- Giải thích được đặc điểm cấu tạo của trai thích nghi với đời sống ẩn mình trong bùn cát.. -Nắm được các đặc điểm dinh dưỡng, sinh sản của trai.. Hoạt động 1: Hình dạng, cấu tạoMục tiêu
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 7 Bài 18: TRAI SÔNG I- MỤC TIÊU.
1 Kiến thức
- Học sinh nắm được vì sao trai sông được xếp vào ngành thân mềm
- Giải thích được đặc điểm cấu tạo của trai thích nghi với đời sống ẩn mình trong bùn cát
-Nắm được các đặc điểm dinh dưỡng, sinh sản của trai
- Hiểu rõ khái niệm: Áo, cơ quan áo
2 Kĩ năng
- Rèn kĩ năng quan sát tranh và mẫu
- Kĩ năng hoạt động nhóm
3 Thái độ
- Giáo dục ý thức yêu thích bộ môn
II- CHUẨN BỊ CỦA GV& HS.
GV- Tranh phóng to hình 18.2; 18.3; 18.4 SGK
- Mẫu vật: Con trai, vỏ trai
HS : Chuẩn bị mẫu như gv
III- TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG
1 Ổn định lớp: Sĩ số 7A…./31; 7B… /31
2 Kiểm tra bài cũ:
Không kiểm tra
3 Bài mới:
GV giới thiệu ngành thân mềm có mức độ cấu tạo như giun đốt nhưng tiến hoá theo hướng: Có vỏ bọc ngoài, thân mềm không phân đốt Giới thiệu đại diện nghiên cứu là con trai sông
Trang 2Hoạt động 1: Hình dạng, cấu tạo
Mục tiêu: HS nắm được đặc điểm của vỏ và cơ thể trai Giải thích các khái niệm: Áo,
khoang áo Vỏ trai
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- GV yêu cầu HS làm việc độc lập với SGK
- GV gọi HS giới thiệu đặc điểm vỏ trai trên
mẫu vật
- GV giới thiệu vòng tăng trưởng vỏ
- Yêu cầu các nhóm thảo luận
? Muốn mở vỏ trai quan sát phải làm như thế
nào?
? Mài mặt ngoài vỏ trai ngửi thấy có mùi
khét, vì sao?
? Trai chết thì mở vỏ, tại sao?
- GV tổ chức thảo luận giữa các nhóm
- GV giải thích cho HS vì sao lớp xà cừ óng
ánh màu cầu vồng
- HS quan sát hình 18.1; 18.2, đọc thông tin SGK trang 62, quan sát mẫu vật, tự thu thập thông tin về vỏ trai
- 1 HS chỉ trên mẫu trai sống
- Các nhóm thảo luận, thống nhất ý kiến Yêu cầu nêu được:
+ Mở vỏ trai: Cắt dây chằng phía lưng, cắt 2 cơ khép vỏ
+ Mài mặt ngoài có mùi khét vì lớp sừng bằng chất hữu cơ bị ma sát, khi cháy có mùi khét
- Đại diện nhóm phát biểu ý kiến, các nhóm khác nhận xét, bổ sung
Cơ thể trai
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
? Cơ thể trai có cấu tạo như thế nào?
- GV giải thích khái niệm áo trai, khoang áo
? Trai tự vệ bằng cách nào? Nêu đặc điểm
cấu tạo của trai phù hợp với cách tự vệ đó?
- HS đọc thông tin tự rút ra đặc điểm cấu tạo cơ thể trai :
- Cơ thể có 2 mảnh vỏ bằng đá vôi che chở bên ngoài
- Cấu tạo:
+ Ngoài : Áo trai tạo thành khoang áo, có ống hút và ống thoát nước
+ Giữa: Tấm mang
Trang 3- GV giới thiệu: Đầu trai tiêu giảm + Trong: Thân trai.
- Chân rìu
Hoạt động 2: Di chuyển
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- GV yêu cầu HS đọc thông tin và quan sát
hình 18.4 SGK, thảo luận và trả lời câu hỏi:
? Trai di chuyển như thế nào?
- GV chốt lại kiến thức
- GV mở rộng: Chân thò theo hướng nào, thân
chuyển động theo hướng đó
- HS căn cứ vào thông tin và hình 18.4 SGK, mô tả cách di chuyển
- 1 HS phát biểu, lớp bổ sung
Tiểu kết:
- Chân trai hình lưỡi rìu thò ra thụt vào, kết hợp đóng mở vỏ để di chuyển
Hoạt động 3: Dinh dưỡng
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- GV yêu cầu HS làm việc độc lập với SGK,
thảo luận nhóm và trả lời:
? Nước qua ống hút và khoang áo đem gì đến
cho miệng và mang trai?
? Nêu kiểu dinh dưỡng của trai?
- GV chốt lại kiến thức
? Cách dinh dưỡng của trai có ý nghĩa như
thế nào với môi trường nước?
Nếu HS không trả lời được, GV giải thích
vai trò lọc nước
- HS tự thu nhận thông tin, thảo luận nhóm và hoàn thành đáp án
- Yêu cầu nêu được:
+ Nước đem đến oxi và thức ăn
+ Kiểu dinh dưỡng thụ động
Tiểu kết:
Trang 4- Thức ăn: Động vật nguyên sinh và vụn hữu cơ.
- Oxi trao đổi qua mang
Hoạt động 4: Sinh sản
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
- GV yêu cầu HS thảo luận và trả lời:
? Ý nghĩa của giai đoạn trứng phát
triển thành ấu trùng trong mang trai
mẹ?
? Ý nghĩa giai đoạn ấu trùng bám vào
mang và da cá?
- GV chốt lại đặc điểm sinh sản
- HS căn cứ vào thông tin SGK, thảo luận và trả lời:
+ Trứng phát triển trong mang trai mẹ, được bảo vệ và tăng lượng oxi
+ Ấu trùng bám vào mang và da cá để tăng lượng oxi và được bảo vệ
Tiểu kết:
- Trai phân tính
- Trứng phát triển qua giai đoạn ấu trùng
4 Củng cố
- HS làm bài tập trắc nghiệm :
Khoanh tròn vào câu đúng:
1 Trai xếp vào ngành thân mềm vì có thân mềm không phân đốt
2 Cơ thể trai gồm 3 phần đầu trai, thân trai và chân trai
3 Trai di chuyển nhờ chân rìu
4 Trai lấy thức ăn nhờ cơ chế lọc từ nước hút vào
5 Cơ thể trai có đối xứng 2 bên
5 Hướng dẫn học bài ở nhà
- Học bài và trả lời câu hỏi SGK
- Đọc mục “Em có biết”
- Sưu tầm tranh, ảnh của một số đại diện thân mềm