ĐỀ TÀI 2015 VỀ TÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢ

TÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢTÌNH HUỐNG XỬ LÝ HÀNG GIẢ

LỜI MỞ ĐẦU

Hiện nay, toàn cầu hoá kinh tế đang là một xu thế tất yếu có ảnh hưởngđến mọi quốc gia trên thế giới, xu thế này đã tạo ra sự gia tăng mạnh mẽ cácdòng lưu chuyển hàng hoá, dịch vụ, vốn - công nghệ, nguồn nhân lực laođộng, giữa các quốc gia cùng với sự tăng lên không ngừng của lượng hànhkhách, phương tiện xuất nhập cảnh Yêu cầu của việc thực hiện lộ trình dỡ bỏcác rào cản thương mại đang là áp lực rất lớn đối với các quốc gia, đặc biệt làđối với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam Trong bối cảnh nêutrên, hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành một đòi hỏi tất yếu khách quan, nómang lại nhiều cơ hội để phát triển kinh tế đồng thời cũng đặt ra không ítnhững thách thức, khó khăn cho Việt Nam nói riêng và các nước đang pháttriển nói chung

Với những nỗ lực cải cách, mở cửa, tập trung ưu tiên cho hoạt độngkinh tế đối ngoại, phát triển thương mại, thúc đẩy quá trình hội nhập trongnhững năm qua, Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan trọng trong pháttriển kinh tế đất nước mà rõ nét nhất là nền kinh tế đạt được tốc độ tăngtrưởng cao liên tục trong nhiều năm và đặc biệt là Việt Nam đã trở thành viênchính thức của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) Tuy nhiên, cũng chínhquá trình hội nhập kinh tế quốc tế đã kéo theo sự gia tăng của các loại tộiphạm, các hành vi vi phạm pháp luật khác, đặc biệt là hoạt động buôn lậu, vậnchuyển trái phép hàng hóa qua biên giới và gian lận thương mại Điều nàyđang đặt ra yêu cầu đối với các cơ quan quản lý nhà nước nói chung và các cơquan bảo vệ pháp luật nói riêng cần nghiên cứu, xây dựng các giải pháp tăngcường công tác khám phá, ngăn chặn hoạt động buôn lậu, gian lận thươngmại, trong đó ngành Quản lý thị trường đóng vai trò hết sức quan trọng

Trong các năm qua, ngành Quản lý thị trường đã không ngừng cảicách, phát triển, hiện đại hoá nhằm nâng cao năng lực trong hoạt động thựcthi nhiệm vụ nói chung và năng lực đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lậnthương mại nói riêng, đã tích cực phối hợp với các lực lượng, ngành chứcnăng như: Công an, Quản lý thị trường, Cảnh sát biển, Bộ đội biên phòng,…

đã thu được nhiều kết quả khả quan trong công tác khó khăn và gian khổ này

Tuy nhiên tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại vẫn là vấn đề bức xúc,nóng bỏng và ngày càng có xu hướng tinh vi, xảo quyệt hơn

Hoạt động phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại của ngànhQuản lý thị trường luôn là một lĩnh vực được chú ý và quan tâm, tuy nhiênhiện chưa có công trình nghiên cứu hay đề tài nghiên cứu toàn diện về côngtác phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại của ngành Quản lý thị

trường Với mục đích góp phần trong công tác phòng ngừa và đấu tranh

chống chống buôn lậu và gian lận thương mại có hiệu quả, bảo vệ quyền lợichính đáng của các cở sở sản xuất và người tiêu dùng, thiết lập trật tự kỷcương, bảo đảm cho các hoạt động kinh doanh trên thị trường đúng theo quy

định của nhà nước, chúng tôi chọn đề tài “Hoạt động phòng chống buôn lậu

và gian lận thương mại của Chi cục Quản lý thị trường Quảng Ngãi trên địa bàn tỉnh- Thực trạng và giải pháp” đăng ký làm đề tài thi đua năm

2015 Chúng tôi kính mong lãnh đạo Chi cục, Hội đồng thi đua Sở CôngThương xem xét thông qua đề tài này để áp dụng và thực hiện vào thực tế

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG PHÒNG CHỐNG BUÔN LẬU

VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI

1 Kinh tế thị trường và vấn đề buôn lậu, gian lận thương mại

Kinh tế thị trường là một kiểu tổ chức kinh tế - xã hội trong đó sảnxuất, phân phối, trao đổi, tiêu dùng đều gắn chặt với thị trường: Sản xuất rahàng hoá - dịch vụ gì, khối lượng bao nhiêu ? sản xuất bằng cách nào ? ai sẽnhận hàng hoá - dịch vụ sau khi sản xuất ra ? tất cả đều xuất phát từ nhu cầucủa thị trường và thông qua thị trường Thị trường là trung tâm của toàn bộquá trình sản xuất và tái sản xuất ra các sản phẩm hàng hoá dịch vụ cho xãhội Thị trường là tập hợp các thoả thuận thông qua đó người bán và ngườimua tiếp xúc với nhau để trao đổi hàng hoá - dịch vụ Trong thị trường, ngườimua và người bán hàng hoá - dịch vụ tác động với nhau hình thành cung cầuhàng hoá - dịch vụ, sự tương tác giữa cung - cầu hàng hoá - dịch vụ trên thịtrường hình thành giá cả thị trường Thị trường điều tiết cung - cầu - hàng hoá

- dịch vụ, mối quan hệ kinh tế giữa người mua, người bán, giữa nhà sản xuấtkinh doanh với khách hàng thông qua mua bán bằng tiền trên thị trường.Trong kinh tế thị trường các mối quan hệ kinh tế đều tiền tệ hoá, khi tiền tệtham gia vào quá trình lưu thông hàng hoá thì trao đổi hiện vật trực tiếp cũngkhông tồn tại Tiền tệ có mặt trong lưu thông, làm cho quá trình trao đổinhanh hơn, thúc đẩy quy mô sản xuất tăng lên và đời sống nhân dân đượcnâng cao

Trong nền kinh tế thị trường hoạt động thương mại phát triển và nó có

vị trí rất quan trọng Thương mại là một bộ phận hợp thành của tái sản xuất,nối liền giữa sản xuất với tiêu dùng Dòng vận động của sản phẩm hàng hoáqua khâu thương mại hoặc để tiếp tục cho sản xuất hoặc đi vào tiêu dùng cánhân Ở vị trí cấu thành của tái sản xuất, thương mại được coi như hệ thốngdẫn lưu tạo ra sự liên tục của quá trình tái sản xuất, khâu này bị ách tắc sẽ dẫntới sự khủng hoảng của sản xuất và tiêu dùng Sản xuất hàng hoá có mục đích

từ trước là để thoả mãn nhu cầu của người khác, để trao đổi mua bán hànghoá Không thể nói đến sản xuất hàng hoá mà không nói đến thương mại.Thương mại là lĩnh vực kinh doanh cũng thu hút trí lực và tiền vốn của các

nhà đầu tư để thu hút lợi nhuận, thậm chí siêu lợi nhuận, kinh doanh thươngmại trở thành ngành sản xuất vật chất thứ hai

Thương mại có vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân thông quaviệc thúc đẩy sản xuất hàng hoá phát triển, chấn hưng các quan hệ hàng hoátiền tệ Qua hoạt động mua bán tạo ra động lực kích thích đối với người sảnxuất, thúc đẩy phân công lao động xã hội, tổ chức lại sản xuất, thúc đẩy phâncông xã hội tổ chức lại sản xuất, hình thành nên các vùng chuyên môn hoásản xuất Thương mại kích thích sự phát triển lực lượng sản xuất, trong đó lợinhuận là mục đích của hoạt động thương mại Người sản xuất sẽ tìm mọi cách

để cải tiến công tác áp dụng khoa học và công nghệ mới, hạ chi phí để thunhiều lợi nhuận Đồng thời, cạnh tranh trong thương mại bắt buộc người sảnxuất phải năng động, không ngừng nâng cao tay nghề, chuyên môn và tínhtoán thực chất hoạt động kinh doanh, tiết kiệm các nguồn lực nâng cao năngsuất lao động Đó là những nhân tố tác động làm cho lực lượng sản xuất pháttriển Thương mại kích thích nhu cầu và luôn tạo ra nhu cầu mới, lợi ích củasản phẩm hay mức độ thoả mãn nhu cầu của sản phẩm sẽ tạo ra khả năng táitạo nhu cầu Thương mại một mặt, làm cho nhu cầu trên thị trường trung thựcvới nhu cầu, mặt khác nó làm bộc lộ tính đa dạng, phong phú của nhu cầu.Thương mại buộc các nhà sản xuất phải đa dạng về loại hình, kiểu dáng, mẫu

mã chất lượng sản phẩm Điều này tác động ngược lại với người tiêu dùng,làm bật dậy các nhu cầu tiềm năng Tóm lại thương mại làm tăng trưởng nhucầu và là nguồn gốc rễ cho sự phát triển của sản xuất kinh doanh

Thương mại góp phần mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế, làm cho quan

hệ thương mại giữa nước ta với các nước khác không ngừng phát triển Điều

đó giúp chúng ta tận dụng được ưu thế của thời đại, phát huy được lợi thế sosánh, từng bước đưa thị trường nước ta hội nhập với thị trường thế giới, biếnnước ta thành bộ phận của phân công lao động quốc tế

Trong nền kinh tế thị trường có sự điều tiết của nhà nước, thương mạithể hiện sự tự do mua bán theo giá cả thị trường, người mua và người bánđược tự do lựa chọn bạn hàng, ở đó có sự gắn kết giữa sản xuất với thươngmại Thương mại cũng là một chức năng của sản xuất hàng hoá, giữa các

doanh nghiệp, các vùng và quốc gia thực hiện cơ chế mở trong mua bán traođổi hàng hoá

Thực tế, trong kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động theo cơ chếthị trường, thương mại phát triển có những mặt tích cực nhưng bên cạnh đó cónhững mặt tiêu cực Vì mục tiêu lợi nhuận đã làm phát sinh tư tưởng sùng báiđồng tiền, chạy theo cuộc sống giàu có mà không tôn trọng pháp luật, làmgiàu bất chính, đó là tệ nạn “buôn lậu và gian lận thương mại” Từ lợi dụng cơchế tự do buôn bán lưu thông hàng hoá, một số người đã kinh doanh trái phápluật, gian lận thương mại để kiếm lời Tệ nạn buôn lậu và gian lận thương mại

là một nhược điểm rất lớn trong nền kinh tế thị trường, nó bóp méo vai tròcủa thương mại đi ngược lại với bản chất của thương mại Thương mại có tácđộng tích cực đối với nền kinh tế, ngược lại tệ nạn buôn lậu và gian lậnthương mại lại tác động tiêu cực đối với nền kinh tế

Việc nghiên cứu hoạt động phòng, chống buôn lậu và gian lận thươngmại để hạn chế tác hại của nó là rất cần thiết Do vậy, để đấu tranh chốngbuôn lậu và gian lận thương mại đem lại hiệu quả trước hết phải có nhận thứcđầy đủ về buôn lậu và gian lận thương mại trong kinh tế thị trường

Khái niệm về buôn lậu

Theo từ điển, buôn lậu là động từ thể hiện việc mua bán hàng trốn thuếhoặc hàng quốc cấm

Theo từ điển bách khoa toàn thư, buôn lậu là hành vi buôn bán tráiphép qua biên giới những loại hàng hoá hoặc ngoại tệ, kim khí và đá quý,những vật phẩm có giá trị lịch sử, văn hoá, mà nhà nước cấm xuấtkhẩu hay nhập khẩu hoặc buôn bán hàng hoá nói chung qua biên giới mà trốnthuế và trốn sự kiểm tra của hải quan

Theo Nghị định 185/2013/NĐ-CP ngày 15/11/2013 quy định xử phạt viphạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả,hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giải thích từ Hàng hóa nhậplậu” gồm:

a) Hàng hóa cấm nhập khẩu hoặc tạm ngừng nhập khẩu theo quy định của pháp luật;

b) Hàng hóa nhập khẩu thuộc danh mục hàng hóa nhập khẩu có điều kiện mà không có giấy phép nhập khẩu hoặc giấy tờ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp theo quy định kèm theo hàng hóa khi lưu thông trên thị

trường;

c) Hàng hóa nhập khẩu không đi qua cửa khẩu quy định, không làm thủtục hải quan theo quy định của pháp luật hoặc gian lận số lượng, chủng loại hàng hóa khi làm thủ tục hải quan;

d) Hàng hóa nhập khẩu lưu thông trên thị trường không có hóa đơn, chứng từ kèm theo theo quy định của pháp luật hoặc có hóa đơn, chứng từ nhưng hóa đơn, chứng từ là không hợp pháp theo quy định của pháp luật về quản lý hóa đơn;

đ) Hàng hóa nhập khẩu theo quy định của pháp luật phải dán tem nhập khẩu nhưng không có tem dán vào hàng hóa theo quy định của pháp luật hoặc

có tem dán nhưng là tem giả, tem đã qua sử dụng

* Khái niệm về gian lận thương mại

Gian lận thương mại theo Từ điển tiếng Việt là "dối trá, lừa lọc" tronghoạt động thương mại Người có hành vi gian lận thương mại gọi là "gianthương" tức là "người có nhiều mưu mô lừa lọc", "kẻ buôn bán gian lận vàtrái phép" Gian lận được coi là hành vi của con người cụ thể có lời nói hoặc

cử chỉ, hành động không đúng với bản chất của sự vật hiện tượng nhằm mụcđích đánh lừa người khác Trong dân gian gian lận thương mại gắn liền vớithành ngữ "buôn gian, bán lận" và dùng để chỉ những thủ đoạn mánh khóe lừalọc khách hàng hoặc người khác để thu lời bất chính Hành vi "buôn gian, bánlận" trong dân gian được hiểu bao gồm một số thủ đoạn đơn giản như: hàngxấu nói tốt, ít nói nhiều, rẻ nói đắt, cân đo điêu, buôn bán hàng cấm, lén lút,giấu giếm, lậu thuế … Hành vi gian lận thương mại trước hết phải là hành vigian lận được thể hiện trong lĩnh vực thương mại Chủ thể của hành vi gianlận thương mại là các chủ hàng, có thể là người mua hoặc người bán, cũng cókhi là cả người mua và người bán Mục đích của hành vi gian lận thương mại

là nhằm thu lợi bất chính từ thực hiện trót lọt hành vi lừa đảo, dối trá

2 Mối quan hệ giữa buôn lậu và gian lận thương mại

Gian lận thương mại dù không phải là một tội danh trong Bộ luật hình

sự, nhưng các dấu hiệu đặc trưng của nó lại trùng hợp với tội buôn lậu vàbuôn lậu cũng bao gồm gian lận thương mại

Theo nghiên cứu khoa học về tội phạm thì gian lận thương mại thựcchất là những hành vi, thủ đoạn cụ thể để gian dối nhằm có được lãi suất caotrong kinh doanh, buôn bán nói chung, nhưng nếu sự gian lận đó được thựchiện để nhằm buôn bán trái phép qua biên giới thì đó chính là các hành vitrong mặt khách quan của tội buôn lậu

Trong Bộ Luật hình sự của nước ta đã ghi nhận tội buôn lậu "….buônbán trái phép, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới… ", tổ chức Quản

lý thị trường thế giới phân loại các hành vi gian lận thương mại có hành vi

"buôn bán hàng cấm qua biên giới hoặc ra khỏi sự kiểm soát của Quản lý thịtrường", “khai báo sai chủng loại hàng hoá", "khai tăng, giảm giá trị hànghoá" Đây là những hành vi buôn bán gian lận trái pháp luật mang tính chấtgiống như buôn lậu "Buôn lậu" từ trước đến nay được nhiều người biết đếnhơn là "gian lận thương mại" Gian lận thương mại là thuật ngữ mới xuấthiện, bao gồm nhiều hành vi gian lận, trái pháp luật hơn buôn lậu hay nóicách khác nội hàm của nó rộng hơn nội hàm của buôn lậu Vì vậy hai thuật

ngữ này thường đi kèm với nhau "Buôn lậu và gian lận thương mại"

3 Nguyên nhân xuất hiện buôn lậu và gian lận thương mại

Buôn lậu và gian lận thương mại là hiện tượng kinh tế - xã hội xuấthiện trong hoạt động lưu thông hàng hoá cùng với sự ra đời của hàng rào thuếquan Nếu như hoạt động lưu thông hàng hoá góp phần cân bằng quan hệcung - cầu trên thị trường thì những nguyên nhân cơ bản của sự tồn tại và pháttriển của tình trạng buôn lậu và gian lận thương mại là sự chênh lệch giá cả,nhu cầu sử dụng hàng hoá ở các vùng địa lý khác nhau, do hành vi kiếm lờibất chính, cạnh tranh trái pháp luật, không lành mạnh

Doanh số bán lẻ trên thị trường xã hội là chỉ tiêu phản ánh nhu cầu tiêudùng thực đã được thực hiện của toàn xã hội Còn chỉ số giá cả, và theo đó là

sự biến động của nó là chỉ tiêu phản ánh tương quan giữa hai đại lượng hànghoá và sức mua Nói cách khác đó là chỉ tiêu phản ánh mối quan hệ cung cầu

về hàng hoá Hiểu được bản chất kinh tế của vấn đề này, các nhà sản xuất tìmcách tiết kiệm chi phí, hạ giá thành trên cơ sở cải tiến mẫu mã hấp dẫn, phùhợp thị hiếu sử dụng, nâng cao chất lượng sản phẩm, bán ra với giá thị trường

chấp nhận, nhằm quay vòng vốn nhanh, thu lợi nhuận cao Để làm đượcnhững điều này không phải là việc dễ dàng và lại nhất là trong điều kiện cạnhtranh gay gắt hiện nay Một trong những hiện tượng cạnh tranh, kinh doanh

để kiếm lời nhưng trái pháp luật là lao vào "buôn lậu và gian lận thương mại".Một số nhà kinh doanh thuộc các thành phần kinh tế, dù ở mức độ khác nhau

đã tìm đủ mọi cách luồn lách để thắng trong cuộc chạy đua " một vốn bốnlời", chạy theo lối sống giàu sang nhưng lại không đủ khả năng làm giàu hợppháp mà kinh doanh một cách bất hợp pháp để kiếm lời nhanh và dễ dàng.Lợi ích cá nhân của họ đặt lên quá cao mà không nghĩ đến lợi ích tập thể, lợiích quốc gia Từ đó mà buôn lậu và gian lận thương mại ngày càng nảy sinh

và phát triển, hành vi buôn lậu và gian lận thương mại ngày càng tinh vi, diễnbiến ngày càng phức tạp là điều bức xúc đối với xã hội hiện nay

Nhu cầu sử dụng hàng hoá ở các vùng địa lý khác nhau và hàng hoá cóchất lượng cao, giá thấp hơn ở nơi này sẽ có xu hướng chuyển sang nơi khác

có hàng hoá với chất lượng thấp hơn, giá cao hơn Đây cũng là quy luật cạnhtranh trong lưu thông hàng hoá Tuy nhiên trong một số trường hợp để bảo vệsản xuất nội địa Nhà nước phải dùng đến hàng rào thuế quan (thậm chí thuếrất cao), gian thương tìm mọi thủ đoạn để tàng trữ buôn bán, vận chuyển hànghoá qua biên giới, cũng như lợi dụng mọi khe hở để gian lận số lượng, chủngloại, đánh lẫn hàng hoá … để trốn thuế kiếm lời bất chính Một số loại hànghoá nhà nước cấm buôn bán vì lý do bảo vệ an ninh quốc phòng, trật tự antoàn xã hội, bảo vệ sức khỏe cộng đồng (ma túy, vũ khí, rác thải…), trên thực

tế một số loại hàng hóa cấm nhu cầu vẫn có nên giá cao, việc buôn bán tráiphép những hàng hoá này mang lại lợi nhuận rất cao lại càng thúc đẩy gianthương buôn bán để kiếm lời bất chính Hoặc có những loại hàng hoá buônbán phải có phải được sự cho phép của nhà nước (hàng hóa đã qua sử dụng,biệt dược,…) vẫn bị gian thương tìm mọi cách để buôn bán kiếm lời

Đối với mỗi quốc gia tuỳ thuộc quy định của pháp luật, chính sáchquản lý kinh tế, yêu cầu bảo hộ nền sản xuất nội địa và khả năng quản lý khácnhau thì quy mô, tính chất, mức độ buôn lậu và gian lận thương mại cũngkhác nhau Buôn lậu và gian lận thương mại gắn bó rất chặt chẽ với các tệ nạntham nhũng, tiêu cực và các tệ nạn xã hội khác Trong xu thế toàn cầu hóa

hiện nay thì những tệ nạn này không ngừng gia tăng và diễn biến ngày càngphức tạp

4 Ảnh hưởng tiêu cực của hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại đối với tình hình kinh tế - xã hội của đất nước

4.1 Hậu quả đối với nền kinh tế

Buôn lậu, gian lận thương mại có tác hại rất lớn đối với nền kinh tế,những thành tựu của công cuộc đổi mới mà đất nước đang tiến hành Buônlậu, gian lận thương mại có nguy cơ kìm hãm tốc độ phát triển của nền kinh

tế, tạo thành một lực cản lớn đối với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoáđất nước

Hàng hoá nhập lậu là hàng gian lận, trốn thuế sẽ làm mất tính cân bằngtrong cạnh tranh thương mại giữa hàng nội và hàng ngoại, đồng thời làm thấtthu thuế xuất, nhập khẩu và các sắc thuế khác dẫn đến thất thu cho ngân sáchnhà nước Thuế quan đánh trên hàng hoá xuất, nhập khẩu, nhằm mục đích làmtăng giá của hàng nhập khẩu, bảo vệ và kích thích sản xuất nội địa Vì vậy,hàng nhập lậu - gian lận trốn thuế đã phá vỡ cạnh tranh lành mạnh giữa hàngnội và hàng ngoại nhập Hàng ngoại nhập lậu vào thị trường do trốn thuế nhậpkhẩu nên giá rẻ hơn, chất lượng cao hơn hàng nội do có công nghệ sản xuấttiên tiến, thiết bị khoa học hiện đại Trong khi đó, những doanh nghiệp, cơ sởsản xuất trong nước vẫn phải nhập khẩu và chịu thuế một số nguyên vật liệu,trong quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, họ còn phải nộp các khoản thuếkhác như: thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp… Mặt khác, hệthống công nghệ kỹ thuật trong một số lĩnh vực sản xuất hiện vẫn còn đanglạc hậu, không đồng bộ, năng suất và hiệu quả thấp, hàng hoá không phù hợpthị hiếu người tiêu dùng, nên không đủ sức cạnh tranh với hàng ngoại ngaytrên chính thị trường của mình Theo quy luật cung - cầu và giá trị hàng hoátrên thị trường thì cuộc cạnh tranh giữa hàng nội và hàng nhập thì hàng nhậplậu do giá rẻ hơn, chất lượng cao hơn, làm cho hàng nội không tiêu thụ đượctrên thị trường dẫn đến đọng vốn, thiếu nợ vốn Điều này dễ làm cho cácdoanh nghiệp sản xuất đứng trước nguy cơ phá sản, nhất là những doanhnghiệp và những ngành công nghiệp non trẻ, mới ra đời Đây thực sự là mối

đe dọa đời sống của hàng nghìn công nhân trong các doanh nghiệp, cơ sở sảnxuất trong nước.

Cạnh tranh giữa hàng nội và hàng nhập lậu không chỉ gây thiệt hại chongười sản xuất, mà còn ảnh hưởng đến người tiêu dùng Hàng ngoại tràn ngậpthị trường với giá rẻ tạo nên thị hiếu, tâm lý ưa dùng hàng ngoại Tuy hàngngoại với giá rẻ hơn giá thành hàng nội là do trốn được thuế nhưng rất bấpbênh vì không phải lúc nào nhập hàng cũng trốn được thuế Mặt khác, cáchoạt động tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian thương mại của các lựclượng chức năng sẽ làm cho nguồn hàng khan hiếm, vì vậy trong từng thời kỳ

sẽ nẩy sinh cơn sốt về giá, về hàng, làm đảo lộn sự ổn định giá cả trên thịtrường Với cạnh tranh đó, kết cục tất yếu là hàng ngoại lấn át hàng nội địa,phá vỡ thế bình ổn giá cả, sản xuất trong nước bị đình đốn Nhập lậu hay xuấtlậu cũng gây thiệt hại như nhau về kinh tế, bởi nhập lậu ồ ạt biến nước tathành thị trường tiêu thụ hàng hoá của nước ngoài, đặc biệt là hàng dư thừa, ế

ẩm Còn xuất lậu hàng hoá, đặc biệt là nguyên liệu, khoáng sản, nhiên liệuthô, các mặt hàng chiến lược, hàng quốc cấm sẽ làm cho tài lực của đất nướccạn kiệt Hậu quả rõ nhất làm mất cân đối giữa sản xuất và tiêu dùng, làmchệch hướng phát triển của nền kinh tế

Mặt khác, buôn lậu và gian lận thương mại còn làm cho đất nước thấtthu lớn về thuế xuất, nhập khẩu và các sắc thuế khác gây ảnh hưởng đến quátrình cân đối thu - chi ngân sách của Nhà nước, làm thất thoát ngoại tệ mạnh

ra ngoài biên giới

4.2 Hậu quả về mặt văn hoá - xã hội

Buôn lậu, gian lận thương mại gây nên những hậu quả phức tạp vànặng nề về mặt văn hoá - xã hội Đây là một trong những yếu tố làm gia tănggiữa giàu và nghèo, tạo đà cho việc thuê mướn, bóc lột sức lao động Một số

tư thương đánh mất khuynh hướng tạo việc làm, chỉ mải mê làm giàu thôngqua buôn lậu, gian lận thương mại Hiện tượng buôn lậu xuất hiện đã lôi kéomột lực lượng lao động khá lớn tham gia vào đội quân “cửu vạn” mang váchàng qua biên giới Lực lượng đó không chỉ bao gồm lao động tại chỗ, màcòn có cả lao động từ nơi khác đến làm cho sản xuất bị buông lỏng, tình hình

trật tự an toàn xã hội cũng bị biến động Thành phần lao động bị tiền thuêmướn cám dỗ, có cả trẻ em ở tuổi đến trường, bỏ sản xuất, bỏ học hành làm

“cửu vạn” Đây là đội ngũ tiếp tay và bao che cho buôn lậu, có những làngthuộc khu vực biên giới đường bộ người dân ở đây bỏ cả sản xuất, coi việcmang vác, vận chuyển “thuê” hàng hoá nhập lậu là một nghề để sinh sống

Tệ nạn buôn lậu, gian lận thương mại là nguyên nhân làm suy thoái đạođức xã hội, ảnh hưởng xấu đến thuần phong, mỹ tục và truyền thống văn hoádân tộc Những kẻ buôn lậu không từ một thủ đoạn nào để thu được nhiều lợinhuận bất chính, đồng tiền bất chính đã làm hại những người đi buôn lậu, làmnẩy sinh các tệ nạn xã hội như: cờ bạc, rượu chè… ảnh hưởng nghiêm trọngđến nhân các con người, làm cho đạo đức của nhiều kẻ bị tha hoá Không chỉ

có thế, buôn lậu và gian lận thương mại bao giờ cũng dẫn đến tiêu cực, thamnhũng dễ dẫn đến tha hoá một bộ phận cán bộ công chức của Nhà nước Thực

tế cho thấy những ngành chức năng trong hoạt động chống buôn lậu, gianthương mại; trong điều hành, thực thi chính sách thương mại hoặc liên quanđến hoạt động thương mại nếu không vững vàng sẽ bị lôi kéo, mua chuộc vàtrở thành nô lệ của đồng tiền Do bị lôi kéo bởi khoản lợi nhuận khổng lồ,gian thương tìm mọi mánh khoé, mọi thủ đoạn để móc nối với một số cán bộNhà nước bị tha hoá, biến chất Do bị sự cám dỗ của đồng tiền mà họ đã lợidụng vị trí, quyền lực nhà nước giao cho để cấu kết với buôn lậu, tiếp tay vàbao che cho các buôn lậu, gian lận thương mại và hình thành những đườngdây phức tạp, khó phát hiện,

Hàng nhập lậu tuồn vào thị trường nội địa bất hợp pháp trong đó còn cónhiều tài liệu phản động, văn hoá đồi trụy, thậm chí có cả vũ khí của nhữngphần tử thù địch từ nước ngoài chuyển về Một bên là bọn buôn lậu hám lợi

và phi nghĩa, một bên là các thế lực thù địch luôn có ý đồ làm thay đổi bảnsắc văn hoá dân tộc, từ đó làm thay đổi bản chất của dân tộc được hình thành

từ trong quá trình đấu tranh chống lại áp bức bóc lột và phát triển sản xuất.Bọn buôn lậu lợi dụng triệt để quá trình mở cửa để tăng cường chống phá tatrên mặt trận văn hoá - xã hội bằng các thủ đoạn tuyên truyền lối sống thựcdụng, coi trọng đồng tiền, ấn hành các sản phẩm văn hoá, phủ nhận quá khứcủa dân tộc, ca ngợi lối sống hưởng thụ, chúng tuồn vào nước ta băng hình,

tác phẩm văn hoá đồi truỵ, phản động,…Cho nên những tác hại do buôn lậugây ra không chỉ thuần tuý về kinh tế, mà nó còn ảnh hưởng đến văn hoá - xãhội, xâm hại thuần phong mỹ tục của đất nước

4.3 Hậu quả đối với an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội

Những hậu quả do buôn lậu, gian lận thương mại gây ra đối với nềnkinh tế và đối với nền văn hoá xã hội đã dẫn đến những tác hại về mặt chínhtrị, gây khó khăn cho sự quản lý Nhà nước Hàng nhập lậu, gian lận trốn thuếlàm cho thị trường hỗn loạn, đời sống kinh tế của một bộ phận nhân dân gặpkhó khăn, tệ nạn xã hội phát triển; công bằng, văn minh xã hội không đượcthiết lập; nhà nước thất thu thuế nên không cân đối được thu - chi ngân sách,một số quỹ phúc lợi bảo hiểm xã hội bị giảm sút…

Buôn lậu và các chủ thể buôn lậu vì những khoản lợi nhuận khổng lồ

đã bất chấp pháp luật, bất chấp chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nướcvới những thủ đoạn tinh vi để thu lợi nhuận bất chính Những khoản lợinhuận này tạo cho bọn buôn lậu giàu có và ăn chơi sa đoạ, phung phí, trongkhi đại bộ phận nhân dân làm ăn chân chính thì sống khó khăn và nghèo khổ.Chính sự bất công đó đã làm nảy sinh tâm lý coi thường pháp luật, coi thườngNhà nước, kèm theo khủng hoảng cả hệ thống lập pháp, hành pháp và tưpháp

Một trong những hậu quả nữa của buôn lậu gây ra về mặt chính trị làtác hại của nó đối với chủ quyền và an ninh quốc gia Ngày nay, hoà bình,hợp tác để phát triển đang trở thành xu hướng của thời đại, sức mạnh quân sựđang được thay thế bằng sức mạnh kinh tế Với ưu thế về kinh tế khoa học, kỹthuật, các nước tư bản phát triển đã và đang thực hiện chiến lược “biên giớimềm” đẩy thế giới vào cuộc chiến tranh không có khói lửa - chiến tranh kinh

tế Kinh tế thị trường là giải pháp hữu hiệu để tăng trưởng kinh tế, nên cácnước chậm phát triển đều có xu hướng phát triển kinh tế thị trường, mở rộngquan hệ với nước ngoài để thu hút vốn và khoa học kỹ thuật tiên tiến Vớichính sách mở cửa thì cuộc chiến tranh giành thị trường nổ ra không kémphần gay go so với các hình thức chiến tranh khác

Chủ quyền lãnh thổ bị đe dọa với hình thức xâm lăng mới, đó là “diễnbiến hoà bình” và “chiến tranh biên giới mềm”, hàng hoá đến đâu là biên giớiđến đó - dần dần các nước chậm phát triển từng bước phụ thuộc vào kinh tế

và cuối cùng phải phụ thuộc vào chính trị Trên thực tế, biên giới nhiều quốcgia vẫn còn nguyên vẹn, bộ máy nhà nước vẫn do những cán bộ trong nướcđiều hành, nhưng thực chất độc lập, chủ quyền lãnh thổ bị mất Vì vậy, bảo vệ

an ninh biên giới không chỉ là việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, mà thực chất làbảo vệ các tiềm năng - yếu tố cơ bản của phát triển kinh tế Bảo vệ an ninhquốc gia góp phần bảo vệ vững chắc nguồn nhân lực, vật lực, tài lực là phục

vụ cho sự phát triển của nền kinh tế và sự vững chắc của chế độ chính trị

4.4 Ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý kinh tế - xã hội

Buôn lậu, gian lận thương mại gây ra những hậu quả nghiêm trọng đốinền kinh tế, văn hoá xã hội, chính trị, đây là những hậu quả trực tiếp dễ nhìnnhận Một hậu quả khác không kém phần nguy hại là hậu quả của buôn lậu,gian lận thương mại dưới góc độ cả về vĩ mô và vi mô Nó làm cho cơ quanquản lý nhà nước không kiểm soát được tình hình xuất nhập khẩu và liêndoanh đầu tư với ngoài; công tác điều hành của cơ quan chức năng gặp nhiềukhó khăn và hoạt động kém hiệu quả

Xét về góc độ quản lý vĩ mô, buôn lậu và gian lận thương mại là mộttrong những nguyên nhân làm hàng hoá nội địa bị đình trệ trong khâu phânphối và tiêu dùng, sản xuất trong nước bị đình đốn Nhiều doanh nghiệp sảnxuất ra hàng hóa không cạnh tranh nổi trên thị trường, nợ nần chồng chất dẫnđến phá sản, kéo theo sự gia tăng của đội quân thất nghiệp Buôn lậu, gian lậnthương mại còn là nguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp dẫn đến dẫn đến các

tệ nạn xã hội, đó là tham nhũng, tha hoá, rượu chè, cờ bạc, trộm cắp… Do

đó, nó làm cho công tác quản lý của Nhà nước thêm khó khăn, phức tạp Mặtkhác, buôn lậu và gian lận thương mại trực tiếp dẫn đến thất thu về thuế xuất,nhập khẩu và các sắc thuế khác, đây là khoản thu lớn của ngân sách nhà nước.Điều này ảnh hưởng đến các kế hoạch về kinh tế, tài chính khiến nhà nướcmất cân đối về thu - chi ngân sách Buôn lậu, gian lận thương mại còn phá vỡ

sự bình ổn của thị trường, tạo nên cơn sốt về hàng hoá và giá cả làm cho nhà

nước không quản lý được hoạt động xuất nhập khẩu; việc hoạch định chínhsách, xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội bị sai lệch…

Những hậu quả của buôn lậu, gian lận thương mại đối với quản lý vĩ

mô đã trực tiếp và gián tiếp ảnh hưởng đến quản lý vi mô Hệ thống pháp luậtcủa ta về quản lý hoạt động xuất nhập khẩu còn chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ,nếu không nói là chồng chéo, mâu thuẫn nhau Chính vì thế, những chủ thểbuôn lậu, gian lận thương mại đã lợi dụng kẽ hở, những quy định thiếu chặtchẽ của nhà nước để thực hiện hành vi buôn lậu, gian lận trốn thuế Từ đóviệc quản lý của cơ quan nhà nước ở cơ sở gặp nhiều khó khăn do sự lũngđoạn thị trường của hàng ngoại nhập lậu Giải pháp đấu tranh chống buôn lậu,gian lận thương mại, tăng cường hiệu lực kiểm tra, kiểm soát của các ngànhchức năng vẫn chưa được giải quyết tận gốc, buôn lậu đã làm cho một số cơquan quản lý lúng túng, bị động, khó khăn trong việc thực hiện nhiệm vụchính trị - xã hội

Cũng dưới góc độ quản lý, trong lĩnh vực lưu thông hàng hoá, hàngngoại nhập với lợi thế về giá cả rẻ hơn hàng nội do trốn được thuế, chất lượngtốt, mẫu mã đẹp nên được tiêu thụ mạnh, tạo nên tâm lý ưa dùng hàng ngoại(như hàng điện tử, gia dụng,…) trong nhân dân Nhưng do nguồn hàng không

ổn định, giá cả không ổn định nên buôn lậu là nguyên nhân gây nên nhữngcơn sốt về hàng, về giá cả hàng hoá làm cho thị trường nội địa không thiếtlập, lưu thông hàng hoá bị rối loạn và gây ách tắc cho sản xuất và tiêu dùngtrong nước

4.5 Ảnh hưởng đến sức khoẻ cộng đồng

Hành vi buôn lậu có ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ, giống nòi củacộng đồng thông qua việc đưa hàng giả, hàng nhái hoặc những loại hàng kémphẩm chất, không đảm bảo các tiêu chuẩn theo quy định của nhà nước tuồnvào tiêu thụ trong nội địa đặc biệt là các loại hàng hoá phải đảm bảo tiêuchuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn về y tế, tiêu chuẩn chất lượngnhư: Tân dược, đồ chơi trẻ em, mũ bảo hiểm, rượu, nước giải khát…

Tóm lại những hậu quả và tác hại do buôn lậu, gian lận thương mại gâynên đó là: Làm mất ổn định giá cả thị trường, kìm hãm sản xuất trong nước,

ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, gây thất thu cho ngân sách cho nhà nước,tạo nên sự cạnh tranh không bình đẳng giữa hàng nội và hàng ngoại, lànguyên nhân phát sinh các tiêu cực trong xã hội Vì vậy tệ nạn buôn lậu, gianlận thương mại phải được ngăn chặn một cách triệt để và là nhiệm vụ của toàn

xã hội, trong đó có ngành Quản lý thị trường

5 Vai trò, chức năng và nhiệm vụ của ngành Quản lý thị trường đối với hoạt động phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại

5.1 Cục Quản lý thị trường là cơ quan giúp Bộ trưởng Bộ Thương mạithực hiện chức năng quản lý Nhà nước và tổ chức chỉ đạo thực hiện nhiệm vụkiểm tra, kiểm soát thị trường, đấu tranh chống các vi phạm pháp luật tronghoạt động thương mại ở thị trường trong nước Cục Quản lý thị trường cónhiệm vụ, quyền hạn như sau:

1 Kiểm tra việc thi hành pháp luật và các chính sách, chế độ, thể lệtrong hoạt động thương mại trên thị trường Đề xuất với Bộ trưởng BộThương mại những chủ trương, biện pháp cần thiết để thực hiện đúng phápluật và các chính sách, chế độ trong lĩnh vực này

2 Xây dựng các văn bản pháp luật về tổ chức quản lý công tác kiểmtra, kiểm soát thị trường,xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thươngmại, quy chế kiểm soát thị trường và chính sách, chế độ đối với công chứclàm công tác quản lý thị trường các cấp để Bộ Thương mại trình Chính phủban hành hoặc Bộ ban hành theo thẩm quyền

3 Phát hiện và đề xuất với Bộ trưởng Bộ Thương mại để Bộ trưởng BộThương mại giải quyết theo thẩm quyền quy định tại các Điều 25, 26 và 27Luật Tổ chức chính phủ về những văn bản quy định của các ngành, các cấp cónội dung trái pháp luật về quản lý thị trường trong hoạt động thương mại

4 Tổ chức chỉ đạo thực hiện công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường và

xử phạt hành chính theo thẩm quyền các vụ vi phạm trong hoạt động thươngmại

5 Thường trực giúp Bộ chủ trì tổ chức sự phối hợp hoạt động giữa các

cơ quan Nhà nước ở các ngành, các cấp có chức năng quản lý thị trường,chống đầu cơ, buôn lậu và các hành vi kinh doanh trái phép

6 Giúp Bộ theo dõi, quản lý tổ chức, tiêu chuẩn công chức, chế độtrang phục, ấn chỉ của lực lượng quản lý thị trường; hướng dẫn bồi dưỡngnghiệp vụ và thanh tra, kiểm tra hoạt động của cơ quan, công chức quản lý thịtrường ở địa phương; đề nghị Bộ trưởng Bộ Thương mại cấp thẻ kiểm soátcho công chức làm nhiệm vụ kiểm soát thị trường các cấp

7 Quản lý và thực hiện các chính sách, chế độ đối với công chức thuộcCục theo phân cấp của Bộ; quản lý tài sản được giao theo quy định của Nhànước.

5.2 Chi cục Quản lý thị trường giúp Giám đốc Sở Thương mại thựchiện chức năng quản lý Nhà nước và tổ chức thực hiện nhiệm vụ kiểm tra,kiểm soát thị trường, đấu tranh chống các vi phạm pháp luật trong hoạt độngthương mại trên địa bàn tỉnh do Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh giao Chi cụcQuản lý thị trường có nhiệm vụ, quyền hạn như sau:

1 Kiểm tra việc tuân theo pháp luật các hoạt động thương mại của các

tổ chức và cá nhân trên địa bàn tỉnh Đề xuất với Sở thương mại và Uỷ bannhân tỉnh kế hoạch, biện pháp về tổ chức thị trường, bảo đảm lưu thông hànghoá theo pháp luật, ngăn ngừa và xử lý kịp thời các vi phạm trong hoạt độngthương mại trên địa bàn tỉnh

2 Xây dựng và trực tiếp chỉ đạo các Đội Quản lý thị trường thực hiệncác kế hoạch kiểm tra, kiểm soát thị trường và xử lý theo thẩm quyền các viphạm pháp luật trong hoạt động thương mại

3 Quản lý công chức, biên chế, kinh phí, trang bị, bồi dưỡng chuyênmôn nghiệp vụ và xây dựng cơ sở vật chất cho lực lượng quản lý thị trường ởđịa phương

4 Thường trực giúp Giám đốc Sở Thương mại chủ trì tổ chức sự phốihợp hoạt động giữa các ngành, các cấp ở địa phương có chức năng quản lý thịtrường, chống đầu cơ buôn lậu và các hành vi kinh doanh trái phép

5.3 Công chức kiểm soát thị trường được giao trách nhiệm kiểm tra,

kiểm soát việc thi hành pháp luật trong hoạt động thương mại ở thị trườngtrong nước Khi thừa hành công vụ phải tuân thủ pháp luật và quy chế côngtác về quản lý thị trường, chịu trách nhiệm về hoạt động của mình Khi thấy

có dấu hiệu vi phạm thì công chức làm công tác kiểm soát thị trường đượcquyền:

1 Yêu cầu tổ chức và cá nhân liên quan cung cấp tình hình số liệu, tàiliệu cần thiết có liên quan đến việc kiểm tra

2 Được kiểm tra hiện trường nơi sản xuất, nơi cất dấu hàng hoá, tangvật vi phạm

3 Lập biên bản vi phạm hành chính; quyết định áp dụng hoặc đề nghị

cơ quan có thẩm quyền áp dụng các biện pháp ngăn chặn hành chính theo quyđịnh của pháp luật; xử lý vi phạm theo thẩm quyền hoặc chuyển giao cơ quanNhà nước có thẩm quyền để xử lý các vi phạm pháp luật trong hoạt độngthương mại

4 Sử dụng vũ khí và các phương tiện chuyên dùng khác theo quy địnhcủa pháp luật (kể cả ô tô, xe mô tô phân khối lớn, thiết bị thông tin liên lạc)

để làm nhiệm vụ kiểm tra

5.4 Quản lý địa bàn: Để thực hiện tốt nhiệm vụ của lực lượng Quản lýthị trường, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 24/2009/TT-BCT ngày24/8/2008 quy định về công tác quản lý địa bàn của cơ quan Quản lý thịtrường để quy định đối tượng, nội dung, phương pháp quản lý địa bàn; tráchnhiệm của cơ quan Quản lý thị trường các cấp và công chức quản lý thịtrường trong công tác quản lý địa bàn được phân công.

5.5 Thẩm quyền xử lý đối với các hành vi buôn lậu và gian lậnthương mại của Quản lý thị trường Việt Nam

Theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 thì cáchình thức xử phạt vi phạm hành chính mà lực lượng Quản lý thị trường có thể

áp dụng gồm có: Các hình thức xử phạt, các biện pháp khắc phục hậu quả cụthể như sau:

d) Tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để

vi phạm hành chính (sau đây gọi chung là tang vật, phương tiện vi phạm hànhchính)

- Các biện pháp khắc phục hậu quả bao gồm:

a) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu;

b) Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấyphép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép;

c) Buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường,lây lan dịch bệnh;

d) Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa ViệtNam hoặc tái xuất hàng hoá, vật phẩm, phương tiện;

đ) Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người,vật nuôi, cây trồng và môi trường, văn hóa phẩm có nội dung độc hại;

e) Buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn;

g) Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hoá, bao bì hàng hóa, phươngtiện kinh doanh, vật phẩm;

h) Buộc thu hồi sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng;

i) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện vi phạm hànhchính hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện vi phạmhành chính đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật;

k) Các biện pháp khắc phục hậu quả khác do Chính phủ quy định

II THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CHI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG TỈNH QUẢNG NGÃI TRONG HOẠT ĐỘNG PHÒNG

CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI

1 Tình hình buôn lậu tại Việt Nam

Tệ nạn buôn lậu xảy ra trên tất cả các tuyến đường bộ, hàng không,đường biển:

* Trên tuyến biên giới đường bộ: Gồm các tuyến biên giới phía Bắc(Việt Nam - Trung Quốc), miền Trung (Việt Nam – Lào), Tây Nam (ViệtNam - Campuchia)

Tình hình buôn lậu ở từng khu vực biên giới phía Bắc, miền Trung vàTây Nam đều có đặc thù riêng, thủ đoạn riêng Tuy nhiên, cùng sử dụngchung thủ đoạn lợi dụng chính sách của Nhà nước như cho phép cư dân biêngiới được mua bán, trao đổi hàng hoá dưới 2.000.000 VNĐ/1 người/1 ngày,miễn thuế 500.000 đ/người/ngày đối với khách du lịch vào Khu thương mại,khấu trừ và hoàn thuế giá trị gia tăngđể buôn lậu, trốn thuế

Các đối tượng buôn lậu đã lợi dụng bằng hình thức: Thuê cư dân biêngiới mua hàng theo tiêu chuẩn sau đó tập kết và vận chuyển sâu vào trong nộiđịa để tiêu thụ bằng cách: gửi khách du lịch, thuê thương binh, người tàn tậtdùng xe ba gác, xe tự tạo để vận chuyển hoặc thuê các đầu nậu chuyên vậnchuyển từ biên giới vào sâu trong nội địa, hoặc thuê đầu gấu, nghiện hút áp tảibảo vệ Các đối tượng trang bị máy thông tin, liên lạc, để theo dõi lực lượngchức năng và điều hành buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biêngiới Đối tượng "đầu nậu" không trực tiếp tham gia việc vận chuyển hàng lậu

mà thường khoán gọn cho người làm thuê, người vận chuyển, gắn tráchnhiệm của họ bằng cách đặt cọc số tiền tương ứng với trị giá số hàng mới cho

vận chuyển Vì vậy, khi bị bắt giữ thì một số đối tượng chống trả quyết liệthoặc hô hoán kích động người dân để cướp lại hàng

Tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới diễn

ra phức tạp đặc biệt ở địa bàn các tỉnh phía Bắc gồm Quảng Ninh, Lạng Sơn,Lào Cai, Cao Bằng, Hà Giang, miền Trung gồm Cửa khẩu Nậm Cắm, Cửakhẩu Ta Đo và Cửa khẩu Mỹ Lý thuộc tỉnh Nghệ An, khu vực Cửa khẩu LaoBảo thuộc tỉnh Quảng Trị, phía nam gồm Cửa khẩu Cầu Treo thuộc tỉnh Hà

Tĩnh, An Giang, Tây Ninh, Long An (Khu Kinh tế cửa khẩu Mộc Bài, cửa

khẩu Xa Mát, hai cánh gà cửa khẩu Cầu Tà Chót, Tân Phú thuộc tỉnh TâyNinh; khu vực xã Tà Nu, Bình Hiệp, Bình Tân, Thuận Bình, Tân Hiệp thuộctỉnh Long An; thị xã Châu Đốc, xã An Phú, khu vực Vĩnh Ngươn giáp Gò TàMâu, khu vực Tịnh Biên thuộc tỉnh An giang )

Hàng nhập lậu: Chủ yếu là mặt hàng tiêu dùng hàng ngày như vải maymặc; bánh kẹo; đường kính, sữa hộp, gỗ, rượu ngoại, bia, tân dược, quần áomay sẵn nước, giải khát redbull, mỳ chính, gạo nếp, giầy dép; bát sứ; cốc thuỷtinh; hàng tạp hoá, hàng điện tử; phân bón gia súc, gia cầm và các sản phẩm

từ gia súc, gia cầm; thuốc lá; đồ chơi trẻ em cấm lưu thông, pháo, mũ bảohiểm, rau quả, thực phẩm,

* Tuyến hàng không - bưu điện

Tại cửa khẩu sân bay, lưu lượng hành khách xuất nhập cảnh qua sânbay Quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng đều cao và nhiều tuyến quốc tếmới mở cửa Hành khách xuất nhập cảnh đa dạng và phức tạp, trên nhiềutuyến bay và các hãng hàng không khác nhau

Các đối tượng sử dụng hộ chiếu ngoại giao để buôn lậu: Lợi dụng chế

độ ưu đãi miễn kiểm tra đối với hành lý của viên chức ngoại giao để manghàng hóa vào nội địa tiêu thụ kiếm lời Gần đây xuất hiện phương thức, thủđoạn vi phạm mới là một số doanh nghiệp nhập khẩu phần mềm khai báo giánhập khẩu với trị giá rất lớn, có dấu hiệu chuyển tiền ra nước ngoài

Địa bàn trọng điểm: Khu vực làm thủ tục xuất cảnh, nhập cảnh, sân đỗmáy bay; khu vực làm thủ tục xuất nhập khẩu hàng hoá tại sân bay quốc tế

Tân Sơn Nhất, sân bay quốc tế Nội Bài và sân bay quốc tế Đà Nẵng; kho hàngTCS - TP.Hồ Chí Minh, chuyển phát nhanh Fedex, DHL

Hàng hoá nhập lậu chủ yếu: Các loại hàng hoá có giá trị cao, mỹ phẩm,điện thoại di động, máy ảnh kỹ thuật số, máy vi tính xách tay, màn hình thunhỏ, linh kiện điện tử cao cấp, vải, quần áo may sẵn cao cấp, thuốc lá ngoại,rượu ngoại Hàng hóa xuất lậu chủ yếu: Ngoại tệ, đá quý, cổ vật,…

* Tuyến biển và cảng biển

- Buôn lậu trên biển: Nước ta có chung đường biên giới trên biển vớicác nước Trung Quốc, Malaysia, Philipin, Thái Lan, Campuchia Vùng biển

có biên giới trên biển tiếp giáp với các nước này có tài nguyên dầu khí lớn,nguồn hải sản phong phú, có các tuyến giao thông quốc gia và quốc tế, kéotheo hoạt động sản xuất, buôn bán, đi lại trên biển nhộn nhịp Các đối tượngbuôn lậu cũng triệt để lợi dụng các yếu tố này để trà trộn hoạt động, nên việckiểm soát rất khó khăn Các đối tượng buôn lậu đã lợi dụng nhiều tàu, thuyềnđánh cá của các ngư dân (loại tàu, thuyền được trang bị để đánh bắt xa bờ) kếthợp đánh cá với việc sang mạn hàng hoá từ các tàu lớn vào bờ Gần đây, cácđầu nậu còn cho hoán cải tàu để giả dạng tàu đánh cá hoặc các loại tàu chuyêndùng khác và theo dõi hoạt động của các lực lượng chống buôn lậu trên biển,

sử dụng điện thoại di động, các thiết bị thông tin hàng hải hiện đại khác đểthông báo cho các tổ chức đường dây buôn lậu biết về sự di chuyển, hoạtđộng của các lực lượng chức năng

Tập trung chủ yếu vào một số cảng chính như: Thành phố Hồ ChíMinh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Quảng Ninh, Cửa Lò, Quỳnh Lưu (Nghệ An),Lạch Trường (Thanh Hoá); Cửa Sót (Hà Tĩnh); Lý Hoà (Quảng Bình);

Hàng hoá buôn lậu chủ là gạch men; : gạch men các loại, bánh kẹo, cốcchén, bát đĩa, quần áo, vải may mặc, hàng điện tử, điện lạnh; phụ tùng ôtô đãqua sử dụng, buôn bán thuốc lá ngoại, kính xây dựng phần lớn có xuất xứ từTrung Quốc, Hồng Kông, Nhật Bản

- Tại các cảng biển: Một số doanh nghiệp đã lợi dụng sự tạo thuận lợi,

thông thoáng trong việc làm thủ tục Hải quan, lợi dụng chính sách của nhànước về khuyến khích đầu tư nước ngoài, ưu đãi về thuế đối với nhập khẩu

nguyên liệu để sản xuất trong nước đã tạo dựng hồ sơ, chứng từ giả, khai báosai trị giá hàng nhập khẩu để trốn thuế Các phương thức, thủ đoạn điển hìnhnhư: khai sai về tên hàng, chủng loại, số lượng, chất lượng, xuất xứ hàng hoá;gian lận giá, chính sách mặt hàng; nhập khẩu hàng thừa so với khai báo,không khai báo; nhập khẩu hàng hoá không đạt chất lượng theo quy định;xuất khẩu khai báo khống, không đúng mặt hàng

Mặt hàng nhập lậu chủ yếu tại các cảng biển là: Gỗ, nguyên phụ liệumay mặc, giày dép, hàng kim khí điện máy, linh kiện điện tử, phụ tùng ôtô,các loại máy móc và hàng điện tử đã qua sử dụng, ôtô đã qua sử dụng, máy incông nghiệp, máy công cụ, kính xây dựng, giấy, thép và các sản phẩm củathép, thép phế liệu, thiết bị vệ sinh, gạch lót, đồ gốm sứ, đồ trang trí nội thất,phế liệu… hàng nông ngư (cũ) có xuất xứ Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc cácmặt hàng thuộc diện cấm nhập khẩu hoặc mặt hàng thuộc quản lý chuyênngành,

2 Tình hình gian lận thương mại

Cùng với tình hình buôn lậu như đã đề cập ở trên, hiện nay Ngành Quản

lý thị trường cũng phải đối mặt với nhiều hình thức gian lận thương mại:

Gian lận thương mại trong lĩnh vực giá

Các hành vi gian lận thương mại trong lĩnh vực giá là hành vi vi phạmhành chính quy định tại Nghị định số 169/2004/NĐ-CP ngày 22/9/2004 củaChính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giá vàNghị định số 107/2008/NĐ-CP ngày 22/9/2008 quy định xử phạt hành chínhcác hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá quá mức, đưa tin thất thiệt, buôn lậu

và gian lận thương mại, bao gồm:

1 Mua, bán hàng hoá, cung cấp dịch vụ sai với mức giá tạm thời tronghiệp thương giá hoặc giá hiệp thương đã được cơ quan có thẩm quyền banhành

2 Mua, bán hàng hoá, cung cấp dịch vụ sai với mức giá cụ thể, khunggiá, giá giới hạn đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định

3 Lập phương án giá tài sản, hàng hoá dịch vụ do Nhà nước định giá saivới quy chế tính giá do cơ quan có thẩm quyền quy định

4 Không kê khai giá hàng hoá, dịch vụ với cơ quan quản lý nhà nước cóthẩm quyền theo quy định

5 Không đăng ký giá hàng hoá, dịch vụ với cơ quan quản lý nhà nước cóthẩm quyền theo quy định.

6 Không thực hiện niêm yết giá hàng hoá, dịch vụ tại cửa hàng, quầyhàng, điểm giao dịch, mua bán hàng hoá, cung cấp dịch vụ

7 Niêm yết giá không đúng quy định, không rõ ràng gây nhầm lẫn chokhách hàng

8 Không niêm yết tỷ giá mua, bán ngoại tệ hoặc mua, bán vàng tại địađiểm giao dịch kinh doanh

9 Có niêm yết tỷ giá mua, bán ngoại tệ hoặc giá mua, bán vàng nhưnghình thức, nội dung niêm yết giá không rõ ràng gây nhầm lẫn cho khách hàng

10 Niêm yết giá hàng hoá, dịch vụ bằng ngoại tệ hoặc thu tiền bán hàng,phí dịch vụ bằng ngoại tệ mà không được phép

11 Tăng giá bán hàng, phí dịch vụ từ 20% trở lên so với mức giá đã kêkhai hoặc đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền nhằm thu lợibất chính

12 Không báo cáo hoặc báo cáo không đầy đủ, không chính xác, khôngkịp thời số liệu, tài liệu có liên quan đến chi phí sản xuất, lưu thông, giá hànghoá dịch vụ độc quyền theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền quản lý nhànước về giá

13 Thoả thuận giữa các tổ chức, cá nhân để ấn định giá, khống chế giá,thay đổi giá bán hàng hoá, giá dịch vụ nhằm hạn chế cạnh tranh, xâm phạmlợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh khác hoặc củangười tiêu dùng

14 Thoả thuận giữa các tổ chức, cá nhân tạo sự khan hiếm hàng hoábằng cách hạn chế sản xuất, phân phối, vận chuyển, bán hàng hoá, cung ứngdịch vụ; phá huỷ, làm hư hỏng hàng hoá, xâm phạm lợi ích hợp pháp của tổchức, cá nhân sản xuất, kinh doanh khác hoặc của người tiêu dùng

15 Thoả thuận giữa các tổ chức, cá nhân thực hiện các điều kiện bánhàng, mua hàng, cung ứng dịch vụ sau bán hàng gây ảnh hưởng đến mức giáhàng hoá, giá dịch vụ, xâm phạm lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân sảnxuất, kinh doanh khác hoặc của người tiêu dùng

16 Thoả thuận giữa các tổ chức, cá nhân thay đổi giá mua, giá bán hànghoá, dịch vụ để triệt tiêu hoặc ép buộc các doanh nghiệp khác liên kết vớimình hoặc trở thành chi nhánh của mình, xâm phạm lợi ích hợp pháp của tổchức, các nhân sản xuất, kinh doanh khác hoặc của người tiêu dùng

17 Lợi dụng thiên tai, địch hoạ, diễn biễn bất thường khác để đầu cơtăng giá, ép giá

18 Thẩm định giá sai với mục đích vụ lợi gây thiệt hại cho khách hàng

19 Thực hiện thẩm định giá khi không đủ điều kiện để hoạt động thẩmđịnh giá theo quy định của pháp luật

20 Không áp dụng hoặc áp dụng sai phương pháp thẩm định giá phùhợp với tài sản thẩm định giá.

Gian lận về đo lường, đóng gói hàng hóa và chất lượng hàng hoá, dịchvụ

a) Không ghi lượng của hàng đóng gói sẵn trên nhãn hàng hóa hoặc ghikhông đúng quy định; không ghi, khắc đơn vị đo theo đơn vị đo pháp định;b) Lượng của hàng đóng gói sẵn không phù hợp với thông tin ghi trênnhãn hàng hóa, tài liệu đi kèm, hoặc không phù hợp với yêu cầu kỹ thuật đolường do tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu công bố;

c) Không có giấy chứng nhận đủ điều kiện sử dụng dấu định lượng trênnhãn hàng đóng gói sẵn nhóm 2 hoặc giấy chứng nhận đã hết hiệu lực;

d) Không thể hiện dấu định lượng trên nhãn hàng đóng gói sẵn nhóm 2theo quy định

a) Sản xuất hoặc nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa không phù hợp với tiêuchuẩn đã công bố áp dụng;

b) Nội dung của tiêu chuẩn công bố áp dụng không phù hợp với quyđịnh của quy chuẩn kỹ thuật tương ứng

a) Không thực hiện đúng quy định về trình tự, thủ tục công bố hợpchuẩn;

b) Không lưu giữ hồ sơ công bố hợp chuẩn đúng quy định;

c) Sử dụng dấu hợp chuẩn không đúng quy định;

d) Thực hiện công bố hợp chuẩn mà không đăng ký hồ sơ công bố hợpchuẩn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền nơi tổ chức, cá nhân đó đăng kýkinh doanh;

đ) Không thực hiện lại việc công bố hợp chuẩn khi có bất cứ sự thay đổinào về nội dung hồ sơ công bố hợp chuẩn đã đăng ký hoặc có bất kỳ sự thayđổi nào về tính năng, công dụng, đặc điểm của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ

đã công bố hợp chuẩn;

a) Không thực hiện công bố hợp quy;

b) Không đăng ký hồ sơ công bố hợp quy tại cơ quan nhà nước có thẩmquyền nơi tổ chức, cá nhân đó đăng ký kinh doanh;

c) Không duy trì việc kiểm soát chất lượng, thử nghiệm và giám sát định

e) Không thực hiện lại việc công bố khi có sự thay đổi về nội dung của

hồ sơ công bố hợp quy đã đăng ký hoặc có sự thay đổi về tính năng, côngdụng, đặc điểm của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đã công bố hợp quy;

g) Sử dụng hóa chất, chất phụ gia chưa đăng ký tại cơ quan có thẩmquyền theo quy định khi sản xuất sản phẩm, hàng hóa

Gian lận thương mại trong việc in, phát hành, sử dụng, quản lý hoáđơn

1 Đặt in hoá đơn trùng kí hiệu, trùng số; tự in hoá đơn khi chưa đăng

ký và được phép của cơ quan có thẩm quyền

2 Không lập hoá đơn hoặc lập hoá đơn không đúng quy định khi bánhàng hoá, dịch vụ; sử dụng hoá đơn khống

3 Lập hoá đơn có chênh lệch giữa các liên của mỗi số hoá đơn

4 Sử dụng hoá đơn giả; hoá đơn đã hết giá trị sử dụng; hoá đơn của cơ

sở kinh doanh khác và các hoá đơn, chứng từ, tài liệu bất hợp pháp khác màtheo quy định không được sử dụng

5 Nhận, mua hoá đơn không đúng quy định hoặc tự ý cho, bán hoáđơn

3 Tình hình buôn lậu và gian lận thương mại trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

4 Kết quả và hạn chế trong hoạt động phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ngãi

3.1 Kết quả

Thời gian qua, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh đã có nhiều đóng góptích cực vào hoạt động phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại Trongđiều kiện hoạt động trên phạm vi toàn tỉnh, với tình hình buôn lậu, gian lậnthương mại diễn ra ngày càng tinh vi và phức tạp hơn nhưng Chi cục Quản lýthị trường tỉnh đã làm tốt chức năng, nhiệm vụ của mình góp phần tích cựcvào hoạt động quản lý nhà nước đối với hoạt động thương mại:

* Kịp thời ngăn chặn có hiệu quả nhiều vụ việc buôn lậu, gian lận thương mại

Kết quả phát hiện, bắt giữ, xử lý các vụ buôn lậu và gian lận thươngmại qua công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát Quản lý thị trường từ 2012 - 9tháng đầu năm 2015 của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh như sau:

Bảng 2.1 - Kết quả chống buôn lậu, gian lận thương mại từ 2012 – 6

(Nguồn: Báo cáo năm 2012, 2013, 2014 và 9 tháng đầu năm 2015

của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh).

Tùy từng giai đoạn, gắn với điều kiện cụ thể, tình hình buôn lậu và gianlận thương mại thay đổi về tính chất, cơ cấu cũng như các phương thức, thủđoạn thông qua số vụ việc, giá trị vi phạm mà cơ quan Quản lý thị trườngphát hiện, bắt giữ và xử lý Lợi dụng sự thông thoáng này các phương thứcbuôn lậu, gian lận thay đổi theo hướng lợi dụng những bất cập trong quy trìnhthủ tục Quản lý thị trường mới, lợi dụng sự thay đổi chính sách mặt hàng,chính sách ưu đãi đầu tư, ưu đãi tại các khu kinh tế cửa khẩu, một số chủhàng lợi dụng sự ưu đãi miễn kiểm tra đối với chủ hàng chấp hành tốt phápluật Quản lý thị trường để gian lận, trốn thuế như: giả mạo hồ sơ, chứng từ;khai báo sai tên hàng hoặc khi báo đúng tên hàng nhưng khai báo sai thuếsuất, Đây cũng là xu hướng vi phạm phổ biến hiện nay

Ngày 19/3/2015, Thủ tướng Chính phủ Quyết định số 389/QĐ-TTgthành lập Ban chỉ đạo Quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hànggiả (gọi tắt là Ban chỉ đạo 389) Thực hiện quyết liệt các biện pháp cụ thểtrên, hiệu quả công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, Chicục Quản lý thị trường đã tích cực triển khai thống nhất, đồng bộ các biện

pháp thực hiện của các Đội QLTT đã mang lại những hiệu hết sức to lớntrong công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại trong 9 tháng đầu năm

2014 So sánh số liệu thống kê kết quả phát hiện bắt giữ các vụ buôn lậu, gianlận thương mại giữa 9 tháng đầu năm 2015 và cùng kỳ năm 2014, cụ thể nhưsau:

Bảng 2.2 - So sánh kết quả chống buôn lậu, gian lận thương mại

giữa 9 tháng đầu năm 2015 và 9 tháng đầu năm 2014

Kết quả

9 tháng đầu2014

Số vụ

Số tiền

xử phạt(triệuđồng)

(Nguồn: Báo cáo công tác kiểm soát Quản lý thị trường sáu tháng đầu năm

2014 và sáu tháng đầu năm 2015 của Chi cục Quản lý thị trường).

Qua bảng trên cho thấy: Số vụ buôn lậu, số tiền xử phạt hành chính 9tháng đầu năm 2015 đều giảm so với 9 tháng đầu năm 2014

* Việc bắt giữ, xử lý nhiều vụ buôn lậu, gian lận thương mại góp phần đảm bảo nguồn thu cho Ngân sách nhà nước

Từ thực tiễn hoạt động cho thấy tình hình buôn lậu, gian lận thươngmại ngày càng phức tạp, tinh vi Việc xử lý hành chính các hành vi vi phạmpháp luật về buôn lậu và gian lận thương mại, đã có tác dụng rất lớn ngănngừa, răn đe đối với các hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, trốn thuế.Kết quả, hiệu quả của công tác buôn lậu, gian lận thương mại không chỉ tínhbằng giá trị vi phạm hay số tiền thu phạt hoặc bán đấu giá các tang vật,

phương tiện vi phạm, mà thể hiện qua việc đưa các luồng hàng hóa bất hợppháp, gian lận thuế vào làm thủ tục kê khai, nộp thuế đúng, đủ cho Nhà nướcgóp phần đảm bảo số thu cho ngân sách nhà nước, bảo vệ nền sản xuất trongnước Như vậy, thực hiện có hiệu quả công tác phòng chống buôn lậu và gianlận thương mại sẽ góp phần thực hiện tốt chỉ đạo, điều hành của Chính phủtrong việc kiềm chế lạm phát, hạn chế nhập siêu và đặc biệt là ổn định kinh tế

vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội trong bối cảnh nền kinh tế thế giới, kinh tếtrong nước có nhiều biến động như đã phân tích ở phần trên

* Về công tác nghiệp vụ đã làm rõ đối tượng và các phương thức, thủ đoạn hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại

- Về thành phần và đặc điểm của đối tượng buôn lậu, gian lận thương

mại:

+ Chủ đầu nậu: Là những tên cầm đầu, tổ chức, điều hành nhữngđường dây buôn lậu lớn từ các thành phố lớn đến biên giới, từ đó toả về nộiđịa hoặc làm thủ tục xuất nhập khẩu tại các cảng biển lớn tại Hải Phòng, ĐàNẵng, Quảng Ninh Những đường dây buôn lậu của chúng thường có quy

mô lớn, có sự phân công vai trò chặt chẽ, bố trí địa điểm tập kết, điểm trungchuyển hàng lậu Chủ đầu nậu là những đối tượng hết sức nguy hiểm, có ảnhhưởng trực tiếp tới quy mô, tính chất hoạt động buôn lậu, gian lận thương mạitrên phạm vi toàn quốc

+ Đối tượng là người thuộc các cơ quan, tổ chức: Những người nàythường núp bóng các cơ quan, tổ chức dưới danh nghĩa liên doanh, liên kết,hợp tác khoa học, viện trợ nhân đạo để buôn lậu

+ Một số thủy thủ, thuyền viên các tàu viễn dương, các tiếp viên hàngkhông lợi dụng đặc thù công việc của mình để vận chuyển thuê hàng hóa, cho bọn buôn lậu

+ Các đối tượng lợi dụng sơ sở trong chính sách điều hành xuất nhậpkhẩu, chính sách - quy trình thủ tục Hải quan thông thoáng để buôn lậu, gianthương mại Đây là những đối tượng có trình độ, am hiểu pháp luật, chínhsách pháp luật, chính sách thuế để thực hiện các hành vi buôn lậu, gian lậnthương mại hết sức tinh vi

+ Đối tượng là người nước ngoài, việt kiều đã lợi dụng chính sách mởcửa nền kinh tế nước ta để thực hiện buôn lậu thông qua việc thăm thân, dulịch, hợp tác đầu tư, để buôn lậu Hàng hóa phổ biến là những mặt hàng cógiá trị kinh tế hoặc lợi nhuận cao như: Ngoại tệ, ma tuý, cổ vật, đá quý

+ Đối tượng là người lao động, người dân tộc, ngư dân, cư dân biêngiới, do điều kiện kinh tế khó khăn, nhận thức hạn chế, không có việc làmhoặc việc làm không ổn định, nên đã bị đầu nậu lôi kéo thuê vận chuyểnhàng hóa qua biên giới thành phần của nhóm đối tượng này đa dạng từ ngườigià đến trẻ em và phụ nữ

- Phương thức, thủ đoạn buôn lậu, gian lận thương mại:

+ Vận chuyển lén lút hàng hóa qua biên giới với những thủ đoạn tinh vinhư chia nhỏ, vận chuyển hàng hóa qua biên giới, sau đó tập kết tại các điểmtrung chuyển để đưa vào nội địa, điển hình là các hoạt động nhập lậu mặthàng đường cát, thuốc lá, tại khu vực biên giới Tây Nam hay xuất lậu xăngdầu qua biên giới để kiếm lời

+ Lợi dụng tuyến biên giới đường bộ, tuyến biển địa hình phức tạp, kéodài; các lực lượng chức năng chống buôn lậu như Quản lý thị trường, Bộ độibiên phòng, Cảnh sát biển mỏng nên bọn chúng hoạt động ngang nhiên, trắngtrợn vận chuyển trái phép hàng hóa biên giới kiếm lời Đây là phương thứcbuôn lậu phổ biến trên tuyến biên giới đường bộ hoặc vận chuyển trên biển từTrung Quốc vào Việt Nam bằng các loại tầu nhỏ, xuồng, ghe

+ Lợi dụng sơ hở, thông thoáng quy trình thủ tục Hải quan, chính sáchthương mại để buôn lậu, gian lận thương mại Phương thức này diễn ra rấtphổ biến như : Khai thấp trị giá, gian lận xuất xứ, khai báo sai tên, quy cách,phẩm chất hàng hóa, nhằm gian lận trốn thuế

2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân của hạn chế

* Hạn chế

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, hoạt động phòng chống buôn lậu

và gian lận thương mại của ngành Quản lý thị trường còn bộc lộ một số hạnchế, đó là:

- Công tác hoạch định, xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch dàihạn của Chi cục Quản lý thị trường về phòng, chống buôn lậu, gian lậnthương mại còn hạn chế và chưa có sự phối hợp đồng bộ giữa các Đội QLTT

- Về nhận thức và tổ chức thực hiện hoạt động phòng chống buôn lậu,gian lận thương mại: Một số Đội Quản lý thị trường chưa quan tâm chú trọngtới công tác phòng ngừa, mới chỉ tổ chức các hoạt động tuần tra, kiểm soát đểphát hiện, ngăn chặn bắt giữ; chưa quan tâm xây dựng các phương án, kếhoạch và sử dụng các biện pháp nghiệp vụ để chủ động nắm tình hình tổ chứclực lượng đấu tranh có hiệu quả với hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại

Vì vậy hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại còn xảy ra nhiều, tính chấtquy mô còn nghiêm trọng; chưa đánh trúng được nhiều các đường dây buônlậu lớn, có tổ chức, hoạt động liên tỉnh, xuyên quốc gia

- Về công tác cán bộ:

+ Một bộ phận cán bộ, công chức còn chưa đáp ứng và theo kịp yêu cầuthực hiện nhiệm vụ, đặc biệt là đối với một số lĩnh vực nghiệp vụ khó, phứctạp như: Thu thập xử lý thông tin nghiệp vụ Quản lý thị trường, nghiệp vụ đấutranh với bọn buôn lậu, gian lận thương mại Những yếu kém bộc lộ trướctiên là trong khâu kiểm tra Tại nhiều Đội, công chức Quản lý thị trường cònhạn chế về kiến thức về hóa đơn, chứng từ, về các thủ đoạn gian lận trongthương mại nên hiệu quả chưa cao

- Về công tác thu thập, xử lý thông tin: Nhìn chung việc triển khai côngtác thu thập, xử lý thông tin phục vụ công tác quản lý Quản lý thị trường nóichung và hoạt động phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại chưa đạt hiệuquả cao:

+ Kho thông tin, cơ sở dữ liệu của ngành Quản lý thị trường còn bấtcập, chưa hoàn thiện và đầy đủ

+ Các Đội Quản lý thị trường chưa chủ động đối với nguồn thông tinphục vụ công tác chống buôn lậu và gian lận thương mại từ cơ sở Tuy nhiên,chất lượng thông tin từ nguồn này không cao do nội dung thường chungchung và không đạt yêu cầu Vì vậy, hiệu quả phòng ngừa, ngăn chặn còn hạn

chế, đặc biệt là các thông tin phục vụ chống buôn lậu, gian lận thương mạiqua

- Việc xử lý các hành vi buôn lậu và gian lận thương mại, hành vi tiếptay cho bọn buôn lậu chưa nghiêm, chưa đủ tác dụng răn đe, có trường hợpcòn được bỏ qua Tình trạng muốn xử lý hành chính cho đơn giản, nhanhchóng còn diễn ra phổ biến

- Các điều kiện về trang thiết bị, cơ sở vật chất hạ tầng nói chung vàphục vụ công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại nói riêng cònnhiều hạn chế:

+ Chưa có địa điểm kiểm tra hàng hóa tập trung; các trang thiết bị phục

vụ kiểm tra, kiểm soát công khai trong quá trình kiểm tra hàng hóa

+ Phương tiện, thiết bị kỹ thuật chuyên dùng công cụ hỗ trợ cho côngtác đấu tranh chống buôn lậu vừa thiếu, vừa yếu Phần lớn các tầu, thuyền, ca

nô của ngành Quản lý thị trường tuy chưa cao tuổi, nhưng đã lạc hậu về kỹthuật - khai thác ảnh hưởng khả năng hoạt động tuần tra kiểm soát công khai,dài ngày hoặc hoạt động trong điều kiện sóng, gió to, thời tiết khắc nghiệt

+ Kinh phí phục vụ hoạt động chống buôn lậu và gian lận thương mạimặc dù nhà nước không có

* Nguyên nhân của hạn chế

- Nguyên nhân khách quan

+ Hệ thống Luật pháp, các chế độ chính sách quản lý kinh tế của nước

ta đang trong quá trình hoàn thiện do vậy còn nhiều bất cập, sơ hở, thiếu đồng

bộ tạo ra những kẽ hở cho các hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại,thực trạng này được chứng minh qua những vụ việc lách luật để gian lận trốnthuế ngày càng nhiều và phổ biến Việc xây dựng, ban hành một số văn bảnhướng dẫn dưới luật chậm chễ, không phù hợp với thực tế đôi khi còn tráingược, mâu thuẫn với nhau Thực tế nêu trên đã làm cho các cơ quan bảo vệpháp luật nói chung, trong đó có ngành Quản lý thị trường trong một số lĩnhvực nghiệp vụ gặp nhiều khó khăn, lúng túng trong triển khai thực hiện, ví dụ:

Chưa có Pháp lệnh Quản lý thị trường đã làm hạn chế đối với công tácchống buôn lậu của ngành Quản lý thị trường, cụ thể là: Luật Quản lý thịtrường quy định lực lượng Kiểm soát Quản lý thị trường được áp dụng cácbiện pháp nghiệp vụ trinh sát, điều tra để thu thập thông tin trong ngành vàngoài ngành, trong nước và nước ngoài để phục vụ công tác phòng, chốngbuôn lậu; mặt khác cũng quy định về địa bàn hoạt động Quản lý thị trường lạirất bó hẹp trong phạm vi khu vực làm thủ tục Quản lý thị trường

Hiện nay, Chính phủ ban hành nhiều Nghị định quy định về xử phạthành chính trong lĩnh vực Quản lý thị trường, trong lĩnh vực thương mại, tuy nhiên, những hành vi bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Quản

lý thị trường, thương mại, sở hữu trí tuệ không xác định rõ hành vi nào làhành vi buôn lậu, hành vi nào là hành vi vận chuyển trái phép để làm căn cứxác định một hành vi vi phạm pháp luật là tái phạm để xem xét đến khả năng

xử lý hình sự

Hành lang pháp lý phục vụ công tác trao đổi, chia sẻ thông tin nghiệp

vụ giữa ngành Quản lý thị trường với các Bộ, Ngành chưa hoàn thiện Chủyếu thực hiện trao đổi thông tin theo từng yêu cầu của từng vụ việc cụ thểhoặc theo các quy chế thỏa thuận công tác riêng biệt, thực tế này dẫn đến khothông tin, dữ liệu thống nhất phục vụ các hoạt động tác nghiệp còn thiếu,nghèo nàn

+ Theo lộ trình thực hiện các cam kết quốc tế, Việt Nam sẽ giảm dầnthuế suất đối với một số dòng thuế và dỡ bỏ các hàng rào phi thuế quan dẫnđến lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu, hành khách xuất nhập cảnh; các hoạtđộng đầu tư, gia công, sản xuất xuất khẩu, gia tăng mạnh mẽ Song song với

xu thế này các hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại với những phươngthức mới với những thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt mang tính quốc tế cũng xuấthiện tại Việt Nam

+ Chất lượng hàng hóa sản xuất trong nước còn hạn chế chưa đủ sứccạnh tranh với hàng ngoại trên thị trường quốc tế; giá thành hàng hóa sản xuấttrong nước cao hơn so với mặt bằng cùng loại do nước ngoài sản xuất Khihàng hóa nước ngoài tràn vào Việt nam thì tình trạng thất nghiệp gia tăng và

là hệ quả tất yếu có tác động ngược trở lại làm cho xu hướng buôn lậu, gianlận thương mại có xu hướng gia tăng Ngoài ra, một bộ phận hàng hóa sảnxuất trong nước không được kiểm tra nghiêm ngặt về chất lượng, còn để lưuthông trên thị trường nhiều loại hàng hoá chất lượng kém, thậm chí hàng giảtrong nội địa sản xuất cũng không ít, do đó càng làm cho công tác chống buônlậu và gian lận thương mại gặp nhiều khó khăn.

Mặt khác, trong điều kiện nền kinh tế đang trong quá trình chuyển đổinên một số ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh Nhà nước chi phối, độc quyềnhoặc được Nhà nước bảo hộ, thực tế này dẫn đến tình trạng chây ỳ, tùy tiệntrong kinh doanh, chưa kích thích sản xuất phát triển Do vậy, khi có chênhlệch về giá cả giữa thị trường trong nước và nước ngoài thì hoạt động buônlậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới gia tăng Chẳng hạn như thờigian vừa qua, có sự chênh lệch giá xăng dầu giữa Việt Nam và Campuchia thìhoạt động xuất lậu xăng dầu diễn ra phổ biến và ồ ạt, khi giá xăng dầu chênhlệch ít thì hoạt động xuất lậu xăng dầu lại giảm đi đáng kể

+ Do đặc thù về địa lý của các tuyến biên giới, đặc biệt là tuyến biêngiới đường bộ và tuyến biên giới biển đa dạng, phức tạp nên công tác đấutranh chống buôn lậu của các ngành chức năng nói chung và của ngành Quản

lý thị trường nói riêng gặp rất nhiều khó khăn

Bên cạnh đó, chính quyền một số địa phương giáp biên còn buông lỏngquản lý cho nên đã tạo điều kiện cho hoạt động buôn lậu phát triển, thậm chícòn làm ngơ trước các hiện tượng cả làng biên giới làm "cửu vạn" cho bọnbuôn lậu vì quan niệm là "vì kế sinh nhai của bà con" Ngoài ra, nghiêmtrọng hơn còn có một số địa phương vì lợi ích cục bộ đã đã ban hành một sốvăn bản trái thẩm quyền, trái quy định như: cho phép miễn thuế nhập khẩu;cấp phép cho hàng hoá xuất, nhập khẩu thương mại qua lối mở; cấp phép chophương tiện thuộc đối tượng tạm nhập tái xuất trái thẩm quyền đã tạo điềukiện cho các hoạt động buôn lậu, gian lận trốn thuế, điển hình điển hình là vụbuôn lậu lá thuốc lá của Công ty Thiên Lợi Hòa tại tỉnh Lào Cai thời gian vừaqua

- Nguyên nhân chủ quan

+ Trong một thời gian dài, một bộ phận cán bộ lãnh đạo các cấp, cácNgành (trong đó có ngành Quản lý thị trường) chưa nhận thức một cách đầy

đủ về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, chưa thấy hết được mức

độ nghiêm trọng cũng như tác hại đối với nền kinh tế trong nước Một số ýkiến lại cho rằng hiện tượng này tồn tại song song với cơ chế thị trường, vớichính sách mở cửa về kinh tế nên không thể ngăn chặn triệt để

Từ sự nhận thức đó đã dẫn đến chưa coi trọng công tác chống buôn lậu,gian lận thương mại, chưa quyết liệt trong việc bố trí lực lượng, phương tiện,kinh phí cần thiết đẩy mạnh triển khai các biện pháp nghiệp vụ kiểm soátQuản lý thị trường như: Nắm tình hình; sưu tra; lưu trữ hồ sơ cá nhân, đốitượng buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới, Hiện tượng

đó, một phần do nhận thức hạn chế của cá nhân nhưng cũng một phần do tưtưởng cục bộ, địa phương

+ Một số đơn vị trong ngành Quản lý thị trường thực hiện công tác giáodục chính trị tư tưởng, quản lý cán bộ chưa tốt dẫn đến một số bộ phận cán

bộ, Đảng viên bản lĩnh chính trị không vững vàng, suy thoái đạo đức, chạytheo lợi ích vật chất, đồng tiền trước mắt nên đã bị buôn lậu móc nối, thậmchí có trường hợp trực tiếp tham gia buôn lậu

+ Hoạt động phối hợp giữa các đơn vị trong lực lượng chuyên tráchchống buôn lậu, gian lận thương mại; giữa lực lượng chuyên trách chốngbuôn lậu, gian lận thương mại và các lực lượng nghiệp vụ khác trong ngành

Quản lý thị trường ở từng cấp còn nhiều hạn chế như: Việc cung cấp, trao đổi

thông tin về đối tượng, hàng hoá, vụ việc giữa các Chi cục Quản lý thịtrường với Đội Kiểm soát Quản lý thị trường, giữa các Cục Quản lý thịtrường địa phương và Cục Điều tra chống buôn lậu chưa thường xuyên, chínhxác liên tục Công tác phối, kết hợp trong các vụ phát hiện, kiểm tra, điều tra,xác minh các hành vi vi phạm pháp luật Quản lý thị trường chưa đạt hiệu quảcao, có lúc, có nơi còn thiếu đồng bộ, còn xảy ra tình trạng thiếu tin tưởng lẫnnhau, thậm chí vô hiệu hoá hoạt động của nhau giữa lực lượng các cấp làmảnh hưởng đến kết quả bắt giữ, xử lý vi phạm

+ Sự phân định trách nhiệm trong công tác chống buôn lậu tại từng địabàn, từng khu vực giữa lực lượng chống buôn lậu của Cục Điều tra chốngbuôn lậu với lực lượng chống buôn lậu của Quản lý thị trường địa phươngchưa được rõ ràng Chức năng tham mưu, hướng dẫn của Tổng cục Quản lýthị trường (Cục Điều tra chống buôn lậu) đối với Quản lý thị trường địaphương chưa thể hiện rõ nét Chính vì vậy công tác chỉ huy, chỉ đạo của cáccấp lãnh đạo chưa sâu, chưa kịp thời.

3 Bài học kinh nghiệm về phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại

Từ những kết quả đạt được và qua phân tích những hạn chế, có thể rút

ra một số bài học trong hoạt động phòng chống buôn lậu và gian lận thươngmại của ngành Quản lý thị trường như sau:

1 Thường xuyên làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng caonhận thức và hiểu biết về tác hại, hậu quả của của tệ nạn buôn lậu, gian lậnthương mại đối với nền kinh tế - xã hội, xác định trách nhiệm của cá nhân,đơn vị trước ngành, trước đất nước trong đấu tranh chống buôn lậu, gian lậnthương mại phòng ngừa và ngăn chặn tối đa các hành vi phạm phạm pháp luậtQuản lý thị trường khác Công tác vận động quần chúng không tham gia,không tiếp tay cho buôn lậu phải được tiến hành thường xuyên, liên tục cáccấp ủy Đảng, chính quyền địa phương phải nhận thức rõ về công tác đấu tranhchống buôn lậu, gian lận thương mại là vì lợi ích chung của đất nước, củatoàn thể xã hội

Việc triển khai hoạt động đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thươngmại của ngành Quản lý thị trường phải được thực hiện gắn kết chặt chẽ vớicác chương trình kinh tế - xã hội khác, như: Chương trình hành động phòng,chống tệ nạn xã hội; chương trình xóa đói, giảm nghèo, tạo việc làm cho nhândân lao động; các chính sách ưu đãi khác

2 Vai trò thường trực, tham mưu, hướng dẫn của Tổng cục Quản lý thịtrường là rất quan trọng, ở địa bàn nào mà lực lượng chống buôn lậu, gian lậnthương mại làm tốt công tác tham mưu, hướng dẫn và được sự đồng tình ủng

hộ của chính quyền địa phương các cấp trong việc đề ra các chủ trương, giải

pháp và tổ chức thực hiện thì nơi đó hoạt động đấu tranh chống buôn lậu, gianlận thương mại có hiệu quả.

Thường xuyên thực hiện và coi trọng công tác chỉ đạo, thanh tra, kiểmtra, hướng dẫn trong quá trình tổ chức thực hiện Nghiêm túc thực hiện chế độthông tin báo cáo; biểu dương khen thưởng kịp thời những tập thể, cá nhân cóthành tích trong công tác; kiên quyết, nghiêm minh trong việc xử lý các hành

vi sai phạm

3 Duy trì và thực hiện tốt công tác hỗ trợ, phối hợp với các lực lượngchức năng khác, thường xuyên trao đổi thông tin về tình hình buôn lậu, gianlận thương mại tại địa bàn Chú trọng và quan tâm tới công tác đào tạo, tậphuấn cho cán bộ, công chức thừa hành để cập nhật, nâng cao các kỹ năngnghiệp vụ trong hoạt động chống buôn lậu, gian lận thương mại

4 Phải có cơ chế, chính sách phù hợp với lực lượng chuyên tráchchống buôn lậu, gian lận thương mại để cán bộ, công chức thuộc lực lượngnày yên tâm công tác Đồng thời phải không ngừng củng cố và tăng cườngxây dựng lực lượng kiểm soát chống buôn lậu đủ mạnh về số lượng, năng lựctrình độ, phẩm chất đạo đức tốt và các trang thiết bị phương tiện phục vụ chohoạt động kiểm tra, kiểm soát tại các cửa khẩu địa bàn hoạt động Quản lý thịtrường để ngăn chặn có hiệu quả các hoạt động buôn lậu, vận chuyển tráiphép hàng hóa qua biên giới, gian lận thương mại trong phạm vi cửa khẩu vàđịa bàn Quản lý thị trường