Theo dõi tỷ lệ mắc bệnh viêm đường hô hấp trên đàn lợn con theo mẹ và biện pháp điều trị tại trại trần văn tuyên huyện yên thủy tỉnh hòa bình

TRẦN THỊ HOÀITên chuyên đề: “THEO DÕI TỶ LỆ MẮC BỆNH VIÊM ĐƯỜNG HÔ HẤP TRÊN ĐÀN LỢN CON THEO MẸ VÀ BIỆN PHÁP ĐIỀU TRỊ TẠI TRẠI LỢN TRẦN VĂN TUYÊN, HUYỆN YÊN THỦY, TỈNH HÒA BÌNH” KHÓA LUẬ

TRẦN THỊ HOÀI

Tên chuyên đề:

“THEO DÕI TỶ LỆ MẮC BỆNH VIÊM ĐƯỜNG HÔ HẤP TRÊN ĐÀN LỢN CON THEO MẸ VÀ BIỆN PHÁP ĐIỀU TRỊ TẠI TRẠI LỢN TRẦN VĂN TUYÊN, HUYỆN YÊN THỦY, TỈNH HÒA BÌNH”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Chăn nuôi thú y Khoa: Chăn nuôi thú y Khóa học: 2013 - 2017

Thái Nguyên, năm 2017

TRẦN THỊ HOÀI

Tên chuyên đề:

“THEO DÕI TỶ LỆ MẮC BỆNH VIÊM ĐƯỜNG HÔ HẤP TRÊN ĐÀN LỢN CON THEO MẸ VÀ BIỆN PHÁP ĐIỀU TRỊ TẠI TRẠI LỢN TRẦN VĂN TUYÊN, HUYỆN YÊN THỦY, TỈNH HÒA BÌNH”

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Chăn nuôi thú y Lớp : K45 – CNTY - N02

Khoa : Chăn nuôi thú y Khóa học : 2013 – 2017 Giảng viên hướng dẫn : GS.TS Nguyễn Thị Kim Lan

Thái Nguyên, năm 2017

Được sự phân công của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, sauthời gian thực tập 6 tháng tại trại lợn nái của ông Trần Văn Tuyên, xã ĐoànKết, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình, tôi đã hoàn thành tốt nhiệm vụ thực tập,cũng như học hỏi được nhiều kiến thức về chuyên ngành.

Trong thời gian đi thực tập, ngoài sự cố gắng của bản thân, tôi đã nhậnđược sự giúp đỡ rất nhiều của nhà trường, thầy cô trong khoa Chăn nuôithú y, cùng sự chỉ bảo tận tình của các kỹ sư trong trại và chủ trại Nhândịp này, tôi xin chân thành cảm ơn đến:

Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi thú y, trường Đại Học Nông LâmThái Nguyên

Ban lãnh đạo, các kỹ sư, cùng các kỹ thuật và công nhân tại trại lợn náiTrần Văn Tuyên, xã Đoàn Kết, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình

Gia đình và bạn bè đã luôn bên tôi trong thời gian tôi hoàn thànhchuyên đề

Đặc biệt tôi chân thành cảm ơn tới cô giáo hướng dẫn là: GS TS.Nguyễn Thị Kim Lan đã nhiệt tình giúp đỡ tôi để chuyên đề tốt nghiệpđược hoàn thiện

Tôi luôn mong và chúc các thầy cô, gia đình và bạn bè mạnh khỏe, hạnhphúc và có nhiều thành công trong những lĩnh vực theo đuổi

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2017

Sinh viên

Trân Thi Hoai

Bảng 2.1: Cơ cấu đàn lợn của trại từ năm 2013 – 2015 5

Bảng 4.1 Lịch tiêm phòng của trại lợn nái 27

Bảng 4.2 Lịch sát trùng trại lợn nái 28

Bảng 4.3 Kết quả công tác phục vụ sản xuất 31

Bảng 4.4 Tỷ lệ mắc bệnh viêm đường hô hấp ở lợn con tại trại Trần Văn Tuyên 32

Bảng 4.5 Tỷ lệ mắc bệnh viêm đường hô hấp ở lợn con theo đàn 33

và cá thể 33

Bảng 4.6 Tỷ lệ lợn con mắc bệnh viêm đường hô hấp theo ngày tuổi 36

Bảng 4.7 Tỷ lệ lợn con mắc bệnh viêm đường hô hấp theo các tháng 38

Bảng 4.8 Tỷ lệ lợn con mắc bệnh viêm đường hô hấp theo lứa đẻ của lợn mẹ 39

Bảng 4.9 Kết quả điều trị bệnh viêm đường hô hấp cho lợn con 40

Hình 4.1 Biểu đồ tỷ lệ mắc bệnh theo đàn và theo cá thể 33 Hình 4.2 Biểu đồ tỷ lệ mắc bệnh viêm đường hô hấp theo tuổi 36 Hình 4.3 Biểu đồ tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở các tháng 38 Hình 4.4 Biểu đồ tỷ lệ mắc bệnh viêm đường hô hấp theo lứa đẻ của lợn

mẹ 40

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC BẢNG ii

DANH M ỤC HÌNH iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

MỤC LỤC v

Phần 1: MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 1

1.2.1 Mục tiêu 1

1.2.2 Yêu cầu 2

PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

2.1 Điều kiện cơ sở thực tập 3

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất của trại lợn Trần Văn Tuyên

3 2.1.2 Đối tượng và các kết quả sản xuất của cơ sở 4

2.2 Cơ sở khoa học và những kết quả nghiên cứu trong nước và ngoài nước

5 2.2.1 Cơ sở khoa học 5

2.2.2 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 18

Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH21 3.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 21

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 21

3.2.1 Địa điểm nghiên cứu: 21

3.2.2 Thời gian tiến hành: 21

3.3 Nội dung thực hiện 21

3.4 Các chỉ tiêu và phương pháp thực hiện 21

3.4.1 Các chỉ tiêu theo dõi 21

3.4.2 Phương pháp theo dõi 21

3.4.3 Phương pháp xử lý số liệu 23

Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 25

4.1 Kết quả phục vụ sản xuất 25

4.1.1 Công tác chăn nuôi 25

4.1.2 Công tác thú y 26

4.1.3 Công tác khác 30

4.2 Kết quả nghiên cứu chuyên đề 32

4 2 1 T ỷ l ệ m ắ c b ệ n h v i ê m đ ư ờ n g h ô h ấ p ở tr ạ i T r ầ n V ă n T u y ê n - huy ệ n Y ê n T h ủ y - t ỉ nh H ò a B ì n h 32

4.2.2 Tỷ lệ mắc bệnh viêm đường hô hấp ở lợn con theo đàn và theo cá thể 33 4.2.3 Tỷ lệ mắc bệnh viêm đường hô hấp ở lợn con theo ngày tuổi 35

4.2.4 Tỷ lệ mắc bệnh viêm đường hô hấp ở lợn con theo các tháng theo dõi

37 4.2.5 Tỷ lệ mắc bệnh viêm đường hô hấp ở lợn con theo lứa đẻ của lợn mẹ39 4.2.6 Hiệu lực của phác đồ điều trị bệnh viêm đường hô hấp cho lợn con theo mẹ 40 Phần 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 42

5.1 Kết luận 42

5.2 Hạn chế 42

5.3 Đề nghị 42

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

và chất lượng, cung cấp nguồn thực phẩm dồi dào và có giá trị dinh dưỡngcao cho con người Bên cạnh đó, chăn nuôi lợn còn góp phần đẩy mạnh cácngành công nghiệp chế biến thực phẩm, đồng thời cung cấp một lượng lớnphân hữu cơ cho ngành trồng trọt và khí đốt.

Trong chăn nuôi lợn, chăn nuôi lợn con luôn có vai trò rất quan trọng

và được quan tâm Sau khi được sinh ra, lợn con phải tiếp xúc với các thayđổi của môi trường, sức đề kháng chưa cao và các chức năng chưa được hoànthiện, chính vì vậy lợn con rất dễ bị mắc các bệnh về đường hô hấp, từ đó gâyảnh hưởng rất lớn đến sự sinh trưởng và phát triển của lợn con sau này

Để góp phần giúp trại chăn nuôi phòng và trị bệnh viêm đường hô hấp

có hiệu quả, chúng tôi đã tiến hành chuyên đề: “Theo dõi tỷ lệ mắc bệnh viêm đường hô hấp trên đàn lợn con theo mẹ và biện pháp điều trị tại trại Trần Văn Tuyên, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình”.

1.2 Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề

1.2.1 Mục tiêu

- Xác định tỷ lệ mắc bệnh viêm đường hô hấp ở lợn con theo mẹ

- Lựa chọn phác đồ điều trị bệnh viêm đường hô hấp ở lợn con có hiệu quả

1.2.2 Yêu cầu

- Theo dõi đúng, đầy đủ về tình hình mắc bệnh viêm đường hô hấp ởlợn con theo mẹ

- Tìm ra phác đồ điều trị hiệu quả

- Thực hành công tác thú y và công tác chăn nuôi tại cơ sở

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 Điều kiện cơ sở thực tập

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất của trại lợn Trần Văn Tuyên

- Điều kiện tự nhiên

Trại lợn Trần Văn Tuyên nằm trên địa phận xã Đoàn Kết, huyện YênThủy, tỉnh Hòa Bình, bao quanh là các dãy núi đá vôi, xen giữa các dãy núi làđồi và sông suối nhỏ Có đường giao thông thuận lợi đi qua các tỉnh lân cậnnhư Ninh Bình, Phú Thọ, đường Hồ Chí Minh thuận lợi trong phát triển kinh

tế, xã hội và giao lưu hàng hóa Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa đông ngắn,lạnh, ít mưa, mùa hè dài, nóng, mưa nhiều Đặc biệt do địa hình có độ dốc nhẹ

về phía đông và không có nhiều sông suối nên trên địa bàn hầu như không có

lũ lụt vào mùa mưa Tuy nhiên, điều kiện tự nhiên như vậy cũng gây ra một

số khó khăn cho trại như: địa hình đồi núi đá vôi khó cho việc trồng trọt, làmquá trình vận chuyển thức ăn đến trại khó khăn, khi có dịch bệnh bùng phátkhó can thiệp kịp thời

- Điều kiện cơ sở vật chất của trại

Giới thiệu sơ lược về trại

Trại lợn nái Trần Văn Tuyên là trại lợn gia công của Công ty Chăn nuôi

CP Việt Nam (Công ty TNHH Charoen Pokphand Việt Nam) Hoạt động theophương thức chủ trại xây dựng cơ sở vật chất, thuê công nhân, công ty đưagiống lợn, thức ăn, thuốc thú y, cán bộ kỹ thuật tới Hiện nay, trang trại doông Trần Văn Tuyên làm chủ trại, cán bộ kỹ thuật của Công ty Chăn nuôi CPViệt Nam chịu trách nhiệm giám sát mọi hoạt động của trang trại

Mỗi một khâu trong quy trình chăn nuôi đều được khoán đến từng côngnhân, nhằm nâng cao tinh thần trách nhiệm, thúc đẩy sự phát triển của trangtrại

Cơ sở vật chất của trang trại

Trại lợn nái Trần Văn Tuyên nằm ở khu vực đồi núi thuộc xóm CửaLũy, có địa hình tương đối gập ghềnh, trại lợn cách khu dân cư khoảng hơn 1

km, với diện tích là 2 ha Trong đó có:

- Đất trồng cây ăn quả

- Ao, hồ chứa nước và nuôi cá

- Đất xây dựng hệ thống xử lí nước thải

- Đất xây dựng nhà ở cho công nhân, bếp ăn và các hoạt động khác của trại

- Khu chăn nuôi được quy hoạch bố trí xây dựng hệ thống chuồng trại cho 1200 nái cơ bản, bao gồm: 3 chuồng đẻ, 2 chuồng nái chửa, 3 chuồngcách ly, 1 chuồng đực giống, cùng một số công trình phụ phục vụ cho chănnuôi như: kho thức ăn, phòng sát trùng, phòng pha tinh, kho thuốc Hệ thống chuồng xây dựng khép kín hoàn toàn Ở mỗi dãy chuồng đều có l ắp đăt hê thông điêu hoa khôn g khi , tạo mát mẻ mùa hè , ấm về mùa đông ; có hệ thông loc khi phong b ụi bân ; có quạt thông gió để hút mùi ; có hầm bioga

xư ly chât thai va hê thông nươc may tư đông ơ môi day chuông đê cung cấp nước uống cho lơn

2.1.2 Đối tượng và các kết quả sản xuất của cơ sở

- Công tác chọn giống

Công tac chon giông đươc công ty chu trong , công ty đa chọn mua giông lơn Yorkshire thuân hoăc con lai Yorksh ire và Landrace nuôi gây giống Ưu điêm cua giông nay la đe sai con, nuôi con kheo, tuôi sư dung keo dai, khả năng tiêt sưa tôt, chịu đựng tốt trong điều kiên khi hâu Môi con lơn nai co thê đe tư 2,2 đến 2,5 lưa/năm, môi lưa đat tư 10 - 12 con lơn Lơn con

21 đến 23 ngày thì cai sưa tach đan lơn con ra khoi chuông nai

- Tình hình chăn nuôi của trại

Bảng 2.1: Cơ cấu đàn lợn của trại từ năm 2013 – 2015

Năm Tổng số nái

(con)

Tổng số lợn đực (con)

Tổng số lợn con để nuôi (con)

Tổng (con)

(Nguồn: BIGPRO CPV)

Qua bảng 2.1 cho thấy số lợn nuôi ở trại qua 3 năm 2013, 2014, 2015

có xu hướng tăng lên Năm 2013 là 28.611 con, năm 2014 là 29.990 con, năm

2015 là 31.534 con, như vậy tổng số lợn năm 2014 so với năm 2013 tăng lên4,82%, giữa năm 2016 so với năm 2015 tăng lên 5,15% Số đầu lợn lái tănglên nhưng bên cạnh đó số lợn đực lại giảm do quá trình chọn lọc để đào thảicon không đạt yêu cầu, còn số lợn con vẫn tăng lên Số lợn con năm 2016 sovới năm 2014 tăng lên 8,75% Lợn con sau 21 ngày tuổi được tách mẹ vàchuyển đến trại nuôi lợn con cai sữa và lợn hậu bị

2.2 Cơ sở khoa học và những kết quả nghiên cứu trong nước và ngoài nước

2.2.1 Cơ sở khoa học

2.2.1.1 Vai trò , chức năng sinh lý của bộ máy hô h

ấp

Đối với động vật thì một trong những yếu tố quyết định sự sống là có

đủ lượng oxy Theo nghiên cứu, trong mỗi một phút, cơ thể động vật cần 6 8ml O2 và thải ra 250 ml CO2 Để có được lượng oxy thiết yếu và thải đượclượng cacbonic ra khỏi cơ thể thì cơ thể phải thực hiện động tác hô hấp

-Hô hấp của cơ thể lợn được chia thành 3 quá trình:

- Hô hấp ngoài: Là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường,,được thực hiện ở phổi thông qua các phế nang

- Hô hấp trong: Là quá trình sử dụng O2 của mô bào.

- Quá trình vận chuyển CO2, O2 từ phổi đến mô bào và ngược lại

Động tác hô hấp được điều khiển bằng cơ chế thần kinh thể dịch vàđược thực hiện bởi cơ quan hô hấp Cơ quan hô hấp của lợn gồm đường dẫnkhí (mũi, hầu, họng, khí quản, phế quản) và phổi

Dọc đường dẫn khí có hệ thống thần kinh và hệ thống mạch máu phân

bố dày đặc, có tác dụng sưởi ấm không khí trước khi vào đến phổi Trên niêmmạc đường hô hấp có nhiều tuyến tiết dịch nhầy để giữ bụi và dị vật có lẫntrong không khí Niêm mạc đường hô hấp cũng có lớp lông rung luôn chuyểnđộng hướng ra ngoài, do đó có thể đẩy các dị vật hoặc bụi ra ngoài

Cơ quan thụ cảm trên niêm mạc đường hô hấp rất nhạy cảm với cácthành phần lạ có trong không khí Khi xuất hiện vật lạ, cơ thể có phản xạ ho,hắt hơi, nhằm đẩy vật lạ ra ngoài, không cho xâm nhập sâu vào trong đường

hô hấp

2.2.1.2 Biểu hiện lâm sàng của hội chứng hô hấp ở lợn

Ho, khó thở là triệu chứng bệnh lý đặc thù của viêm đường hô hấp

Ho là một phản xạ tống ra ngoài những vật lạ xâm nhập và gây kíchthích niêm mạc đường hô hấp như chất tiết, bụi bẩn, vi khuẩn Cung phản xạ

ho bắt đầu từ những nốt nhạy cảm trên niêm mạc qua hệ thần kinh mê tẩu đếntrung khu ho ở hành tủy Kích thích hầu, khí quan, cuống lưỡi, màng phổi,niêm mạc mũi đều có thể gây ho Một số kiểu ho bệnh như:

- Ho mạnh, nhiều, vang thường do bệnh ở họng, ở khí quản, lòng khíquản, phế quản Tuy nhiên phổi ít bị tổn thương

- Ho yếu, tiếng trầm đục do tổ chức phổi bị tổn thương nặng, bị thấmướt, tính đàn hồi giảm, màng phổi bị dính như trong bệnh viêm phổi, viêmmàng phổi

- Ho ướt do viêm khí quản, viêm phổi, có nhiều niêm dịch

- Ho có biểu hiện đau do viêm màng phổi, họng thủy thũng nặng, viêmniêm mạc đường hô hấp nặng Con vật có biểu hiện lúc ho khó chịu, cổ vươndài, chân cào sàn chuồng,

Khó thở là một rối loạn hô hấp phức tạp với biểu hiện ra bên ngoài làthay đổi lực thở, tần số hô hấp, nhịp thở, thể thở Hậu quả là cơ thể thiếu oxy,niêm mạc tím bầm, trúng độc toan tính Có thể thấy những kiểu khó thở sau:

- Hít vào khó: Do đường hô hấp trên hẹp, luồng khí đi vào khó khăn.Gia súc hít vào cổ vươn dài, vành mũi mở rộng, bốn chân dạng ra, lưng cong,ngực ưỡn Do viêm thanh quản, phế quản, phổi thủy thũng hoặc do các bộphận bên cạnh viêm sưng chèn ép làm cho đường hô hấp trên hẹp, gia súc hítvào khó.

- Thở ra khó: Do phế quản bị viêm, phổi mất tính đàn hồi Gia súc thở

ra khó khăn, bụng hóp lại, cung sườn nổi lên, lòi dom Các bệnh thường gặp:phổi khí thũng, viêm phế quản nhỏ, viêm phổi, viêm màng phổi

- Thở khó hỗn hợp: Động tác hít vào và thở ra đều khó khăn, thường docác bệnh như viêm phổi, thủy thũng phổi, sung huyết phổi, tràn dịch màngphổi, tràn khí màng phổi, u phổi, những bệnh truyền nhiễm cấp tính làm giảmdiện tích hô hấp và giảm tính đàn hồi của phổi (Hồ Văn Nam và cs, 1997)[12], Nguyễn Thị Kim Lan và cs, 2003) [13]

Ngoài ra, tần số hô hấp tăng, gia súc thở khó đột ngột, chảy dịch mũi cũng là biểu hiện của các bệnh có liên quan tới phổi hay bệnh đường hô hấp

John Carr (1997) [11], Cù Hữu Phú và cs (2002) [17], Stan Done(2002) [19] cho biết: các hội chứng hô hấp có thể gây ra những tổn thất kinh

tế đáng kể trong ngành chăn nuôi lợn ở nhiều nước trên thế giới nói chung và

ở Việt Nam nói riêng Trong điều kiện chăn nuôi của chúng ta hiện nay, hầunhư chưa có khu vực chăn nuôi tập trung nào có thể khống chế và loại trừđược hoàn toàn hội chứng hô hấp Bệnh xảy ra quanh năm, đặc biệt vào vụ hè

- thu khi điều kiện nhiệt độ và độ ẩm không khí tăng cao

Để khống chế các bệnh về hô hấp là vấn đề gặp nhiều khó khăn Bởinhững bệnh này liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau như: dinh dưỡng, điềukiện chăm sóc, các yếu tố ngoại cảnh, môi trường khí hậu, các nguyên nhân

do vi khuẩn, virus, ký sinh trùng,…

Trên thực tế có nhiều nguyên nhân gây ra các bệnh hô hấp của lợn,dưới đây là một số nguyên nhân chính và các bệnh thường gặp :

* Nguyên nhân do vi khuẩn

Khi nghiên cứu các bệnh về hô hấp ở lợn, nhiều tác giả đều đưa ra nhậnđịnh rằng: Vi khuẩn là nguyên nhân chủ yếu làm rối loạn hoạt động hô hấp ởlợn “Trong số vi khuẩn gây hội chứng hô hấp ở lợn phải đề cập tới vai trò

quan trọng của các vi khuẩn Pasteurella multocida, Bordetella bronchiseptica,

Haemophilus parasuis, Actinobacillus pleuropneumoniae và Streptococcus suis” (Cù Hữu Phú, 2002) [17] Ngoài ra còn có vi khuẩn Mycoplasma làm hư

hại niêm mạc, hệ thống lông rung của đường hô hấp

- Vi khuẩn Pasteurella multocida gây bệnh tụ huyết trùng ở lợn (Pijoan

C., 1992) [35], bệnh có tính chất lây lan mạnh, thường xảy ra khi điều kiệnnhiệt độ, độ ẩm cao, thời tiết thay đổi đột ngột Triệu chứng của bệnh chủ yếu

là con vật sốt cao, ho, khó thở, bụng hóp lại để thở, tần số hô hấp tăng Giaiđoạn sau của bệnh: xuất hiện các nốt xuất huyết, tụ huyết ở tai, bụng, phíatrong đùi, có thể bị tiêu chảy Con vật có biểu hiện sốt cao, khó thở, thở thểbụng, kiệt sức Lợn chết và sắp chết vùng bụng có màu đỏ tím do trúng độcnội độc tố theo Nguyễn Bá Hiên và cs (2013) [10]

Theo Trần Văn Bình (2008) [5], lợn mắc bệnh ở thể này có biểu hiệnđang bình thường đột nhiên kêu rống lên rồi lăn ra chết, sau khi chết xác lợntím bầm, sùi bọt mép Trường hợp này xảy ra khi mầm bệnh đã có sẵn ở cơ sởchăn nuôi

- Vi khuẩn Bordetella brochiseptica gây bệnh viêm phổi, viêm teo mũi

lợn từ sau cai sữa đến 5 tháng tuổi (Nicolet J., 1992) [33] Triệu chứng củabệnh: con vật ngứa mũi, hắt hơi, chảy nước mũi Nước mũi lúc đầu lỏng, vềsau trở nên đặc, có lẫn máu mủ; xoang mũi, xương của hàm trên bị teo, méo

mó, biến dạng, hàm dưới nhô ra, mõm nghiêng về một bên hoặc các vùng bịteo lại một cách đối xứng làm cho da bị nhăn lại, con vật khó lấy thức ăn.Bệnh có tỷ lệ chết thấp nhưng kìm hãm sự sinh trưởng và phát triển của lợn(Cù Hữu Phú, 2002) [17]

- Vi khuẩn Haemophilus parasuis là nguyên nhân gây bệnh thể kín

(Glasser’s) và viêm phổi lợn trong giai đoạn từ sau 2 tuần đến 4 tháng tuổi(Nicolet J., 1992) [30] Triệu chứng chủ yếu của bệnh là con vật bị viêm cáckhớp như khớp gối và khớp cổ chân, liệt do viêm khớp, khó thở Ngoài ra, ở

thể viêm phổi thường thấy sự có mặt của Haemophilus parasuis trong một số bệnh khác như viêm phổi hóa mủ do vi khuẩn Streptococcus spp,

Staphylococcus spp gây ra.

- Vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae gây bệnh viêm phổi màng

phổi lợn (Nicolet J., 1992) [33], Đặng Xuân Bình và cs (2007) [3] đã nghiên

cứu tình hình nhiễm Actinobacillus pleuropneumoniae và bệnh viêm phổi –

màng phổi ở lợn đã rút ra kết luận như sau: lợn mắc bệnh viêm phổi đã phân

lập được vi khuẩn Actinobacillus pleuropneumoniae với tỷ lệ đạt từ

31,25-55,55%, trung bình là 37,83%

Nguyễn Xuân Bình (2005) [4] đã đưa ra cách phòng và trị bệnh viêmphổi cho lợn nái, lợn con và lợn thịt Đối với những nơi lợn chưa mắc bệnhviêm phổi thì nên tự túc về con giống Nếu mua giống từ nơi khác thì phảicách ly ít nhất trong 2 tuần để theo dõi

- Vi khuẩn Streptococcus suis gây các triệu chứng bệnh rất đa dạng,

bao gồm nhiễm trùng máu cấp tính, viêm màng não, viêm đa khớp và viêmphổi ở lợn, thường dẫn đến chết đột ngột (Đào Trọng Đạt và cs, 1996) [8]

Lê Văn Tạo (2007) [20] cho biết vi khuẩn Streptococcus suis thường

xuyên cư trú ở niêm mạc đường hô hấp trên của lợn khỏe mạnh Mẫu bệnh

phẩm thường lấy để phân lập Streptococcus suis là dịch mũi, trong khi hạch

amidan không được sử dụng vì thường tạp nhiễm và có mặt nhiều loại vikhuẩn khác Theo Trương Quang Hải và cs (2012) [9] trong 25 chủng vi

khuẩn Streptococcus suis phân lập được ở lợn mắc bệnh viêm phổi mẫn cảm cao với ceftiofur (92,0%), florfenicol (88,0%), amoxicillin (88,0%) và

amikacin (72,0%) nên có thể sử dụng một trong các kháng sinh trên để điều

trị cho lợn khi mắc viêm phổi do vi khuẩn Streptococcus suis gây ra.Theo Lê

Văn Dương (2013) [7] thì vi khuẩn này có một vai trò quan trọng trong việcgây bệnh viêm phổi ở lợn, đặc biệt là khi lợn mắc PRRS và S suis là một trongnhững nguyên nhân làm cho lợn chết nhiều trong các ổ dịch PRRS tại các địaphương trên cả nước trong thời gian qua

- Vi khuẩn nguyên thủy Mycoplasma hyopneumoniae gây bệnh viêm

phổi mãn tính (còn gọi là bệnh suyễn lợn) giai đoạn từ sau cai sữa đến khitrưởng thành Ttriệu chứng bệnh chủ yếu là ho dai dẳng, đặc biệt khi gặp thờitiết nóng ẩm, nuôi nhốt chật trội (Ross, 1992) [36] Bệnh xảy ra chủ yếu ở thểmãn tính với triệu chứng ho kéo dài nhiều ngày (có thể hàng tháng, hàng năm

ở lợn nái), ho khan, ho chủ yếu vào sáng sớm và về đêm Con vật vẫn ăn uốngbình thường nhưng sinh trưởng chậm

* Nguyên nhân do virus

- Nguyên nhân do virus gây hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp

Theo Stan Done (2002) [19]: Các virus gây bệnh cho lợn thường xuyên

nhất là virus gây bệnh cúm lợn (Swine Influenza) và virus gây hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn (Porcine Reproductive and Respiratory

Syndrome - PRRS) Ngoài ra còn có một loại virus khác nữa là PCV2

(Porcine circo virus type 2).

Kết quả nghiên cứu của Benfield (1992) [26], Li (2006) [34] cho thấyvirus PRRS có quan hệ gần gũi về mặt sinh học, cấu trúc và di truyền vớivirus gây viêm động mạch truyền nhiễm ở ngựa, virus LDV ở chuột và virusSHF ở khỉ Dựa vào các đặc điểm đó mà người ta đưa 4 loại virus vào thành

một nhóm mới các Arteri virus.

Đây là loại virus ARN, có vỏ bọc và cũng có khả năng sinh sản trên các

tế bào đơn nhân và tế bào đại thực bào, có khả năng đi qua nhau thai để gâybệnh cho bào thai

Ở Việt Nam, bệnh được phát hiện lần đầu vào năm 1997 trên đàn lợnnhập từ Mỹ (10/51 con có huyết thanh dương tính) Kể từ đầu năm 2007 đếnnay, nhiều địa phương đã xảy ra dịch trên lợn, làm chết nhiều lợn, gây thiệthại nghiêm trọng, đặc biệt ở các trại chăn nuôi công nghiệp, tập trung Trongtháng 3/2007 dịch xuất hiện tại Hải Dương, sau đó xuất hiện tại 7 tỉnh thuộcđồng bằng sông Hồng gồm: Hải Dương, Hưng Yên, Quảng Ninh, Thái Bình,Bắc Giang, Bắc Ninh và Hải Phòng Tháng 5/2007 dịch phát ra tại QuảngNam và sau đó tiếp tục phát hiện thấy ở tỉnh Quảng Ngãi và thành phố ĐàNẵng Kết quả xét nghiệm đã xác định nguyên nhân gây bệnh là virus PRRS

Triệu chứng lâm sàng của PRRS rất thay đổi và phụ thuộc vào cácchủng virus, trạng thái miễn dịch của cơ thể cũng như điều kiện quản lý chămsóc Theo Williamso S (2013) [24] cho biết, các triệu chứng của bệnh rấtthay đổi và không đặc hiệu; trong các biện pháp đã dùng để chẩn đoán PRRScủa phòng thí nghiệm của Anh (Veterinary Laboratories Agency duRoyaume-Uni) trong giai đoạn 2003 - 2009, thì 4 triệu chứng thường xuyênnhất là: triệu chứng hô hấp, gầy, trạng thái chung xấu và gây chết.

Bệnh cảnh lâm sàng xuất hiện ở một số đàn chủ yếu là kết quả của sựnhiễm virus từ cá thể mắc bệnh và việc truyền virus từ nhau thai của con mẹ

mắc bệnh sang bào thai thường xảy ra vào kỳ chửa thứ ba Triệu chứng lâmsàng của bệnh trong các nhóm lợn có thể được tóm tắt như sau:

+ Thời gian nung bệnh từ 3 - 5 ngày

+ Các dấu hiệu đầu tiên là bỏ ăn, sốt và chứng xanh da (Cyanosis) Các

triệu chứng lâm sàng tiếp theo tùy thuộc vào tuổi lợn và giai đoạn mang thai

+ Lợn nái giai đoạn cạn sữa: Trong tháng đầu tiên khi bị nhiễm viruslợn biếng ăn từ 7 - 14 ngày, chiếm từ 10 - 15% đàn; sốt 39 – 40oC, sảy thaithường vào giai đoạn cuối, chiếm từ 1 - 6%; tai chuyển màu xanh trongthời gian ngắn, chiếm 2%; đẻ non chiếm 10 - 15%; động dục giả 3 - 5 tuầnsau thụ tinh; đình dục hoặc chậm động dục trở lại sau khi đẻ; ho và có dấuhiệu viêm phổi

+ Lợn nái giai đoạn đẻ và nuôi con: biếng ăn, lười uống nước, mất sữa

và viêm vú (triệu chứng điển hình), đẻ sớm khoảng 2 - 3 ngày, lợn sơ sinh dabiến màu, lờ đờ hoặc hôn mê; đẻ ra thai gỗ chiếm 10 - 15% (thai chết trong 3

- 4 tuần cuối của thai kỳ); lợn con chết ngay sau khi sinh chiếm 30%; lợn consinh ra yếu, tai chuyển màu xanh, khoảng dưới 5% và duy trì trong vài giờ.Pha cấp tính kéo dài trong đàn tới 6 tuần, điển hình là đẻ non, tăng tỷ lệ thaichết hoặc yếu, tăng số thai gỗ, chết lưu trong giai đoạn 3 tuần cuối trước khisinh, ở một vài đàn có thể tới 30% số lợn con được sinh ra Tỷ lệ chết ở đàncon có thể tới 70% ở tuần thứ 3 - 4 sau khi xuất hiện triệu chứng Rối loạnsinh sản có thể kéo dài 4 - 8 tháng trước khi trở lại bình thường Ảnh hưởnglâu dài của PRRS tới việc sinh sản rất khó đánh giá, đặc biệt với những đàntăng số lần phối giống lại hoặc sảy thai Ảnh hưởng của PRRS tới sản xuấtnhư sau: tỷ lệ sinh giảm 10 - 15%, giảm số lượng con sống sót sau sinh, tănglượng con chết khi sinh, lợn hậu bị có khả năng sinh sản kém, đẻ sớm, tăng tỷ

lệ sảy thai, chiếm 2 -3%, lợn mẹ bỏ ăn giai đoạn sinh con

+ Lợn đực: sốt trong thời gian ngắn, kém ăn, hôn mê và có triệu chứnglâm sàng ở đường hô hấp Lợn đực giống mắc PRRS sẽ không còn sinh lực vàtinh trùng kém chất lượng.

+ Lợn con theo mẹ: hầu như lợn con sinh ra chết sau vài giờ Nếu sốngsót sẽ tiếp tục chết vào tuần thứ nhất sau khi sinh, một số tiếp tục sống đến lúccai sữa nhưng có thể có triệu chứng khó thở và tiêu chảy Tỷ lệ chết trước khicai sữa từ 10 - 40% Triệu chứng chủ yếu: lợn ủ rũ, gầy còm do bị đói, châncong, thở nhanh; sưng mí mắt và kết mạc, đôi khi người ta cho đây là triệuchứng mang tính chẩn đoán đối với lợn con dưới 3 tuần tuổi mắc hội chứngPRRS; lợn con đôi khi ỉa chảy, khi được điều trị bằng kháng sinh không chothấy hiệu quả

+ Ở lợn choai, lợn thịt: lợn mắc bệnh sốt cao 40oC đến 42oC, bỏ ăn, ủ

rũ, khó thở, ho; những phần da mỏng gần tai, phần da bụng lúc đầu có màuhồng nhạt, dần dần chuyển sang màu hồng thẫm và xanh nhạt Lợn con mớisinh hầu như sẽ chết sau vài giờ; số còn sống sót tiếp tục chết vào tuần thứnhất Lợn con có triệu chứng gầy yếu, bỏ bú, da xuất huyết phồng rộp, khóthở và tiêu chảy (Bùi Quang Anh và cs, 2008) [2]

+ Lợn vỗ béo và lợn sắp xuất chuồng: lợn ốm với triệu chứng giống

như cúm Biểu hiện viêm phổi, thường kế phát do Pasteurella multocida hoặc

Mycoplasma hyopneumoniae Thời gian ốm có thể kéo dài đến 3 tuần, tỷ lệ

chết từ 4 - 5%

Theo Nguyễn Tiến Dũng (2011) [6], bệnh tích đặc trưng nhất là viêmphổi kẽ và viêm hạch lâm ba ở cả 2 dạng (PRRS dạng cổ điển và PRRS dạngsốt cao) Viêm phổi hoại tử và thâm nhiễm đặc trưng bởi những đám đặc chắc(nhục hóa) trên các thùy phổi Thùy phổi bị viêm có màu đỏ xám, có mủ vàđặc chắc Trên mặt cắt ngang của thùy bị viêm lồi ra, khô Nhiều trường hợplợn mắc bệnh bị viêm phế quản phổi hóa mủ ở mặt dưới thùy đỉnh

- Virus gây bệnh cúm lợn (Swine influenza virus - SIV) Influenza virus

type A (H1N1) gây bệnh cúm lợn ở mọi lứa tuổi, tập trung trong giai đoạn từ

sơ sinh đến 2 tháng tuổi (Easterday và Hinshaw, 1992) [30] Virus có khảnăng bám vào các lông mao phát triển từ lớp màng nhầy Virus cúm lợn lànguyên nhân quan trọng của hội chứng hô hấp ở Mỹ, châu Âu và Đông Á.Bệnh cúm lợn năm 1918 do virút cúm A (H1N1) nhưng các chủng khác (cúmthường) cũng được khẳng định trong một số trường hợp gây ra rối loạn hô hấpkhi có thêm vai trò của một số tác nhân do vi khuẩn kế phát trong các đàn lợn

Dạng cổ điển của bệnh gây nên ổ dịch cấp tính, với biểu hiện mệt mỏi,chán ăn, phổ biến là ho, chảy nước mũi và viêm kết mạc Ổ dịch xảy ra nhanh

và khỏi bệnh cũng nhanh sau 5 - 7 ngày, tỷ lệ chết thấp nếu không xảy ranhiễm trùng kế phát Thời gian ủ bệnh chỉ 1 - 2 ngày, tỷ lệ mắc bệnh cao(100%) tỷ lệ chết thấp (1%) Sảy thai có thể xảy ra trong đàn lợn nái sinh sản

ở nửa sau thời kỳ mang thai

Trong các đàn mắc bệnh mãn tính triệu chứng có thể nhẹ hơn, cũngkhông phải mọi triệu chứng đều được biểu hiện Virus đôi khi phân lập được

từ những lợn không có triệu chứng bệnh hô hấp Kháng thể thụ động từ mẹ cóthể bảo hộ lợn con tới 12 tuần tuổi, dẫn đến hiện tượng lợn mắc bệnh nhưngkhông biểu hiện lâm sàng này, các triệu chứng lâm sàng đôi khi biểu hiện khilợn đã được 12 - 24 tháng tuổi

Virus lây lan qua tiếp xúc trực tiếp, qua bụi khí hoặc những hạt nướcnhỏ Nó không tồn tại lâu trong môi trường Virus dễ bị vô hoạt nhưng tồn tạilâu trong điều kiện lạnh Chim có thể mang trùng

Qua mổ khám thấy những vùng tụ huyết có ranh giới ở thùy đỉnh, thùytim và có thể ở các thùy khác của phổi Chất nhầy và dịch rỉ viêm thấy ở phếquản Chẩn đoán lâm sàng các ổ dịch cổ điển được đơn giản hóa nhờ đặc tínhlây lan nhanh của bệnh đường hô hấp Bệnh mãn tính khó xác định hơn Hiệu

giá kháng thể tăng lên trong các mẫu huyết thanh cần được xem là nghi ngờ.Phản ứng HI thường được sử dụng, nhưng các phản ứng ELISA có vai tròquan trọng để xác định bệnh.

- Rối loạn hô hấp do Coronavirus (Porcine Respiratory Corona virus).

Corona virus gây rối loạn hô hấp của lợn có thể được xác định bằng

một số phản ứng huyết thanh học từ các trường hợp nghi ngờ Virus có thểgây viêm phổi biểu hiện: sốt, ho, mệt mỏi và chết Tuy nhiên, bệnh cũng cóthể xuất hiện ở dạng cận lâm sàng

* Nguyên nhân do ký sinh trùng

Theo Corwin và cs (1992) [28], một trong những nguyên nhân gây

bệnh ở đường hô hấp là do giun phổi lợn Metastrongylus gây bệnh khi ký sinh

ở khí quản và nhánh phế quản của lợn Triệu chứng: lợn bệnh gầy còm, suydinh dưỡng, hiện tượng ho rõ nhất vào sáng sớm và buổi tối Giai đoạn đầucon vật vẫn ăn uống bình thường nhưng gầy dần, giai đoạn sau ăn ít, khó thở

và chết

Corwin và cs (1992) [28] cho biết, ấu trùng giun đũa lợn Ascaris suum

gây ra trong giai đoạn di hành qua phổi Triệu chứng bệnh không điển hình,thỉnh thoảng lợn ho, lợn bệnh gầy còm, lông xơ cứng và chậm lớn

* Nguyên nhân do điều kiện ngoại cảnh

Theo Vũ Đình Vượng (2004) [23], nhiệt độ, độ ẩm cao, nồng độ khíđộc trong chuồng nuôi (H2S, NH3, CO2 ) tăng cao, thức ăn khô ở dạng bột Các yếu tố này sẽ tác động trực tiếp lên niêm mạc đường hô hấp gây phảnứng tiết dịch Dịch tiết ra nhiều là môi trường thuận lợi cho các vi khuẩn sẵn

có trong đường hô hấp trên sinh trưởng, phát triển Khi sức đề kháng của convật giảm sút, các vi khuẩn này sẽ nhân lên nhanh chóng, tăng lên cả về sốlượng và độc lực để gây bệnh

Ngoài ra, mật độ nuôi đông, nền chuồng gồ ghề, tình trạng stress, yếu

tố vệ sinh không đảm bảo, lợn con sau cai sữa hoặc chuyển đàn nhưng điều

kiện chăm sóc nuôi dưỡng kém đều dẫn tới làm tăng tỷ lệ hội chứng rối loạn

hô hấp và viêm phổi ở đàn lợn

Do đó, muốn giảm hội chứng hô hấp, ngoài việc nâng cao sức đề khángcho lợn, hạn chế sự có mặt của mầm bệnh trong khu vực chuồng nuôi, cầnphải đồng thời hạn chế tối đa các tác động xấu do điều kiện ngoại cảnhgây nên

2.2.1.3 Nguyên tắc phòn trị chung cho bệnh viêm dường hô hấp ở lợn

- Nguyên tắc phòng bệnh

Để công tác phòng bệnh đạt hiệu quả cao, cần thực hiện các biệnpháp sau:

Phòng bệnh khi chưa có dịch

- Phòng bệnh bằng chăm sóc, nuôi dưỡng và quản lý

Chế độ nuôi dưỡng, chăm sóc hợp lý cho đàn lợn, đảm bảo khẩuphần ăn đầy đủ dinh dưỡng, nhằm nâng cao sức đề kháng của chúng đốivới dịch bệnhlà những biện pháp quan trọng để phòng bệnh viêm đường hôhấp ở lợn

Thường xuyên theo dõi đàn lợn, kịp thời phát hiện lợn có biểu hiệnbệnh để cách ly điều trị kịp thời, tránh lây lan

Quản lý chặt chẽ việc ghép chuyển đàn, thực hiện nguyên tắc “ cùngvào, cùng ra”

- Phòng bệnh bằng công tác vệ sinh thú y:

Hằng ngày thực hiện vệ sinh chuồng trại, môi trường xung quanh, vệsinh thức ăn, nước uống; Chuồng trại luôn khô ráo sạch sẽ thoáng mát vàomùa hè, kín gió và ấm vào mùa đông; Bảo đảm nồng độ các khí độc như C02,

NH3, H2S…ở mức an toàn

Định kỳ tiêu độc, khử trùng chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi, phát quangkhu vực quanh chuồng trại

- Phòng bệnh bằng vaccine: Hiện nay, các nhà khoa học vẫn tiếp tụcnghiên cứu để chế tạo vaccine đạt hiệu quả cao Các loại vaccine vô hoạt,vaccin nhược độc, vaccine thế hệ mới là kết quả nghiên cứu quan trọng phục

- Nguyên tắc điều trị

Phải phát hiện bệnh sớm và kịp thời điều trị:

Cần cách ly lợn bệnh và theo dõi chặt chẽ hiện tượng ho, khó thở củacon vật bị bệnh, xác định nguyên nhân gây bệnh để đưa ra phác đồ điều trị kịpthời, tránh để con vật bị nặng hơn

Điều trị căn nguyên kết hợp với điều trị triệu chứng:

Việc điều trị có thể dùng nhiều liệu pháp điều trị khác nhau để đạt đượcmục đích loại trừ căn nguyên gây bệnh Việc dùng kháng sinh là không thểtránh khỏi, tuy nhiên khi dùng phải cân nhắc kỹ bởi có nhiều kháng sinh trên

lý thuyết có tác dụng rất tốt với mầm bệnh đường hô hấp nhưng khi thử khángsinh đồ trên thực tế điều trị hiện nay các kháng sinh này đã bị các vi khuẩnđường hô hấp kháng lại Cho nên việc lựa chọn kháng sinh điều trị cần phảikiểm tra qua thử kháng sinh đồ và kiểm nghiệm qua thực tế điều trị để đạt

hiệu quả điều trị cao Ngoài ra, phải tuân thủ theo đúng nguyên tắc sử dụngkháng sinh Vấn đề điều trị triệu chứng phải tiến hành đồng thời và thườngxuyên cho tới khi con vật khỏi bệnh, dùng thuốc có tác dụng long đờm, giãnphế quản, cắt cơn ho giúp cho quá trình lưu thông khí được tốt, mặt khácdùng thuốc có tác dụng kháng viêm, giảm đau hạ sốt tránh quá trình viêm lanrộng để bệnh bớt trầm trọng Ngoài ra, cần bổ sung thêm vitamin trong quátrình điều trị để tăng sức đề kháng của cơ thể giúp nhanh chóng phục hồiđường hô hấp bị tổn thương.

Điều trị bệnh phải kết hợp với hộ lý chăm sóc:

Nuôi dưỡng tốt để hạn chế mức thấp nhất tác động của bệnh nguyên,giúp cho lợn nâng cao sức đề kháng, chống lại các yếu tố bất lợi

Ngăn ngừa bệnh kế phát:

Khi lợn mắc bệnh, sức đề kháng giảm rất dễ mắc các bệnh kế phát, đặcbiệt là tiêu chảy Vì vậy, ngoài việc điều trị cần phải ngăn ngừa bệnh kế phát.Một khi lợn con bị mắc bệnh và bị bệnh kế phát hay ghép bệnh sẽ làm chobệnh càng trầm trọng hơn, khả năng điều trị khỏi rất thấp, đôi khi chết dobệnh kế phát nhiều hơn

2.2.2 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

- Tình hình nghiên cứu trên thế giới

Buttenschon (1991) [27] cho rằng: viêm phổi do P multocida gây ra thường có liên quan đến bệnh viêm cầu thận do P multocida Hai bệnh này có

liên quan đến nhau là do quá trình vi khuẩn phát tán từ những bệnh tích ởphổi đến các cơ quan khác

Bệnh do vi khuẩn P.muitocida gây ra thường ở 2 thể chủ yếu là nhiễm trùng máu - xuất huyết (Haemorrhagic septicaemia - HS) và viêm phổi Ở lợn

bệnh cũng được gọi là nhiễm trùng máu - xuất huyết (De Alwis, 1992) [29]

KielsteinP (1996) [32] và nhiều tác giả khác cho rằng, vi khuẩn P.

multocida là một trong những tác nhân chính gây bệnh viêm phổi ở lợn.

Trong đó chủ yếu là do P multocida type A gây ra và một phần nhỏ là P.

multocida type D.

Tại Triều Tiên, trong 80 chủng P multocida phân lập từ 450 phổi lợn

bệnh có 96,3% thuộc type A; 3,9% thuộc type D (Ahn và Kim, 1994) [25]

Li V.Y.Y (2006) [34] nghiên cứu thấy vi khuẩn có thể từ lợn mẹtruyền cho lợn con qua đường hô hấp và từ lợn con này sẽ truyền cho các lợncon khác khi tách nhập đàn khác nhau khi cai sữa

Theo Katri Levonen (2000) [31], việc chẩn đoán M hyopneumoniae có

thể dựa trên phương pháp chẩn đoán truyền thống là: phát hiện những biểuhiện lâm sàng của bệnh viêm phổi và kiểm tra những tổn thương sau khi giếtmổ

- Tình hình nghiên cứu trong nước

Ở nước ta, các bệnh về đường hô hấp ở lợn đã được nhiều tác giảnghiên cứu, tìm hiểu về nguyên nhân và biện pháp phòng trị

Theo Đỗ Ngọc Thúy và cs (2009) [22], khi xác định serotype trong 211

chủng S suis phân lập được từ lợn tại các tỉnh miền Bắc - Việt Nam cho biết:

số chủng thuộc serotype 2 chiếm tỷ lệ cao nhất 14/211 chủng (6,6%); serotype

9 có 10/211 chủng (4,7%); các serotype 9, 31, 32 có 7/211 chủng (3,3%); cácserotype 7, 17, 21 có tỷ lệ tương đương là 1,4%; serotype 8 chiếm 0,9%

Theo nghiên cứu của Phạm Sĩ Lăng và cs (2002) [14],[15],[16], bệnh

suyễn lợn (Swine enzootic pneumonia) có những tên gọi khác nhau như: viêm

phổi truyền nhiễm, viêm phế quản phổi, là một bệnh truyền nhiễm thường ở

thể á cấp tính, cấp tính và lưu hành ở một địa phương, do Mycoplasma

hyopneumoniae gây ra và đặc điểm là một chứng viêm phế quản phổi tiến

triển chậm Ngoài ra có nhiều loại vi trùng kế phát như: Hemophilus suis,

Pasteurella septica, Streptococcus, Staphylococcus, Salmonella,

Nguyễn Như Thanh và cs (2001) [21] cho biết về đặc điểm hình thái,đặc điểm nuôi cấy, tính chất sinh hóa, cấu trúc kháng nguyên, các enzym, tínhgây bệnh, triệu chứng lâm sàng, bệnh tích chuẩn đoán, phòng trị bệnh do

Streptococcus suis, Pasteurella multocida gây ra.

Theo Cù Hữu Phú và cs (2002) [17], (2004) [18]: Khi gây bệnh thực

nghiệm trên chuột bạch và lợn đã kết luận vi khuẩn Actinobacillus

pleuropneumoniae và vi khuẩn Pasteurella multocida phân lập được có độc

lực cao đối với chuột bạch và lợn, đồng thời khẳng định vi khuẩn là một trongnhững nguyên nhân chính gây bệnh đường hô hấp ở lợn Tác giả đã sử dụng

kết quả này làm cơ sở cho việc lựa chọn chủng để chế autovaccine phòng

bệnh đường hô hấp cho lợn do các vi khuẩn nêu trên gây ra Mặt khác, tác giả

còn cho biết vi khuẩn mẫn cảm cao với các loại kháng sinh rifampicin,

ceftazidin, ciprofloxacin và khuyến cáo nên sử dụng các loại kháng sinh này

để điều trị cho lợn mắc bệnh viêm đường hô hấp

Tiêu Quang An và Nguyễn Hữu Nam (2011)[1] khi xác định một số vikhuẩn kế phát gây chết lợn trong vùng dịch PRRS ở huyện Văn Lâm, tỉnhHưng Yên năm 2010 đã cho thấy: lợn mắc PRRS thường kế phát bệnh do các

nhóm vi khuẩn đường hô hấp và đường ruột như A.pleuropneumoniae,

P.multocida, S.suis, E.coli, Salmonella sp, Clostridium perfringens Kết quả

phân lập được vi khuẩn A pleuropneumoniae với tỷ lệ cao nhất 63,33% và thấp nhất là P multocida 10% Các tác giả nhận định các nhóm vi khuẩn kế

phát trên đã làm cho dịch PRRS trầm trọng và phức tạp hơn

Phần 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH

3.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Lợn con theo mẹ

- Bệnh viêm đường hô hấp ở lợn con

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành

3.2.1 Địa điểm nghiên cứu:

Chuyên đề được thực hiện tại trại lợn Trần Văn Tuyên - Yên Thủy –tỉnh Hòa Bình

3.2.2 Thời gian tiến hành:

Từ ngày 18/5/2016 – 18/11/2016

3.3 Nội dung thực hiện

- Chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn mẹ con và công tác thú y

- Theo dõi tình hình lợn con mắc bệnh viêm đường hô hấp

- Điều trị bệnh viêm đường hô hấp cho lợn con

3.4 Các chỉ tiêu và phương pháp thực hiện

3.4.1 Các chỉ tiêu theo dõi

- Tỷ lệ lợn con mắc bệnh viêm đường hô hấp theo đàn và cá thể

- Tỷ lệ lợn con mắc bệnh viêm đường hô hấp theo tuổi

- Tỷ lệ lợn con mắc bệnh viêm đường hô hấp ở các tháng theo dõi

- Tỷ lệ lợn con mắc bệnh viêm đường hô hấp theo lứa đẻ của lợn mẹ

- Triệu chứng và bệnh tích của bệnh viêm đường hô hấp ở lợn con

- Hiệu lực của phác đồ điều trị bệnh đường hô hấp cho lợn con

3.4.2 Phương pháp theo dõi

3.4.2.1 Phương pháp xác định tình hình mắc bệnh viêm đường hô hấp trên đàn lợn con

- Thống kê toàn bộ đàn lợn con cần theo dõi tại trại lợn Trần Văn Tuyên