quyết Đại hội lầnthứ XII của Đảng cũng chỉ ra, tiếp tục đổi mới phong cách tư duy, lề lối làm việccủa đội ngũ cán bộ, đảng viên Thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15 tháng 5năm 2016 của Bộ Chính trị, Chỉ thị số 87-CT/QUTW ngày 8 tháng 7 năm 2016của Thường vụ Quân ủy Trung ương về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng,

đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Trong đó học tập và làm theo phong cách tư

duy của Người có ý nghĩa thiết thực cả trước mắt và lâu dài, nhằm làm cho cán

bộ, chiến sĩ trong toàn quân hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao, gópphần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại./

Chuyên đề 2 HỌC TẬP VÀ LÀM THEO PHONG CÁCH LÀM VIỆC

CỦA HỒ CHÍ MINH

Phong cách làm việc của Hồ Chí Minh là một nội dung, bộ phận quan trọnghợp thành hệ thống chỉnh thể phong cách của Người; là một trong những di sản vôgiá mà Người để lại cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta Phong cách làm việccủa Hồ Chí Minh bao gồm nhiều nội dung rất phong phú, được hình thành, pháttriển gắn liền với cuộc đời hoạt động cách mạng không mệt mỏi của Người Phongcách làm việc của Người là bài học, là chuẩn mực cho việc giáo dục, rèn luyện xâydựng phong cách làm việc cho các thế hệ cán bộ, đảng viên, quần chúng hôm nay

và mai sau

NỘI DUNG

I PHONG CÁCH LÀM VIỆC CỦA HỒ CHÍ MINH

1 Khái niệm phong cách làm việc và phong cách làm việc Hồ Chí Minh

a) Khái niệm phong cách làm việc

15

Trang 16

Theo cách hiểu chung, phong cách làm việc là phong thái và cách điệu

làm việc Còn theo định nghĩa trong Từ điển Tiếng Việt1 về Phong cách và kếthừa tinh thần luận bàn về phong cách làm việc trong các công trình khoa học

đã công bố, chúng ta có thể quan niệm: Phong cách làm việc là lề lối, cung

cách, cách thức làm việc riêng, tiêu biểu, ổn định của một người, một lớp người trong thực hiện nhiệm vụ

Trong cuộc sống, mỗi người đều có phong cách làm việc của mình Dùhiểu theo nghĩa rộng hay nghĩa hẹp thì phong cách làm việc bao giờ cũng là cáiriêng, tiêu biểu có tính hệ thống, ổn định và phản ánh nét đặc trưng của một conngười cụ thể Đó là lề lối, cung cách, cách thức làm việc ổn định, mang sắc tháicủa mỗi người Phong cách làm việc là cái đời thường, dung dị, nhưng phản ánhcác phẩm chất bên trong của một con người Phong cách làm việc cũng thể hiệnphẩm chất, năng lực, tính cách của một con người

Phong cách làm việc của mỗi người phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:Phẩm chất chính trị, đạo đức, trình độ, năng lực, khí chất của họ; vị trí, chứcnăng, nhiệm vụ, điều kiện làm việc, sinh hoạt; sự giáo dục, rèn luyện, sự trảinghiệm thực tiễn… Phong cách làm việc không phải là cái bẩm sinh, có sẵn, màđược hình thành từ sự phấn đấu, tu dưỡng, rèn luyện không ngừng của mỗi người

Phong cách làm việc có liên quan chặt chẽ với đạo đức; đạo đức được thểhiện qua phong cách làm việc; qua phong cách làm việc có thể đánh giá đượcđạo đức, đánh giá được nhân cách của một con người Do đó, xây dựng mộtphong cách làm việc mới, phong cách làm việc mang tính cách mạng và khoahọc là công việc của mỗi người phải phấn đấu bền bỉ suốt đời

Đối với mỗi người, nhất là cán bộ, đảng viên, phong cách làm việc khôngđơn giản là việc riêng của họ mà là yếu tố có ảnh hưởng lớn đến chất lượng lãnhđạo và uy tín của tổ chức, của Đảng, của Nhà nước Phong cách làm việc củacán bộ, đảng viên là yếu tố đặc biệt trọng yếu trong bảo đảm tính chính xác củaviệc ra quyết định và tổ chức thực hiện các quyết định đó; đồng thời, tác độngtrực tiếp đến việc xây dựng, củng cố khối đoàn kết nội bộ và mối liên hệ giữaĐảng, Nhà nước với nhân dân Cán bộ, đảng viên càng giữ cương vị cao, ảnhhưởng của các quyết định lãnh đạo, quản lý của họ càng rộng lớn thì phong cáchlàm việc càng có ý nghĩa quan trọng

b) Khái niệm phong cách làm việc của Hồ Chí Minh

Giá trị và ảnh hưởng to lớn của nhân cách Hồ Chí Minh đối với Đảng, vớidân tộc Việt Nam và quốc tế được tạo nên bởi nhiều nhân tố, trong đó phải nóitới phong cách làm việc của Người Đó là phong cách làm việc mẫu mực củamột lãnh tụ chính trị và nhà khoa học chân chính, thể hiện rõ sự thống nhất biệnchứng giữa tính chính trị - giai cấp, tính khoa học, vừa thấm nhuần chủ nghĩanhân văn cao cả và triết lý hành động vì con người của nhà văn hoá lớn Phongcách làm việc của Hồ Chí Minh dựa trên nguyên tắc “bất biến” là mọi quyền

1 Ủy ban Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Ngôn ngữ học: Từ điển Tiếng Việt, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1998

16

Trang 17

lực, lợi ích đều thuộc về nhân dân và nguyên tắc phục tùng tổ chức, đoàn thểcách mạng Bởi thế, phong cách làm việc của Hồ Chí Minh mang sắc thái riêngcủa một vĩ nhân, bậc “đại trí, đại nhân, đại dũng”, nhưng lại không xa lạ, khácthường, mà là cái mọi cán bộ, đảng viên và quần chúng có thể học tập và làmtheo Phong cách làm việc của Hồ Chí Minh được thể hiện qua tư tưởng và thực

tế làm việc của Người

Nghiên cứu những bài viết, bài nói và từ trong thực tiễn làm việc của Người, có

thể quan niệm: Phong cách làm việc của Hồ Chí Minh là lề lối, cung cách, cách thức

làm việc có tính khoa học, mang đặc trưng riêng của Hồ Chí Minh, được thể hiện chủ yếu trong hoạt động lãnh đạo, quản lý của Người nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ của cách mạng.

Phong cách làm việc của Hồ Chí Minh là lề lối, cung cách, cách thức làmviệc của người lãnh đạo mà đối tượng của sự lãnh đạo đó là cấp dưới, là quầnchúng nhân dân Để đạt mục tiêu lãnh đạo, Hồ Chí Minh đã tác động vào quầnchúng nhân dân bằng một tác phong sâu sát, với cách thức phù hợp để phát huycao nhất vai trò của họ Cách làm việc này bắt nguồn từ sự thấm nhuần sâu sắcquan điểm về mối quan hệ biện chứng giữa cá nhân lãnh tụ và quần chúng nhândân của chủ nghĩa Mác - Lênin và từ phẩm chất đạo đức cách mạng trọn đời hếtlòng phục vụ Tổ quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân như tâm nguyệncủa Người

Phong cách làm việc của Hồ Chí Minh không chỉ là triết lý hành động, màcòn là tấm gương mẫu mực để mọi người học tập, phấn đấu và noi theo bởinhững giá trị lý luận, thực tiễn sâu sắc, bền vững và có sức lan tỏa vô cùng lớn

2 Những đặc trưng chủ yếu trong phong cách làm việc của Hồ Chí Minh

a) Phong cách làm việc dân chủ

Phong cách làm việc dân chủ, hay “cách làm việc dân chủ” là đặc trưng chủyếu, nổi bật trong phong cách làm việc của Hồ Chí Minh Sinh thời, Người luônyêu cầu cán bộ, đảng viên trong công tác phải xây dựng, rèn luyện tác phong làmviệc dân chủ Bởi theo Người, trong công tác lãnh đạo, quản lý mà thực hành đượcdân chủ, tôn trọng các quyết định của tập thể, biết lắng nghe ý kiến của mọi ngườithì sẽ phát huy được tính tích cực, tự giác, sáng tạo và quy tụ được sức mạnh, sựđồng tình ủng hộ của nhiều người, tạo nên sức mạnh to lớn để giải quyết thắng lợicác nhiệm vụ

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định, trong chế độ ta “dân là chủ” và khidân là chủ thì cách lãnh đạo phải dân chủ Người cho rằng, không một người nào

có thể hiểu được mọi thứ, làm hết được mọi việc Ngay đến anh hùng, lãnh tụcũng vậy: “Đem so với công việc của cả loài người trong thế giới, thì nhữngngười đại anh hùng xưa nay cũng chẳng qua làm tròn một bộ phận mà thôi”1 Do

đó, Người yêu cầu mỗi cán bộ phải biết cách tập hợp được tài năng, trí tuệ củanhiều người, của tập thể để phấn đấu cho mục tiêu chung Mà muốn làm được

1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, Tập 5, tr 296.

17

Trang 18

như vậy phải tạo ra được một không khí dân chủ thực sự trong nội bộ Thực hànhdân chủ là chìa khoá vạn năng có thể giải quyết mọi vấn đề Người nhấn mạnh:

“Dân chủ, sáng kiến, hăng hái, ba điều đó rất quan hệ với nhau Có dân chủ mớilàm cho cán bộ và quần chúng đề ra sáng kiến Những sáng kiến đó được khenngợi, thì những người đó càng thêm hăng hái và người khác cũng học theo Vàtrong khi tăng thêm sáng kiến và hăng hái làm việc, thì những khuyết điểm lặtvặt, cũng tự sửa chữa được nhiều”1

Phong cách làm việc dân chủ của cán bộ, đảng viên không chỉ được Chủtịch Hồ Chí Minh xác định trong quan hệ giữa cán bộ, đảng viên với nhân dân,

mà còn trong quan hệ giữa cấp trên với cấp dưới, giữa lãnh đạo với cán bộ, đảngviên bình thường Đối với người cán bộ dù ở cương vị lãnh đạo nào, hiểu dân vàhiểu cấp dưới đều có tầm quan trọng như nhau Hiểu dân là để hiểu cấp dướiđược chính xác hơn, hiểu cấp dưới là để hiểu dân đầy đủ hơn Càng gần dân,hiểu dân và hiểu cấp dưới, người cán bộ lãnh đạo càng hiểu chính mình, có thêmđiều kiện để hoàn thiện các chủ trương, chính sách và có được phương phápcông tác hữu hiệu

Với cán bộ lãnh đạo, Người chỉ rõ: “Người lãnh đạo muốn biết rõ ưu điểm

và khuyết điểm của mình, muốn biết công tác của mình tốt hay xấu, không gìbằng khuyên cán bộ mình mạnh bạo đề ra ý kiến và phê bình Như thế, chẳngnhững không phạm gì đến uy tín của người lãnh đạo mà lại tỏ ra dân chủ thật thàtrong Đảng Nếu cán bộ không nói năng, không đề ý kiến, không phê bình, thậmchí lại tâng bốc mình, thế là một hiện tượng rất xấu Vì không phải họ không có

gì nói, nhưng vì họ không dám nói, họ sợ Thế là mất hết dân chủ trong Đảng.Thế là nội bộ của Đảng âm u, cán bộ trở nên những cái máy, trong lòng uất ức,không dám nói ra, do uất ức mà hoá ra oán ghét, chán nản”2

Tuy nhiên, cách làm việc dân chủ không có nghĩa là mạnh ai nấy làm, màphải tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc “tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách” hay còn gọi

là nguyên tắc “dân chủ tập trung” Người phân tích: Phải tập thể lãnh đạo vì mộtngười có khôn ngoan tài giỏi đến mấy, dù nhiều kinh nghiệm đến mấy cũng chỉtrông thấy, chỉ xem xét được một hay nhiều mặt của một vấn đề Vậy nên phải cónhiều người Nhiều người thì nhiều kinh nghiệm, người thì thấy rõ mặt này, ngườithì thấy rõ mặt khác của vấn đề đó Góp kinh nghiệm và sự xem xét của nhiềungười thì vấn đề được thấy rõ mọi mặt Mà có thấy rõ khắp mọi mặt, thì vấn đề ấymới được giải quyết chu đáo, khỏi sai lầm Có thể nói, tập thể lãnh đạo là phươngpháp đảm bảo dân chủ nhất, nếu không sẽ dẫn đến tình trạng bao biện, độc đoán,chủ quan

Đối lập với phong cách làm việc dân chủ là phong cách làm việc quanliêu Chủ tịch Hồ Chí Minh kịch liệt phê phán những cán bộ quan liêu, nhữngngười “Miệng thì nói dân chủ, nhưng làm việc thì họ theo lối "quan" chủ.Miệng thì nói "phụng sự quần chúng", nhưng họ làm trái ngược với lợi ích của

18

Trang 19

quần chúng, trái ngược với phương châm và chính sách của Đảng và Chínhphủ”1 Người chỉ rõ, nguyên nhân của căn bệnh quan liêu là xa nhân dân, khinhnhân dân, sợ nhân dân, không tin cậy nhân dân, không hiểu biết nhân dân,không yêu thương nhân dân Để chữa căn bệnh quan liêu, Người khuyên cán

bộ phải: “Theo đúng đường lối nhân dân và 6 điều là: Đặt lợi ích nhân dân lêntrên hết; liên hệ chặt chẽ với nhân dân; việc gì cũng bàn với nhân dân, giảithích cho nhân dân hiểu rõ; có khuyết điểm thì thật thà tự phê bình trước nhândân và hoan nghênh nhân dân phê bình mình; sẵn sàng học hỏi nhân dân; tựmình phải làm gương mẫu cần, kiệm, liêm, chính để nhân dân noi theo”2

Một vấn đề quan trọng trong phong cách làm việc dân chủ của Hồ Chí Minh

là phải chống chủ nghĩa cá nhân Người phê phán chủ nghĩa cá nhân, cho đó làmột thứ vi trùng phá hoại cơ thể người cán bộ, đảng viên, làm cho họ không thểlàm việc gì cho sự nghiệp cách mạng, dù người đó tài giỏi mấy

Hồ Chí Minh là tấm gương mẫu mực về phong cách làm việc dân chủ Dù

ở cương vị đứng đầu Đảng và Nhà nước, có uy tín tuyệt đối trong Đảng và trongnhân dân, Hồ Chí Minh vẫn giữ phong cách làm việc dân chủ với Bộ chính trị

và các cơ quan của Đảng, Nhà nước, các tổ chức đoàn thể cách mạng, chú ý lắngnghe ý kiến của cán bộ, đảng viên và người dân bình thường Đến những nămcuối đời, Người vẫn thường làm việc với Bộ Chính trị vào những ngày 01 và 15hằng tháng để bàn bạc trao đổi tập thể về những công việc của Đảng và Nhànước, cùng góp ý kiến phê bình một cách nhẹ nhàng thoải mái, nhưng rất hiệuquả Nhiều bài viết của Người đã được chuyển đến các đồng chí lãnh đạo chủchốt đọc và góp ý kiến trước khi công bố Người còn trao đổi với cả các đồngchí phục vụ hằng ngày về những bài báo ngắn, để sửa chữa những chỗ còn khóhiểu trước khi đăng Người trân trọng ý kiến của mọi người không phân biệtchức vụ, cấp bậc cao hay thấp Trong công tác lãnh đạo Đảng và Nhà nước,Người đã sử dụng nhiều cơ quan, nhiều tổ chức chuẩn bị những việc cần thiết.Trước khi quyết định, Người đều hỏi lại cẩn thận, chu đáo những người đã giúpmình Tất cả những ai đã được Người giao việc đều cảm nhận sâu sắc điều đó

b) Phong cách làm việc khoa học

Một nét đặc sắc trong phong cách làm việc của Hồ Chí Minh là làm việc

có tính khoa học Người làm việc tận tâm, tận lực, hầu như không có thời giannghỉ rỗi, làm việc với lòng nhiệt tình cách mạng vì nước, vì dân nhưng vớicách làm việc rất khoa học Ở đây có một sự thống nhất hài hòa trong con người

Hồ Chí Minh với cả tư cách của nhà cách mạng và nhà khoa học Phong cáchlàm việc khoa học của Hồ Chí Minh đối lập hoàn toàn và xa lạ với lề lối, cáchthức làm việc mang nặng cảm tính chủ quan, phất phơ, cốt cho hết ngày, khôngquan tâm đến chất lượng, hiệu quả công việc; làm việc một cách tự do, tùy tiện,được chăng hay chớ, thiếu kế hoạch; thiếu ngăn nắp, luộm thuộm, lề mề, chậmchạp, không coi trọng thời gian, lãng phí sức người sức của; làm việc thiếu tầm

19

Trang 20

nhìn xa trông rộng… Những biểu hiện như thế đã được Người chỉ ra và yêu cầucán bộ, đảng viên phải kiên quyết khắc phục sửa chữa.

Phong cách làm việc khoa học của Hồ Chí Minh thể hiện trên những điểm

cơ bản sau đây:

- Làm việc phải có mục đích rõ ràng, biết quý trọng thời gian, giờ nào việc ấy Nền sản xuất nhỏ, nông nghiệp lạc hậu đã để lại cho chúng ta một tácphong thiếu khoa học, “làm việc theo lối thủ công nghiệp”1 Đó là hàng loạtnhững thói quen như tự do, tùy tiện, được chăng hay chớ, không coi trọng thờigian, thiếu nhìn xa trông rộng, Hồ Chí Minh phê phán những hiện tượng này

và yêu cầu mọi cán bộ, đảng viên làm việc phải có mục đích rõ ràng, vì theoNgười: “Đích nghĩa là nhằm vào đó mà bắn Nhiều đích quá thì loạn mắt, khôngbắn trúng đích nào”2

Chủ tịch Hồ Chí Minh thường xuyên nhắc nhở chúng ta phải biết quýtrọng thời gian, làm việc phải đúng giờ Những năm tháng đi làm thuê trênnhững con tàu viễn dương, hay đốt lò, quét tuyết, phụ bếp ở Lơ Havrơ, NiuYoóc, Bostơn, Luân Đôn nếu không tự mình coi trọng thời gian, tranh thủ thờigian, quyết tâm theo đuổi một chí lớn, thì Người đã không thể tiến hành việc tựhọc cực kỳ gian khổ như Người đã kể lại Người đã tiến hành việc tự học không

có thầy, không phương tiện, không thời gian Cần học chữ nào, Người viết lêncánh tay, vừa đi vừa xem, đến cuối ngày chữ bay dần hết cũng là lúc Người đãnhớ được hết Đêm khuya khi những người khác có thể rượu chè, cờ bạc, Người

đã tranh thủ ngồi học

Cuộc sống của một người lao động làm thuê ở những nước công nghiệpphương Tây đã tạo cho Người một thói quen làm việc biết quý trọng thời gian vàphải sắp xếp công việc hằng ngày có kế hoạch cho đến từng buổi, từng giờ Khi

đã trở thành một nhà hoạt động cách mạng chuyên nghiệp, Hồ Chí Minh đã địnhhình được một tác phong khoa học trong công tác, trong lãnh đạo trên các cương

vị mà Người đã đảm nhiệm

- Chương trình, kế hoạch đặt ra trong làm việc phải sát hợp

Hồ Chí Minh vẫn luôn dạy cán bộ, đảng viên phải đặt kế hoạch cho sát,cho phù hợp Kế hoạch đặt ra để mình và mọi người thực hiện chứ không phải

để chiêm ngưỡng, đánh trống bỏ dùi Một trong những hạn chế, khuyết điểm củacán bộ, đảng viên, nhất là của những người lãnh đạo mà Người đã chỉ ra là:

“Chương trình công tác thì quá rộng rãi mà kém thiết thực Đặt ra kế hoạch vàchương trình không xét rõ năng lực của những người thi hành kế hoạch vàchương trình đó Thành thử việc gì cũng muốn làm mà việc gì làm cũng khôngtriệt để”3

20

Trang 21

Khi ra các quyết định phải có thông tin đầy đủ và bảo đảm có phương ánthực thi hiệu quả, không chủ quan duy ý chí, phải xây dựng thói quen tôn trọngthực tế khách quan, không bóp méo sự thật, làm việc với tầm nhìn xa trông rộngtrên cơ sở dự báo khoa học về tình hình có liên quan để tránh bị động bất ngờ vàtránh xa vào công việc mang tính sự vụ thiển cận Người đã phê phán gay gắtnhững cán bộ mắc “Bệnh cận thị - Không trông xa thấy rộng Những vấn đề totát thì không nghĩ đến mà chỉ chăm chú những việc tỉ mỉ… Những người nhưvậy, chỉ trông thấy sự lợi hại nhỏ nhen mà không thấy sự lợi hại to lớn”1.

Trong cán bộ, đảng viên thường có một khuyết điểm là đầu tư nhiều côngsức vào việc vạch ra chương trình, kế hoạch to tát, nhưng lại ít tìm cách để thựchiện cho được kế hoạch, chương trình đã đề ra Hơn nữa chương trình, kế hoạchnày chưa xong, chưa biết kết quả thực hiện ra sao đã nghĩ đến chương trình kếhoạch khác Vì vậy, Người thường nhắc nhở cán bộ: Kế hoạch một, biện phápmười, quyết tâm phải hai, ba mươi, muốn lãnh đạo đúng thì "phải tổ chức sự thihành cho đúng"2 Nếu chương trình kế hoạch có hay đến mấy, nhưng tổ chức thihành không đúng, thiếu biện pháp thích hợp, bản thân mình thiếu quyết tâmhoặc không biến quyết tâm của lãnh đạo thành quyết tâm của quần chúng, thìmọi chương trình, kế hoạch đều không trở thành hiện thực

- Phải kiểm tra việc thực hiện của cấp dưới và quần chúng

Đây chính là tinh thần mà V.I.Lênin đã đề ra: Lãnh đạo mà không kiểm tra,

có nghĩa là không lãnh đạo Hồ Chí Minh đã lưu ý: “nhiều nơi cán bộ lãnh đạo chỉ

lo khai hội và thảo nghị quyết, đánh điện và gửi chỉ thị, sau đó, thì họ không biết gìđến những nghị quyết đó đã thực hành đến đâu, có những sự khó khăn trở ngại gì,dân chúng có ra sức tham gia hay không Họ quên mất kiểm tra Đó là một sai lầmrất to Vì thế mà "đầy túi quần thông cáo, đầy túi áo chỉ thị" mà công việc vẫnkhông chạy”3

- Phải thường xuyên chú ý rút kinh nghiệm

Trong công tác lãnh đạo, Hồ Chí Minh rất coi trọng vấn đề tổng kết thựctiễn để rút kinh nghiêm từng việc, từng chủ trương, thấy rõ hay dở, đúng sai; từ

đó để bổ sung kịp thời những chủ trương chưa đúng, chưa đủ, và quan trọng hơn

là rút ra những kết luận mới để bổ sung cho lý luận Vì vậy, Người căn dặn:

“Sau mỗi một việc cần phải rút kinh nghiệm Kinh nghiệm riêng từng cán bộ,từng địa phương Kinh nghiệm chung tất cả các cán bộ và các địa phương Kinhnghiệm thất bại và kinh nghiệm thành công Rồi tổng kết và phổ biến nhữngkinh nghiệm ấy cho khắp tất cả cán bộ, tất cả địa phương Mỗi cán bộ, mỗi địaphương sẽ học những kinh nghiệm hay, tránh những kinh nghiệm dở, áp dụngnhững kinh nghiệm cũ vào những công việc mới”4

Trang 22

Không chỉ là lời huấn thị, là quan điểm về cách làm việc khoa học, màbản thân Người là một mẫu mực, là hiện thân tiêu biểu và cao đẹp nhất vềphong cách làm việc khoa học của người cán bộ, đảng viên Trước yêu cầumới của sự nghiệp cách mạng, khi mà đất nước đang mở rộng giao lưu, hợptác quốc tế thì việc bồi dưỡng, rèn luyện tác phong làm việc khoa học chođội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta nói chung, trong quân đội nóiriêng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, góp phần hoàn thành thắng lợi sựnghiệp cách mạng của Đảng.

c) Phong cách làm việc kỹ lưỡng

Phong cách làm việc kỹ lưỡng là cách làm việc kỹ, cẩn thận, không để cho

có sai sót Về vấn đề này, Hồ Chí Minh đã có nhiều giáo huấn rất sâu sắc và chínhNgười là tấm gương mẫu mực cho cán bộ, đảng viên Người căn dặn: “Có việc gì,phải bàn tính kỹ lưỡng”1, “Phải suy tính kỹ lưỡng Chớ hấp tấp, chớ làm bừa, chớlàm liều Chớ gặp sao làm vậy”2 Bởi theo Người: “Chỉ cảm giác thôi không đủ.Muốn hiểu biết toàn bộ một sự vật, hiểu biết bản chất và quy luật nội bộ của nó, thìphải suy xét kỹ lưỡng”3; và “Phải xem xét kỹ lưỡng, hiểu biết rõ ràng các thứ vàcác mặt mâu thuẫn, mới tìm được cách giải quyết đúng đắn các mâu thuẫn, cáchmạng mới thành công”4

Theo Hồ Chí Minh, cách làm việc kỹ lưỡng là “đơn thuốc” chữa bệnh làmviệc máy móc hữu hiệu nhất Vì vậy, đối với mỗi tổ chức, mỗi con người, Ngườicăn dặn:

“Bất kỳ việc to việc nhỏ:

Phải xem xét kỹ lưỡng,

Phải bàn bạc kỹ lưỡng,

Phải hỏi dân kỹ lưỡng,

Phải giải thích kỹ lưỡng cho dân,

Phải luôn luôn gần gũi dân

Mong rằng các cán bộ ta cố gắng chữa hết bệnh máy móc, thì mọi việc sẽđều thành công mau chóng”5

Phong cách làm việc kỹ lưỡng của Hồ Chí Minh còn là cách làm việc phảibiết xem xét trước sau, trong những điều kiện hoàn cảnh cụ thể Trong bài nóichuyện với cán bộ tỉnh Thanh Hóa, Người cho rằng: “Đối với công việc phải thếnào? Trước hết, phải nghĩ cho kỹ, có việc làm trước mắt thành công nhưng thấtbại về sau Có việc địa phương này làm có lợi nhưng hại cho địa phương khác.Những cái như thế phải tránh… Phải có kế hoạch bước đầu làm thế nào? Bước

Trang 23

thứ hai làm thế nào? Bước thứ ba làm thế nào? Thành công thì thế nào? Nếu thấtbại thì thế nào? Mỗi ngày lúc sáng dậy, tự hỏi mình ngày hôm nay phải làm gì?Tối đi ngủ phải tự hỏi mình ngày hôm nay đã làm gì?”1.

Đối với những vấn đề mới, phức tạp, quan trọng đặc biệt, có ảnh hưởng lớntới đời sống xã hội thì càng cần phải kỹ lưỡng Không ra quyết định khi chưa cóthông tin đầy đủ, chưa có phương án tính toán hiệu quả Tránh chủ quan, duy ý chí.Trong thư gửi hội nghị kháng chiến hành chính toàn quốc Người chỉ đạo: “Thảoluận kỹ lưỡng những vấn đề rất quan trọng như: Chỉnh đốn và kiện toàn bộ máychính quyền; sửa đổi và thống nhất cách làm việc; thiết thực thực hiện quân dânchính nhất trí; giải quyết vấn đề cán bộ; chỉnh đốn và đẩy mạnh phong trào Thi đua

Phong cách làm việc kỹ lưỡng của Hồ Chí Minh, nó đối lập với cách làmviệc qua loa, sơ sài Người cho rằng: “Tất cả các nghị quyết của Đảng phải do

cơ quan lãnh đạo chuẩn bị kỹ càng, rồi giao cho các cấp thảo luận Không đượclàm qua loa, sơ sài”5 Đối với mỗi cán bộ, đảng viên, Người cũng căn dặn: “khichúng ta phụ trách một công việc gì, bất kỳ to nhỏ, chúng ta cũng phải luôn luônnhớ đến việc đó quan hệ với cách mạng, ảnh hưởng đến cách mạng Chúng taphải đưa toàn tâm toàn lực làm cho thành công, làm trọn nhiệm vụ Chỉ làm choxong chuyện, làm qua loa, tức là có hại cho cách mạng, có hại đến nhân dân”6

Vì vậy, “Phải làm khẩn trương, nhưng tuyệt đối tránh nóng vội, qua loa”7

d) Phong cách làm việc cụ thể

Một trong những nội dung biểu hiện đặc trưng phong cách làm việc của

Hồ Chí Minh đó là cách làm việc cụ thể, rõ ràng, không chung chung Đây làyếu tố rất quan trọng trong phong cách làm việc của một người cán bộ, đảngviên, nhất là cán bộ lãnh đạo

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, để có quyết định đúng, người cán bộ,đảng viên phải có phong cách làm việc cụ thể Cụ thể thì mới hiểu rõ tìnhhình công việc, hiểu rõ tình hình cấp dưới, từ đó mới đưa ra được quyết địnhđúng đắn Nếu không sẽ dẫn đến tình trạng “nồi vuông úp vung tròn”, tứchỏng việc

Trang 24

Phong cách làm việc cụ thể đòi hỏi “Lãnh đạo phải cụ thể, phải kịpthời, phải thiết thực, phải có trọng điểm và nắm điển hình”1, “phải chân đi,mắt thấy, tai nghe, miệng nói, tay làm, óc nghĩ”2, “Cần phải lãnh đạo toàndiện và cụ thể”3, “phải cẩn thận mà nhanh nhẹn, kịp thời”4 Hồ Chí Minh đãphê phán bệnh hữu danh vô thực của cán bộ, đảng viên: “Làm việc khôngthiết thực, không từ chỗ gốc, chỗ chính, không từ dưới làm lên Làm cho cóchuyện, làm lấy rồi Làm được ít suýt ra nhiều, để làm một bản báo cáo chooai, nhưng xét kỹ lại thì rỗng tuếch Thế là dối trá với Đảng, có tội vớiĐảng Làm việc không thiết thực, báo cáo không thật thà, cũng là một bệnhrất nguy hiểm”5.

Phong cách làm việc cụ thể đòi hỏi phải “đi sâu đi sát, điều tra nghiêncứu”6, nắm việc, nắm người, nắm tình hình cụ thể Cán bộ lãnh đạo, quản lý phảibiết sử dụng bộ máy, sử dụng những người cộng sự, những cơ quan giúp việc đểnắm được những thông tin cần thiết, chính xác, sàng lọc những thông tin sailệch, những báo cáo dối trá, những phản ảnh lựa chiều thiếu trung thực Phảixem xét, đối chiếu, so sánh những ý kiến khác nhau để lựa chọn cái đúng, khôngnhầm lẫn đúng với sai Kết hợp việc điều tra nghiên cứu của bộ máy giúp việc

và của người lãnh đạo; người lãnh đạo phải tỉnh táo, khách quan để đòi hỏi bộmáy và chính bản thân mình: “Phải sáng suốt, mới khỏi bị bọn vu vơ bao vây”7.Phải dựa vào kết quả điều tra, nghiên cứu chính xác, phải nắm chắc, phải

"hiểu thấu" vấn đề mới đi đến quyết định đúng đắn Nếu cán bộ lãnh đạo, quản

lý quyết định sai, cấp dưới và quần chúng càng tích cực thực hiện thì hậu quảcàng lớn, tổn thất càng nhiều

Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng ngời về phong cách làm việc cụthể; Người đã có những quyết định đúng đắn đối với các vấn đề của cách mạngViệt Nam, do nắm vững tình hình của đất nước mình và của thế giới Trong quátrình lãnh đạo, chỉ đạo cách mạng, ngoài việc nắm bắt những thông tin qua báochí, từ báo cáo của các ngành các địa phương, Người luôn gần gũi với cuộc sốngcủa nhân dân để lắng nghe những ý kiến và nguyện vọng của dân Trong 15 nămsống và làm việc tại Phủ Chủ tịch, Người đã hơn bảy trăm lần đi thực tế xuốngcác cơ sở, Người thường tranh thủ mọi cơ hội để đi thăm các địa phương, nôngtrường, nhà máy, xí nghiệp, trường học, bệnh viện, nhà trẻ, đơn vị quân đội, cơ

sở Đảng, chính quyền, các tổ chức chính trị xã hội có những cơ sở Bác đếnthăm nhiều lần Bác muốn hiểu tâm tư tình cảm của đồng bào, đồng chí và muốnbiết cuộc sống của người dân, chiến sĩ… như thế nào? Bác thường đến thăm mộtcách bất ngờ không báo trước để thấy thực chất tình hình cơ sở chứ không nghebáo cáo Khi xuống cơ sở, điều Bác quan tâm đầu tiên là xem nhà ăn tập thể,

Trang 25

khu vệ sinh, nơi ở trước rồi mới ra hội trường nói chuyện với mọi người.Đối với đồng bào ở nông thôn, Bác rất chú ý đến những ngày tháng giáp hạt vàđòi hỏi các đồng chí có trách nhiệm phải nắm chắc tình hình, có sẵn biện pháp

để đề phòng Trong những chuyến đi thăm cơ sở Người luôn lắng nghe nhữngkiến nghị của quần chúng và đề ra những sáng kiến quan trọng, những ý kiến chỉđạo sâu sắc, những gợi ý thiết thực, đòi hỏi mọi người có liên quan suy ngẫm vàtìm mọi cách thực hiện cho được Điều đáng chú ý là những ý kiến lớn của Báckhông phải là những bài diễn văn dài dòng mà thường được Bác diễn đạt cụ thể,ngắn gọn bằng những cách nói dân gian, những quan điểm triết lý truyền thốngrất trúng, rất hay, dễ hiểu, dễ tiếp thu và dễ thực hiện

Người nhiều lần phê phán tệ quan liêu xa rời quần chúng, xa rời thực tếcuộc sống, thói lên mặt quan cách mạng, mệnh lệnh, cửa quyền, ức hiếp đối vớiquần chúng ở một số cán bộ lãnh đạo, đảng viên Mỗi chuyến đi thăm đồng bào,

cơ sở, Người đều để lại những ấn tượng sâu sắc, gần gũi đối với mỗi người dân.Người gặp gỡ bà con nông dân ngay trên đồng ruộng, bỏ dép, xắn quần lộixuống nơi bà con đang cấy để thăm hỏi bà con, cùng tát nước chống hạn, cuốcđất trồng cây như một lão nông quen việc đồng áng

e) Phong cách làm việc tới nơi, tới chốn

Phong cách làm việc tới nơi, tới chốn là cách làm việc chu đáo, triệt để,không bỏ dở Tư tưởng và tấm gương của Hồ Chí Minh là một mẫu mực về

“đã phụ trách việc gì, thì quyết làm cho kỳ được, cho đến nơi đến chốn”1

Trong điều kiện Đảng cầm quyền, hoạt động lãnh đạo thường được thôngqua nhiều khâu, nhiều tổ chức với những cơ chế làm việc đa dạng, phức tạp nên

dễ sinh ra cách làm việc không tới nơi, tới chốn, gây mất uy tín của Đảng, Nhànước, làm giảm sút lòng tin của nhân dân và tạo sơ hở cho các phần tử xấu lợidụng Để chữa cách làm việc không tới nơi, tới chốn, bệnh hình thức, xây dựngphong cách làm việc thiết thực, người cán bộ lãnh đạo khi ra các quyết định, kếhoạch cần căn cứ vào tình hình thực tế, năng lực của tổ chức, của đội ngũ cán

bộ, trình độ, thói quen, tâm lý, nguyện vọng của quần chúng nhân dân, luôn tínhđến hiệu quả công việc, chỉ nói những điều cần thiết, chỉ hứa những điều có thểlàm, điều nhất định làm Đã ra nghị quyết là phải chỉ đạo làm đến nơi, đến chốn,kiểm tra ráo riết

Chủ tịch Hồ Chí Minh phê phán những cán bộ vạch ra “Chương trìnhcông tác thì quá rộng rãi mà kém thiết thực”2 Theo Người, để vạch kế hoạchmột cách thực sự khoa học, người cán bộ “phải xét kỹ hoàn cảnh mà sắp đặtcông việc cho đúng Việc chính, việc gấp thì làm trước Không nên luộm thuộm,không có kế hoạch, gặp việc nào, làm việc ấy, thành thử việc nào cũng là việcchính, lộn xộn, không có ngăn nắp”3 Một việc chính có thể có nhiều cách thựchiện Người yêu cầu cán bộ: Chủ trương một, biện pháp mười, quyết tâm phải

25

Trang 26

hai, ba mươi Nói quyết tâm phải hai, ba mươi, tức là sau khi đã có kế hoạchcông tác phải có quyết tâm thực hiện và phải thực hiện đến nơi, đến chốn, khôngđược đánh trống bỏ dùi.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khuyên cán bộ, đảng viên trong bất kỳ công việc gìcũng phải bắt đầu từ chỗ chính, từ gốc, dần dần đến ngọn, từ ít đến nhiều, từ hẹpđến rộng, chớ nên tham mau, tham nhiều trong một lúc Người phê phán lối làmviệc “không biết nghiên cứu đến nơi đến chốn” và căn dặn: “Công việc gì bất kỳthành công hoặc thất bại, chúng ta cần phải nghiên cứu đến cội rễ, phân tách thật

rõ ràng rồi kết luận Kết luận đó sẽ là cái thìa khóa phát triển công việc và đểgiúp cho cán bộ tiến tới”1

Phong cách làm việc tới nơi, tới chốn của Hồ Chí Minh còn phải là nói điđôi với làm Đây vừa là phong cách công tác, vừa là phương pháp tư tưởng hữuhiệu của người cán bộ cách mạng Nó hoàn toàn khác với “nói một đằng làmmột nẻo”, thậm chí “nói mà không làm” Người đặc biệt lưu ý, đối với nhân dânkhông thể lý luận suông, chính trị suông, nhân dân cần trông thấy lợi ích thiếtthực từ những tấm gương sáng, những việc làm thiết thực của cán bộ Sứcthuyết phục, sự lôi cuốn của cán bộ với cấp dưới, với quần chúng nhân dâncòn ở phong cách lời nói đi đôi với việc làm, "nói là phải làm" Người cán bộmuốn tập hợp, tuyên truyền cấp dưới, tự mình phải "miệng nói tay làm, làmgương cho người khác" vì theo Người thì “các dân tộc phương Đông đều giàutình cảm, và đối với họ một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bàidiễn văn tuyên truyền”2

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, đặc biệt trêncương vị trọng trách của người đứng đầu Đảng và Nhà nước, phong cáchlàm việc tới nơi, tới chốn của Hồ Chí Minh đã ảnh hưởng lớn đến việcnâng cao chất lượng lãnh đạo và uy tín của Đảng, Nhà nước, đến mối quan

hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dâncũng như việc hoàn thiện nhân cách người cán bộ, đảng viên và phát huyvai trò của các tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể Người là tấm gươngsáng về phong cách làm việc tới nơi, tới chốn cho mọi người học tập vàlàm theo Người khuyên cán bộ muốn tập hợp, tuyên truyền cấp dưới, tựmình phải “miệng nói tay làm để làm gương cho nhân dân”3 Người phêphán những cán bộ “miệng thì tuyên truyền bảo người ta siêng làm, mà tựmình thì ăn trưa, ngủ trễ; bảo người ta tiết kiệm, mà tự mình thì xa xỉ, lungtung, thì tuyên truyền một trăm năm cũng vô ích”4 Đó là những cán bộhỏng Còn với những cán bộ chỉ biết nói suông: “Chỉ biết nói là nói, nóigiờ này qua giờ khác, ngày này qua ngày khác Nhưng một việc gì thiếtthực cũng không làm được”, những người như thế tuy là thật thà, trungthành nhưng không có năng lực nên không thể dùng vào công việc thực tế

Trang 27

Tóm lại, phong cách làm việc của Hồ Chí Minh có những đặc trưng chủyếu là: dân chủ, khoa học, kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi, tới chốn Mỗi đặc trưng trênđều phản ánh một khía cạnh riêng trong việc tiến hành và giải quyết công việccủa Người, song nó gắn bó chặt chẽ với nhau tạo nên một phong cách làm việchiệu quả Trước yêu cầu nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ xây dựng quân đội cáchmạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đòi hỏi chúng ta phải đẩy mạnhnghiên cứu, học tập và làm theo phong cách làm việc của Hồ Chí Minh.

II ĐẨY MẠNH HỌC TẬP VÀ LÀM THEO PHONG CÁCH LÀM VIỆC CỦA HỒ CHÍ MINH TRONG QUÂN ĐỘI GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

1 Sự cần thiết đẩy mạnh học tập và làm theo phong cách làm việc của

Hồ Chí Minh trong quân đội giai đoạn hiện nay

a) Vị trí, vai trò quan trọng phong cách làm việc của Hồ Chí Minh

Phong cách làm việc là sự kết tinh phẩm chất, năng lực của một quá trìnhhọc tập, tu dưỡng, rèn luyện của mỗi người Phong cách làm việc quy định trựctiếp đến chất lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của mỗi con người

Nói phong cách làm việc của Hồ Chí Minh là nói đến những đặc trưng giátrị, mang đậm dấu ấn Hồ Chí Minh, gắn liền với nhân cách, trí tuệ lỗi lạc, đạo đứctrong sáng của Người với tư cách là một vĩ nhân, một nhà văn hóa Đó là mộtphong cách làm việc vừa dân tộc, vừa hiện đại, vừa khoa học, vừa cách mạng,vừa cao cả vừa thiết thực không trộn lẫn được Phong cách làm việc đó được coi

là một nét đặc sắc nhất của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã trở thành một trong nhữngnhân tố quan trọng góp phần nâng cao địa vị lãnh đạo của Đảng Một trong những

di sản quý báu mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho cách mạng Việt Nam

Trên cương vị đứng đầu Đảng và Nhà nước, lãnh tụ tối cao của dân tộc,Người đã có một phong cách làm việc mẫu mực để tiến hành công tác và thựchiện sự lãnh đạo của Đảng, giải quyết đúng đắn và thỏa đáng các mối quan hệvới quần chúng, với cấp dưới, với những người bạn chiến đấu gần gũi, với các

vị phụ lão, nhân sĩ, trí thức, đại diện các tôn giáo, dân tộc, Người không dựavào quyền lực để bắt buộc mọi người phải phục tùng, mà thuyết phục conngười bằng một phong cách làm việc vừa mang tính nguyên tắc và khoa họccao, vừa có tình nhân ái bao la của một tấm lòng nhân hậu Phong cách làmviệc của Hồ Chí Minh không phải chỉ tác động đến nhận thức mà còn cảm hoá

cả trái tim con người Qua phong cách làm việc của Bác, mọi người đến vớiĐảng, tiếp nhận sự lãnh đạo của Đảng không phải chỉ bằng lý trí, mà còn bằngtình cảm sâu sắc của chính mình

Phong cách làm việc Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng trong toàn bộ

di sản vô giá mà Người để lại cho dân tộc ta Phong cách làm việc của Ngườikhông chỉ là bài học, là chuẩn mực cho việc xây dựng phong cách làm việc ngườicán bộ cách mạng mà còn bồi dưỡng nhân cách cho các thế hệ người Việt Namhôm nay và mai sau Học tập và làm theo phong cách làm việc dân chủ, khoa học,

kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi, tới chốn của Người có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối

27

Trang 28

với sự nghiệp cách mạng ở nước ta hiện nay, giúp cán bộ, đảng viên phải luôn tudưỡng, rèn luyện để trở thành những người có phong cách làm việc ngày một hiệuquả hơn Học tập và làm theo phong cách làm việc dân chủ, khoa học, kỹ lưỡng,

cụ thể, tới nơi, tới chốn của Người để không ngừng củng cố lòng tin của nhân dânvới cán bộ, đảng viên cũng như củng cố mối quan hệ giữa Đảng với dân

b) Thực trạng phong cách làm việc trong quân đội giai đoạn hiện nay

Thời gian qua, nhìn chung đội ngũ cán bộ, đảng viên và quần chúng trongquân đội đã có nhiều cố gắng trong rèn luyện phong cách làm việc theo phongcách làm việc của Hồ Chí Minh: dân chủ, khoa học, kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi, tớichốn Vì vậy, đã quyết định trực tiếp đến việc nâng cao chất lượng, hiệu quảthực hiện chức trách, nhiệm vụ của mỗi người, góp phần tạo nên những thànhtựu to lớn trong công cuộc đổi mới đất nước, xây dựng Quân đội nhân dân ViệtNam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại

Tuy nhiên, do nhiều yếu tố tác động, cả khách quan và chủ quan, phongcách làm việc của đội ngũ cán bộ, đảng viên và quần chúng trong quân đội theophong cách làm việc của Hồ Chí Minh bên cạnh những kết quả bước đầu đạtđược rất đáng tự hào, thì một bộ phận cán bộ, đảng viên và quần chúng trongquân đội còn bộc lộ những hạn chế, bất cập trong phong cách làm việc Biểuhiện cụ thể trong công tác là hiện tượng quan liêu, độc đoán, chưa sâu sát cán

bộ, chiến sĩ cấp dưới Một số cán bộ, đảng viên và quần chúng trong quân đội còn viphạm nguyên tắc tập trung dân chủ, coi thường kỷ cương, kỷ luật, chấp hành chưanghiêm chỉ thị mệnh lệnh của trên; nóng vội, cảm tính trong xử lý công việc, chưacoi trọng tính nguyên tắc, tính khoa học trong công việc nên hiệu quả công tácchưa cao Còn có hiện tượng đi muộn về sớm, làm không đến nơi đến chốn, đốiphó với kiểm tra của trên, chưa thống nhất giữa lời nói với việc làm, nói nhiềulàm ít, nói hay làm dở, nói một đằng làm một nẻo Một số cán bộ, đảng viên làcấp ủy viên, cán bộ giữ vị trí lãnh đạo, quản lý còn có những biểu hiện thiếu tinhthần trách nhiệm trong công việc, làm trái các chủ trương, chính sách của Đảng,pháp luật của Nhà nước, quan liêu, độc đoán, gia trưởng, cục bộ, vì lợi ích cánhân Những biểu hiện trên đây đã ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thực hiệnnhiệm vụ của đội ngũ cán bộ, đảng viên và quần chúng trong quân đội, chưa đápứng được yêu cầu mới của nhiệm vụ xây dựng quân đội cách mạng, chính quy,tinh nhuệ, từng bước hiện đại; làm giảm niềm tin của nhân dân với quân đội,làm ảnh hưởng đến danh hiệu cao quý “Bộ đội Cụ Hồ”

Chính vì vậy, cán bộ, đảng viên và quần chúng, nhất là cán bộ chủ trì, chủchốt các cấp trong quân đội cần tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo phongcách làm việc dân chủ, khoa học, kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi, tới chốn trong tìnhhình mới hiện nay là rất cần thiết

c) Từ yêu cầu nhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ quân đội trong tình hình mới đặt ra vấn đề phải học tập và làm theo phong cách làm việc của Hồ Chí Minh

28

Trang 29

Về tình hình thế giới trong những năm tới, Đại hội Đảng toàn quốc lầnthứ XII nhận định: “Tình hình chính trị - an ninh thế giới thay đổi nhanh chóng,diễn biến rất phức tạp, khó lường; tình trạng xâm phạm chủ quyền quốc gia,tranh chấp lãnh thổ và tài nguyên, xung đột sắc tộc, tôn giáo, can thiệp lật đổ,khủng bố, chiến tranh cục bộ, chiến tranh mạng tiếp tục diễn ra gay gắt ởnhiều khu vực”1 Trong khi đó, cách mạng khoa học - công nghệ, đặc biệt làcông nghệ thông tin tiếp tục phát triển mạnh mẽ Tình hình đó, đặt ra cho quânđội ta những yêu cầu nhiệm vụ mới Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong tương lainếu xảy ra sẽ rất quyết liệt, phức tạp, tính biến động cao, diễn biến khẩn trương

và đột biến Kẻ thù sẽ triệt để lợi dụng vũ khí công nghệ hiện đại, sức cơ độngnhanh để tiêu hao lớn tiềm lực của ta, gây hoảng loạn về tư tưởng, tâm lý và phá

vỡ thế trận của ta Vì vậy, học tập và làm theo phong cách làm việc dân chủ,khoa học, kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi, tới chốn của Hồ Chí Minh vừa là nội dung,vừa là biện pháp để mỗi cán bộ, đảng viên và quần chúng trong quân đội vươnlên đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng trongtình hình mới

Thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XII của Đảng và Nghị quyết Trungương 4 khóa XII, việc phòng, chống sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đứclối sống và những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ lànhững vấn đề có ý nghĩa quan trọng và cấp bách trong công tác xây dựng Đảngnhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong thời gian tới

Do đó, mỗi cán bộ, đảng viên và quần chúng trong quân đội học tập và làm theophong cách làm việc dân chủ, khoa học, kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi, tới chốn của

Hồ Chí Minh là góp phần thiết thực vào thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hộilần thứ XII của Đảng và Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII

Tiếp tục đẩy mạnh xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng,chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại để thực hiện thắng lợi mục tiêu, nhiệm

vụ bảo vệ Tổ quốc: “Bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹnlãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủnghĩa; bảo vệ công cuộc đổi mới, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bảo

vệ lợi ích quốc gia - dân tộc; bảo vệ nền văn hóa dân tộc; giữ vững môi trườnghòa bình, ổn định chính trị, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội”2, đòi hỏitrong những năm tới cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt ba khâu độtphá theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ X Do đó, mỗi quânnhân, nhất là đội ngũ cán bộ các cấp phải có trình độ cao, có phong cách làmviệc khoa học, sáng tạo, hiệu quả Điều đó, đặt ra sự cần thiết phải đẩy mạnhhọc tập và làm theo phong cách làm việc dân chủ, khoa học, kỹ lưỡng, cụ thể,tới nơi, tới chốn của Hồ Chí Minh trong toàn quân

2 Biện pháp đẩy mạnh học tập và làm theo phong cách làm việc của

Hồ Chí Minh trong cán bộ, đảng viên và quần chúng trong quân đội hiện nay

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Văn phòng Trung ương Đảng, Hà

Nội, 2016, tr 71.

2 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Văn phòng Trung ương Đảng, Hà

Nội, 2016, tr 147 - 148.

29

Trang 30

a) Tiếp tục tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm về đẩy mạnh học tập, làm theo phong cách làm việc của Hồ Chí Minh trong cán

bộ, đảng viên và quần chúng trong quân đội hiện nay

Tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức về ý nghĩa, nội dunghọc tập và làm theo phong cách làm việc của Hồ Chí Minh là cơ sở khơi dậyniềm tự hào, vinh dự, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và quần chúng để mỗingười tự giác, tích cực trong học tập và làm theo phong cách làm việc của

Hồ Chí Minh, có ý chí phấn đấu, luôn nghiêm khắc và yêu cầu cao với chínhmình, luôn biết đặt cho mình những mục tiêu đúng trong phấn đấu học tập, làmtheo phong cách làm việc của Hồ Chí Minh, gắn với cam kết giữ gìn phẩm chấtđạo đức, lối sống, không có biểu hiện suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyểnhóa” trong nội bộ theo Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII

Giáo dục nâng cao nhận thức về học tập, làm theo phong cách làmviệc của Hồ Chí Minh trong thời kỳ mới phải được tiến hành từ trong cấp ủy,cán bộ chủ trì, chủ chốt, đến đội ngũ cán bộ, đảng viên và quần chúng trongđơn vị, nâng cao sự thống nhất về nhận thức, tư tưởng, hành động của toànquân học tập, làm theo phong cách làm việc của Hồ Chí Minh trong giai đoạnhiện nay Phải làm cho tất cả các cấp, các tổ chức, mọi cán bộ, đảng viênnhận thức được sự cần thiết đưa việc học tập, làm theo phong cách làm việccủa Hồ Chí Minh thành chế độ, quy định, quy chế thường xuyên ở từng tổchức đảng và đơn vị, từ đó xác định tốt trách nhiệm học tập, làm theo phongcách làm việc của Hồ Chí Minh, chủ động, tự giác phấn đấu không ngừngnâng cao phong cách làm việc dân chủ, khoa học, kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi,tới chốn

Đưa việc học tập, rèn luyện và làm theo phong cách làm việc của Hồ ChíMinh vào trong chương trình đào tạo ở tất cả các học viện, nhà trường quân đội

và nội dung giáo dục chính trị thường xuyên tại đơn vị Giáo dục, quán triệt, cụthể hóa kịp thời, sát thực Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15 tháng 5 năm 2016 của

Bộ Chính trị, Kế hoạch số 03-KH/TW ngày 25 tháng 7 năm 2016 của Ban Bíthư Trung ương Đảng, Chỉ thị số 27/CT-TTg ngày 8 tháng 9 năm 2016 của Thủtướng Chính phủ, Chỉ thị số 87-CT/QUTW ngày 8 tháng 7 năm 2016 củaThường vụ Quân ủy Trung ương, Kế hoạch số 1585/KH-CT ngày 1 tháng 9 năm

2016 của Tổng cục Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạođức, phong cách Hồ Chí Minh vào sinh hoạt thường xuyên nhằm tạo thuận lợinhất cho từng tập thể và cá nhân triển khai thực hiện

Cần gắn chặt công tác giáo dục nâng cao nhận thức về học tập, làm theophong cách làm việc của Hồ Chí Minh với chấp hành pháp luật Nhà nước, kỷluật quân đội; tiếp tục đẩy mạnh Cuộc vận động "Phát huy truyền thống, cốnghiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ" Nâng cao hiệu quả học tập, làm theophong cách làm việc của Hồ Chí Minh trong mỗi tập thể đơn vị và từng cá nhân;nêu cao ý chí quyết tâm, chủ động vượt qua mọi khó khăn; sẵn sàng nhận vàhoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao

30

Trang 31

Công tác giáo dục, tuyên truyền phải được duy trì thường xuyên, liên tục;bám sát thực tiễn hoạt động, chú trọng đổi mới, nhân rộng nhiều hình thức,phương pháp giáo dục phong phú, hấp dẫn, dễ hiểu, dễ vận dụng thực hiện; pháthuy vai trò các phương tiện, lực lượng tuyên truyền của báo chí, hệ thông báocáo viên, tuyên truyền viên trong và ngoài quân đội; truyền thanh, thông tin nộibộ; các kênh thông tin quân sự, quốc phòng trên đài phát thanh, truyền hình củađịa phương, truyền thanh nội bộ với cách thể hiện đa dạng, phản ánh trungthực, kịp thời những định hướng chung và kết quả học tập, rèn luyện học tập,rèn luyện, làm theo phong cách làm việc của Hồ Chí Minh trong toàn quân; nhất

là phổ biến, nhân rộng những mô hình mới, cách làm sáng tạo, những điển hìnhtiên tiến, gương “người tốt, việc tốt” trong học tập và làm theo phong cách làmviệc dân chủ, khoa học, kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi, tới chốn trong toàn quân Kếthợp chặt chẽ giáo dục tuyên truyền tập trung, chính khóa với các hình thức sinhhoạt, học tập của đơn vị, các tổ chức quần chúng, phong trào Thi đua Quyếtthắng, các cuộc vận động làm cho cán bộ, đảng viên và quần chúng ngày càngnhận thức sâu sắc hơn giá trị nội dung học tập, làm theo phong cách làm việccủa Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay, thể hiện sâu sắc tình cảm trân trọng,

tự hào về Bác Hồ, đề cao ý thức "tự học", "tự làm" theo tư tưởng, đạo đức vàphong cách làm việc của Người Đồng thời, kiên quyết phê phán, đấu tranh, bàitrừ những biểu hiện làm việc quan liêu, thiếu kế hoạch, luộm thuộm, qua loa, sơsài, chung chung, không rõ ràng, nói một đằng, làm một nẻo; nói nhiều, làm ít;thậm chí nói mà không làm… trong quân đội và xã hội

b) Phát huy vai trò, trách nhiệm cấp ủy, tổ chức đảng, chỉ huy, chính ủy, chính trị viên các cấp và các tổ chức quần chúng tích cực học tập, làm theo phong cách làm việc của Hồ Chí Minh

Lãnh đạo, chỉ đạo việc quản lý, giáo dục, rèn luyện học tập, làm theophong cách làm việc của Hồ Chí Minh trong cán bộ, đảng viên và quần chúng

do cấp ủy các cấp, trực tiếp là ban thường vụ cấp ủy, đồng chí bí thư cấp ủy chỉđạo, là trách nhiệm của chỉ huy, chính ủy, chính trị viên các cấp, trong đó pháthuy tính tiền phong gương mẫu, làm trước, làm để nêu gương của đội ngũ cán bộchủ trì, chủ chốt có ý nghĩa quan trọng

Các cấp ủy đảng và người chỉ huy thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉđạo, đảm bảo việc xác định mục đích, xây dựng động cơ, thái độ, ý thức tráchnhiệm học tập, làm theo phong cách làm việc của Hồ Chí Minh của cán bộ, đảngviên và quần chúng; coi đây là một trong những cơ sở quan trọng để đánh giá chấtlượng hoàn thành nhiệm vụ của tập thể và cá nhân, trong quá trình triển khai,thường xuyên bám sát yêu cầu, nhiệm vụ chính trị và đặc điểm tình hình đơn vị

để tiếp tục cụ thể hóa các nội dung, tiêu chí bảo đảm tính thống nhất, sát với tìnhhình thực tiễn và yêu cầu nhiệm vụ của đơn vị Nâng cao chất lượng hoạt độngcủa các tổ chức quần chúng (đoàn thanh niên, hội phụ nữ, công đoàn) và hội đồngquân nhân, khơi dậy tiềm năng sáng tạo, tinh thần trách nhiệm của cán bộ, đoànviên, thanh niên, hội viên, làm chuyển biến toàn diện chất lượng học tập, làm theo

31

Trang 32

phong cách làm việc của Hồ Chí Minh cho cán bộ, đảng viên và quần chúng Tổchức chặt chẽ, nghiêm túc việc học tập, quán triệt, nâng cao nhận thức của cán bộ,đảng viên và quần chúng về ý nghĩa, nội dung phong cách làm việc dân chủ, khoahọc, kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi, tới chốn của Hồ Chí Minh trong thời kỳ mới, khơidậy niềm vinh dự, tự hào; xây dựng ý chí quyết tâm, tinh thần trách nhiệm trongthực hiện nhiệm vụ, làm cơ sở cụ thể hóa, liên hệ vận dụng nội dung phong cáchlàm việc của Hồ Chí Minh phù hợp với chức trách, nhiệm vụ của từng quân nhân,làm cho hình ảnh, phẩm chất cao đẹp "Bộ đội Cụ Hồ" tỏa sáng trong toàn xã hội.

Chính ủy, chính trị viên, người chỉ huy các cấp phải là những ngườigương mẫu tiên phong học tập và làm theo phong cách làm việc dân chủ, khoahọc, kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi, tới chốn của Hồ Chí Minh Đồng thời, tích cực,chủ động giáo dục, bồi dưỡng, định hướng và theo dõi quá trình phấn đấu rènluyện của đội ngũ cán bộ, sĩ quan trong cơ quan, đơn vị Phát huy vai trò cơquan chính trị trong tham mưu, đề xuất nội dung, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạohọc tập và làm theo phong cách làm việc dân chủ, khoa học, kỹ lưỡng, cụ thể,tới nơi, tới chốn của Hồ Chí Minh cần thiết cho người cán bộ, đảng viên vàquần chúng

c) Phát huy vai trò tích cực, chủ động, tự giác của cán bộ, đảng viên và quần chúng trong quân đội đẩy mạnh học tập và làm theo phong cách làm việc của Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cống hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp cáchmạng Người đã xây dựng cho mình phong cách làm việc dân chủ, khoa học, kỹlưỡng, cụ thể, tới nơi, tới chốn Học tập và làm theo Bác đòi hỏi mỗi cán bộ,đảng viên, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo, quản lý ở cơ sở phải là người có phẩmchất đạo đức cách mạng, có năng lực để đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ cáchmạng, trong đó tác phong làm việc là một nhân tố quan trọng cấu thành phẩmchất và năng lực cán bộ

Các cấp ủy đảng và người chỉ huy thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉđạo, đảm bảo việc xác định mục đích, xây dựng động cơ, thái độ, ý thức tráchnhiệm phong trào tự học, tự rèn của người cán bộ, đảng viên và quần chúng Nộidung tự học tập, rèn luyện của người cán bộ, đảng viên và quần chúng trongquân đội được thực hiện toàn diện, phong phú, đa dạng, theo hướng cơ bản, thiếtthực, vững chắc, toàn diện và chuyên sâu Trên cơ sở đó, người cán bộ, đảngviên và quần chúng tự lập kế hoạch, xác định nội dung và phương pháp tự họctập, rèn luyện cụ thể phù hợp với chức trách, nhiệm vụ của bản thân và điều kiệnthực tiễn của đơn vị Phương pháp tự học, tự rèn của người cán bộ, đảng viên vàquần chúng thực sự có kết quả tốt khi họ biết kết hợp biện chứng giữa gắn lýluận với thực tiễn, giữa học tập và làm theo Gắn tự học tập, rèn luyện của ngườicán bộ, đảng viên và quần chúng với thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giaotrên cơ sở vận dụng phù hợp, sáng tạo những nội dung kiến thức đã học vào giảiquyết các nhiệm vụ thực tiễn ở đơn vị

32

Trang 33

Tự đọc tài liệu, sách, báo, cập nhật thông tin hằng ngày là phương phápquan trọng để bổ sung tri thức, nâng cao hiểu biết để vận dụng những bài họchay, kinh nghiệm tốt vào tổ chức và giải quyết sáng tạo, hiệu quả các nhiệm

vụ trong thực tiễn Cấp ủy, tổ chức đảng lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ, giúp đỡ,tạo điều kiện thuận lợi cho việc tự học tập, làm theo phong cách làm việc của

Hồ Chí Minh của người cán bộ, đảng viên và quần chúng trong cơ quan, đơn

vị đạt hiệu quả thiết thực; thường xuyên kiểm tra, rút kinh nghiệm, sơ kết,tổng kết, đánh giá việc tự học tập, làm theo của người cán bộ, đảng viên vàquần chúng thuộc quyền Coi đây là một trong những tiêu chuẩn cần thiết đểbình xét, phận loại đảng viên, nhận xét cán bộ hằng năm và xem xét, đánhgiá, điều động, bổ nhiệm cán bộ

d) Chủ động xây dựng, kịp thời tôn vinh, biểu dương khen thưởng tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến và kiên quyết đấu tranh với các quan điểm, nhận thức sai trái trong học tập và làm theo phong cách làm việc của Hồ Chí Minh

Kịp thời biểu dương khen thưởng là nội dung biện pháp tạo động lực chocán bộ, đảng viên, quần chúng đẩy mạnh việc học tập, làm theo phong cách làmviệc của Hồ Chí Minh Để việc học tập, làm theo phong cách làm việc Hồ ChíMinh của cán bộ, đảng viên và quần chúng có hiệu quả, cấp ủy, chính ủy, chínhtrị viên, chỉ huy các cấp cần chỉ đạo, định hướng tuyên truyền sâu rộng trongđơn vị về vị trí, vai trò, tầm quan trọng và ý nghĩa của việc học tập, làm theophong cách làm việc của Hồ Chí Minh trong đời sống cán bộ, đảng viên và quầnchúng Các cơ quan, đơn vị tập trung lực lượng, phương tiện, tuyên truyền bằngnhiều hình thức, biện pháp phong phú đa dạng; đẩy mạnh cuộc vận động sáng tác,quảng bá các tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí về chủ đề học tập và làm theophong cách làm việc của Hồ Chí Minh; các cơ quan báo chí quân đội duy trìthường xuyên chuyên trang, chuyên mục “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức,phong cách Hồ Chí Minh”, chuyên mục "Những tấm gương bình dị mà cao quý"

để tuyên truyền về những điển hình tiên tiến tiêu biểu về phong cách làm việc dânchủ, khoa học, kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi, tới chốn, nói ít làm nhiều, làm có hiệu quả;đồng thời, phát huy có hiệu quả kênh thông tin quân sự quốc phòng trên báo, đàiphát thanh, truyền hình địa phương để tuyên truyền Kết hợp chặt chẽ công táctuyên truyền, giáo dục việc học tập, làm theo phong cách làm việc của Hồ ChíMinh với các hoạt động kỷ niệm ngày truyền thống của Đảng, Nhà nước, quân đội

và đơn vị Tổ chức tuyên dương, khen thưởng những điển, hình tiên tiến trong họctập và làm theo phong cách làm việc của Hồ Chí Minh, biểu dương, cổ vũ độngviên kịp thời các tập thể, cá nhân có thành tích, cách làm tiêu biểu trong học tập vàlàm theo phong cách làm việc của Hồ Chí Minh Qua đó, tuyên truyền sâu rộng kếtquả, gương điển hình tiên tiến, cách làm sáng tạo, mô hình hiệu quả trong đơn vị

Thông qua việc tuyên truyền sâu rộng về những tấm gương điển hình tiên tiếntrong học tập, làm theo phong cách làm việc của Hồ Chí Minh, sẽ khích lệ phongtrào, tạo niềm tin trong cuộc sống, góp phần làm xuất hiện nhiều điển hình mới cósức lan tỏa sâu rộng và tiếp tục thúc đẩy phong trào thi đua học tập, làm theo phong

33

Trang 34

cách làm việc của Hồ Chí Minh trong cán bộ, đảng viên và quần chúng Đồng thời,kiên quyết đấu tranh với các quan điểm, nhận thức sai trái muốn phủ nhận, xuyên tạc

tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và ý nghĩa to lớn của việc học tập, làmtheo phong cách làm việc Hồ Chí Minh trong quân đội ta hiện nay

Các giải pháp học tập và làm theo phong cách làm việc dân chủ, khoahọc, kỹ lưỡng, cụ thể, tới nơi, tới chốn của Hồ Chí Minh có quan hệ thống nhấthữu cơ với nhau Tuy nhiên, mỗi giải pháp có tính độc lập tương đối, tùy theođặc điểm, tình hình cụ thể của từng tổ chức, cơ quan, đơn vị, chức trách, nhiệm

vụ của cán bộ, đảng viên và quần chúng để vận dụng phù hợp Trong quá trìnhthực hiện cần phối hợp chặt chẽ, đồng bộ các giải pháp, không nên coi nhẹ hoặctuyệt đối hóa một giải pháp nào

KẾT LUẬN

Đi sâu nghiên cứu phong cách làm việc của Hồ Chí Minh giúp chúng

ta thấy rõ hơn tầm vóc vĩ đại của Người, có thể hiểu rõ vì sao nhân cách HồChí Minh đã trở thành một sức mạnh vô địch, chinh phục trái tim, khối óccủa triệu triệu con người

Tư tưởng, tấm gương về phong cách làm việc Hồ Chí Minh đã trở thànhbài học quý giá, là chuẩn mực cho việc xây dựng và bồi dưỡng, rèn luyện phongcách làm việc của người cán bộ cách mạng nói chung, của đội ngũ cán bộ, đảngviên và quần chúng trong quân đội nói riêng

Trước yêu cầu của sự nghiệp cách mạng, của nhiệm vụ bảo vệ Tổquốc trong tình hình mới, đòi hỏi phải tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theophong cách làm việc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ, đảng viên và quầnchúng trong quân đội

Quán triệt và thực hiện đồng bộ những giải pháp cơ bản trên đây, nhằmnâng cao chất lượng, hiệu quả đẩy mạnh học tập và làm theo phong cách làmviệc Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ, đảng viên và quần chúng trong toàn quân,thiết thực góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từngbước hiện đại, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao./

34

Trang 35

Chuyên đề 3 HỌC TẬP VÀ LÀM THEO PHONG CÁCH

ỨNG XỬ CỦA HỒ CHÍ MINH

Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minh đã thuyếtphục, chinh phục mọi người bằng chính phong cách của mình Sức thuyết phục,chinh phục của phong cách Hồ Chí Minh vẫn tiếp tục còn ảnh hưởng sâu rộngtrong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta và bạn bè quốc tế Bất cứ ai đã được gặpNgười hoặc tìm hiểu về Người đều cảm nhận sự vĩ đại của Hồ Chí Minh khôngphải chỉ thuộc về những tư tưởng lớn, mà còn ở phong cách mẫu mực, mãi mãi làtấm gương cho nhiều thế hệ học tập, noi theo

Với cuộc đời hoạt động cách mạng vô cùng phong phú, sôi nổi của mình,

Hồ Chí Minh đã để lại một phong cách ứng xử mẫu mực thông qua việc giảiquyết các mối quan hệ nhằm phục vụ mục tiêu cách mạng là độc lập dân tộc gắnliền với chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh vì thế cần được đi sâu nghiên cứu,quán triệt nhằm vừa góp phần khẳng định tầm vóc và sự vĩ đại của Hồ Chí Minh,vừa rút ra những giá trị cao quý để học tập, làm theo trong thực tiễn cuộc sống,công tác đối với mọi người, nhất là đối với sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp,công nhân và viên quốc phòng, hạ sĩ quan - binh sĩ trong quân đội ta hiện nay

NỘI DUNG

I PHONG CÁCH ỨNG XỬ CỦA HỒ CHÍ MINH

1 Khái niệm phong cách ứng xử và phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh

a) Khái niệm phong cách ứng xử

Phong cách ứng xử (hiểu theo nghĩa chung nhất) là cách thức tiếp xúc,phương thức trao đổi thông tin giữa cá nhân với cá nhân hoặc giữa cá nhân với tậpthể thông qua hệ thống các phương tiện ngôn ngữ, biểu cảm… nhằm mục đíchtruyền đạt tín hiệu, tình cảm, hiểu biết… của chủ thể giao tiếp và với chính

35

Trang 36

bản thân mình Trong đời sống xã hội, giao tiếp là hoạt động diễn ra thườngxuyên và không thể thiếu của con người Xã hội càng phát triển thì vai trò củagiao tiếp ứng xử càng trở nên quan trọng và hết sức cần thiết Đối với những cán

bộ lãnh đạo, các chính khách thì phong cách ứng xử luôn là nhân tố quan trọngđặc biệt, là “chìa khóa” đưa đến thành công

Giáo sư Đặng Xuân Kỳ quan niệm: “Ứng xử chỉ có trong giao tiếp, được thểhiện bằng ngôn từ, cử chỉ, thái độ, phong thái, phong độ của chủ thể đối với đốitượng và của chủ thể đối với bản thân mình trong quan hệ với đối tượng”1

b) Khái niệm phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh

Phong cách ứng xử bắt nguồn từ phong cách, từ cuộc đời của chủ thể.Phong cách ứng xử Hồ Chí Minh là phong cách ứng xử của một cá nhân, một conngười tiêu biểu, một thủ lĩnh chính trị xuất sắc của Việt Nam và thế giới Cũngchính nhân cách lớn và thực tiễn hoạt động cách mạng đã tạo nên phong cáchứng xử rất mẫu mực của Hồ Chí Minh

Phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh là hệ thống xuyên suốt cuộc đời và sựnghiệp cách mạng, thể hiện ở tầm cao trí tuệ và tình cảm sâu sắc của Người; hếtsức phong phú, linh hoạt và hấp dẫn, trong đó nổi bật là tính nhất quán về mụctiêu, nguyên tắc ứng xử Điều đó có nguồn cội từ những giá trị tốt đẹp trong vănhóa dân tộc Việt Nam, tinh hoa văn hóa nhân loại và phẩm chất cá nhân cùng vớiquá trình rèn luyện, bồi đắp không ngừng vươn lên của Người Đó là sự hài hòagiữa văn hóa ứng xử phương Đông, phương Tây, trong đó hạt nhân chủ yếu làmục đích vì nhân dân, vì dân tộc mình và nhân loại tiến bộ

Phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh là những nền nếp có tính hệ thống, ổn định tạo thành đặc trưng riêng của Người trong giao tiếp và xử lý các mối quan

hệ đối với bản thân mình, đối với công việc và đối với người khác nhằm hiện thực hóa mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và trở thành một giá trị quan trọng của di sản Hồ Chí Minh.

Phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng trong disản vô giá mà Người để lại cho Đảng ta, cho dân tộc ta và quân đội ta Phongcách ứng xử của Người không chỉ là bài học, là chuẩn mực trong xây dựng phongcách ứng xử của người cán bộ cách mạng, mà còn có giá trị thực tiễn to lớn choviệc bồi dưỡng, rèn luyện phong cách ứng xử của người quân nhân cách mạng,góp phần hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao trong tình hình mới

2 Những biểu hiện chủ yếu trong phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh

1 Đặng Xuân Kỳ: Phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, 1997, tr.218.

36

Trang 37

a) Ứng xử văn hóa, tinh tế

Trong cuộc đời hoạt động vô cùng phong phú của mình, Hồ Chí Minh đã đểlại những ấn tượng hết sức sâu sắc trong tất cả những ai đã từng được gặp và tiếpxúc với Người Giao tiếp với nhiều đối tượng khác nhau, Hồ Chí Minh đã có một

phong cách ứng xử ở tầm nghệ thuật gần như hoàn thiện, làm cho mọi người có

thể cảm nhận thấy đầy đủ cái đẹp của cuộc sống cũng như cái cao thượng củanhân cách con người

Đã có nhiều ý kiến đánh giá phong cách ứng xử Hồ Chí Minh với nhiều lời

ca ngợi khác nhau, nhưng bao trùm nhất là hai chữ văn hoá Phong cách ứng xử

Hồ Chí Minh thực sự là một phong cách ứng xử văn hoá Ở đây, văn hoá dùng như một tính từ có thể nói lên đầy đủ nhất về phong cách ứng xử Hồ Chí Minh.

Phong cách ứng xử mang đậm nét văn hóa.

Trong cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Hồ Chí Minh luôn thể hiệnphong cách ứng xử giản dị, gần gũi, cởi mở, tế nhị và chu đáo với tất cả mọingười Có thể nói, trên thế giới hiếm có nhà lãnh đạo nào có được phong cách ứng

xử giàu giá trị văn hóa như Hồ Chí Minh Theo Người: “Đối với tất cả mọi ngườitrong các tầng lớp dân chúng, ta phải có một thái độ mềm dẻo khôn khéo, biếtnhân nhượng, biết trọng nhân cách người ta”1 Và thực tiễn trong phong cáchứng xử đối với mọi người, dù là cán bộ, đảng viên hay quần chúng nhân dân, dùvới tướng lĩnh hay những đội viên nhỏ tuổi, chúng ta luôn cảm nhận được ởNgười phong thái vừa ân cần, niềm nở, vừa thân ái, yêu thương gần gũi Ngay

cả khi phê bình, nhắc nhở khuyết điểm của người khác thì Hồ Chí Minh cũngthể hiện thái độ tế nhị, nhẹ nhàng nhưng cũng rất thấm thía, sâu sắc Dù ở cương

vị nào, người đồng chí, đồng đội, người cha, người bác, người anh hay ngườiđứng đầu Chính phủ,…phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh bao giờ cũng chứađựng nét văn hóa tôn trọng, gần gũi, cởi mở và chu đáo với mọi người Như cốThủ tướng Phạm Văn Đồng đã viết: “Chủ tịch Hồ Chí Minh cao mà không xa,mới mà không lạ, to lớn mà không làm ra vĩ đại, sáng chói mà không gâychoáng ngợp, gặp lần đầu mà như thân thuộc từ lâu”2 Chính phong cách ứng xửvăn hóa hết sức giản dị, gần gũi, cởi mở, tế nhị đó, đã làm cho tất cả mọi người,

dù khác nhau về địa vị, thành phần xuất thân, mục đích, điều kiện hoàn cảnh…nhưng khi được tiếp xúc với Người, đều có chung cảm nhận về sự nể trọng, tônkính, bởi sức cảm hóa to lớn xuất phát từ đạo đức, nhân cách và phong cách ứng

xử văn hóa của Người

Hơn nửa thế kỷ trước, các thế lực thực dân phản động đã không thể lý giảiviệc vợ chồng luật sư Lô-dơ-by (người Anh), đã bất chấp nguy hiểm khi nhận lờibào chữa và tận tình giúp đỡ Hồ Chí Minh thoát khỏi nhà tù Victoria Năm 1931,

Hồ Chí Minh (khi đó có tên là Tống Văn Sơ) bị chính quyền Anh bắt tại Hồng

1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 4, Sđd, tr.52.

2 Phạm Văn Đồng, Hồ Chí Minh một con người, một dân tộc, một thời đại, một sự nghiệp , Nxb.Sự thật, H.1990,

tr.17.

37

Trang 38

Công và buộc tội là phần tử cộng sản nguy hiểm, phái viên của Quốc tế Cộng sảnđến Hồng Công để lật đổ Thế nhưng, bằng tình cảm chân thành, phong cách giản

dị, gần gũi, nên chỉ qua một lần duy nhất tiếp xúc, Người đã cảm hóa được vợchồng luật sư Lô-dơ-by, những người không cùng “chiến tuyến” Như Luật sưLô-dơ-by đã kể lại: “Sau ba mươi phút gặp gỡ, Người đã hoàn toàn chinh phụctôi Ở Người toát ra một sức mạnh cảm hóa kỳ diệu” Và bà Lô-dơ-by cũng khẳngđịnh: “Chỉ sau mười phút là tôi cảm phục Người Tôi thúc nhà tôi làm gấp hồ sơ,còn tôi và con gái tôi ngày ngày vào thăm, săn sóc sức khỏe cho Người”1 Hơn tất

cả, sự cảm hóa “kỳ diệu” đó có được từ chính nhân cách và phong cách ứng xửvăn hóa của Hồ Chí Minh

Phong cách ứng xử hết sức tinh tế, mềm mỏng, khéo léo và hiệu quả.

Nét độc đáo này trong phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh là sự kết tinhvốn tri thức hiểu biết sâu rộng, uyên bác; tài trí thông minh, nghị lực và bản lĩnhphi thường với phong thái giản dị, lạc quan, thẳng thắn, tự tin cùng phong cáchlịch thiệp, nho nhã, mực thước trong ứng xử Điều này đã giúp Người xử lý khéoléo những tình huống giao tiếp hết sức mềm mỏng mà hiệu quả Theo Người, khiđứng trước mọi vấn đề, mọi tình huống, việc quan trọng nhất là “Phải suy tính kỹlưỡng Chớ hấp tấp, chớ làm bừa, chớ làm liều Chớ gặp sao làm vậy Mỗi cán bộ,đảng viên, mỗi ngày phải tự kiểm điểm, tự phê bình, tự sửa chữa như mỗi ngàyphải rửa mặt”2 Tức là phải bình tĩnh, suy xét, khéo léo trong các tình huống ứng

xử cụ thể, để mang lại hiệu quả trong giao tiếp

Thực tiễn cho thấy, phong cách ứng xử văn hóa, tinh tế của Hồ Chí Minh đãgóp phần quan trọng vào thắng lợi to lớn của sự nghiệp cách mạng Việt Nam.Hơn 70 năm về trước, Cách mạng tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dânchủ Cộng hòa vừa mới ra đời đã phải đương đầu ngay với những khó khăn chồngchất, thử thách nghiêm trọng, nhưng nghiêm trọng hơn cả là “thù trong giặcngoài” âm mưu lật đổ chính quyền non trẻ Trong bối cảnh dân tộc ta đứng trướctình thế vô cùng hiểm nghèo, ta vừa giành được chính quyền lại đứng trước nguy

cơ mất chính quyền, vận mệnh dân tộc chẳng khác nào “ngàn cân treo sợi tóc”,giữ vững chính quyền được ví như điều không tưởng, nhưng trên cương vị ngườiđứng đầu Chính phủ, với nhãn quan chính trị nhạy bén, tầm nhìn sâu rộng, tư duychiến lược và phong cách ứng xử linh hoạt, mềm dẻo, khôn khéo, Hồ Chí Minh

đã cùng với Trung ương Đảng đề ra chủ trương sáng suốt, tài tình đấu tranhchống ngoại xâm, nội phản, bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ (cứng rắn vềnguyên tắc, mềm dẻo về phương pháp, biết lợi dụng mâu thuẫn của kẻ thù, khôngcho chúng tập trung lực lượng chống ta…)

Với phong cách ứng xử và giải quyết các tình huống một cách mềm dẻo,khéo léo, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tránh cho dân tộc ta một cuộc đụng độ bấtlợi, không chỉ đuổi được gần 20 vạn quân Tưởng và bọn tay sai về nước, màquan trọng hơn là bảo vệ được nền độc lập non trẻ, từ đó có thêm thời gian cần

1Hồi ký của ông bà Lô-dơ-by, Tài liệu lưu trữ tại Viện Lịch sử Đảng.

38

Trang 39

thiết để chuẩn bị mọi mặt cho kháng chiến chống thực dân Pháp Đây cũng làbiểu hiện của phương châm ứng xử “dĩ bất biến, ứng vạn biến” của Hồ Chí Minhtrong giải quyết các nhiệm vụ cách mạng Người khẳng định: “Mục đích bất dibất dịch của ta vẫn là hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ Nguyên tắc của tathì phải vững chắc, nhưng sách lược của ta thì linh hoạt”1 Và phong cách ứng

xử mang đậm nét văn hóa đặc sắc của Hồ Chí Minh cũng luôn nhất quán quanđiểm này: Độc lập, thống nhất Tổ quốc và tự do, hạnh phúc cho nhân dân là cái

“bất biến” còn tùy điều kiện hoàn cảnh, tùy đối tượng cụ thể để vận dụng linhhoạt, khéo léo những phương pháp, cách thức giao tiếp khác nhau để đạt đượccái “bất biến” nêu trên

Hồ Chí Minh có cách ứng xử rất tự nhiên, bình dị, rất cởi mở, chân tình, vừa

chủ động, linh hoạt, lại vừa ân cần, tế nhị đối với nhân dân, bạn bè, đồng chí,

anh em, dù đó là những nguyên thủ quốc gia, lãnh tụ đảng hay chỉ là những nôngdân, công nhân bình thường Đã nhiều lần Người tiếp khách quốc tế ngay trênsàn gỗ của ngôi nhà nhỏ bên ao cá Người có thể bỏ dép, xắn quần lội ruộng,ngồi đạp guồng nước hay đứng kéo gầu giai cùng bà con nông dân

Phong cách ứng xử Hồ Chí Minh đã làm cho bất cứ ai được gặp Người cũngđều thấy thoải mái, tự nhiên, xua tan đi mọi sự e ngại hay sợ sệt Những buổi họpmặt, những cuộc mít tinh, những lễ đón tiếp, khi có Hồ Chí Minh là có ngay

một không khí chan hoà, ấm áp tình người, làm cho các nghi thức hầu như

không còn cần thiết nữa Chỉ cần một lời chào hỏi thân tình, một thái độ giao tiếpniềm nở, một cử chỉ vượt ra ngoài quy cách thông thường, những trao đổi ngắngọn, thiết thực và đầy ý nghĩa với những người chung quanh, Hồ Chí Minh đãxóa đi mọi sự cách biệt về cấp bậc, chức vụ, giữa lãnh tụ và quần chúng, giữa vĩnhân và bình dân Qua giao tiếp, Hồ Chí Minh đem đến cho mọi người ý thức về

sự bình đẳng hoàn toàn giữa những con người tự do và làm chủ như một giá trị.Hơn nữa, như một tố chất thẩm mỹ, Người luôn đưa đến sự rung động, xúc cảmmạnh mẽ và để lại những ấn tượng bền vững trong ký ức mọi người

Trong phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh, không có chỗ cho sự giả tạohay gượng ép mà hết sức bình dị, tự nhiên Người đã làm cho mọi người ngỡngàng khi ai nấy vẫn đang ở trong tâm thế chờ đợi những ngôn từ, cử chỉ trangtrọng, coi như những gì tất yếu phải có Trong một buổi lễ đón tiếp, Người đã rờikhỏi hàng danh dự của những vị thượng khách để đến bắt tay chào hỏi một ngườiquen biết từ lâu đang đứng ở phía sau, trước sự ngạc nhiên của đoàn ngoại giao

và sự lo sợ của những nhân viên an ninh, lễ tân của nước chủ nhà Trong tiệcchiêu đãi, Người đã chọn những bông hồng đẹp nhất để tặng những đại biểu nữ

có mặt, hoặc có lần Người đã lấy phần một quả táo để về làm quà cho cháu nhỏ ởnơi Người đang ở

Tiếp một đoàn khách trong mùa đông, thấy có một vị khách ho, Người đãtặng khăn quàng của mình cho khách, dặn giữ cho ấm cổ để khỏi bị viêm họng.Phong cách ứng xử ấy đã làm cho nhà nghiên cứu người Mỹ Đavít Hanbớcxtam

39

Trang 40

đi đến nhận định: “Toàn thể con người của Ông tỏa lên một phong thái bình dị

và tế nhị bẩm sinh Văn minh châu Âu tác động bằng lưỡi lê và rượu cồn giấu

dưới áo thụng đen của cha cố Công giáo Còn Ông tiêu biểu cho một nền vănhoá, không phải là nền văn hóa châu Âu, mà có lẽ tiêu biểu cho nền văn hóatương lai”1 Ở đây, chúng ta lại thấy có sự trùng hợp với đánh giá mà nhà thơ Xôviết Ôxíp Manđenxtam đã nêu ra từ năm 1923

Phong cách ứng xử còn thể hiện ở thái độ của chủ thể đánh giá đối tượng,

ứng xử với đối tượng Ở Hồ Chí Minh, thái độ ấy bao giờ cũng là yêu thương,

quý mến con người, trân trọng con người, kính trọng nhân dân, chăm lo cho dân.

Chính vì vậy, đối với cán bộ và quần chúng nhân dân, phong cách ứng xử của

Người vừa ân cần, niềm nở, vừa thân ái, nhiệt tình, khi cần thì nhắc nhở nhẹ nhàng hoặc phê bình nghiêm khắc; nhưng nghiêm khắc mà vẫn độ lượng, khoan

dung để nâng con người lên, chứ không phải hạ thấp, vùi dập con người Hễ ai

được gặp Người đều thấy phấn khởi, tự tin và cảm thấy mình tuy nhỏ bé nhưnglại có thể tham gia cùng tập thể, cùng cộng đồng dân tộc để đóng góp vào sựnghiệp chung của đất nước

Sau Cách mạng tháng Tám, trước nạn đói rất nghiêm trọng mà Người gọi là

“giặc”, Người đã kêu gọi đồng bào, cán bộ tăng gia sản xuất; đồng thời phát độngphong trào “nhường cơm sẻ áo”, mỗi người cứ mười ngày nhịn ăn một bữa đểgóp gạo cưu mang người đói và chính Người đã gương mẫu làm trước Ngườivẫn thường chia kẹo cho các cháu thiếu nhi, biếu các cụ phụ lão bộ quần áo haymấy mét lụa, trích một phần tiền nhuận bút của mình để góp vào quỹ chung

Thái độ khiêm nhường cũng là một trong những nét nổi bật của phong cách

ứng xử văn hóa mà mọi người đều thấy ở Hồ Chí Minh Khiêm nhường thực sự

là một phẩm chất văn hóa, càng có văn hoá lại càng khiêm nhường Trong đời

thường, chúng ta vẫn thấy một nghịch lý: những kẻ dốt nát lại hay cao ngạo, còn

những người tài giỏi lại thường rất khiêm nhường.

Hồ Chí Minh không bao giờ tỏ thái độ đặt mình cao hơn người khác để đòihỏi một sự tâng bốc, suy tôn; không bao giờ tỏ ra mình vĩ đại để đòi hỏi mọingười thừa nhận mình là vĩ đại

Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Anh Giôn Gôlăng đã có nhận xét sâu sắc:

“Được gặp gỡ và nói chuyện với đồng chí Hồ Chí Minh, tôi đã ghi sâu một ấntượng không thể nào quên được Đây là một con người vĩ đại, nhưng không baogiờ Người tỏ ra mình là một người vĩ đại”2

Thái độ khiêm nhường ở Hồ Chí Minh đã được thể hiện bằng rất nhiều hành

vi ứng xử trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Người Nhưng khiêm nhườngđến mức mà một lãnh tụ vĩ đại được tôn vinh là “cha già dân tộc”, vẫn xưng hô

mình là cháu đối với cụ Phùng Lục, một Phụ lão Cứu quốc ở huyện Ứng Hoà,

Hà Đông (nay thuộc thành phố Hà Nội), thì thật là một thái độ khiêm nhường

1Đavít Han bớcxtam: Hồ Chí Minh, Nxb.Buyse Santen, Pari, 1972, tr.86.

2Báo: Quân đội nhân dân, số ra ngày 15-11-1989.

40

Định dạng
Số trang	106
Dung lượng	770,5 KB