- Mô tả được các đặc điểm chi tiết cấu tạo, đặc điểm sinh lí của đại diện ngành thân mềm trai sông.. Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra * Nêu vấn đề: 1’ - Tìm hiểu 1 ngành tiến hoá hơn gi
Trang 1BÀI 18: TRAI SÔNG
1 Mục tiêu
a Kiến thức
- Nêu được khái niệm ngành thân mềm Trình bày được các đặc điểm đặc trưng của ngành
- Mô tả được các đặc điểm chi tiết cấu tạo, đặc điểm sinh lí của đại diện ngành thân mềm (trai sông) Trình bày được tập tính của thân mềm
b.Kỹ năng:
- Quan sát các bộ phận của cơ thể bằng mắt thường
- Kỹ năng sống: Rèn kỹ năng hợp tác nhóm, trình bày
c.Thái độ : Giáo dục lòng yêu thiên nhiên, giới ĐV.
2 Chuẩn bị:
a GV: Tranh phóng to hình SGK, mẫu vỏ trai, trai sống
b HS: Chuẩn bị bài như đã hướng dẫn.
3.Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ: (Không kiểm tra )
* Nêu vấn đề: (1’)
- Tìm hiểu 1 ngành tiến hoá hơn giun đốt có vỏ bao bọc bên ngoài đó là thân mềm
và đại diện là trai sông? Vậy trai sông có cấu tạo, dinh dưỡng, di chuyển ntn? Có
gì khác với các đại diện đã học? Tìm hiểu bài →
b Dạy bài mới:
Trang 215’ - Kiểm tra sự chuẩn bị của HS
- Hướng dẫn học sinh nghiên cứu
thông tin
? Ngành thân mềm là gì?
Qua thực tiễn, cho biết:
? Trai sông chúng thường sống ở đâu?
? Cơ thể chúng có gì khác ĐV đã học?
- Hướng dẫn HS làm việc độc lập
Quan sát H18.1,2; Đọc SGK; ghi nhớ
về vỏ (2’)
? Trình bày đặc điểm, thành phần, số
lượng
- Giới thiệu về vòng tăng trưởng
- Y/cầu HS qua tìm hiểu thực tiễn +
quan sát tranh vẽ, N/cứu SGK(2’):
- Treo tranh H18.3 Y/cầu HS trình
bày:
- Khái niệm: Ngành thân mềm là những động vật có cơ thể mềm không phân đốt
1 Hình dạng- cấu tạo:
* Sống ở ao, hồ, sông…→Bò và ẩn nửa mình trong bùn, cát.
* Thân mềm nằm giữa 2 mảnh vỏ.
a Vỏ trai:
- Làm việc độc lập Quan sát H18.1,2
* Vỏ trai gồm 2 mảnh nối với nhau bởi dây chằng(bản lề)ở phía lưng.
* Dây chằng + cơ khép vỏ→đóng
mở vỏ.
* Cấu tạo: Ngoài là lớp sừng, giữa
là lớp đá vôi, trong là lớp xà cừ.
b Cơ thể trai:
Trang 3? Cơ thể trai có cấu tạo gồm những
thành phần nào? Nhận xét?
? Đặc điểm của thân trai? Phân biệt
đầu, chân, thân?
- Tổ chức HS hoạt động nhóm trả lời
câu hỏi SGK (2’)
- Y/cầu báo cáo, nhận xét bổ sung
? Để mở vỏ trai quan sát bên trong cơ
thể, ta phải làm ntn? Trai chết thì vỏ
mở, tại sao
? Mài mặt ngoài vỏ trai ngửi thấy có
mùi khét, vì sao
? Trai tự vệ bằng cách nào?
HS qua tìm hiểu thực tiễn + quan sát tranh vẽ, N/cứu SGK(2’):
* Từ ngoài vào:
- Phía ngoài: Áo trai tạo thành khoang, có ống hút, ống thoát phía sau Mặt ngoài áo tạo→ lớp vỏ đá vôi.
- Giữa 2 mảnh áo là 2 tấm mang.
- Trong là thân trai.
+ Đầu tiêu giảm.
+ Chân hình lưỡi rìu.
- Hoạt động nhóm trả lời câu hỏi SGK
- Báo cáo, nhận xét bổ sung
- Cắt dây chằng phía lưng, cắt 2 cơ khép vỏ Dây chằng có tính đàn hồi
- Mặt ngoài là lớp sừng→khi mài nóng có mùi khét
- Thụt chân, khép vỏ.
2 Di chuyển- dinh dưỡng:
Trang 4- Y/cầu HS đọc thông tin, quan sát
hình vẽ + mẫu:
? Trai di chuyển bằng cách nào?
- Động tác di chuyển cũng là tự vệ của
trai, chân thò ra hướng nào→ cơ thể di
chuyển về phía đó
? Nhận xét tốc độ di chuyển của loài
trai?
? Tìm hiểu cách dinh dưỡng của trai
? Cách dinh dưỡng của trai có vai trò
gì với môi trường nước?
- Yêu cầu HS nghiên cứu SGK trả
lời câu hỏi:
? Trai sinh sản ntn?
- HS đọc thông tin, quan sát hình vẽ , mẫu:
* Di chuyển: Chân hình lưỡi rìu thò
ra thụt vào kết hợp với đóng mở vỏ trai→bò.
- Di chuyển chậm chạp
* Dinh dưỡng:
- TA: Vụn HC, ĐVNS…
- Trai dinh dưỡng thụ động: Dòng nước mang ôxi, thức ăn qua ống hút vào cơ thể.
- TA → ống tiêu hoá
- Ôxi → hấp thụ qua mang → cơ thể.
3 Sinh sản:
- ĐV phân tính.
- Đẻ trứng, trứng trụ tinh trong cơ thể trai cái, phát triển qua giai đoạn ấu trùng.
Trang 5? Ý nghĩa giai đoạn trứng pt thành ấu
trùng trong mang trai mẹ?
? Ý nghĩa của giai đoạn ấu trùng bám
vào da, mang cá?
- Được bảo vệ, tăng lượng O2 và thức ăn
c Củng cố - Luyện tập (5’)
? Trai tự vệ bằng cách ? cấu tạo nào của trai đảm bảo cách tự vệ đó có hiệu quả
? Cách dinh dưỡng của trai có ý nghĩa như thế nào với môi trường nước
d.hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1’)
- Học bài theo nội dung câu hỏi cuối bài và đọc mục “Em có biết” SGK.
- Chuẩn bị bài sau:
+ Sưu tầm tranh ảnh, mẫu một số thân mềm khác
+ Tìm hiểu đặc điểm sống, tập tính của một số thân mềm học ở bài sau