Mục tiêu a.Kiến thức: Trình bày được các đặc điểm đặc trưng của các nhóm chim thích nghi với đời sống, từ đó thấy được sự đa dạng của các nhóm chim.. Trình bày được các đặc điểm chung c
Trang 1Bài 44 - ĐA DẠNG VÀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG
CỦA LỚP CHIM
1 Mục tiêu
a.Kiến thức: Trình bày được các đặc điểm đặc trưng của các nhóm chim thích nghi với đời sống, từ đó thấy được sự đa dạng của các nhóm chim Trình bày được các đặc điểm chung của lớp chim Chỉ ra được vai trò của chim trong tự nhiên, trong đời sống và nhiệm vụ bảo vệ các loài chim quý, có ích
b.Kĩ năng: Rèn luyện kỹ năng quan sát trình bày trên tranh, so sánh, phân tích, làm việc theo nhóm
c.Thái độ: Giáo dục ý thức tìm hiểu kiến thức, bảo vệ các loài chim có ích, quý hiếm
2 Chuẩn bị:
a GV: - Tranh, ảnh: Một số loài chim và tư liệu về các loài chim
b HS: - Nghiên cứu bài mới, kẻ phiếu bài tập vào giấy trong.
- Sưu tầm tranh ảnh về các đại diện của lớp chim
3.Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ: (10’Lấy điểm 15 phút)
Câu 1: Trình bày những đặc điểm hô hấp của chim bồ câu thích nghi với đời sống bay lượn?
Câu 2: Nêu đặc điểm cấu tạo ngoài của chim bồ câu
* Đáp án:
Câu 1
- Phổi có mạng ống khí dày đặc => tạo bề mặt trao đổi khí rộng và 9 túi khí
- Cử động hô hấp được thực hiện bằng 2 cách:
Trang 2+ Khi đậu, hoặc khi đi trên mặt đất: nhờ sự thay đổi thể tích lồng ngực.
+ Khi bay: nhờ sự phối hợp của túi khí
Câu 2
- Cơ thể chia 3 phần:
+ Đầu: Hàm không có răng, có mỏ sừng Mắt 3 mí, tai…có cổ dài
+ Thân: Hình thoi
+ Chi: + 2 chi trước→cánh
+ 2 chi sau: 4 ngón, 3 ngón trước, 1 ngón sau
+ Da khô
- Toàn thân có bộ lông vũ bao phủ Gồm 2 loại: Lông ống, Lông tơ
* Nêu vấn đề: (1’)
- Chim phân bố rộng rãi và rất đa dang Vậy sự đa dạng đó được thể hiện như thế
nào? Chúng có đặc điểm chung và vai trò gì ? N/cứu bài →
b Dạy bài mới:
TG Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
14’ * Sự đa dạng của các nhóm chim thể hiện
ở đặc điểm nào ? →
- Y/cầu HS quan sát tranh H44.1→3 +
thực tế :
? Quan sát tranh em có nhận xét gì ?
- Mời 1 HS đọc thông tin SGK
? Qua thông tin cho biết sự đa dạng của
chim thể hiện như thế nào?
I Các nhóm chim:
* Lớp chim rất đa dạng:
- Hiện biết khoảng 9600 loài thuộc 27 bộ.
- Việt Nam phát hiện khoảng 830 loài.
Trang 3? Mặc dù đa dạng nhưng chim được
phân thành các nhóm sinh thái cơ bản Sự
phân nhóm đó được thể hiện như thế nào?
- Nghiên cứu thông tin M 1 2 kết hợp
quan sát H 44.1,2, 3 Tr.143 - 144 hoàn
thành phiếu bài tập sau: (4’)
- Gồm 3 nhóm sinh thái lớn: Nhóm chim chạy, nhóm chim bay, nhóm chim bơi (Học bảng)
- Thảo luận nhóm, hoàn thành phiếu bài tập
- Cử đại diện trả lời Nhóm khác: nhận xét, bổ sung
Bảng: Đa dạng các nhóm chim
Nhóm chạy Chạy nhanh trên
thảo nguyên và hoang mạc khô nóng, hoàn toàn không biết bay
- Cánh ngắn, yếu.
- Chân cao, to, khoẻ,
có 2 -3 ngón.
Bộ Đà điểu: Đà điểu Châu Phi,
Mĩ, Úc (gồm 7 loài)
Nhóm bơi Bơi lội ở biển, hoàn
toàn không biết bay
- Cánh dài, khoẻ Có lông nhỏ, ngắn, dày không thấm nước.
- Chân ngắn, 4 ngón, có màng bơi.
Bộ chim cụt:
Chim cánh cụt phân bố ở Nam Cực.
Nhóm bay Có khả năng bay ở
những mức độ khác nhau.
- Cánh phát triển
- Chân 4 ngón có vuốt.
Ngỗng, gà, đại bàng, cú…
TG Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
Trang 4- Từ kết quả thảo luận cho biết:
? Chỉ rõ đặc điểm cấu tạo của đà điểu
thich nghi với tập tính chạy nhanh trên
thảo nguyên?
? Ý nghĩa về số lượng ít ngón ở chân đà
điểu?
? Chim cụt có cấu tạo như thế nào thích
nghi hoàn toàn với đời sống bơi lặn?
GV: ĐVĐ: Nhóm chim bay rất đa dạng,
chúng thích nghi với nhiều điều kiện sống
khác nhau Vì thế bên cạnh đặc điểm
chung ta vừa xét chúng ta cùng tìm hiểu
đặc điểm của một số đại diện trong nhóm
này
- Tiếp tục quan sát H 44.3: Đại diện điển
hình cho một số loài chim thuộc nhóm
bay, 2 em cùng bàn hoàn thiện bảng
Tr.145 (3’)?
- Hết thời gian mời các nhóm chỉ rõ tên
các bộ và đại diện của chúng?
- Nhận xét, thống nhất ĐA:
1- Bộ ngỗng; 2- Bộ Gà
3- Bộ chim ưng; 4- Bộ cú
? Bộ ngỗng có đặc điểm gì?
? Bộ gà khác bộ ngỗng ở những đặc điểm
nào?
- S tiếp xúc ít→chạy nhanh
- Cánh dài, khoẻ Có lông nhỏ, ngắn, dày không thấm nước Chân ngắn, 4 ngón, có màng bơi
- Tiếp tục thảo luận nhóm
Trang 5? Chỉ ra các đặc điểm của bộ chim ưng
thích nghi với đời sống ăn thịt ban ngày?
* Lớp chim đa dạng, phong phú Vậy
giữa các loài chim có những đặc điểm
chung nào? →
* Dựa vào kiến thức đã học hãy chỉ rõ
đặc điểm chung của lớp chim về:
? Đặc điểm cơ thể? Đặc điểm của chi,
miệng?
? Đặc điểm của hệ tuần hoàn, hô hấp?
Đặc điểm sinh sản? Thân nhiệt
* Vai trò lớp chim mang lại là gì? →
- Nghiên cứu thông tin, kết hợp kiến thức
- Các bộ thuộc nhóm chim bay (25 bộ):
Bộ cú, bộ ngỗng, bộ gà, bộ chim ưng, bộ
sẻ, vẹt, gõ kiến, bộ bồ câu…
II Đặc điểm chung của chim:
-Thảo luận chỉ ra các đặc điểm chung của lớp chim theo yêu cầu của GV
- Chim là ĐVCXS thích nghi cao với đời
sống bay lượn và những điều kiện sống khác nhau:
+ Mình có lông vũ bao phủ.
+ Chi trước biến đổi thành cánh.
+ Có mỏ sừng.
+ Phổi có mạng ống khí, có túi khí tham gia vào hô hấp.
+ Tim 4 ngăn, máu đi nuôi cơ thể đỏ tươi.
+ Là động vật hằng nhiệt.
+ Trứng lớn có vỏ đá vôi, được ấp và nở
ra con nhờ thân nhiệt của bố, mẹ.
III Vai trò của chim:
Trang 6thực tế:
? Nêu ích lợi của chim trong tự nhiên và
trong đời sống? Lấy VD minh hoạ?
? Kể 1 số tác hại do chúng gây ra?VD?
? Tình hình nguồn lợi chim trong tự
nhiên? Nguyên nhân ?
? Là học sinh chúng ta phải làm gì để bảo
vệ các loại chim có ích
- Đọc thông tin tự rút ra vai trò của chim Phát biểu, nhận xét
- Ích lợi:
+ Có ích cho nông nghiệp.
VD: Diệt sâu bọ, diệt chuột
+ Có giá trị thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao và đặc sản: trứng thịt
+ Lấy lông : Làm chăn đệm, đồ trang trí,
+ Làm cảnh, giải trí
+ Huấn luyện để săn mồi, phục vụ du lịch, đưa thư
+ Giúp phát tán TV
- Tác hại:
+ Ăn hạt, ăn quả, ăn cá
+ Là động vật trung gian truyền bệnh.
- Không săn bắt, bảo vệ môi trường sống
Trang 7c Củng cố - Luyện tập (4’)
Hãy chọn câu trả lời đúng:
1 Những đại diện nào sau đây đều thuộc nhóm chim bay:
a, Cú mèo, cắt, đà điểu, vạc, cò, bồ câu
b, Sáo, tu hú, chích choè, chim cánh cụt, chào mào
c, Tu hú, vẹt, diều hâu, cú lợn, cò, gà, vịt
d, Cả a, b, c
2 Lớp chim có đặc điểm chung là:
a, Có lông vũ bao phủ bên ngoài cơ thể, có cánh
b, Phổi có mạng ống khí, có túi khí tham gia vào hô hấp
c, Tim 4 ngăn, là động vật hằng nhiệt
d, Cả a, b, c đều đúng
ĐA: 1- c, 2 - d Nhận xét, cho điểm
d.
Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1’)
- Học bài trả lời các câu hỏi SGK
- Đọc mục “Em có biết ?” Tr 146
- Nghiên cứu tiết 47: Thực hành – Xem băng hình về đời sống và tập tính của chim Ôn tập lại kiến thức về lớp chim