KỸ THUẬT bón CANH tác và DINH DƯỠNG CHO cây có múi BT

- Cam sành: là giống cam được các nhà vườn ưa chuộng, cây có phẩm chất trái thơm ngon, trồng được ở nhiều loại đất, màu sắc trái xanh vàng, bề mặt vỏ sần, trái hình cầu, hơi dẹp hai đầu,

KỸ THUẬT BÓN CANH TÁC VÀ DINH DƯỠNG CHO CÂY CÓ MÚI

KỸ THUẬT CANH TÁC CÂY CÓ MÚI

1 CÁC GIỐNG CAM – QUÝT – BƯỞI

a Các giống cam:

- Cam dây: Cây cam phân cành thấp, tán hình dù lan rộng Ở tuổi thứ 5 cây cao khoảng 3-4 m, đường kính tán 5-6 m

Cành ít gai, gai ngắn, lá xanh đậm, có eo nhỏ, cây có thể ra hoa 3 vụ trong một năm, năng suất có thể đạt tới 1.000-1.200 trái/cây/năm Trọng lượng trái trung bình 217-259g Khi chín vỏ trái màu vàng, thịt trái vàng đậm, ngọt, ít chua, nhiều hạt 20-23 hạt/trái

- Cam mật: cây 5 tuổi cao trung bình 5 m, tán hình cầu, cây phân cành nhiều, ít gai

Lá có màu xanh đậm, eo lá nhỏ, tán cây thoáng Cây ra 2-3 vụ trái/năm Số trái đạt

từ 1.000 -1.200 trái, trọng lượng trung bình 240-250 g Vỏ dày 3-4 mm, trái mọng nước, khi chín có màu vàng, thơm, ngọt, ít chua, nhiều hạt Cam mật là một giống

có năng suất cao

- Cam sành: là giống cam được các nhà vườn ưa chuộng, cây có phẩm chất trái thơm ngon, trồng được ở nhiều loại đất, màu sắc trái xanh vàng, bề mặt vỏ sần, trái hình cầu, hơi dẹp hai đầu, thịt trái màu cam, mềm, nhiều nước Lá hình trứng màu xanh đậm, trọng lượng trung bình 250g, ít hạt

Hình 1: (A) Cam Mật không hạt (Citrus sinensis L.); (B) Cam sành (Citrus

reticulata)

b Các giống quít:

- Quít đường: tán cây trung bình, trái hơi dẹp hai đầu, vỏ mỏng dễ bóc, múi rời dễ tách, vỏ trái màu vàng xanh, láng, thịt trái màu cam, mềm: có nhiều nước, vị ngọt, thơm, trọng lượng trái trung bình 170 g

- Quít tiều: vỏ màu cam đậm, bề mặt vỏ láng, nổi múi khá rõ Trái hình cầu, dẹp 2 đầu, vỏ rất dễ bóc, thịt trái màu cam đậm, mềm, vị hơi chua hơn quít đường, khá nhiều nước, ít hạt Trọng lượng trái trung bình 180 g

Hình 2: (A) Quýt đường (Citrus reticulata Blanco); (B) Quýt tiều son (Citrus reticulata)

c Các giống bưởi:

-Bưởi Năm Roi: Lá có dạng hình tam giác, phiến lá hình trứng ngược, vỏ trái màu vàng, bề mặt vỏ rổ đốm, trái hình quả lê, vỏ múi dễ bóc, màu thịt vàng đồng đều,

vị ngọt hơi chua, nước khá, ít hạt Trọng lượng trái trung bình 1 kg

-Bưởi Long: lá có dạng tim, phiến lá hình trứng ngược; vỏ trái màu vàng xanh, bề mặt trái rổ đốm, trái có hình cầu hơi chỏm, vỏ múi dễ bóc, thịt trái màu hồng pha, nhiều nước, vị chua, hơi đắng, ít hạt Trọng lượng trái trung bình 1,1 kg

Hình 3: (A) Bưởi Năm Roi (Citrus grandis L.); (B) Bưởi Long Cổ Cò (Citrus grandis L.)

c Các giống bưởi (tt):

-Bưởi Đường da láng: vỏ màu vàng nhạt, bề mặt vỏ láng, trái hình quả lê, vỏ múi

dễ bóc, thịt trái màu vàng đậm, nước nhiều, vị ngọt đắng, ít hạt Trọng lượng trái trung bình 1kg

-Bưởi thanh trà: vỏ trái màu vàng nhạt, bề mặt vỏ láng, trái hình quả lê, vỏ múi dễ bóc, thịt trái màu vàng nhạt, nhiều nước, vị ngọt, ít hạt Trọng lượng trái 1 kg Ngoài ra, cây có múi còn có nhiều giống khác như: Cam xoàn, Bưởi Biên Hòa, Quít Orlando mấy năm gần đây cũng đang được nhà vườn và người tiêu dùng ưa chuộng

Hình 4: (A) Bưởi Xanh Da Láng (Citrus grandis L.); (B) Bưởi Diễn (Citrus

grandis L.); (C) Bưởi Thanh Trà (Citrus grandis L.)

2 THỜI VỤ, CHUẨN BỊ ĐẤT VÀ TRỒNG CÂY CHẮN GIÓ

a Thời vụ:

Cây có múi thường được trồng vào đầu mùa mưa để đỡ công tưới, tuy nhiên cũng

có thể trồng được quanh năm nếu chủ động nguồn nước tưới

b Chuẩn bị đất trồng:

Dùng đất tốt như đất mặt ruộng, đất bãi bồi ven sông để đắp mô Mô có hình tròn, đường kính 0,6-0,8 m; cao 0,3-0,5 m Đất đắp mô có thể trộn tro trấu, phân chuồng hoai mục, xử lý đất bằng Carbofuran, Diazinon để trừ côn trùng và vôi để ngừa bệnh

c Trồng cây chắn gió và che mát:

Cây có múi thích hợp ánh sáng tán xạ, do đó phải trồng cây che mát cho cam, quít bưởi như các loại cây mãng cầu xiêm, so đũa, Đồng thời, trồng cây chắn gió như dừa, xoài, các loại cây lấy gỗ trên bờ bao để hạn chế sự thiệt hại do gió bão, sự lây lan của côn trùng, nấm bệnh

Hình 5: (A) Đào hố trồng cây có múi; (B) Trồng cây chắn gió trong vườn cây có múi

3 KHOẢNG CÁCH TRỒNG VÀ ĐẮP MÔ

a Khoảng cách trồng:

- Cam sành: 3 x 3 m

- Cam mật, quít, chanh: 4 x 4 m

- Bưởi: 6 x 6 m

Có thể trồng dày để khai thác ở những năm đầu, khi cây giao tán thì tiến hành đốn tỉa

b Đắp mô, bồi liếp:

Trong 2 năm đầu sau khi trồng: mỗi năm bồi 1-2 lần bằng đất bùn ao, đất bãi sông phơi khô Năm thứ ba trở đi thì bồi liếp mỗi năm 1 lần khoảng 2-3 cm nhằm cung cấp thêm dinh dưỡng, đồng thời nâng cao tầng canh tác Chú ý không bồi sát gốc Mực nước trong mương: cam, quít rất mẫn cảm với nước Vì vậy, cần để mực nước trong mương cách mặt liếp khoảng 50-80 cm

4 TỦ GỐC GIỮ ẨM VÀ CẮT TỈA CÀNH

a Tủ gốc, giữ ẩm:

Rễ hấp thu dinh dưỡng đa số mọc cạn, mùa nắng nhiệt độ cao sẽ ảnh hưởng xấu đến rễ, do đó cần tủ gốc giữ ẩm bằng rơm rạ, lục bình (cách gốc ít nhất 20 cm) Ngoài ra, trong vườn cần duy trì thảm cỏ có rễ ăn cạn như rau trai để giữ ẩm trong mùa nắng, làm thông thoáng đất trong mùa mưa và giảm thiệt hại cho cây trong mùa lũ Nếu cỏ mọc cao nên cắt cỏ bớt (không xới gốc)

b Cắt tỉa:

Thường xuyên cắt tỉa cành già, cành vượt, cành sâu bệnh, cành mọc từ gốc ghép để vườn cây thông thoáng hạn chế sâu bệnh phát triển

Hình

5 BÓN PHÂN CHO VƯỜN CÂY CÓ MÚI

Tùy theo đất, giống và tình trạng dinh dưỡng của cây mà quyết định lượng phân bón thích hợp, cần cung cấp đầy đủ đạm, lân, kali; bổ sung thêm phân hữu cơ và vi lượng để cây đạt năng suất cao

6 Bảng: Hướng dẫn sử dụng phân bón

(g/cây/năm)

1 - 3 100 – 300 300 – 600 100

4 - 6 400 – 500 900 –

1.200

200

7 - 9 600 – 800 1.500 –

1.800

300

Trên 10 800 –

1.600

2.000 – 2.400

400

- Đối với cây 1 - 2 năm tuổi:

+ Phân đạm: nên pha vào nước để tưới, 2-3 tháng tưới một lần + Phân lân và kali: bón một lần vào cuối mùa mưa

- Đối với cây trưởng thành: chia làm 4 lần bón/năm

* Lần 1: Trước khi cây ra hoa: bón 1/3 Urea

* Lần 2: Sau khi đậu trái 6 - 8 tuần: bón 1/3 Urea + 1/2 Kali

* Lần 3: Trước thu hoạch trái 1 - 2 tháng: bón 1/2 Kali còn lại

* Lần 4: Sau khi thu hoạch trái bón toàn bộ lân và 1/3 Urea 7

Kết hợp bón 10 - 20kg phân hữu cơ/gốc

- Cách bón: dựa theo tán cây để bón, cuốc rãnh sâu 5-10 cm; rộng 10-20 cm cách gốc 0,5-1m (tùy tán cây); cho phân vào, lấp đất lại và tưới nước

Khi cây giao tán nên dùng cuốc xúc nhẹ lớp đất xung quanh gốc theo hình chiếu của tán, cách gốc khoảng 50cm Tưới đẫm liếp trước, sau đó rải phân thẳng lên mặt liếp

Hằng năm, cần bón thêm phân hữu cơ hoai mục cho cây nhằm vừa cung cấp dinh dưỡng cho cây, vừa giúp đất tơi xốp, giúp bộ rễ cây phát triển tốt

Để cung cấp thêm vi lượng cho cây, có thể bón thêm phân qua lá như HVP,

Komix vào giai đoạn cây ra lá non và khi trái bắt đầu phát triển nhanh, mỗi lần phun cách nhau 10-15 ngày, phun 4-5 lần/vụ

Cần bón vôi hàng năm với lượng 200-500kg/ha/năm có thể bón đến 1 tấn/ha/năm Hình 9: Đào hốc bón phân để chống thất thoát

6 KỸ THUẬT XỬ LÝ RA HOA

Dùng biện pháp xiết nước để kích thích cây ra hoa:

- Sau thu hoạch, cắt tỉa cành bị sâu bệnh, cành vô hiệu và bón phân để cây phục hồi sau mùa cho trái

- Rút khô nước trong mương vườn và ngưng nước để tạo “sốc” cho cây

- Thời gian xiết nước kéo dài khoảng 3 tuần đến khi thấy lá hơi héo thì cho nước vào mương cách mặt đất 20-30cm trong 12 giờ, sau đó rút bớt nước ra còn cách mặt liếp 50-60 cm để không làm rễ cây bị tổn hại

- Tưới nước, bón phân đầy đủ thúc cây sớm ra đọt và nụ hoa Nếu dùng thêm KNO3 (0,5-1%) kết hợp với Atonik, thời gian xiết nước sẽ rút ngắn hơn 8

Lưu ý: Chỉ nên xiết nước đối với vườn cây trên 3 năm tuổi và thời gian xiết nước

không quá 20 ngày để kéo dài tuổi thọ và thời kỳ kinh doanh của cây có múi Hình 10: Tưới nước để kích thích ra hoa cho vườn cây có múi

7 THU HOẠCH VÀ BẢO QUẢN

Cam, quýt từ khi ra hoa đến thu hoạch khoảng 8-10 tháng, tùy theo giống, phương pháp nhân giống, tuổi cây, tình trạng sinh trưởng,…thời gian thu hoạch phải có nắng khô ráo, không nên thu trái sau mưa hoặc có mù sương nhiều vì trái dễ bị ẩm thối Trái thu xong cần dể nơi thoáng mát, không nên tồn trữ quá 15 ngày sẽ giảm giá trị thương phẩm

1 Bón phân cho cây cam thời kỳ cây con (Thời kỳ kiến thiết cơ bản từ 1-3 năm tuổi)

Phân bón được chia làm nhiều đợt (4-6) để bón cho cam Sau khi trồng nên dùng phân DAP với liều lượng 40gr hòa cho tan trong 10 lít nước để tưới cho một gốc cam (2tháng/lần), có thể sử dụng phân tôm, phân cá ủ để tưới cho cây cam Khi cây trên 1 năm tuổi cần bón phân gốc để giúp cho cây phát triển mạnh Sử dụng phân vi sinh như EM (Effective Micro- Organisms), WEHG tưới để giúp cho phân hữu cơ mau phân hủy tạo thành chất vô cơ cho cây trồng hấp thụ Có thể ủ phân hữu cơ với nấm Trichoderma để bón cho cây cam

Phân bón lá có thể được phun lên cây để hỗ trợ dinh dưỡng giúp cho cây cam phát triển tốt hơn, nhất là trong trường hợp nguồn nước tưới bị nhiểm mặn

Liều lượng phân bón cho cây cam ở thời kỳ kiến thiết cơ bản

Tháng Thời điểm bón Liều lượng (g/cây/ lần

Bón lót trước khi

trồng 7 - 10 ngày

5-10kg phân hữu cơ

1 kg super lân, 05 kg vôi

Trộn đều số phân trên với đất và cho vào hố trồng

Cây mới trồng:

4 4 tháng 40g DAP (18 - 46 - 0) Pha 40 g DAP trong 10 lít

nước tưới ướt gốc, nếu nước còn thừa thì tưới tiếp cho các cây khác Có thể tưới xả lại bằng nước để tránh lá bị ngộ dộc phân bón

10 10 tháng 40g DAP(18 - 46 - 0)

Cây > 1 năm tuổi:

13 Tháng 1 100g NPK(20 - 20 -15)

+ 10kg phân hữu cơ Cuốc rãnh xung quanh gốc

theo hình chiếu của tán cây, rãnh sâu 5- 10 cm, rộng 10- 20 cm cho phân vào, lấp đất và tưới nước

Cây được > 2 năm tuổi:

+ 10kg phân hữu cơ Cuốc rãnh xung quanh gốc

theo hình chiếu của tán cây, rãnh sâu 5- 10 cm, rộng 10- 20 cm cho phân vào, lấp đất và tưới nước

(Nguồn Viện cây ăn quả miền nam)

LƯU Ý:

- Cam ( Cây có múi) giai đoạn 1-3 tháng tuổi: Nếu đã bón lót phân DAP thì không sử dụng thêm phân bón, chỉ tưới nước vừa phải không để gốc quá ẩm; Nếu chưa sử dụng phân bón lót có thể sử dụng 40gr DAP pha

10 l nước tháng 2 lần; hoặc sử dụng 100gr NPK 20-20-15 ( Bình Tân) pha bình 16l tưới cho 3 gốc, tháng 2 lần.

- Giai đoạn 1-3 tháng khi cây đã song ổn định cần xác định khi chồi non bắt đầu vươn thì bấm ngọn để cây phân nhánh.