Các công cụ chính sách can thiệp chủ yếu của chính phủ trong nềnkinh tế thị trường

cấp trực tiếp + Cơ quan hành chính sự nghiệp + Qua DNNN + Tạo thị trường Tiêu dùng + Thuế + Trợ cấp C.cấp gián tiếp + Thuê ngoài trực tiếp + Thuê ngoài gián tiếp Giảm NCTT + Dự trữ quốc

Chương 6:

Các công cụ chính sách can thiệp chủ yếu của chính phủ trong nền

kinh tế thị trường

Tóm tắt các công cụ

Qui định

pháp lý

Cơ chế thúc đẩy T.trường

Đòn bẩy kinh tế

Sử dụng KVNN

BH và giảm nguy

cơ tổn thương

Qui định khung Tự do hóa

+ Nới lỏng + Hợp thức hóa + Đa dạng hóa

Sản xuất

+ Thuế + Trợ cấp

C cấp trực tiếp

+ Cơ quan hành chính sự nghiệp + Qua DNNN

+ Tạo thị trường

Tiêu dùng

+ Thuế + Trợ cấp

C.cấp gián tiếp

+ Thuê ngoài trực tiếp

+ Thuê ngoài gián tiếp

Giảm NCTT

+ Dự trữ quốc gia + Đền bù tạm thời + Trợ cấp khó khăn

Mô phỏng

Nhóm công cụ về qui định pháp lý

• Qui định khung: tạo điều kiện thuận lợi

cho phép cá nhân được lựa chọn các

phương án ứng xử phù hợp trên thị

trường

• Các qui định kiểm soát trực tiếp: tìm

cách thay đổi những lựa chọn mà người

sản xuất và người tiêu dùng có thể đưa ratrong thị trường

Qui định về giá - giá trần

 Khái niệm: Giá trần là mức giá tối đa được qui định.

 Tác dụng: Giá trần được qui định thấp hơn giá cân bằng trên thị trường nhằm “bảo vệ” người tiêu dùng

 Hạn chế:

 Qui định giá trần gây ra tính phi hiệu quả

 Tác động về tính công bằng do qui định giá trần là chưa rõ

Qui định về giá - giá sàn

 Khái niệm: Giá sàn là mức giá tối thiểu đã

được qui định.

 Tác dụng: Giá sàn được qui định cao hơn giá cân bằng thị trường nhằm bảo vệ người sản xuất

 Hạn chế:

 Qui định giá sàn gây ra tính phi hiệu quả

 Tác động về tính công bằng do qui định giá sàn

là chưa rõ

Tác động của qui định về lượng

Qui định về cung cấp thông tin

• Mục đích nhằm khắc phục thất bại thông tinkhông đối xứng

• Cung cấp thông tin trực tiếp hoặc gián

tiếp

– Cung cấp thông tin trực tiếp thông qua qui định người sản xuất phải cung cấp đầy đủ các thông tin về sản phẩm

– Cung cấp thông tin gián tiếp thông qua việc cấp giấy phép hành nghề hoặc chứng chỉ nghề

nghiệp

Nhóm cơ chế và thúc đẩy thị trường

• Tự do hóa

– Nới lỏng

• Giảm bớt các qui định quá chặt chẽ không cần thiết.

• Nới lỏng không có nghĩa là bãi bỏ đồng loạt các qui định trong ngành

• Bán khoán, cho thuê, cổ phần hóa DNNN

• Hạ thấp rào cản gia nhập thị trường

Nhóm cơ chế và thúc đẩy thị trường

Nhóm sử dụng khu vực nhà nước

• Cung cấp trực tiếp

– Cơ quan hành chính sự nghiệp

• Phân biệt cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp?

• Cơ chế tài chính dành cho cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp?

– Qua DNNN (kinh doanh, công ích)

• DNNN kinh doanh khác công ích ở chỗ nào?

• Cơ chế tài chính cho 2 loại hình trên?

Nhóm sử dụng khu vực nhà nước

• Cung cấp gián tiếp

– Thuê ngoài trực tiếp

• Thuê khu vực tư nhân: Hình thức hợp tác công –

tư (BOT, BTO, BO…)

• Nhà nước tổ chức + tư nhân cung cấp

– Thuê ngoài gián tiếp

• Sử dụng khu vực phi lợi nhuận

• Khu vực phi lợi nhuận là gì?

• Vì sao sử dụng khu vực này mà không phải KVTN?

Thuế: các khái niệm (1)

• Thuế là khoản đóng góp bắt buộc của các

cá nhân và doanh nghiệp cho NSNN đểtrang trải chi phí cung cấp HHCC hoặc

hạn chế lượng cung hàng hóa trên thị

trường

Thuế đánh vào bên cung

 Thuế đầu ra: là thuế đánh vào sản lượng do các doanh nghiệp sản xuất

 Thuế quan: là loại thuế đánh vào hàng hóa nhập khẩu

Thuế đánh vào bên cầu

 Thuế tiêu dùng: là loại thuế đánh vào việctiêu dùng hàng hóa và dịch vụ

dụng các hàng hóa và dịch vụ công cộng

do chính phủ cung cấp phải trả

Tác động của thuế

• Bên cầu: thuế làm giá của người tiêu dùngphải trả cao hơn trước thuế

• Bên cung: thuế làm giá của người sản

xuất nhận được thấp hơn trước thuế

Thuế đơn vị đánh vào bên cung

Thuế đơn vị đánh vào bên cầu

Kết luận

• Thuế đánh vào bên cung hay bên cầu tácđộng của thuế là như nhau

• Thuế đánh vào cung hay cầu chỉ cho biết

sự dịch chuyển của đường cung hay

đường cầu

• Xác định người chịu gánh nặng của thuếcăn cứ vào độ co giãn của đường cunghoặc cầu

• Thuế gây ra tính phi hiệu quả

Trợ cấp: các khái niệm (1)

• Trợ cấp là chuyển giao của chính phủ tạo

ra một khoản đệm giữa giá mà người tiêudùng trả và chi phí sản xuất khiến cho giáthấp hơn chi phí

Tác động của trợ cấp

• Bên cầu: giá của người tiêu dùng phải trảthấp hơn trước khi có trợ cấp

được cao hơn trước trợ cấp

Trợ cấp đơn vị vào bên cung

Trợ cấp đơn vị vào bên cầu

Kết luận

• Trợ cấp đánh vào bên cung hay bên cầutác động của trợ cấp là như nhau

• Trợ cấp đánh vào cung hay cầu chỉ cho

biết sự dịch chuyển của đường cung hayđường cầu

• Ai hưởng lợi ích từ trợ cấp căn cứ vào độ

co giãn của đường cung hoặc cầu

• Trợ cấp gây ra tính phi hiệu quả

Nhóm bảo hiểm và giảm nguy cơ

tổn thương

• Bảo hiểm: nhằm giảm thiểu rủi ro bằng

cách phân tán rủi ro cho một số đông

người

• Giảm nguy cơ tổn thương: nhằm đối

phó với các cú sốc thông qua cơ chế tậptrung

Hạn chế của thị trường bảo hiểm

tư nhân

người gặp rủi ro nhiều nhất lại là người

tích cực tham gia bảo hiểm nhiều nhất

• Lợi dụng bảo lãnh cố ý làm liều: là hiện

tượng cá nhân thay đổi hành vi sau khi

được bảo hiểm đã làm tăng nguy cơ tổn

thất và xác suất bồi thường

Bảo hiểm bắt buộc

• Cách thức: bắt buộc đối tượng nào đóphải tham gia bảo hiểm

• Lý do:

– Hạn chế hiện tượng lựa chọn ngược

– Bảo hiểm là hàng hoá khuyến dụng

– Đa dạng hoá các đối tượng tham gia cung cấp bảo hiểm

• Ví dụ:

Công cụ giảm nhẹ nguy cơ tổn

thương

• Dự trữ quốc gia

• Đền bù tạm thời

• Trợ cấp khó khăn