Giáo trình quản trị kinh doanh quốc tế

Mục đích nghiên cứu của chương này là giới thiệu những vấn đề khái quát về kinh doanh quốc tế và tầm quan trọng của kinh doanh quốc tế trong một thị trường toàn cầu. Chuyên ngành Quản trị kinh doanh quốc tế đào tạo cử nhân Quản trị kinh doanh quốc tế có phẩm chất chính trị, đạo đức và sức khỏe tốt; Nắm vững những kiến thức cơ bản và chuyên sâu về Quản trị và Kinh doanh quốc tế; Có khả năng thực hành các kiến thức, các kỹ năng, hoạch định chính sách, chiến lược, kế họach kinh doanh; Biết tổ chức và điều hành họat động kinh doanh trong doanh nghiệp. Sinh viên tốt nghiệp làm việc ở các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế có hoạt động kinh doanh trên thị trường quốc tế

QU N TR KINH DOANH QU C T

Biên so n : TS HÀ V N H I

Cùng v i xu th “toàn c u hoá kinh t và h i nh p qu c t ” đang phát tri n m nh m ch a

t ng th y, ho t đ ng kinh doanh qu c t c ng ngày càng tr nên đa d ng, phong phú và có ý ngh a h t s c quan tr ng đ i v i m i qu c gia trong n n kinh t toàn c u M i qu c gia đ u tìm cách thâm nh p vào th tr ng n c ngoài nh m t n d ng l i th so sánh đ m r ng ho t đ ng kinh doanh và phát tri n kinh t H n n a, kinh doanh qu c t là m t l nh v c r ng l n, đa d ng

và r t ph c t p, liên quan đ n r t nhi u v n đ nh con ng i, v n hoá, phong t c t p quán, đ a lý,

lu t pháp do v y kinh doanh qu c t là m t ho t đ ng r t nh y c m đ i v i m i qu c gia, đ c

bi t trong b i c nh toàn c u hoá nh hi n nay T nhi u n m qua, ho t đ ng kinh doanh qu c t

đã đ c doanh nghi p c a nhi u qu c gia quan tâm nghiên c u và th c hi n Vi c đ a môn h c kinh doanh qu c t vào ch ng trình đào t o đ i h c các ngành kinh t , đ c bi t là các ngành qu n

tr kinh doanh h u h t các n c, đã ch ng t t m quan tr ng c a l nh v c kinh doanh này

Th c t nhi u n m qua cho th y, s thành công ít hay nhi u trong kinh doanh qu c t ph thu c r t l n vào s nh n th c và hi u bi t c a các doanh nghi p v môi tr ng kinh doanh qu c

t và chi n l c kinh doanh c a m i doanh nghi p Chính vì v y, kinh doanh qu c t là môn h c

c n thi t cho t t c các t ch c kinh doanh trong xu th toàn c u hoá, tr c h t là cho nh ng doanh nghi p ho t đ ng trong l nh v c kinh doanh qu c t

V i ý ngh a đó, chúng tôi t ch c biên so n Tài li u h ng d n h c t p môn h c “kinh doanh qu c t ” dành cho h đào t o đ i h c t xa ngành qu n tr kinh doanh c a H c vi n công ngh b u chính vi n thông

Môn h c kinh doanh qu c t góp ph n trang b nh ng ki n th c và ph ng pháp t duy m i cho các cán b ho t đ ng trên l nh v c kinh t qu c t , đ c bi t là nh ng nhà kinh doanh đ có th

đ a ra đ c nh ng quy t đ nh tác nghi p h p lý nh m t i đa hoá l i nhu n, s d ng và phát huy

t i u các l i th v ngu n nhân l c, c ng nh tho mãn các yêu c u khác trong quan h kinh doanh qu c t Ho t đ ng kinh doanh qu c t g n li n v i các vi c đ a ra các quy t đ nh v l a

ch n chi n l c, chính sách và các hình th c kinh doanh

N i dung môn h c kinh doanh qu c t nghiên c u nh ng v n đ ch y u d i đây:

1 Khái quát v kinh doanh qu c t , các hình th c kinh doanh qu c t ch y u và các nhân

t nh h ng tác đ ng đ n m c đích, hình th c và k t qu kinh doanh

2 Môi tr ng kinh doanh qu c t , phân tích m t s lo i môi tr ng kinh doanh qu c t ch

y u, v i t cách là các môi tr ng thành ph n h p thành m t ch nh th th ng nh t, trong đó m i môi tr ng thành ph n là m t b ph n không tách r i nh h ng c a môi tr ng kinh doanh

qu c t đ i v i các ho t đ ng kinh doanh qu c t và đ nh h ng v n d ng các k t qu đó vào vi c

t ch c ho t đ ng kinh doanh

3 Ho t đ ng c a các công ty, nghiên c u các th ch qu c t và th ch qu c gia, ch ra nh

h ng c a các th ch đó v i kinh doanh qu c t Nghiên c u các công ty đa qu c gia, vai trò và

nh h ng c a nó trong n n kinh t th gi i và t ng qu c gia ây là m t trong nh ng c n c quan tr ng cho vi c xây d ng các chi n l c thích h p và hi u qu

doanh qu c t đi n hình và v n d ng vào t ng lo i hình qu c gia

5 T ch c kinh doanh th ng m i, đ u t và d ch v qu c t : bao g m vi c nghiên c u các hình th c kinh doanh th ng m i, đ u t và d ch v qu c t c th , n i dung, các bi n pháp t

ch c có hi u qu các ho t đ ng kinh doanh này

6 Các v n đ v tài chính, nhân l c trong kinh doanh qu c t : phân tích tài chính qu c t trong s thay đ i t giá h i đoái, các chính sách ch y u đ i v i v n l u đ ng và chính sách tài chính đ i v i th ng m i và đ u t qu c t

biên so n t p Tài li u này, chúng tôi đã tham kh o nhi u tài li u trong và ngoài n c,

đ ng th i chú tr ng đ n nh ng đi u ki n, đ c đi m và trình đ phát tri n kinh t c a Vi t Nam, đ

l a ch n nh ng n i dung phù h p, thi t th c và mang tính c p nh t N i dung giáo trình đ c p

đ n nhi u l nh v c trong kinh doanh qu c t nh : th ng m i, đ u t , d ch v có g n v i th c

ti n kinh doanh qu c t hi n đ i Do đó, ngoài vi c s d ng làm Tài li u chính th c cho h đào

t o đ i h c chính quy ngành qu n tr kinh doanh, Tài li u này còn có th dùng làm tài li u tham

kh o cho các khoá đào t o b ng hai hai, h đào t o t i ch c, các l p b i d ng ng n h n c a H c

M c đích nghiên c u c a ch ng này là gi i thi u nh ng v n đ khái quát v kinh doanh

qu c t và t m quan tr ng c a kinh doanh qu c t trong m t th tr ng toàn c u

S khác bi t gi a ho t đ ng kinh doanh qu c t v i kinh doanh n i đ a c ng đ c phân

bi t đ th y đ c nh ng đ c tr ng c b n c a kinh doanh qu c t

T vi c lý gi i t i sao các doanh nghi p l i m r ng ho t đ ng ra n c ngoài, các đ ng c thúc đ y quá trình toàn c u hoá, ch ng này đi vào phân tích m t cách t ng quát nh ng hình th c kinh doanh qu c t ch y u ng th i c ng nêu rõ nh ng nhân t nh h ng tr c ti p và gián

ti p đ n ho t đ ng kinh doanh qu c t ngày nay

Sau khi h c xong ch ng này, h c viên ph i đ t đ c các yêu c u sau:

- N m đ c khái ni m và hi u rõ b n ch t c a kinh doanh qu c t

- Ý ngh a và tác đ ng c a kinh doanh qu c t đ i v i n n kinh t

- Nh ng s khác bi t mang tính đ c tr ng c a kinh doanh qu c t so v i kinh doanh n i đ a

1.1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH HO T NG KINH DOANH QU C T

1.1.1 Khái ni m và s ra đ i c a ho t đ ng kinh doanh qu c t

- Kinh doanh qu c t đ c hi u là toàn b các ho t đ ng giao d ch, kinh doanh đ c th c

hi n gi a các qu c gia, nh m tho mãn các m c tiêu kinh doanh c a các doanh nghi p, cá nhân và các t ch c kinh t

- Kinh doanh qu c t đã xu t hi n r t s m cùng v i quá trình giao l u trao đ i, mua bán hàng hoá gi a hai hay nhi u qu c gia Cùng v i s ra đ i và phát tri n c a ch ngh a t b n, kinh doanh qu c t và các hình th c kinh doanh qu c t ngày càng đ c m r ng và phát tri n V i

nh ng l i th v v n, công ngh , trình đ qu n lý các công ty xuyên qu c gia trên th gi i đã và đang nâng cao v th và t ng c ng th ph n c a mình trong khu v c và trên th gi i nói chung

- Ngày nay, d i s tác đ ng m nh m c a các xu h ng v n đ ng c a n n kinh t th gi i

đ c bi t là s tác đ ng ngày càng t ng c a xu h ng khu v c hoá và toàn c u hoá, đ i v i n n kinh t t ng qu c gia và th gi i, ho t đ ng kinh doanh qu c t và các hình th c kinh doanh qu c

t ngày càng đa d ng và tr thành m t trong nh ng n i dung c c k quan tr ng trong quan h kinh t qu c t hi n đ i

1.1.2 Vai trò c a ho t đ ng kinh doanh qu c t

S phát tri n m nh m c a các hình th c kinh doanh qu c t đã ch ng t vai trò to l n c a

nó đ i v i s phát tri n kinh t xã h i c a m i qu c gia

Tr c h t, kinh doanh qu c t giúp cho các doanh nghi p, các t ch c kinh t th a mãn nhu

c u và l i ích c a h v trao đ i s n ph m, v v n đ u t , v công ngh tiên ti n

Kinh doanh qu c t giúp cho các qu c gia tham gia sâu r ng vào quá trình liên k t kinh t , phân công lao đ ng xã h i, h i nh p vào th tr ng toàn c u Th tr ng th gi i có vai trò ngày càng quan tr ng đ i v i s phát tri n các qu c gia

Ho t đ ng kinh doanh qu c t t o đi u ki n cho các doanh nghi p tham gia ch đ ng và tích c c vào s phân công lao đ ng qu c t và s trao đ i m u d ch qu c t làm cho n n kinh t

qu c gia tr thành m t h th ng m , t o c u n i gi a n n kinh t trong n c v i n n kinh t th

gi i, bi n n n kinh t th gi i thành n i cung c p các y u t đ u vào và tiêu th các y u t đ u ra cho n n kinh t qu c gia trong h th ng kinh t qu c t

ng th i, tham gia vào th tr ng th gi i còn giúp cho các doanh nghi p khai thác tri t đ các l i th so sánh c a m i qu c gia, đ t quy mô t i u cho m i ngành s n xu t, t o đi u ki n xây

d ng các ngành kinh t m i nh n, nâng cao n ng su t lao đ ng, ch t l ng s n ph m và h giá thành, thúc đ y vi c khai thác các nhân t t ng tr ng theo chi u sâu, trao đ i và ng d ng nhanh chóng các công ngh m i, thu hút v n đ u t t bên ngoài, nâng cao t c đ t ng tr ng và hi u

qu c a n n kinh t qu c dân

Ho t đ ng kinh doanh qu c t đ c th c hi n b ng nhi u hình th c khác nhau nh thông qua các l nh v c xu t kh u hàng hoá, các doanh nghi p ho t đ ng kinh doanh qu c t t ng thu ngo i t đ t ng ngu n v n d tr , đ y m nh vi c thu hút đ u t trong n c; b ng hình th c h p tác đ u t , thu hút v n đ u t n c ngoài đ đ u t , xây d ng c s v t ch t k thu t cho n n kinh

t ; thông qua các ho t đ ng d ch v thu ngo i t nh du l ch, ki u h i đ t ng thêm ngu n thu

b ng ngo i t thông qua l ng khách du l ch vào th m quan; thông qua các ngu n v n vay t các

n c, các t ch c tín d ng, ngân hàng trên th gi i đ b sung ngu n v n đ u t trong n c trong khi ngu n v n tích l y t n i b c a chúng ta còn th p; t ng thêm ngu n v n b ng ngo i t b ng cách xu t kh u lao đ ng và chuyên gia cho các n c thi u lao đ ng, s d ng h p lý các ngu n tài nguyên, t o thêm vi c làm, t ng thêm ngu n thu ngo i t cho n n kinh t

M r ng các ho t đ ng kinh doanh qu c t , t ng c ng h p tác kinh t , khoa h c và chuy n giao công ngh , giúp cho các n c có n n kinh t kém phát tri n có c h i c i ti n l i c c u kinh

t theo h ng công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c T o c h i cho vi c phân ph i các ngu n

l c trong n c và thu hút các ngu n l c bên ngoài vào vi c phát tri n các l nh v c, các ngành c a

n n kinh t qu c dân m t cách có hi u qu , kh c ph c tình tr ng thi u các ngu n l c cho s phát tri n đ t n c nh v n, nhân l c có trình đ cao, công ngh hi n đ i, đ ng th i t o đi u ki n cho các doanh nghi p trong n c v n ra th tr ng th gi i Th tr ng n i đ a đ i v i các n c đang phát tri n th ng xuyên b bó h p, không kích thích đ c s t ng tr ng c a s n xu t

Thông qua ho t đ ng kinh doanh qu c t , phân công lao đ ng qu c t gi a các doanh nghi p trong n c v i các doanh nghi p ngoài n c đ c đ y m nh, b o đ m đ u vào và đ u ra cho các doanh nghi p trong n c m t cách n đ nh và phù h p v i t c đ phát tri n kinh t c a đ t n c,

t o đi u ki n cho vi c hình thành các t p đoàn kinh t m nh, đ s c c nh tranh và h i nh p vào

n n kinh t th gi i và khu v c

M t khác, ch có thông qua các l nh v c ho t đ ng c a kinh doanh qu c t , các doanh nghi p Vi t Nam có th ti p thu ki n th c Marketing, m r ng th tr ng trong kinh doanh

th ng m i qu c t , t ng tính c nh tranh s n ph m H n n a, th tr ng n c ngoài có th cung

c p cho th tr ng n i đ a các y u t c a quá trình s n xu t, t đó nâng cao n ng l c s n xu t, nâng cao ch t l ng s n ph m, đ m b o tính c nh tranh cho s n ph m, đ m b o cho hàng hoá

đ ng v ng trên th tr ng n c ngoài

1.1.3 C s hình thành ho t đ ng kinh doanh qu c t

Có nhi u m c đích và đ ng c thúc đ y các doanh nghi p tham gia m nh m vào các ho t

đ ng kinh doanh qu c t Trong đó có 3 đ ng c chính là m r ng cung ng, tiêu th hàng hoá, tìm ki m các ngu n l c n c ngoài, đa d ng hoá ho t đ ng kinh doanh

a M r ng ph m vi th tr ng kinh doanh

S l ng hàng hoá và tr giá hàng hoá (doanh s ) đ c cung ng và tiêu th tu thu c vào

s ng i quan tâm đ n s n ph m hay d ch v c a doanh nghi p Th tr ng n i đ a luôn b gi i

h n v s c mua, v nhu c u N u doanh nghi p tham gia ho t đ ng kinh doanh th tr ng n c ngoài s kh c ph c đ c s ch t h p c a th tr ng n i đ a do s l ng khách hàng, s c mua và

kh n ng cung ng c a khách hàng trên th tr ng th gi i luôn l n h n th tr ng t ng qu c gia N u doanh nghi p luôn m r ng ho t đ ng kinh doanh ra nhi u khu v c th tr ng khác nhau

s cho phép doanh nghi p nâng cao doanh s kinh doanh c a mình

Vi c v n ra th tr ng n c ngoài, m r ng ph m vi tiêu th hàng hoá còn có tác d ng giúp cho các doanh nghi p m r ng kh i l ng cung ng ho c tiêu th , t đó s t o đi u ki n cho doanh nghi p thu đ c l i nhu n cao h n Vì v y, chính vi c m r ng cung ng ho c tiêu th là

m t đ ng c ch y u đ i v i m t doanh nghi p khi tham gia th c hi n ho t đ ng kinh doanh qu c

t M t khác, khi ph i đ ng tr c m t th tr ng n i đ a đã bão hoà, các doanh nghi p kinh doanh

qu c t b t đ u tìm ki m các th tr ng n c ngoài Tuy nhiên, khi m ra nh ng th tr ng m i, các t ch c kinh doanh qu c t l i ch u áp l c ph i t ng doanh s bán và l i nhu n cho t ch c

c a mình H th y r ng s gia t ng thu nh p qu c dân đ u ng i và s t ng tr ng dân s c a các

qu c gia đã t o ra nh ng th tr ng đ y h a h n cho ho t đ ng c a h

b Tìm ki m các ngu n l c n c ngoài

i v i m i qu c gia, các ngu n ti m n ng s n có không ph i là vô h n mà ch có gi i h n

Do v y, đ có thêm ngu n l c m i, bu c các doanh nghi p ph i v n t i các ngu n l c bên ngoài Các ngu n l c n c ngoài nh : nhân công d i dào và giá r , th tr ng tiêu th r ng l n

và đa d ng, nguyên v t li u phong phú, ây là nh ng ngu n l i l n mà các doanh nghi p đang

h ng t i nh m gi m chi phí, t ng l i nhu n, ngày nay nhi u nhà s n xu t, nhà phân ph i c g ng

ti n hành s n xu t hay l p ráp s n ph m ngay n c ngoài và tiêu th ngay t i đó, t c là áp d ng

r ng rãi hình th c xu t kh u t i ch

c M r ng và đa d ng hoá ho t đ ng kinh doanh

Các doanh nghi p th ng mong mu n làm th nào tránh đ c s bi n đ ng th t th ng c a doanh s mua, bán và l i nhu n Cho nên, h đã nh n th y r ng th tr ng n c ngoài và vi c mua bán hàng hoá đó nh là m t bi n pháp quan tr ng giúp h tránh đ c nh ng đ t bi n x u trong kinh doanh Chính vi c đa d ng hoá hình th c và ph m vi kinh doanh s giúp doanh nghi p

kh c ph c đ c tình tr ng khan hi m ngu n nhân l c trong khuôn kh m t qu c gia a d ng hoá các ho t đ ng th ng m i và đ u t n c ngoài cho phép doanh nghi p kh c ph c nh ng r i ro trong kinh doanh (phân tán r i ro), cho phép doanh nghi p khai thác hi u qu các l i th so sánh

c a m i qu c gia trong ho t đ ng kinh doanh nh m t i đa hoá l i nhu n

1.1.4 c tr ng c a kinh doanh qu c t

Ho t đ ng kinh doanh qu c t di n ra gi a hai hay nhi u qu c gia và đ c th c hi n trong môi tr ng kinh doanh m i và xa l Vì v y, các doanh nghi p kinh doanh không th l y kinh nghi m kinh doanh n i đ a đ áp đ t hoàn toàn cho kinh doanh v i n c ngoài Các doanh nghi p

mu n kinh doanh môi tr ng n c ngoài m t cách hi u qu , tr c h t ph i nghiên c u, đánh giá môi tr ng kinh doanh n i mà doanh nghi p mu n thâm nh p ho t đ ng S khác nhau gi a kinh doanh qu c t và kinh doanh trong n c (kinh doanh n i đ a) th hi n m t s đi m sau:

Th nh t, kinh doanh qu c t là ho t đ ng kinh doanh di n ra gi a các n c, còn kinh doanh trong n c là ho t đ ng kinh doanh ch di n ra trong n i b qu c gia và gi a các t bào kinh t c a qu c gia đó

Th hai, kinh doanh qu c t đ c th c hi n n c ngoài, vì v y các doanh nghi p ho t

đ ng trong môi tr ng này th ng g p ph i nhi u r i ro h n là kinh doanh n i đ a

Th ba, kinh doanh qu c t bu c ph i di n ra trong môi tr ng kinh doanh m i và xa l , do

đó các doanh nghi p ph i thích ng đ ho t đ ng có hi u qu

Th t , kinh doanh qu c t t o đi u ki n cho doanh nghi p gia t ng l i nhu n b ng cách m

r ng ph m vi th tr ng i u này khó có th đ t đ c n u doanh nghi p ch th c hi n kinh doanh trong n c

1.1.5 C c u c a ho t đ ng kinh doanh qu c t

Trong xu th toàn c u hoá và h i nh p, cùng v i s phát tri n m nh m c a ho t đ ng kinh doanh toàn c u, m i doanh nghi p và m i qu c gia đ u ph i đ ng tr c m t v n đ là làm th nào

đ có th duy trì và gi v ng đ c v trí thu n l i trong th tr ng th gi i Có ba v n đ chính có

th giúp các qu c gia tr l i đ c nh ng v n đ đó M t là, các qu c gia ph i duy trì đ c kh

n ng c nh tranh kinh t Hai là, ph i n m v ng nh ng quy t c, lu t l v trao đ i th ng m i v i các qu c gia khác Ba là, cho phép và m r ng ho t đ ng kinh doanh c a các công ty đa qu c gia Trong khuôn kh pháp lý cho ho t đ ng kinh doanh qu c t mà pháp lu t đã quy đ nh,

nh ng th c t c a th tr ng đã d n các nhà kinh doanh đ n vi c t ch c ho t đ ng kinh doanh

c a mình theo cách th c sao cho t i đa hóa nh ng l i th c nh tranh c a h M t s ph ng pháp

t ch c ho t đ ng kinh doanh đã tr nên khá ph bi n trong buôn bán qu c t ngày nay

M t khác, khi ti n hành kinh doanh qu c t , các doanh nghi p ph i l a ch n các hình th c kinh doanh phù h p v i môi tr ng và kh n ng c a doanh nghi p, đ ng th i ph i xem xét, cân

nh c tính đ n các m c đích kinh doanh, các ngu n và kh n ng t đó có k ho ch nghiên c u và đánh giá các nhân t thu c v môi tr ng kinh doanh (môi tr ng trong n c và n c ngoài, môi

tr ng bên trong và môi tr ng bên ngoài doanh nghi p)

Các hình th c kinh doanh qu c t ch y u bao g m nhi u hình th c khác nhau D i đây, chúng ta s xem xét ba ph ng th c ch y u đ ti n hành các ho t đ ng kinh doanh trên ph m vi

qu c t b ng cách tìm hi u khuôn kh pháp lý cho m i lo i ho t đ ng đó M c dù, các ph m trù này không ph i bao gi c ng có th phân bi t rõ ràng, ph n l n các ho t đ ng kinh doanh qu c t

đ u có hình th c c a nh ng quan h mua bán, quan h mua bán li-x ng và các quan h đ u t

a Th ng m i hàng hoá

M u d ch qu c t hay còn g i là buôn bán qu c t là vi c mua bán hàng hoá c a m t n c

v i n c ngoài, bao g m các ho t đ ng xu t và nh p kh u hàng hoá, các d ch v kèm theo vi c mua bán hàng hoá (d ch v l p ráp, b o hành, cung c p ph tùng ), vi c gia công thuê cho n c ngoài ho c n c ngoài gia công, ho t đ ng xu t kh u t i ch và tái xu t kh u các hàng hoá nh p

t bên ngoài

N i dung và hình th c c a m u d ch qu c t ngày càng đa d ng, th hi n s phát tri n c a

s phân công lao đ ng qu c t M u d ch qu c t gi v trí trung tâm trong các ho t đ ng kinh t

đ i ngo i, vì suy cho cùng, k t qu c a các ho t đ ng kinh t đ i ngo i khác đ u đ c th hi n trong kim ng ch ngo i th ng Nh ng ngo i th ng s không phát tri n nhanh chóng n u không

d a trên c s phát tri n quan h h p tác kinh t , h p tác đ u t và các ho t đ ng kinh t đ i ngo i khác c bi t, khi th tr ng toàn c u đang phát tri n v i t c đ r t m nh nh hi n nay thì

ho t đ ng trao đ i hàng hoá l i đ c thúc đ y phát tri n ngày càng m nh h n n a

Th ng m i hàng hoá hay còn g i là xu t nh p kh u hàng hoá h u hình ây là m t trong

nh ng hình th c kinh doanh quan tr ng nh t, nó ph n ánh quan h th ng m i, buôn bán gi a các

qu c gia trong ph m vi khu v c và th gi i Hình th c kinh doanh xu t nh p kh u th ng là ho t

đ ng kinh doanh qu c t c b n c a m t qu c gia, nó là "chìa khoá" m ra nh ng giao d ch kinh

t qu c t cho m t qu c gia, t o ra ngu n thu chi ngo i t ch y u c a m t n c khi tham gia vào các ho t đ ng kinh doanh qu c t Kinh doanh xu t nh p kh u c ng chính là m t ho t đ ng kinh doanh qu c t đ u tiên c a m i doanh nghi p Ho t đ ng này v n đ c ti p t c duy trì ngay c khi doanh nghi p đã đa d ng hoá các ho t đ ng kinh doanh

b Th ng m i d ch v

Kinh doanh xu t nh p kh u còn di n ra d i hình th c xu t nh p kh u hàng hoá vô hình (d ch v ) Th ng m i d ch v đ c coi là m t ho t đ ng cung c p d ch v t lãnh th m t bên vào lãnh th bên kia ho c t lãnh th m t bên cho ng i s d ng d ch v c a bên kia Ho t đ ng

th ng m i d ch v bao g m: các d ch v du l ch, d ch v tài chính - ti n t , d ch v b u chính -

vi n thông, d ch v b o hi m, d ch v v n t i

Tr c đây, ng i ta th ng cho r ng xu t nh p kh u ch liên quan đ n hàng hoá v t ch t

nh hàng tiêu dùng, hàng t li u s n xu t Nh ng ngày nay, khái ni m xu t nh p kh u còn m

r ng ra và bao g m các d ch v nh du l ch, khách s n, hàng không, b o hi m nh đã nêu trên Khi ho t đ ng h p tác kinh t và liên k t kinh t qu c t phát tri n càng m nh thì ho t đ ng

th ng m i d ch v càng tr nên m t l nh v c thu hút các doanh nghi p, các công ty xuyên qu c gia tham gia Ho t đ ng kinh doanh d ch v đ c th c hi n thông qua các lo i hình nh :

i lý đ c quy n

Là hình th c ho t đ ng kinh doanh mà qua đó m t công ty trao cho m t đ i tác đ c l p quy n s d ng nhãn hi u, m u mã và nó là m t tài s n c n thi t cho vi c kinh doanh c a phía đ i tác y và công ty c ng nh n đ c m t kho n ti n t đ i tác y Nh v y, s khác nhau gi a h p

đ ng c p gi y phép và h p đ ng đ i lý đ c quy n là ch công ty không ch trao (cung c p) cho

công ty đ i lý đ c quy n vi c s d ng nhãn hi u mà còn ti p t c giúp đ trong ho t đ ng kinh doanh, s giúp đ này cao h n m c danh ngh a

H p đ ng qu n lý

Là nh ng h p đ ng thông qua đó m t công ty th c hi n s giúp đ m t công ty khác b ng

vi c cung c p nh ng nhân viên qu n lý nh m h tr th c hi n nh ng ch c n ng qu n lý t ng quát

ho c chuyên môn sâu trong m t kho ng th i gian đ c bi t đ thu đ c m t kho n ti n thù lao nh t

đ nh t s giúp đ đó

H p đ ng theo đ n đ t hàng: đây là nh ng h p đ ng th ng di n ra đ i v i các d án quá

l n và các s n ph m g m nhi u chi ti t, b ph n ph c t p đ n m c mà m t công ty (hay doanh nghi p) duy nh t khó có th th c hi n đ c

Ch ng h n nh vi c th m dò, khai thác d u khí ho c phát minh và s n xu t ra m t lo i máy bay m i thì ng i ta th ng s d ng các h p đ ng theo đ n đ t hàng theo t ng b ph n công

vi c, t ng chi ti t s n ph m

Quan h mua bán licence(li-x ng)

M t nhà kinh doanh có th đi đ n quy t đ nh r ng, vi c s n xu t s n ph m n c ngoài s đem l i hi u qu kinh t cao h n là s n xu t s n ph m đó trong n c r i mang bán n c ngoài ó là tr ng h p x y ra khi nhà kinh doanh đó có th quy t đ nh vi c c p li-x ng đ s n

xu t và bán các s n ph m c a mình cho m t công ty khác C p li-x ng là m t bi n pháp đ c bi t

có hi u qu đ m t công ty có th s d ng trên kh p th gi i công ngh và quy n s h u công nghi p

M t hình th c c p li-x ng đ c bi t có hi u qu trong ho t đ ng buôn bán qu c t là trao các

đ c quy n kinh doanh C hàng hóa và d ch v đ u có th là đ i t ng c a lo i giao d ch qu c t này ôi khi, vi c trao đ c quy n kinh doanh là m t ph ng pháp ít t n kém đ m r ng sang các

th tr ng m i Lo i giao d ch này có liên quan đ n vi c c p gi y phép s d ng nhãn hi u hàng hóa đ i v i tên g i c a m t s n ph m và tên g i dùng trong kinh doanh Trong m t s tr ng h p,

đó là vi c c p gi y phép s d ng "bí quy t k thu t" hay các b ng sáng ch Nh ng ví d đi n hình cho nh ng ng i c p các đ c quy n kinh doanh có th k đ n là McDonals (tên m t lo i nhà hàng n i ti ng M v i món n s n đ c ph c v r t nhanh), KFC, Servicemaster (d ch v th tín d ng) và Pizza Hut (tên m t lo i bánh n i ti ng c a I-ta-li-a)

c u t n c ngoài

Khi m t nhà kinh doanh tìm cách duy trì s có m t lâu dài trên m t th tr ng, ng i đó có

th quy t đ nh đ u t tr c ti p vào th tr ng đó d i hình th c m t chi nhánh, m t công ty con hay m t liên doanh Chi nhánh là hình th c đ n gi n nh t c a đ u t tr c ti p nó liên quan đ n

vi c m m t v n phòng, m t nhà máy, m t nhà kho, hay m t s ho t đ ng kinh doanh khác Chi nhánh không có t cách pháp nhân riêng và không t n t i đ c l p v i các b ph n khác c a doanh nghi p Vì nhi u lý do, k c do trách nhi m pháp lý h n ch , m t nhà kinh doanh có th thành l p

m t pháp nhân riêng bi t, đ c g i là công ty con Doanh nghi p thành l p ra nó th ng đ c g i

là công ty m Nó có th s h u t t c các c ph n c a công ty con (trong tr ng h p này nó đ c

g i là công ty con 100% v n) hay công ty m có th cho phép nh ng ng i khác và các doanh nghi p khác,th ng th tr ng n c ngoài, có m t ph n quy n s h u công ty con Nhi u n c

đã quy đ nh quy n s h u c a ng i n c ngoài đ i v i các doanh nghi p

B ng hình th c đ u t qu c t , ch đ u t mong mu n gi m chi phí s n xu t, h giá thành

s n ph m nh m t ng thu l i nhu n u t tr c ti p là m t b ph n c a đ u t n c ngoài, nó

đ c th c hi n khi có s đi u khi n, qu n lý g n li n v i quá trình đ u t , t c g n quy n s h u

và quy n s d ng v n c a ng i đ u t v i nhau

Ho t đ ng kinh doanh qu c t g n li n v i đ u t tr c ti p chính là vi c thành l p các công

ty liên doanh (liên doanh công ty v i công ty, ho c chính ph v i công ty) ho c thành l p các chi nhánh s h u hoàn toàn (theo Lu t đ u t n c ngoài t i Vi t Nam g i là doanh nghi p 100% v n

n c ngoài)

d Kinh doanh tài chính - ti n t qu c t

Trong th i gian g n đây, các th tr ng tài chính c ng tr nên mang tính h p nh t rõ r t S phát tri n này cho phép các nhà đ u t tr i r ng các kho n đ u t c a h kh p th gi i

V i xu th toàn c u hoá n n kinh t th gi i, nh ng rào ch n đ i v i các dòng l u chuy n

th ng m i và tài chính ngày càng gi m b t và m i bi n c tài chính quan tr ng m i qu c gia ít nhi u đ u có nh h ng t c th i kh p toàn c u Bên c nh m i quan h kh ng khít gi a các th

tr ng tài chính n i đ a v i th tr ng tài chính qu c t th ng nh t, còn có th th y r ng nh ng

v n đ tài chính c a các doanh nghi p và cá nhân nh ng vùng khác nhau trên th gi i c ng có

m i quan h t ng đ ng nh th Do v y, có th kh ng đ nh tính ch t "qu c t " c a tài chính hi n

nh p c a dân c ngày càng t ng, đi u ki n sinh ho t ngày càng đ c c i thi n do n n kinh t có

s t ng tr ng m nh, thì nhu c u cho s n xu t c ng nh cho tiêu dùng đòi h i ph i đ c đáp ng Trong khi đó, s ch t h p c a th tr ng n i đ a khó có th đáp ng đ c nh ng nhu c u

đó Trong hoàn c nh đó, m r ng ho t đ ng kinh doanh ra ph m vi qu c t m i có th gi i quy t

đ c v n đ nói trên

M t khác, nh ng đi u ki n kinh t có tác đ ng r t m nh đ n kh i l ng buôn bán, đ u

t hàng n m Song s gia t ng buôn bán và đ u t luôn có xu h ng bi n đ i nhanh h n s bi n

đ i c a n n kinh t S thay đ i v m c s ng trên th gi i đã và đang nh h ng tr c ti p đ n toàn b hàng hoá l u chuy n qu c t

T l m u d ch qu c t đang có xu h ng t ng nhanh h n t l t ng s n ph m qu c t trong dài h n M c đ gia t ng kh i l ng và giá tr hàng hoá kinh doanh tu thu c r t l n vào m c đ can thi p c a chính ph Thông qua các công c chính sách kinh t v mô mà Nhà n c th c hi n

s đi u ti t kh i l ng hàng hoá t n c ngoài vào và đ c bi t s làm gi m b t nh p kh u khi n n kinh t b trì tr

1.2.2 S phát tri n c a khoa h c và công ngh

S tác đ ng m nh m c a cu c cách m ng khoa h c và công ngh hi n nay đang thúc đ y

m nh t c đ t ng tr ng và phát tri n kinh t t ng qu c gia, làm cho nhi u qu c gia có s chuy n d ch c c u kinh t theo h ng công nghi p hoá, hi n đ i hoá

Chính s thay đ i nhanh chóng c a công ngh trong th k này đã làm xu t hi n s n ph m

m i thay th nh ng s n ph m c và làm thay đ i v trí c a t ng qu c gia, t ng doanh nghi p trong

ho t đ ng kinh doanh qu c t Nhi u s n ph m m i nh : máy tính, hàng đi n t , máy bay đang chi m ph n l n trong ho t đ ng kinh doanh qu c t c a doanh nghi p

Hi n nay, h u h t nh ng k thu t, công ngh m i, hi n đ i, đ u xu t phát t các qu c gia tiên ti n đã công nghi p hoá Vì v y, các doanh nghi p t các qu c gia này đang n m gi ph n

m u d ch và đ u t l n h n trong l nh v c công nghi p, đây là khu v c kinh t t ng tr ng nhanh Tình hình này đang là m t s c ép l n đ i v i các qu c gia nghèo và các doanh nghi p có th ph n

gi i đã có nhi u bi n đ ng l n theo chi u h ng "b t n" đ i v i quan h song ph ng và đa

ph ng gi a các qu c gia i u này đã d n đ n thi t h i và r i ro l n cho nhi u công ty và qu c gia trên th gi i Các cu c xung đ t l n hay nh v quân s trong n i b qu c gia (n i chi n) và

gi a các qu c gia đã d n đ n s thay đ i l n v các m t hàng s n xu t C th là xung đ t quân s

đã làm phá v nh ng quan h kinh doanh truy n th ng, làm thay đ i h th ng v n t i và chuy n

h ng s n xu t ph c v tiêu dùng dân c sang ph c v chi n tranh Chính vi c chuy n t s n

ph m tiêu dùng sang s n xu t s n ph m ph c v m c đích quân s đã làm cho kinh doanh thay

đ i, đ u t b gián đo n, quan h gi a các qu c gia b x u đi và d n d n t o l p nên nh ng hàng rào "vô hình" ng n c n ho t đ ng kinh doanh qu c t

1.2.4 S hình thành các liên minh kinh t

Vi c hình thành các kh i liên k t v kinh t , chính tr , quân s đã góp ph n làm t ng ho t

đ ng kinh doanh buôn bán và đ u t gi a các qu c gia thành viên (trong kh i), làm gi m t l m u

d ch v i các n c không ph i là thành viên kh c ph c h n ch này, các qu c gia thành viên trong kh i th ng ti n hành ký k t v i các qu c gia ngoài kh i nh ng hi p đ nh, tho c đ t ng

b c n i l ng hàng rào "vô hình" t o đi u ki n cho ho t đ ng kinh doanh qu c t phát tri n Bên c nh các hi p đ nh song ph ng và đa ph ng gi a các qu c gia đã và đang đ c ký

k t, các t ch c kinh t qu c t , đ c bi t là Ngân hàng th gi i (WB), Ngân hàng Phát tri n châu

Á (ADB) có vai trò c c k quan tr ng đ i v i kinh doanh qu c t Chính các t ch c này đã cung

c p v n cho nh ng ch ng trình xã h i và phát tri n c s h t ng nh nhà , đ ng giao thông,

b n c ng, Vi c cho vay c a các t ch c này đã kích thích m u d ch và đ u t tr c ti p c a các doanh nghi p Thông qua đó, các qu c gia, doanh nghi p kinh doanh có th mua đ c nh ng máy móc thi t b c n thi t t n c ngoài và xây d ng m i ho c nâng c p c s h t ng và do đó thúc

đ y ho t đ ng kinh doanh qu c t có hi u qu Vi c hình thành và phát tri n c a Liên minh châu

Âu (EU) v i đ nh cao là đ a đ ng ti n chung EURO vào l u hành chính th c (01/01/2002), làm cho v th c a EURO đ c nâng cao, đ ng th i thúc đ y kinh doanh qu c t phát tri n m nh h n

TÓM T T

Khái ni m v kinh doanh qu c t :

Kinh doanh qu c t đ c hi u là toàn b các ho t đ ng giao d ch, kinh doanh đ c th c

hi n gi a các qu c gia, nh m tho mãn các m c tiêu kinh doanh c a các doanh nghi p, cá nhân và các t ch c kinh t

Kinh doanh qu c t ra đ i r t s m cùng v i quá trình giao l u, trao đ i buôn bán gi a các

qu c gia và ho t đ ng kinh doanh qu c t ngày càng phát tri n v i quy mô r ng l n do nhu c u giao l u kinh t gi a các qu c gia ngày càng l n

Vai trò c a ho t đ ng kinh doanh qu c t :

Kinh doanh qu c t giúp cho các doanh nghi p, các t ch c kinh t th a mãn nhu c u và l i ích c a h v trao đ i s n ph m, v v n đ u t , v công ngh tiên ti n Bên c nh đó, kinh doanh

qu c t còn giúp cho các doanh nghi p m r ng các ho t đ ng kinh doanh qu c t , t ng c ng

h p tác kinh t , khoa h c và chuy n giao công ngh , giúp cho các n c có n n kinh t kém phát tri n có c h i c i ti n l i c c u kinh t theo h ng công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c

Kinh doanh qu c t hình thành trên c c c s sau:

- Nhu c u v m r ng ph m vi th tr ng kinh doanh

- Nhu c u tìm ki m các ngu n l c n c ngoài

- Nhu c u v vi c m r ng và đa d ng hoá ho t đ ng kinh doanh

c tr ng c a kinh doanh qu c t

Th nh t, kinh doanh qu c t là ho t đ ng kinh doanh di n ra gi a các n c, còn kinh doanh trong n c là ho t đ ng kinh doanh ch di n ra trong n i b qu c gia và gi a các t bào kinh t c a qu c gia đó

Th hai, kinh doanh qu c t đ c th c hi n n c ngoài, vì v y các doanh nghi p ho t

đ ng trong môi tr ng này th ng g p ph i nhi u r i ro h n là kinh doanh n i đ a

Th ba, kinh doanh qu c t bu c ph i di n ra trong môi tr ng kinh doanh m i và xa l , do

đó các doanh nghi p ph i thích ng đ ho t đ ng có hi u qu

Th t , kinh doanh qu c t t o đi u ki n cho doanh nghi p gia t ng l i nhu n b ng cách m

r ng ph m vi th tr ng i u này khó có th đ t đ c n u doanh nghi p ch th c hi n kinh doanh trong n c

CÂU H I ÔN T P

1 Trình bày khái ni m và vai trò c a ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

2 Phân tích các c s hình thành ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

3 Phân tích đ c tr ng c a kinh doanh qu c t ?

4 Phân tích c c u c a ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

5 Phân tích các nhân t nh h ng đ n ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

CH NG 2: MÔI TR NG KINH DOANH QU C T

GI I THI U

M c đích yêu c u:

Nh ch ng tr c đã nêu, kinh doanh qu c t khác v i kinh doanh n i đ a đi m là m t t

ch c kinh t ho t đ ng v t ra ngoài biên gi i ph i đ i phó v i nh ng l c l ng tác đ ng c a môi

tr ng: trong n c và qu c t Ng c l i, m t công ty ch ho t đ ng trong ph m vi biên gi i c a m t

n c ch ph i quan tâm ch y u t i môi tr ng qu c n i mà thôi

Trong th c t không m t c s kinh doanh trong n c nào thoát kh i các l c l ng c a môi

tr ng qu c t , vì các t ch c kinh doanh n i đ a ph i th ng xuyên đ i phó v i s c nh tranh c a hàng nh p ho c c a các nhà c nh tranh n c ngoài thi t l p ho t đ ng t i chính th tr ng c a h Sau khi h c xong ch ng này, h c viên ph i n m v ng:

- Khái ni m và b n ch t c a môi tr ng kinh doanh qu c t

- Xác đ nh đ c các y u t môi tr ng kinh doanh qu c t và tác đ ng c a nó t i các ho t đ ng kinh doanh qu c t c a doanh nghi p

N i dung chính c a ch ng:

- Khái ni m và phân lo i môi tr ng kinh doanh qu c t

- Các y u t c a môi tr ng kinh doanh qu c t

- M c tiêu và yêu c u c a vi c phân tích các yêu t thu c môi tr ng kinh doanh qu c t

N I DUNG

2.1 KHÁI QUÁT V MÔI TR NG KINH DOANH QU C T

2.1.1 Khái ni m môi tr ng kinh doanh qu c t

Môi tr ng kinh doanh nói chung đ c hi u là t ng h p các y u t , các l c l ng xung quanh

nh h ng t i ho t đ ng và s phát tri n c a doanh nghi p Các l c l ng này c ng có th đ c phân

lo i thành bên ngoài ho c bên trong L c l ng không ki m soát đ c là các l c l ng bên ngoài mà các ch th kinh doanh ph i thích ng v i nó, n u mu n duy trì s t n t i c a mình

2.1.2 Phân lo i môi tr ng kinh doanh qu c t

Khi nghiên c u môi tr ng tr ng thái “t nh”, có th chia môi tr ng kinh doanh thành ph n thành môi tr ng đ a lý, chính tr , pháp lu t, kinh t , v n hoá, th ch

Khi đ ng trên góc đ ch c n ng ho t đ ng (t c là xem xét môi tr ng khía c nh đ ng) thì môi tr ng kinh doanh g m môi tr ng th ng m i, tài chính - ti n t , đ u t

Khi đ ng trên góc đ đi u ki n kinh doanh thì môi tr ng kinh doanh phân chia thành môi

tr ng trong n c, môi tr ng qu c t

2.2 CÁC Y U T C A MÔI TR NG KINH DOANH QU C T

n c này và gi a các n c trong khu v c nói chung

Nh ng y u t thu c môi tr ng pháp lý tác đ ng đ n ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p:

M t là, các lu t l và quy đ nh c a các qu c gia bao g m c lu t pháp c a chính n c mà t i đó nhà kinh doanh ho t đ ng (lu t qu c gia) và lu t pháp c a các n c, n i ho t đ ng kinh doanh đ c

- Các quy đ nh v giao d ch: h p đ ng, s b o v các b ng phát minh, sáng ch , phát minh, lu t

b o h nhãn hi u th ng m i (m u mã, ki u dáng s n ph m, ), bí quy t công ngh , quy n tác gi , các tiêu chu n k toán

- Môi tr ng lu t pháp chung: lu t môi tr ng, nh ng quy đ nh tiêu chu n v s c kho và an toàn

- Lu t thành l p doanh nghi p, các ngành, các l nh v c kinh doanh

- Lu t lao đ ng; lu t ch ng đ c quy n và các hi p h i kinh doanh; chính sách giá c ; lu t thu ,

l i nhu n

2.2.2 Môi tr ng chính tr

- Môi tr ng chính tr đang và s ti p t c đóng vai trò quan tr ng trong kinh doanh qu c t

- M t khác, tính n đ nh v chính tr c a các qu c gia s là m t trong nh ng nhân t thu n l i cho các doanh nghi p ho t đ ng trong môi tr ng n c ngoài

- Không có s n đ nh v chính tr s không có đi u ki n đ n đ nh và phát tri n kinh t , lành

m nh hoá xã h i

Chính vì v y, khi tham gia kinh doanh trên th tr ng th gi i, doanh nghi p ph i am hi u môi

tr ng chính tr các qu c gia, các n c trong khu v c mà doanh nghi p mu n ho t đ ng

2.2.3 Môi tr ng kinh t th gi i

Khi xâm nh p vào th tr ng n c ngoài, các ho t đ ng c a các doanh nghi p và t ch c kinh

t tr nên ngày càng ph c t p h n, vì gi đây, các nhà qu n lý ph i ho t đ ng trong hai môi tr ng

m i: s tác đ ng c a các y u t thu c các qu c gia bên ngoài và các y u t v n đ ng c a n n kinh t

th gi i Vì nh ng lý do nh v y, các chính sách cho nh ng ho t đ ng kinh t trong m t th tr ng có

th hoàn toàn không thích h p v i nh ng ho t đ ng kinh t trong m t th tr ng khác Ngoài vi c

giám sát th tr ng n c ngoài, các nhà kinh t ph i theo k p v i ho t đ ng trong môi tr ng kinh t

th gi i nh các nhóm theo vùng (EU, AFTA) và các t ch c qu c t (UN, IMF, Ngân hàng th gi i)

Ví d , các công ty M r t quan tâm đ n b c phát tri n c a EU trong vi c đ t t i m c tiêu nh t

th hoá châu Âu, c ng nh đ n nh h ng này v i quan h m u d ch EU-M H c ng theo dõi sát

ti n b c a WTO trong vi c m r ng t do hoá th ng m i b t k nh ng hành đ ng nào c ng nh

h ng đ n công ty r t m nh

Phân tích kinh t th gi i nên cung c p d ki n kinh t trong c th tr ng th c và vi n c nh,

c ng nh đánh giá l c l ng c nh tranh Vì t m quan tr ng c a thông tin kinh t đ i v i ch c n ng

ki m soát và k ho ch đ u não, vi c thu th p d ki n và chu n b báo cáo ph i là trách nhi m c a nhân viên trong n c

Tính n đ nh hay b t n v kinh t và chính sách kinh t c a m i qu c gia nói riêng, c a các

qu c gia trong khu v c và th gi i nói chung, có tác đ ng tr c ti p đ n ho t đ ng kinh doanh và hi u

qu kinh doanh c a doanh nghi p trên th tr ng n c ngoài Tính n đ nh v kinh t , tr c h t và ch

y u là n đ nh n n tài chính qu c gia, n đ nh ti n t , kh ng ch l m phát ây là đi u các doanh nghi p kinh doanh r t quan tâm và lo ng i vì nó liên quan đ n k t qu ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p, đ c bi t là liên quan đ n s an ninh c a đ ng v n c a các doanh nghi p này n c ngoài

2.2.4 Nh ng nh h ng c a đ a hình

V trí đ a lý c a m t qu c gia r t quan tr ng, nó là m t nhân t gi i thích m i quan h chính tr ,

th ng m i c a n c đó Các m i quan h này nh h ng r t l n đ n ho t đ ng c a các công ty Trong ki n th c kinh doanh t ng quát, các doanh nhân qu c t c n ph i bi t n c đó n m đâu, trong khu v c lân c n nào

S g n g i v đ a lý là lý do chính d n đ n quan h th ng m i gi a hai n c Ch ng h n, đ i tác l n nh t và đ ng th t v giao d ch th ng m i v i Hoa K là Ca-na-đa và Mê-hi-cô C hai đ u

ti p giáp v i Hoa K Vi c giao hàng do v y nhanh h n, chi phí v n t i th p h n và hàng bán ra c ng

h h n ây c ng chính là lý do t i sao nhi u công ty c a Hoa K đ t nhà máy v phía ti p giáp v i Mê-hi-cô Ho c g n g i v th tr ng c ng là lý do gi i thích cho vi c Nh t B n xu t kh u hàng nhi u

h n vào khu v c các n c ông Nam Á

Nh ng bi u hi n trên b m t nh núi, cao nguyên, hoang m c, m ch n c c ng góp ph n d n

đ n s khác nhau v kinh t , chính tr và c u trúc xã h i, gi a các n c c ng nh gi a các vùng trong

m t n c i u đó c ng đòi h i s nh n th c c a các doanh nghi p kinh doanh qu c t đ i v i v n đ này

2.2.5 Môi tr ng v n hóa và con ng i

V n hoá c a m i dân t c có nh ng nét đ c thù khác bi t nhau ây là v n đ h t s c quan tr ng

đ i v i các doanh nhân khi tham gia kinh doanh trên th tr ng qu c t nh h ng c a v n hoá đ i

v i m i ch c n ng kinh doanh qu c t nh ti p th , qu n lý ngu n nhân công, s n xu t tài chính nhi u n i, đ c bi t nh ng n i có tính t hào dân t c cao nh Nh t B n, các công ty đ a ph ng c nh tranh thành công h n so v i công ty n c ngoài do s d ng v n hoá truy n th ng dân t c đ qu ng cáo

M i m t n n v n hoá l i có m t m u thái đ và đ c tin nh h ng đ n h u h t t t c các khía

c nh c a ho t đ ng con ng i Các nhà qu n lý càng bi t nhi u v nh ng thái đ và đ c tin c a con

ng i bao nhiêu thì h càng đ c chu n b t t h n đ hi u t i sao ng i ta làm nh v y

Vi c thuê m n nhân công, buôn bán c a doanh nghi p đ u đ c đi u ch nh và s h u b i con

ng i Vì v y, doanh nghi p ph i cân nh c s khác nhau gi a nh ng nhóm dân t c và xã h i đ d đoán, đi u hành các m i quan h và ho t đ ng c a mình S khác nhau v con ng i đã làm gia t ng

nh ng ho t đ ng kinh doanh khác nhau nhi u qu c gia trên th gi i i u đó bu c các nhà ho t

đ ng qu n lý, các nhà kinh doanh ph i có s am hi u v v n hoá c a n c s t i, v n hoá c a t ng khu v c trên th gi i

Th hi u, t p quán tiêu dùng còn có nh h ng r t l n đ n nhu c u, vì m c dù hàng hoá có ch t

l ng t t nh ng n u không đ c ng i tiêu dùng a chu ng thì c ng khó đ c h ch p nh n

Vì v y, n u n m b t đ c th hi u, t p quán c a ng i tiêu dùng, doanh nghi p kinh doanh có

đi u ki n m r ng kh i l ng c u m t cách nhanh chóng Chính th hi u và t p quán c a ng i tiêu dùng mang đ c đi m riêng c a t ng vùng, t ng châu l c, t ng dân t c và ch u nh h ng c a các y u

t v n hoá, l ch s , tôn giáo

Ngôn ng c ng là m t y u t quan tr ng trong n n v n hoá c a t ng qu c gia Nó cung c p cho các nhà s n xu t kinh doanh m t ph ng ti n quan tr ng đ giao ti p trong quá trình kinh doanh qu c

t

Tôn giáo có th nh h ng đ n ho t đ ng hàng ngày c a con ng i và do đó nh h ng đ n

ho t đ ng kinh doanh Ví d , th i gian m c a ho c đóng c a; ngày ngh , k ngh , l k ni m Vì

v y, ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p ph i đ c t ch c cho phù h p v i t ng lo i tôn giáo đang chi ph i th tr ng mà doanh nghi p đang ho t đ ng

2.2.6 Môi tr ng c nh tranh

Môi tr ng c nh tranh c a doanh nghi p kinh doanh qu c t g m các nhóm nhân t sau:

- Nhân t th 1: S đe do c a các đ i th c nh tranh ti m tàng

ó là s xu t hi n các công ty m i tham gia vào th tr ng nh ng có kh n ng m r ng s n

xu t, chi m l nh th tr ng (th ph n) c a công ty khác

Ngoài ra có th l a ch n đ a đi m thích h p nh m khai thác s h tr c a chính ph và l a ch n đúng đ n th tr ng nguyên li u và th tr ng s n ph m

- Nhân t th 2: Kh n ng c a nhà cung c p là nhân t ph n ánh m i quan h gi a nhà cung c p

v i công ty m c đích sinh l i, t ng giá ho c gi m giá, t ng ch t l ng hàng hoá khi ti n hành giao

d ch v i công ty

- Nhân t th 3: Kh n ng m c c c a khách hàng (ng i mua) Khách hàng có th m c c thông qua s c ép gi m giá, gi m kh i l ng hàng hoá mua t công ty ho c đ a ra yêu c u ch t l ng

t t h n v i cùng m t m c giá

- Nhân t th 4: S đe do c a s n ph m, d ch v thay th khi giá c c a s n ph m, d ch v hi n

t i t ng lên thì khách hàng có xu h ng s d ng s n ph m d ch v thay th ây là nhân t đe do s

m t mát v th tr ng c a công ty Các công ty c nh tranh đ a ra th tr ng nh ng s n ph m thay th

có kh n ng khác bi t hoá cao đ so v i s n ph m c a công ty ho c t o ra các đi u ki n u đãi h n v các d ch v hay các đi u ki n tài chính

- Nhân t th 5: C nh tranh trong n i b ngành Trong đi u ki n này các công ty c nh tranh

kh c li t v i nhau v giá c , s khác bi t hoá v s n ph m ho c đ i m i s n ph m gi a các công ty

hi n đang cùng t n t i trong th tr ng

2.3 Phân tích tác đ ng c a môi tr ng kinh doanh qu c t

2.3.1 M c tiêu c a vi c phân tích môi tr ng kinh doanh qu c t

M c tiêu c a phân tích môi tr ng kinh doanh là ph i tìm ra và xác đ nh chính xác các nhân t

c b n có nh h ng đ n ho t đ ng kinh doanh qu c t cu công ty Các nhân t này c ng luôn bi n

đ i Do đó, đi u quan tr ng là ph i n m và d đoán đ c xu h ng v n đ ng c a chúng, đ t đó đ a

ra chi n l c h i nh p thích ng, t o đi u ki n cho ho t đ ng kinh doanh đ t hi u qu cao Vi c phân tích kinh doanh ph i đ m b o các y u t c b n sau đây:

Th nh t, phân tích môi tr ng ph i ch ra đ c nh ng c h i kinh doanh cho công ty trong

vi c xâm nh p th tr ng, kinh doanh s n ph m, d ch v , đ u t

Th hai, vi c phân tích ph i tính đ n nh ng m i đe d a, thách th c c a môi tr ng đ i v i công

ty, đ t đó giúp công ty ti n hành nh ng ho t đ ng thích ng nh m ch p th i c đ t k t qu l n

Th ba, ph i n m đ c kh n ng n i t i c a công ty, n u không đánh giá đúng kh n ng mà đ a

ra m c đích quá cao, ch c ch n s khó thành công, th m chí th t b i Vi c đánh giá ti m n ng c a công ty đ c xem xét trên các m t: kh n ng v v n; ti m n ng v công ngh ; v n ng l c qu n lý; phân ph i, ch t l ng s n ph m, m u mã

Nh v y, s phân tích môi tr ng kinh doanh qu c t nh m giúp cho công ty thích ng và thích nghi trong các ho t đ ng kinh doanh, gi m thách th c và t ng th i c kinh doanh, gia t ng k t qu và

h n ch r i ro

2.3.2 Yêu c u c a vi c phân tích môi tr ng kinh doanh qu c t

đ t đ c thành công khi tham gia vào môi tr ng kinh doanh qu c t , doanh nghi p ph i luôn đi u ch nh các ho t đ ng c a mình cho phù h p v i các yêu c u và c h i n c ngoài i u đó

có ngh a là doanh nghi p không th can thi p vào môi tr ng đ làm thay đ i nó, trái l i doanh nghi p

ph i t đi u ch nh cho phù h p v i môi tr ng m i đây các ph ng th c kinh doanh hoàn toàn

m i m

V c b n, doanh nghi p ph i ch p nh n môi tr ng n c ngoài, n u nh mu n tham gia vào

ho t đ ng kinh doanh đó Tuy nhiên, c n ph i tìm hi u vi c ch p nh n môi tr ng bên ngoài trong kinh doanh không có ngh a là doanh nghi p hoàn toàn th đ ng v i nó Trái l i, tu theo hi n tr ng

c a t ng môi tr ng, doanh nghi p tìm ra cách th c h i nh p thích ng, nh m t o th i c m i cho

ho t đ ng kinh doanh cu doanh nghi p, cho phép doanh nghi p đ c th c hi n nh ng hình th c kinh doanh nào, hình th c nào là ch y u, hình th c nào đ c th c hi n

th c hi n các ho t đ ng kinh doanh có hi u qu trong môi tr ng có h th ng kinh t , chính

tr , lu t pháp, v n hoá khác nhau, tr c h t các doanh nghi p ph i đ a ra nh ng l i gi i thích h u

hi u cho các v n đ c b n d i đây:

1 các qu c gia mà các công ty s ho t đ ng kinh doanh, c c u chính tr có đ c đi m gì, nh

h ng c a nó t i ho t đ ng c a doanh nghi p ra sao?

2 Qu c gia đó (n c s t i) ho t đ ng theo h th ng kinh t nào?

3 Ngành công nghi p c a n c s t i thu c khu v c t nhân hay công c ng?

4 N u ngành công nghi p đó thu c khu v c công c ng thì chính ph có cho phép c nh tranh khu v c đó không? Ho c n u có khu v c t nhân thì xu h ng có chuy n sang khu v c công c ng không?

5 Chính ph s t i có cho phép n c ngoài tham gia c nh tranh hay k t h p v i doanh nghi p nhà n c ho c t nhân không?

6 Nhà n c đi u hành qu n lý các doanh nghi p t nhân nh th nào?

7 Các doanh nghi p t nhân ph i đóng góp bao nhiêu cho chính ph đ th c hi n các m c tiêu, nhi m v kinh t chung

Vi c tr l i các v n đ trên không đ n gi n mà khá ph c t p vì s bi n đ i c a h th ng chính

tr , kinh t , pháp lu t đ c bi t trong b i c nh hi n nay, tình hình kinh t chính tr trên th gi i đang có nhi u bi n đ ng Tu thu c vào m c đích và ho t đ ng kinh doanh c th c a mình mà công ty l a

ch n môi tr ng kinh doanh cho phù h p D a vào k t qu nghiên c u môi tr ng kinh doanh qu c

t , công ty ph i xác đ nh đ c nên kinh doanh n c nào, hình th c kinh doanh nào là ch y u

- N u là ho t đ ng xu t nh p kh u thì m t hàng kinh doanh là m t hàng gì, quy cách, ch t

l ng, ph m ch t, nhãn hi u, bao bì nh th nào

- N u là ho t đ ng kinh doanh đ u t thì lo i hình nào là thích h p, ngu n v n d ki n là bao nhiêu, l y đâu

Trên c s k t qu c a vi c nghiên c u, phân tích môi tr ng kinh doanh, cho phép các nhà

qu n lý xây d ng các chi n l c kinh doanh qu c t : Chi n l c xu t nh p kh u hàng hoá, d ch v , chi n l c đ u t qu c t , chi n l c tài chính, chi n l c chuy n giao công ngh , chi n l c con

ng i, chi n l c c nh tranh Các chi n l c này đ c th c hi n có hi u qu đ n m c nào, đi u này hoàn toàn ph thu c vào kh n ng thích ng và ng x linh ho t c a công ty cho phù h p v i s thay

đ i c a môi tr ng kinh doanh

Mu n v y, c n đánh giá chính xác và phát hi n k p th i các c h i kinh doanh n c ngoài,

th c hi n các h p đ ng kinh doanh đa d ng; l a ch n th tr ng m c tiêu có hi u qu ; linh ho t thích

ng v i nh ng thay đ i có tính ch t toàn c u

TÓM T T

Khái ni m môi tr ng kinh doanh qu c t :

Môi tr ng kinh doanh qu c t là t ng th các môi tr ng thành ph n nh môi tr ng pháp

lu t, chính tr , kinh t v n hóa, c nh tranh , chúng tác đ ng và chi ph i m nh m đ i v i các ho t

đ ng kinh doanh c a doanh nghi p, bu c các doanh nghi p ph i t đi u ch nh các m c đích, hình th c

và ch c n ng ho t đ ng c a mình cho thích ng nh m n m b t k p th i các c h i kinh doanh và đ t

hi u qu cao trong kinh doanh

Các y u t thu c môi tr ng kinh doanh qu c t g m có:

Môi tr ng kinh t th gi i

Ngoài vi c giám sát th tr ng n c ngoài, các nhà kinh t ph i theo k p v i ho t đ ng trong môi tr ng kinh t th gi i nh các nhóm theo vùng (EU, AFTA) và các t ch c qu c t (UN, IMF, Ngân hàng th gi i)

Phân tích kinh t th gi i nên cung c p d ki n kinh t trong c th tr ng hi n t i và t ng lai

Vì t m quan tr ng c a thông tin kinh t đ i v i ch c n ng ki m soát và k ho ch đ u não, vi c thu

th p d ki n và chu n b báo cáo ph i là trách nhi m c a nhân viên trong n c

Nh ng nh h ng c a đ a hình

V trí đ a lý c a m t qu c gia r t quan tr ng, nó là m t nhân t gi i thích m i quan h chính tr ,

th ng m i c a n c đó S g n g i v đ a lý là lý do chính d n đ n quan h th ng m i gi a hai

n c Nh ng bi u hi n trên b m t nh núi, cao nguyên, hoang m c, m ch n c c ng góp ph n d n

đ n s khác nhau v kinh t , chính tr và c u trúc xã h i, gi a các n c c ng nh gi a các vùng trong

m t n c i u đó c ng đòi h i s nh n th c c a các doanh nghi p kinh doanh qu c t đ i v i v n đ này

Môi tr ng v n hóa và con ng i

V n hoá c a m i dân t c có nh ng nét đ c thù khác bi t nhau ây là v n đ h t s c quan tr ng

đ i v i các doanh nhân khi tham gia kinh doanh trên th tr ng qu c t nh h ng c a v n hoá đ i

v i m i ch c n ng kinh doanh qu c t nh ti p th , qu n lý ngu n nhân công, s n xu t tài chính Th

hi u, t p quán tiêu dùng còn có nh h ng r t l n đ n nhu c u, vì m c dù hàng hoá có ch t l ng t t

nh ng n u không đ c ng i tiêu dùng a chu ng thì c ng khó đ c h ch p nh n

Vì v y, n u n m b t đ c th hi u, t p quán c a ng i tiêu dùng, doanh nghi p kinh doanh có

đi u ki n m r ng kh i l ng c u m t cách nhanh chóng Chính th hi u và t p quán c a ng i tiêu dùng mang đ c đi m riêng c a t ng vùng, t ng châu l c, t ng dân t c và ch u nh h ng c a các y u

t v n hoá, l ch s , tôn giáo

Môi tr ng c nh tranh

M i doanh nghi p, m i ngành kinh doanh ho t đ ng trong môi tr ng và đi u ki n c nh tranh không gi ng nhau và môi tr ng này luôn luôn thay đ i khi chuy n t n c này sang n c khác Ho t

đ ng kinh doanh n c ngoài, m t s doanh nghi p có kh n ng n m b t nhanh c h i và bi n th i

c thu n l i thành th ng l i Nh ng c ng có không ít doanh nghi p luôn g p ph i nh ng khó kh n,

th thách và r i ro cao vì ph i đ ng đ u c nh tranh v i nh ng công ty qu c t có nhi u l i th và

ti m n ng l n

S c n thi t c a vi c nghiên c u môi tr ng kinh doanh qu c t

Trong nh ng đi u ki n c a xu h ng qu c t hoá, toàn c u hoá và khu v c hoá n n kinh t th

gi i và n n kinh t m i qu c gia, ho t đ ng kinh doanh qu c t ngày càng đ c m r ng và phát tri n,

đ thích ng v i xu h ng này, các doanh nghi p đang t ng b c t ng d n kh n ng h i nh p, thích

ng c a mình v i đi u ki n m i c a môi tr ng kinh doanh trong và ngoài n c nh m t ng c h i,

gi m thách th c, h n ch r i ro và gia t ng l i nhu n

Do đ c thù c a môi tr ng kinh doanh qu c t , đ ng th i nh ng thành ph n c b n c a môi

tr ng qu c t t i m i n c có s thay đ i tu theo đ c đi m riêng c a m i qu c gia d n đ n trách nhi m c a các nhà qu n tr qu c t ph c t p h n nhi u so v i trách nhi m c a các nhà qu n tr trong

n c

Nh ng tr ng i đ i v i kinh doanh qu c t nh s b t n đ nh v chính tr , h t ng c s y u kém, s ki m soát ngo i h i m t cách ch t ch , nh ng h n ch v m u d ch và hàng rào thu quan và phi thu quan

CÂU H I ÔN T P

1 Trình bày khái ni m và phân lo i môi tr ng kinh doanh qu c t ?

2 Phân tích n i dung c a y u t môi tr ng lu t pháp?

3 Phân tích n i dung môi tr ng chính tr ?

4 Phân tích n i dung môi tr ng kinh t th gi i?

5 Phân tích n i dung nh ng nh h ng c a đ a hình?

6 Phân tích n i dung môi tr ng v n hóa và con ng i?

7 Phân tích n i dung môi tr ng c nh tranh?

8 Phân tích m c tiêu c a vi c phân tích môi tr ng kinh doanh qu c t ?

CH NG 3: CÁC NH CH VÀ CÁC CH TH

TRONG KINH DOANH QU C T

GI I THI U

M c đích yêu c u:

Cùng v i xu th toàn c u hoá và h i nh p, nhi u t ch c kinh t , tài chính qu c t có tính khu

v c và toàn c u đ c hình thành và không ng ng phát tri n nh : WTO, APEC, EU, IMF, WB, ASEAN/AFTA, NAFTA Nh ng t ch c nói trên có nh ng tác đ ng không nh trong vi c thúc đ y các ho t đ ng kinh doanh qu c t c a các qu c gia trong n n kinh t toàn c u

Ch ng này t p trung gi i thi u m t cách t ng quát m t s các đ nh ch kinh t tài chính qu c

t đi n hình ng th i gi i thi u ho t đ ng c a các công ty đa qu c gia, m t trong nh ng ch th quan tr ng c a kinh doanh qu c t ngày nay

Sau khi h c xong ch ng này, h c viên ph i n m v ng:

- Yêu c u khách quan c a vi c hình thành các t ch c kinh t th gi i và khu v c

- C ch ho t đ ng và tác đ ng c a các đ nh ch kinh t th gi i và khu v c đ n các ho t đ ng kinh doanh qu c t

bi t v đi u ki n phát tri n gi a các bên và thúc đ y các quan h kinh t qu c t trong các l nh v c

th ng m i, đ u t D i đây, chúng ta xem xét m t s đ nh ch kinh t khu v c và toàn c u

3.1.1 T ch c Th ng m i th gi i (WTO)

a Quá trình hình thành

T ch c th ng m i th gi i (WTO) đ c thành l p ngày 01 tháng 01 n m 1995 S ra đ i c a WTO là hi n thân cho k t qu c a vòng đàm phán U-ru-goay và là t ch c k th a c a Hi p đ nh chung v thu quan và m u d ch (GATT) GATT chính th c có hi u l c vào tháng 01/1948 Trong

g n 48 n m ho t đ ng, GATT đã có nh ng thành công nh t đ nh trong vi c xúc ti n và b o đ m s t

do hóa th ng m i toàn c u Các danh m c thu quan gi m liên t c là m t nhân t thúc đ y s t ng

tr ng c a kim ng ch buôn bán qu c t (trung bình kho ng 8% h ng n m tính cho nh ng n m c a

th p niên 50 và 60) ng th i t l t ng tr ng th ng m i đã v t quá m c t ng tr ng s n xu t trên toàn th gi i trong k nguyên c a GATT GATT ch p nh n vi c các n c ti p t c có quy n duy trì thu quan nh công c chính th c và ph bi n đ b o h n n s n xu t trong n c Qua các vòng đàm

phán thu quan trung bình đ i v i hàng công nghi p c a các n c tham gia GATT tr c đây và nay là WTO đã gi m t i m c t 40-50% xu ng còn 3,3% vào th i đi m thành l p WTO Chính nh ng đi u

ki n m c a th tr ng th gi i quy mô đó đ c coi là nhân t c b n đ th ng m i th gi i có đ c

nh ng b c nh y v t trong nh ng th p k qua

Tuy nhiên do th ng m i qu c t không ng ng phát tri n, nên GATT đã m r ng di n ho t

đ ng, đàm phán không ch v thu quan, mà còn t p trung xây d ng các hi p đ nh, hình thành các chu n m c, lu t ch i đi u ti t các v n đ v hàng rào phi thu quan, v th ng m i d ch v , quy n s

h u trí tu , các bi n pháp đ u t có liên quan đ n th ng m i, v th ng m i hàng nông s n, hàng d t may, c ch gi i quy t tranh ch p V i di n đi u ti t c a Hi p đ nh th ng m i đa biên đ c m r ng, nên Hi p đ nh chung v thu quan và m u d ch (GATT) v i t cách là m t s tho thu n có nhi u n i dung mang tính ch t tu ý đã t ra không thích h p Do đó, ngày 15/4/1994, t i Marrakesk (Ma-r c), các thành viên c a GATT đã cùng nhau ký Hi p đ nh thành l p T ch c Th ng m i Th gi i (WTO)

nh m k t c s nghi p c a GATT Theo đó, WTO chính th c đ c thành l p đ c l p v i h th ng Liên h p qu c

V th ng m i hàng hóa: Các n c đang phát tri n đ c bi t quan tâm đ n m c a th tr ng hàng hóa Nông s n, d t may, s n ph m nhi t đ i, gi y dép và nhi u lo i hàng tiêu dùng không s

d ng quá nhi u v n và công ngh ph c t p, nh ng l nh v c mà các n c đang phát tri n r t quan tâm

V th ng m i d ch v : Các ngành d ch v đã tr thành m t b ph n tr ng y u trong n n kinh t

m i qu c gia c ng nh n n kinh t th gi i Hi p đ nh chung v th ng m i d ch v (GATS) l n đ u tiên đ c đ a ra th ng th o t i vòng đàm phán U-ru-goay và đã tr thành m t b ph n không th tách r i trong h th ng pháp lý c a T ch c Th ng m i Th gi i M c đích chính c a GATS là t o ra

m t khuôn kh pháp lý cho t do hoá th ng m i d ch v Các n c thành viên đ a ra các cam k t v

m c a th tr ng d ch v và không phân bi t đ i x trên c s đi u ch nh lu t trong n c Vi c đi u

ch nh lu t s đ c làm t ng b c, h ng t i xoá b hoàn toàn m i h n ch đ i v i các s n ph m d ch

v nh p kh u c ng nh đ i v i nhà cung c p d ch v n c ngoài khi ti n hành cung c p d ch v theo các ph ng th c khác nhau ( ãi ng qu c gia - NT) ng th i m i thành viên ph i dành cho nhà

cung c p d ch v ho c d ch v c a các thành viên khác đ i x không kém u đãi h n đ i x mà n c này dành cho m t n c th ba ( ãi ng t i hu qu c - MFN)

V quy n s h u trí tu : Hi p đ nh nh ng v n đ liên quan đ n th ng m i c a Quy n S h u Trí tu (Hi p đ nh TRIPs) b t đ u có hi u l c t 01/01/1995 Cho đ n nay, đây là hi p đ nh đa ph ng

t ng th nh t v l nh v c s h u trí tu Theo Hi p đ nh TRIPs, các thành viên có th nh ng không b t

bu c, áp d ng trong lu t c a mình m c b o h cao h n so v i các yêu c u c a hi p đ nh, mi n là vi c

b o h đó không trái v i các đi u kho n c a hi p đ nh V n đ này đ c các n c thành viên h t s c quan tâm

V đ u t : u t đã tr thành m t l nh v c kinh t r ng l n và đ c s quan tâm c a chính

ph các n c Vòng đàm phán U-ru-goay đã đ c p n i dung v đ u t và b c đ u đã ch p nh n m t

hi p đ nh nh m đi u ch nh m t s bi n pháp v đ u t có liên quan t i th ng m i (TRIMS)

Vòng đàm phán U-ru-goay c ng đã đ t đ c m t c ch gi i quy t tranh ch p cho phép các m i quan h trong th ng m i qu c t đ c gi i quy t m t cách công b ng h n, cho phép nhanh chóng tháo g nh ng b t c th ng x y ra và khó gi i quy t nh m nâng cao tính hi u qu trong ho t đ ng

c a h th ng th ng m i đa biên

b Nguyên t c ho t đ ng

Nguyên t c không phân bi t đ i x

Theo i u 1: i u kho n v “t i hu qu c” (MFN) m i n c thành viên s dành s u đãi c a mình đ i v i s n ph m c a các n c thành viên khác, không có n c nào dành l i th th ng m i đ c

bi t cho b t k m t n c nào khác hay phân bi t đ i x ch ng l i n c đó T t c đ u trên c s bình

đ ng và chia s l i ích v m u d ch trong m i l nh v c M t hình th c ch ng phân bi t đ i x khác là

đ i x qu c gia (NT) Các thành viên WTO cam k t dành cho nhau ch đ đãi ng qu c gia, t c là ch

đ không phân bi t đ i x gi a hàng nh p và hàng s n xu t trong n c Các qu c gia có chính sách

đ i x v i hàng hoá s n xu t trong n c mình nh th nào thì c ng đ i x v i hàng nh p kh u t

n c thành viên khác c a WTO nh v y

Ch đ t i hu qu c (MFN) và Ch đ đãi ng qu c gia (NT) ch y u dành cho hàng hoá khi áp

d ng các chính sách các l nh v c thu quan, phi thu quan, thanh toán, ngân hàng, v n t i, b o

hi m c trong th ng m i và đ u t c ng nh quy n b o v s h u trí tu đ u có nh ng tr ng

h p ngo i l M c dù v y, hi n nay c ng đ ng qu c t đang tích c c v n đ ng đ m r ng ch đ đãi

ng t i hu qu c, không phân bi t đ i x v i c th ng nhân và nh t là l nh v c đ u t và d ch v

th ng m i

T do hoá m u d ch

T do hoá m u d ch luôn là m c tiêu hàng đ u c n ph i n l c c a T ch c Th ng m i th

gi i N i dung c a nó là c t gi m d n t ng b c hàng rào thu quan và phi thu quan, đ đ n m t lúc nào đó trong t ng lai s xoá b hoàn toàn cho th ng m i phát tri n Song t do hoá m u d ch không bao gi tách r i s qu n lý c a nhà n c và ph i phù h p v i m i lu t pháp, th l hi n hành c a m i

n c T t c các n c trên th gi i đ u h ng ng ch tr ng này và h đ u chính th c tuyên b chính sách t do hóa m u d ch c a n c mình đ tranh th s đ ng tình c a qu c t

B o h b ng hàng rào thu quan

Tuy ch tr ng t do hoá m u d ch nh ng GATT/WTO v n th a nh n s c n thi t c a b o h

m u d ch vì s chênh l ch v trình đ phát tri n kinh t th ng m i gi a các n c thành viên Tuy nhiên, nguyên t c c b n v b o h mà GATT/WTO ch tr ng là b o h b ng hàng rào thu quan, không ng h b o h m u d ch b ng hàng rào phi thu quan ho c các bi n pháp hành chính khác Các

n c thành viên có ngh a v ph i công b m c thu tr n t i đa, đ r i t đó cùng v i các n c WTO khác th ng l ng gi m d n ng th i m i n c ph i cam k t th i gian th c hi n ti n trình c t gi m đ ti n t i m c tiêu xoá b hàng rào thu quan

Nguyên t c n đ nh trong th ng m i

Các n c thành viên ph i thông qua đàm phán đ a ra m c thu tr n v i l ch trình c t gi m, ch

có gi m liên t c mà không đ c t ng quá m c thu tr n đã cam k t M i ch đ chính sách th ng

m i ph i công b công khai, rõ ràng, n đ nh trong m t th i gian dài N u có thay đ i ph i báo tr c cho các doanh nghi p có đ th i gian nghiên c u, góp ý, ph n ánh nguy n v ng tr c khi áp d ng Nguyên t c c nh tranh công b ng

WTO làm ch tr ng c nh tranh công b ng trong th ng m i qu c t , đ ch t l ng, giá c quy t đ nh v n m nh c a hàng hoá trong c nh tranh trên th tr ng qu c t , không đ c dùng quy n

l c c a nhà n c đ áp đ t, bóp méo tính c nh tranh công b ng trên th ng tr ng qu c t

Nguyên t c không h n ch s l ng hàng hoá nh p kh u

WTO ch tr ng không đ c h n ch s l ng hàng hoá nh p kh u gi a các n c thành viên Tuy nhiên WTO c ng cho phép nh ng tr ng h p mi n tr , đ c phép áp d ng ch đ h n ch s

l ng hàng nh p kh u (QR) khi n c đó g p nh ng khó kh n v cán cân thanh toán ho c trình đ phát

tri n th p c a n n kinh t trong n c, ho c lý do môi tr ng, v an ninh qu c gia nh t đ i v i các

n c đang phát tri n, các n c ch m phát tri n và các n c đang trong giai đo n chuy n đ i sang n n kinh t th tr ng

Quy n đ c kh c t và quy n t v trong trong tr ng h p kh n c p

Theo i u 25 c a GATT n m 1994 quy đ nh trong tr ng h p th t đ c bi t m t n c có th

kh c t vi c th c hi n m t s các ngh a v Ngoài ra, i u 19 c a GATT còn quy đ nh cho phép m t

n c đ c quy n áp d ng nh ng bi n pháp t v trong tr ng h p kh n c p, khi n n s n xu t trong

n c b hàng hoá nh p kh u đe d a

i u ki n đ c bi t dành cho các n c đang phát tri n

Th a nh n s khác nhau v trình đ phát tri n c a các n c thành viên (trên 2/3 thành viên c a GATT/WTO là các n c đang và ch m phát tri n) WTO nh n m nh s giúp đ đ c bi t đ i v i các

n c ch m phát tri n nh t và các n c đang trong giai đo n chuy n đ i sang n n kinh t th tr ng Các n c công nghi p phát tri n s không yêu c u nguyên t c có đi có l i trong cam k t, gi m ho c xoá b hàng rào quan thu ho c phi quan thu đ i v i các n c đang phát tri n và nh ng u đãi

th ng m i đ c bi t dành cho các n c ch m phát tri n

c C ch ho t đ ng c a WTO

M t là, gi i quy t tranh ch p H th ng gi i quy t các tranh ch p c a WTO là y u t trung tâm

nh m cung c p đ m b o và tính d báo tr c cho h th ng th ng m i đa biên Các n c thành viên WTO cam k t không ti n hành hành đ ng đ n ph ng ch ng l i các vi ph m nhìn th y c a các quy

đ nh th ng m i nh ng có th tìm ki m ti ng nói chung trong h th ng gi i quy t tranh ch p đa biên

và ch p nh n các quy đ nh, phán quy t nó

Hai là, ki m soát chính sách th ng m i qu c gia Vi c giám sát chính sách th ng m i qu c gia là ho t đ ng c b n xuyên su t các ho t đ ng c a WTO, mà tr ng tâm chính là c ch đánh giá chính sách th ng m i (TPRM) M c tiêu chính c a TPRM là nâng cao tính rõ ràng và s hi u bi t v các chính sách và th c ti n th ng m i, c i thi n ch t l ng c a cu c đàm phán chung và gi a các chính ph , t o đi u ki n cho vi c đánh giá đa ph ng v các nh h ng c a các chính sách đ i v i h

h p tác trên nhi u l nh v c khác nhau Nhi u h i ngh quan tr ng đã đ c t ch c, nhi u v n ki n quan tr ng, c b n g m các hi p c, hi p đ nh, tuyên b đã đ c ký k t

- Hi p đ nh v ch ng trình u đãi thu quan có hi u l c chung (CEPT) Hi p đ nh này quy

đ nh các bi n pháp c ng nh các giai đo n cho vi c t ng b c gi m thu nh p kh u, ti n t i th c hi n AFTA

- V c c u, các n c thành viên th ng nh t quy t đ nh t ch c H i ngh th ng đ nh các n c ASEAN 3 n m m t l n, thành l p h i đ ng AFTA c p b tr ng đ theo dõi, thúc đ y vi c th c hi n CEPT và AFTA

b N i dung ho t đ ng

Ngoài các ch ng trình h p tác kinh t , tài chính, trong các n m qua ASEAN đã thông qua các

ch ng trình kích thích h p tác th ng m i và đ u t gi a các thành viên, đ c th hi n qua 5 ch ng trình sau:

M t là, xây d ng ASEAN thành khu v c m u d ch t do b ng cách th c hi n k ho ch thu

quan u đãi có hi u l c chung CEPT (Common Effective Preferential Tariff)

Hai là, ch ng trình h p tác hàng hóa: Thành l p Ngân hàng d ki n ASEAN v hàng hóa (ASEAN Data Bank on Commodities - ADBC) và D án nghiên c u th tr ng hàng hóa

Ba là, h i ch th ng m i ASEAN: Th c hi n luân phiên hàng n m gi a các n c v i s tham gia c a nhi u n c trong và ngoài khu v c

B n là, ch ng trình tham kh o ý ki n khu v c t nhân do Phòng Th ng m i và Công nghi p ASEAN th c hi n

N m là, ph i h p l p tr ng gi i quy t trong các v n đ th ng m i qu c t có nh h ng đ n ASEAN

Khu v c m u d ch t do ASEAN (AFTA)

T i cu c g p th ng đ nh l n th t t i Xin-ga-po tháng 01 n m 1992, nguyên th các n c ASEAN đã cùng ký th a c AFTA thông qua k ho ch CEFT M c đích chính c a AFTA là nh m

t ng c ng tính c nh tranh toàn c u c a các doanh nghi p ASEAN b ng cách t o ra m t th tr ng khu v c r ng l n h n

C ch ho t đ ng c a AFTA

AFTA/ASEAN s thành hi n th c thông qua vi c th c hi n k ho ch u đãi thu quan có hi u

l c chung CEPT, cân đ i và hài hòa các lo i tiêu chu n gi a các n c ASEAN, công nh n chéo qua

l i v ki m tra và ch ng nh n hàng hóa Ngoài ra, AFTA c ng s hình thành nh d b rào c n cho

đ u t n c ngoài, vi c tham kh o ý ki n c p kinh t v mô gi a các n c ASEAN Bên c nh đó, AFTA còn đòi h i các thành viên ph i c nh tranh lành m nh v i nhau và thúc đ y, khuy n khích vi c chung v n l p công ty liên doanh Tuy nhiên, trong s các c ch trên, k ho ch CEPT là quan tr ng

nh t và theo quy t đ nh m i, các n c thành viên s gi m thu đ i v i các s n ph m có xu t x t ASEAN xu ng còn t 0% đ n 5% vào n m 2003

K ho ch CEPT có 2 ch ng trình gi m thu nh p kh u do các n c thành viên t đ ngh : m t

là các s n ph m đ c c t gi m thu n m trong ch ng trình c t gi m c p t c (fast track); hai là

ch ng trình c t gi m bình th ng (normal track)

Ch ng trình theo t c đ bình th ng cho phép các n c ASEAN h thu đ i v i các hàng hóa

s n xu t trong kh i ASEAN xu ng còn t 0% đ n 5% vào n m 2000 cho các s n ph m đang ch u thu

su t 20%; còn các lo i hàng b đánh thu cao h n 20% s ph i h tr c xu ng b ng 20% vào n m

1998

Ch ng trình theo t c đ nhanh đòi h i thu quan đ i v i 15 lo i s n ph m c a ASEAN có t

tr ng trao đ i l n nh t trong khu v c, ph i đ c h xu ng còn t 0% đ n 5% vào n m 1998 đ i v i các lo i ch u thu 20% ho c th p h n; và vào n m 2000 đ i v i lo i b đánh thu cao h n 20% (b t

đ u t tháng 0l/1993)

i u ki n đ đ c h ng u đãi thu quan theo CEPT

- Ph i là các s n ph m đ c đ a vào danh m c gi m thu và ph i đ c h i đ ng AFTA xác

nh n

- Ch có các s n ph m v i thu su t 20% tr xu ng và n m trong danh sách gi m thu gi a hai

n c thành viên Các s n ph m ph i có hàm l ng ít nh t 40% do ASEAN gia công, ch t o (c a riêng m t n c hay nhi u n c thành viên c ng l i)

3.1.3 Di n đàn h p tác kinh t châu Á - Thái Bình D ng (APEC)

a Quá trình hình thành

Trong b i c nh cu c chi n tranh l nh s p đ n h i k t thúc, n n kinh t qu c t đang đ ng đ u

v i nh ng thách th c nghi t ngã: ch ngh a toàn c u đã tri n m nh sau chi n tranh th gi i th hai b t

đ u g p ph i nh ng khó kh n nan gi i v i nhi n v n đ b t c trong ti n trình đàm phán Uruguay/WTO; ch ngh a khu v c hình thành và phát tri n m nh, kh ng ho ng kinh t trong nh ng

n m 1980 đ t ra nh ng đòi h i khách quan c n t p h p l c l ng c a nh ng n n kinh t trong khu v c châu Á - Thái Bình D ng đ đ ng đ u v i c nh tranh qu c t gay g t

Trong b i c nh qu c t nói trên, tháng 01/1989, Th t ng Ô-xtrây-li-a đã kêu g i thành l p

m t di n đàn t v n kinh t c p b tr ng châu Á - Thái Bình D ng nh m ph i h p ho t đ ng c a các chính ph đ đ y m nh phát tri n kinh t toàn khu v c và thúc đ y h th ng th ng m i đa

ph ng toàn c u n tháng 11/1989, theo sáng ki n c a Ô-trây-li-a, các B tr ng Kinh t và B

tr ng Ngo i giao c a 12 n c thu c khu v c châu Á - Thái Bình D ng là M , Ca-na-đa, Nh t B n, Hàn Qu c, Bru-nây, In-đô-nê-xi-a, Xin-ga-po, Ma-lay-xi-a, Phi-lip-pin, Thái Lan, Ô-xtrây-li-a, và Niu Di-lân h p t i th đô Can-b -r (Ô-xtrây-li-a) quy t đ nh chính th c thành l p Di n đàn H p tác kinh

t châu Á - Thái Bình D ng (the Asia Pacific Economic Cooperation - APEC)

b M c tiêu ho t đ ng

APEC ch tr ng m r ng th ng m i đ t o s t ng tr ng kinh t ngay t b c đ u đã xác

đ nh APEC không ph i là m t kh i th ng m i co c m mà h ng v "Ch ngh a khu v c m " v i các

n c ngoài kh i, th c hi n t do hoá th ng m i, đ u t trên ph m vi toàn c u; APEC s ch t p trung vào gi i quy t các v n đ kinh t trên c s vì l i ích chung, t ng đ ng h tr l n nhau, không đ c p

t i v n đ chính tr và an ninh i u đó cho th y, m c đích c a APEC chính là vì s phát tri n ph n vinh c a toàn khu v c châu Á - Thái Bình D ng Nh ng m c tiêu ch đ o trên là tr c t đi u ti t

ho t đ ng c a APEC và đ c ph n ánh nh t quán trong các ch ng trình h p tác APEC

Nh v y Qu ti n t qu c t đã ra đ i trong m t b i c nh nhi u thu n l i cho m t hình th c h p tác kinh t qu c t , nó th hi n m t xu th qu c t hoá m c cao c a n n kinh t th gi i S ra đ i

c a IMF còn là bi u hi n c a s thay đ i l n trong so sánh s c m nh kinh t gi a các qu c gia v i s

n i lên chi m v trí bá ch kinh t toàn c u c a M M c tiêu t ng th c a IMF là:

- T o thu n l i cho th ng m i th gi i t ng tr ng cân đ i

- Khuy n khích s n đ nh v t giá h i đoái và tho thu n trao đ i có h th ng và khuy n khích

c nh tranh gi m giá ti n t

- Tìm cách lo i b gi i h n trao đ i và gi i h n t ng tr ng m u d ch th gi i

- T o ngu n tài tr cho các thành viên, trên c s t m th i và an toàn, cho phép h đi u ch nh s

m t cân đ i mà không làm x u đi tình hình c a qu c gia

Cách th c xác đ nh quota cho m i thành viên đã có nhi u thay đ i trong su t th i gian ho t

đ ng v a qua c a IMF Theo công th c đ u tiên đ c tho thu n t i H i ngh Bretton Woods đ c xem xét l i và ng i ta đã đ a ra m t s công th c khác Các công th c này đ c dùng đ xác đ nh quota ban đ u cho thành viên m i và xác đ nh m c t ng quota Các công th c này v n dùng các d

li u nói trên, đ ng th i dùng c các phép tính v các kho n thu vãng lai, tài kho n vãng lai và xu

h ng t ng thu vãng lai

3.1.5 Liên minh châu Âu (EU)

S ti n tri n c a châu Âu đ n vi c th ng nh t

Chi n tranh th gi i l n th 2 đã đ l i h u qu n ng n v kinh t - xã h i trên h u kh p châu

Âu Vi c tái thi t châu Âu đã tr thành yêu c u c p bách và k ho ch Marshall nh m tái thi t châu Âu

do M tài tr đã đ c kh i x ng T ch c h p tác kinh t châu Âu (OEEC) g m 16 n c đã đ c thành l p n m 1948 v i s khuy n khích c a M nh m n đ nh ti n t và các quan h m u d ch, k t

h p s c m nh c a các n n kinh t Tuy nhiên, do OEEC không đ m nh đ t o vi c t ng tr ng kinh

t c n thi t nên các l nh v c h p tác khác n a đã đ c Pháp kh i x ng đ phát tri n m t th tr ng chung nh m:

- Xóa b m i h n ch đ i v i vi c chuy n d ch t do các s n ph m, v n và lao đ ng

- Th c hi n hài hoà các chính sách kinh t khác nhau gi a các n c

- Thi t l p bi u thu chung đ i v i các n c bên ngoài, không ph i là thành viên

T ch c th ng m i t do châu Âu EFTA (European Free Trade Area)

EFTA ch ng l i ch tr ng h p nh t toàn b c a EEC, nên đã tán thành khu th ng m i t do

nh m bãi b các h n ch đ i v i lu ng l u thông các s n ph m công ngh gi a các n c thành viên và cho phép m i n c duy trì c c c u thu su t đ i v i bên ngoài c a riêng h

EFTA c ng t o ra các l i ích đ i v i vi c mua bán t do gi a các n c thành viên, nh ng cho phép m i n c theo đu i m c đích kinh t riêng c a h đ i v i các n c bên ngoài Hình th c này đ c

bi t có l i cho Anh vì đang có các m i quan h th ng m i phát tri n t t đ i v i các n c trong kh i

th nh v ng chung (Commonwealth) và theo Anh, vi c thi t l p thu su t chung đ i v i các n c bên ngoài s t o nên vi c c ng tác quá ch t ch , có th gây h i đ n ch quy n c a m i n c thành viên Các n l c kh i đ u c a EEC

- C ng đ ng thép và than châu Âu đ c l p n m 1951 đ s n xu t thép và than c a 06 n c thành viên ban đ u c a EEC N m 1957, c ng đ ng n ng l ng h t nhân châu Âu đ c thành l p v i nhi m v chính c a EEC là l p th tr ng chung T 1967, ba c ng đ ng trên đ c giám sát do cùng

m t y ban và ngày càng đ c bi t đ n v i tên g i C ng đ ng châu Âu (EC)

- u tiên, EEC chú tr ng đ n 3 ho t đ ng: chuy n d ch t do các s n ph m nh vi c bãi b các hàng rào thu quan - chuy n d ch t do đ i v i con ng i, v n và d ch v và vi c t o l p chính sách giá tr v n t i chung

nh h ng c a EU đ i v i bên trong và ngoài kh i

i v i bên trong kh i:

- E ng i v bành tr ng n n quan liêu, t p trung hoá…

- Kh n ng ch p nh n đ i v i các thay đ i hành chính nh vi c dung hoà đ i v i thu VAT:

ng i tiêu th t i n c có m c thu cao có th hoan nghênh vi c gi m b t m c trung bình c a VAT;

i v i các n c bên ngoài:

Các n c s ng i “Pháo đài châu Âu” vì các lu t châu Âu s bênh v c quy n l i cho các công

ty c a h và ngo i tr các đ i th bên ngoài, đ c bi t là M và Nh t Vì lo ng i, các công ty n c ngoài đã đ ra và th c hi n các chi n l c nh m gi ch t i châu Âu nh Nh t

c bi t, khi đ ng EURO chính th c l u hành s có nh ng tác đ ng nh t đ nh đ n các n c trong kh i L i ích mà đ ng EURO mang l i cho EU là r t l n, v c n b n có 3 l i ích kinh t sau:

M t là, đi u ki n mua và bán hàng hoá, d ch v trong EU s d dàng h n, giúp các giao d ch

th ng m i n i kh i t ng nhanh h n

Hai là, s bùng n c a th tr ng v n châu Âu s t o đi u ki n đ u t trên quy mô l n

Ba là, đ ng EURO s tr thành ph ng ti n d tr và giao d ch th ng m i th gi i, giúp cho v

th c a các n c EU s đ c nâng cao trên tr ng qu c t

3.1.6 Khu v c th ng m i t do B c M

Trên c s tho thu n gi a các qu c gia thu c khu v c B c M , hi p đ nh th ng m i t do

B c M (North American Free Trade Agreement - NAFTA) đ c ký ngày 12/8/1992, sau này đ c

g i là NAFTA, đã chính th c có hi u l c t ngày 01/01/1994 sau khi có s phê chu n c a Ca-na-đa,

M , Mê-hi-cô, nh m m c đích hu b hàng rào thu quan và các hàng rào khác trong vi c chuy n

d ch hàng hoá, d ch v và đ u t trong vòng 13 n m và t o ra m t khu m u d ch t do v i t ng s n

l ng n i đ a 6,6 ngàn t USD vào n m 1992 M c tiêu t i h u c a NAFTA là sáng l p m t liên hi p

kinh t duy nh t B c M có tính c nh tranh m nh trên qu c t b ng cách k t h p l i ích so sánh c a các n n kinh t thành viên v k thu t, v n, tài nguyên và lao đ ng

b Vai trò c a các công ty đa qu c gia trong n n kinh t toàn c u

Tr c tiên và trên h t, các MNC là s n ph m c a n c đi đ u t

H u h t các n c đi đ u t luôn luôn nh n đ c s u tiên hàng đ u t các MNC m i khi chúng g p khó kh n H n n a, các MNC ngày nay dành u tiên nhi u h n cho quá trình đ i m i (so

v i các quan đi m x a kia c a n c đi đ u t ) cho dù quá trình đ i m i di n ra đâu M t s MNC còn th c hi n trao quy n qu n lý, lãnh đ o nghiên c u và tri n khai (RD) cho các công ty c a mình

n c ngoài Ví d nh Tokyo là “quê h ng” c a máy tính cá nhân (PC) c a hãng IBM, trong khi ài Loan là “quê h ng” đ i v i s n ph m màn hình (computer monitors) c a hãng Philip

Trong các ho t đ ng kinh doanh hi n nay, các MNC đã th c s không còn biên gi i (ph m vi

ho t đ ng) Các MNC đã th c s tr thành “không có qu c t ch” do chúng ho t đ ng vì l i ích c a các

c đông mà các c đông này các n c khác nhau trên th gi i M i quan h này càng gia t ng khi xu

h ng đang th nh hành ngày nay trong s các MNC l n là đ b t ng i n c ngoài n m gi các v trí

qu n lý hàng đ u M t s công ty c và Pháp th m chí còn s d ng ti ng Anh làm ngôn ng chung cho giao ti p qu n lý toàn c u c a công ty đa qu c gia này

T t c các MNC đ u là nh ng công ty l n

Hi n nay, các MNC kh ng l xu t hi n ngày càng nhi u do làn sóng sáp nh p ho c mua l i các công ty đang có nguy c phá s n Ch tính riêng 100 MNC hàng đ u th gi i tr giá g n 2.000 t USD chi m kh i l ng l n trong t ng FDI c a th gi i và làn sóng các v sáp nh p kh ng l g n đây đã làm cho các MNC v n đã l n l i càng l n h n Tuy nhiên trong th ng tr ng ngày nay, quy mô không ph i lúc nào c ng là v n đ quan tr ng nh t Các MNC m i này đang b t đ u t o l p nên các nhóm chuyên gia và liên k t các nhóm này v i nhau trong cùng m t t p đoàn theo cách gi ng nh các

ho t đ ng c a các đ i th c nh tranh v i nhau bên ngoài t p đoàn

Th tr ng c a MNC khó có th xâm nh p đ i v i các đ ch th

Các MNC hàng đ u nh General Electric và Shell đã ph i m t nhi u n m đ xây d ng đ c v

th c a mình i u đó khi n các công ty khác ngh r ng s tr ng thành và phát tri n là r t ch m và

ph thu c vào các tài s n v t ch t (nh h th ng g m nhi u nhà máy nhi u n i), và đi u này giúp

t o d ng các rào c n l n đ i v i các đ i th m i mu n gia nh p ngành

c Kinh doanh v i các công ty đa qu c gia

u t tr c ti p đ c th c hi n b i các MNC có tác đ ng lâu dài và ít thay đ i u t gián ti p thì luôn không n đ nh và nó có th chuy n đi n i khác trong th i gian r t ng n và đi u này th ng

x y ra nh cu c rút ch y c a các nhà đ u t kh i các th tr ng m i m vào n m 1997 - 1998 i v i FDI, m c dù các k ho ch chi tiêu đang gi m sút song r t ít hãng b đi vì th FDI n đ nh h n đ u t

gián ti p nh ng đã có nh ng th i gian FDI bi n đ ng Vào nh ng n m 90, trong chính sách kinh t

m i c a mình, Ma-lay-xi-a đã đ a ra nh ng k ho ch phân bi t đ u t , b o h và u đãi đ u t trong

n c, nhi u nhà đ u t n c ngoài đã cho r ng Chính ph Ma-lay-xi-a đã không còn t o ra môi

tr ng đ u t thu n l i cho các nhà đ u t n c ngoài n a, h đã gi m đ u t , đóng c a m t s c s

và chuy n ti n ra n c ngoài Ngày nay, nh ng tr ng h p nh th tr nên r t hãn h u H u h t các chính ph đ u mu n m i chào các nhà đ u t n c ngoài ch không mu n h b đi

Các m c tiêu trên không th đ t đ c trong m t th i gian ng n và chi phí c a vi c t b c ng

r t cao nên h u h t các ho t đ ng FDI ch t p trung vào m t vài n c và t t nhiên các n c nghèo nh t

s không th có đ c các ngu n l c và kh n ng các MNC đ t o ra nh ng ngành m i cho n c mình, phát tri n và theo k p các n c khác

3.2.2 Các lo i hình doanh nghi p và t ch c kinh t c a Vi t Nam tham gia vào kinh doanh

qu c t

a Các doanh nghi p Nhà n c

i v i Vi t Nam hi n nay, các doanh nghi p Nhà n c đ u đ c phép tham gia vào ho t đ ng kinh doanh qu c t nh kinh doanh xu t nh p kh u, tham gia ho t đ ng liên doanh v i n c ngoài, và các ho t đ ng khác

Theo lu t Th ng m i Vi t Nam, m i th ng nhân Vi t Nam đ c phép nh n gia công cho

th ng nhân n c ngoài, không h n ch s l ng, ch ng lo i; nh ng m t hàng c m xu t kh u, nh p

kh u, ho c t m ng ng xu t kh u, nh p kh u đ c đi u ch nh thông qua B Th ng m i, đ ng th i

đ c quy n đ t gia công n c ngoài các lo i hàng hoá đã đ c phép l u thông trên th tr ng Vi t Nam đ kinh doanh theo quy đ nh c a pháp lu t

Theo tinh th n c i cách doanh nghi p, trong th i gian t i có th s hình thành các t p đoàn kinh doanh trên c s các t ng công ty 90 ho c 91 tr c đây Các t p đoàn kinh doanh này s ho t đ ng trong các l nh v c ch y u c a n n kinh t qu c dân và đ c bi t s tham gia m nh vào ho t đ ng kinh doanh qu c t

- Các đ nh ch kinh t qu c t là các t ch c kinh t qu c t g m nhi u qu c gia thành viên

đ c hình thành nh m t ng c ng ph i h p và đi u ch nh l i ích gi a các bên tham gia, gi m b t s khác bi t v đi u ki n phát tri n gi a các bên và thúc đ y các quan h kinh t qu c t trong các l nh

v c th ng m i, đ u t m t s đ nh ch kinh t khu v c và toàn c u nh : T ch c th ng m i th

gi i (WTO), Di n đàn H p tác Châu Á - Thái Bình D ng (APEC), Liên minh châu Âu (EU), Qu

ti n t qu c tê (IMF) Hi p đ nh th ng m i t do B c M (NAFTA), Khu v c m u d ch t do ông Nam Á (AFTA)

- Trong ho t đ ng kinh doanh qu c t ngày nay, các công ty đa qu c gia (MNC) là ch th kinh doanh quan tr ng nh t và ch y u nh t Các MNC tham gia h u h t các l nh v c c a kinh doanh qu c

t , nó chi ph i r t l n đ n các ho t đ ng th ng m i, đ u t Bên c nh các t p đoàn c a các MNC, các

doanh nghi p v a và nh c a m i qu c gia trong n n kinh t toàn c u c ng tham d vào các ho t đ ng kinh doanh qu c t này

- Ho t đ ng c a các ch th trong kinh doanh qu c t đ c di n ra trong khuôn kh nh ng quy

đ nh trong các hi p đ nh song ph ng và đa ph ng, đ ng th i c ng đ c h tr c a các đ nh ch kinh t qu c t và khu v c ây là các t ch c kinh t qu c t g m nhi u qu c gia thành viên đ c hình thành nh m t ng c ng ph i h p và đi u ch nh l i ích gi a các bên tham gia, gi m b t s khác

bi t v đi u ki n phát tri n gi a các bên và thúc đ y các quan h kinh t qu c t trong các l nh v c

th ng m i, đ u t

CÂU H I ÔN T P

1 Th nào là các đ nh ch kinh t qu c t ? Vai trò c a nó trong kinh doanh qu c t ?

2 Phân tích vai trò c a T ch c Th ng m i th gi i đ i v i ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

3 Phân tích vai trò c a APEC đ i v i ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

5 Phân tích vai trò c a ASEAN/AFTA đ i v i ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

6 Phân tích vai trò c a Qu Ti n t qu c t đ i v i ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

7 Phân tích s ra đ i c a EU và tác đ ng c a nó đ i v i ho t đ ng kinh doanh qu c t ?

8 Các lo i hình doanh nghi p và t ch c kinh t c a Vi t Nam tham gia vào kinh doanh qu c

t ?

CH NG 4: PHÁP LU T TRONG KINH DOANH

Lo i th nh t là công pháp qu c t đi u ch nh m i quan h gi a các qu c gia và gi a n c này

v i công dân c a n c kia Lo i th hai có t m quan tr ng thi t th c h n đ i v i kinh doanh qu c t

Nó là hình th c khác v i lu t qu c gia, b i vì lu t qu c gia không đi u ch nh vi c qua l i biên gi i mà

nó có nh h ng đ n nh ng lu t c a qu c gia khác toà án chính qu c gia đó

Ch th c a kinh doanh qu c t g m các t ch c kinh t , các doanh nghi p c a các qu c gia, các công ty đa qu c gia, do đó quan h gi a các ch th nói trên do t pháp qu c t đi u ch nh D i đây, chúng ta tìm hi u nh ng quy đ nh c a pháp lu t đ i v i t ng l nh v c c th trong ho t đ ng kinh doanh qu c t

- Các nguyên t c c b n gi i quy t tranh ch p trong kinh doanh qu c t ?

- Cách th c gi i quy t tranh ch p trong kinh doanh qu c t ?

s s n ph m (d u ô-liu, lúa mì, thi c, cà phê, ca cao, đ ng, cao su, th t bò, s n ph m s a, d u l a );

- Hai là, thành l p các nhóm nghiên c u liên chính ph (đ c l p, ho c trong khuôn kh H i ngh Liên h p qu c v th ng m i và phát tri n (UNCTAD) và các t ch c chuyên môn c a Liên h p qu c (nh FAO); gi a các n c xu t kh u và nh p kh u (len, bông, chè, g o, chu i, l c );

- Ba là, ký k t các tho thu n không chính th c (th a thu n quân t ) d i s b o tr c a FAO (đay, s i ); b n là, thông qua các ngh quy t t i UNCTAD (ví d nh "Ngh quy t v ch ng trình

ô tô, đi n t , giày dép, d t (đ i v i hàng d t có s tham gia c a các n c đang phát tri n) Hình th c

gi i quy t chính là các n c thông qua GATT xây d ng m t hi p đ nh khung và trên c s đó các

n c ký k t hi p đ nh song ph ng quy đ nh m t kh i l ng cho phép đ i v i xu t nh p kh u t ng

m t hàng nh t đ nh trong th i h n t ng n m m t

4.1.2 C ch pháp lý đi u ch nh th ng m i hàng hóa

a Các tr ng i (hàng rào) thu quan

b o v s n xu t trong n c và ch ng l i s c nh tranh c a hàng hoá n c ngoài trên th

tr ng c a mình, m t trong nh ng bi n pháp h u hi u nh t mà lâu nay các qu c gia th ng áp d ng là hàng rào thu quan (tariff barries) - t c là đánh thu cao đ i v i hàng hóa nh p kh u, làm cho giá c a hàng nh p kh u cao h n hàng n i đ a

Lo i b tr ng i này đ i v i hàng nh p kh u là đ i t ng c a các cu c đàm phán v nh ng b thu quan trên c s có đi có l i đ c t ch c trong khuôn kh Hi p đ nh chung v thu quan và m u

có l i và hai bên cùng có l i" thông qua các cu c đàm phán th ng m i đa biên

Có m t s v n đ pháp lý quan tr ng n y sinh t ngh a v h n ch thu quan đ i v i hàng hóa

c a GATT Cam k t c t gi m thu có th chia thành hai nhóm Nhóm th nh t g m các ngh a v liên quan c th đ n m t s m t hàng Nhóm th hai là nh ng ngh a v chung c a GATT mà ng i ta

th ng g i là "t p h p các chính sách th ng m i t t", không ch liên quan đ n toàn th th ng m i hàng hóa (ch ng h n ngh a v liên quan đ n s d ng h n ng ch, hay ngh a v cung c p đãi ng qu c dân trong vi c đánh thu

Cho đ n nay, nói chung các n c đang phát tri n áp d ng bi u thu đ i v i hàng nh p kh u cao

h n nhi u so v i các n c công nghi p phát tri n Vi c các n c này đánh thu cao đ i v i hàng nh p

kh u là nh m hai m c đích b o v n n công nghi p dân t c non tr và t o ngu n thu nh p cho ngân sách qu c gia Cùng v i vi c áp d ng h th ng nguyên t c c a WTO kh n ng áp d ng bi u thu nh p

kh u cao c a các n c đang phát tri n s d n d n b thu h p và lo i tr

Vi c áp d ng h th ng u đãi th ng m i toàn c u (Global System of Trade Preperences - GSTP) đã t o đi u ki n cho các n c đang phát tri n tho thu n v i nhau v vi c gi m thu nh p kh u 30% đ i v i m t danh m c hàng hóa đ c quy đ nh Vi t Nam đã tham gia h th ng GSTP ngay t khi h th ng này m i thành l p và c ng đã ti n hành đàm phán v i m t vài n c v vi c áp d ng

nh ng nh ng b thu quan đ i v i m t s m t hàng Tuy v y, h th ng GSTP c ng ch a phát huy

đ c tác d ng đáng k trong quan h th ng m i qu c t

b Các tr ng i (hàng rào) phi thu quan

Trong th ng m i qu c t hi n đ i, các tr ng i v thu quan nói chung không nhi u, nh ng các

tr ng i phi thu quan (non tariff barries) l i đ c áp d ng khá ph bi n trong chính sách th ng m i

qu c t c a các n c Theo th ng kê c a t ch c GATT khi chu n b cho vòng đàm phán Tô-ky-ô thì

có t i 825 tr ng i thu c lo i này trong th c ti n th ng m i qu c t Vi c áp d ng các bi n pháp này

là "th thu t" mà các qu c gia h i viên c a GATT s d ng nh m tránh thi hành ch đ T i hu qu c

và th c hi n chính sách b o h m u d ch

Nh ng tr ng i phi thu quan mà các qu c gia th ng s d ng trong th ng m i qu c t là: h n

ch v s l ng ho c m t hàng đ i v i nh p kh u (quota); thu ch ng phá giá (antidumping duty); tr

c p xu t kh u (export subsidy) và thu bù tr (countervailition); đi u kho n b o v (safeguards); giá tính thu (customs valuation); h th ng c p phép nh p kh u; th t c h i quan và lãnh s ; nh ng yêu

c u v k thu t, v sinh, bao bì, nhãn hi u T t c nh ng th t c pháp lý ph c t p này trên th c t đã

t o ra nh ng tr ng i đáng k cho giao l u th ng m i qu c t và gây ra nh ng t n th t cho th ng nhân c a các n c còn nhi u h n c h th ng thu quan

c Các tr ng i chính tr - pháp lý

Nói chung nh ng tr ng i này do các n c t b n (đ c bi t là M ) t o ra trong quan h th ng

m i v i các n c xã h i ch ngh a và đang phát tri n Ngoài nh ng bi n pháp nh c m v n (embargo), t y chay (boycott), không cho áp d ng ch đ t i hu qu c, áp d ng b sung Jackson-Vanik ngày nay M v n còn áp d ng o lu t buôn bán v i các n c thù đ ch đ c thông qua t

n m 1917 (The Trading with Enemy Act) đ ki m soát m i h p đ ng mua bán gi a các công dân và công ty M v i các qu c gia b M coi là thù đ ch (nh Vi t Nam cho đ n tr c n m 1994, Cu-ba,

C ng hoà dân ch nhân dân Tri u Tiên, I-r c hi n nay)

Trong khi th c hi n quy n nói trên, qu c gia nh n đ u t c n có nh ng quy đ nh t o thu n l i cho vi c ti p nh n và tri n khai đ u t n c ngoài trong lãnh th c a mình C th là tránh quy đ nh

nh ng th l r c r i và phi n hà m t cách phi lý ho c áp đ t nh ng đi u ki n không c n thi t đ i v i

vi c ch p nh n đ u t n c ngoài

Các qu c gia nh n đ u t n c ngoài c ng c n xu t b n đ y đ , k p th i và d i nh ng hình

th c mà các n c khác và nhà đ u t n c ngoài có th tìm hi u, nh ng thông tin liên quan đ n lu t

l , chính sách và th t c liên quan đ n đ u t n c ngoài

Tiêu chu n đ i x v i đ u t n c ngoài đ c nh n m nh trong h u h t các v n ki n pháp lý

qu c t và qu c gia liên quan đ n đ u t là m i qu c gia s đ i x v i đ u t n c ngoài trong lãnh

th c a mình m t cách công khai tho đáng N i dung c b n nh t c a đ i x công b ng, tho đáng là

đ m b o không phân bi t đ i x

Nguyên t c không phân bi t đ i x có hai m c đ khác nhau:

- Không phân bi t đ i x gi a các nhà đ u t n c ngoài trên c s qu c t ch (quy ch đãi ng

t i hu qu c);

- Không phân bi t đ i x gi a nhà đ u t n c ngoài và công dân s t i (quy ch đãi ng qu c dân) r t nhi u hi p đ nh đ u t song ph ng, lu t đ u t n c ngoài c a nhi u n c và v n ki n đa

ph ng quy đ nh th c hi n ch đ đãi ng qu c dân đ i v i đ u t n c ngoài

Không phân bi t đ i x đ c th c hi n các l nh v c c th : 1) B o v an toàn tính m ng, tài

s n và l i ích kinh t c a nhà đ u t ; 2) C p phép đ u t xu t nh p kh u; thuê nhân công không phân

bi t trên c s qu c t ch; 3) m b o các th t c th th c (Visa) xu t nh p c nh cho nhân công n c ngoài đ c thuê; 4) Di chuy n v n, lãi, ti n l ng, thu nh p h p pháp và các kho n thanh toán theo các h p đ ng liên quan đ n đ u t

Trong khi th c hi n quy n đi u ch nh đ u t n c ngoài trên lãnh th c a mình, các qu c gia

nh n đ u t th ng áp d ng nh ng bi n pháp có tính ch t khuy n khích đ u t , trong đó có mi n thu

ho c nh ng bi n pháp khuy n khích v tài chính khác

4.2.2 i u ch nh qu c t đ i v i công ty đa qu c gia trong đ u t qu c t

Ngày này, đi u ch nh qu c t đ i v i các công ty xuyên qu c gia càng tr nên c n thi t vì các công ty này hi n là nh ng nhà đ u t hàng đ u và trên quy mô vô cùng l n trong n n kinh t th gi i

Vi c so n th o B lu t x s c a các công ty xuyên qu c gia đ c th c hi n trong y ban các công ty xuyên qu c gia c a Liên h p qu c

- Các công ty xuyên qu c gia ph i tôn tr ng nhân quy n và các quy n t do c b n t i các n c

mà h ho t đ ng trong l nh v c s d ng nhân công;

- H p tác v i các chính ph s t i trong vi c chuy n v n và lãi v n c, không gây khó kh n nghiêm tr ng cho cán cân thanh toán c a n c s t i;

- Tránh áp d ng chính sách giá c không phù h p v i giá th tr ng;

- Tuân th lu t c a n c s t i v b o v môi tr ng và s c kho c ng đ ng;

- H p tác m t cách thi n chí v i chính ph s t i trong vi c đàm phán l i các h p đ ng đ u t khi hoàn c nh có thay đ i c b n

T t c nh ng phân tích trên đây v h th ng pháp lý qu c t nh m đi u ch nh ho t đ ng đ u t

qu c t cho th y Lu t qu c t trong l nh v c này còn đang trong quá trình phát tri n Các quy ph m

qu c t ch a ph i đã hoàn ch nh và đ c n đ nh v ng ch c Chúng đang đ c hình thành d n, ph n ánh nhu c u và th c t c a c ng đ ng qu c t Trên th c t , quá trình này đ c kh ng đ nh b ng vi c

ra đ i ngày càng nhi u các v n ki n pháp lý qu c gia, song ph ng, khu v c và đa ph ng

4.3 PHÁP LU T TRONG KINH DOANH D CH V QU C T

4.3.1 i u ch nh pháp lý đ i v i ho t đ ng tài chính qu c t

Các ho t đ ng kinh doanh ti n t qu c t (kinh doanh ngo i h i) ngoài vi c ph i tuân th nh ng quy đ nh c a m i qu c gia, còn ph i tuân theo nh ng thông l và t p quán qu c t

- Th tr ng ngo i h i là th tr ng có tính toàn c u, các thành viên tham gia th tr ng ngo i

h i ch y u là các ngân hàng th ng m i, các nhà môi gi i ngo i h i và các ngân hàng trung ng Các nhóm thành viên tham gia th tr ng ngo i h i quan h v i nhau theo nhi u hình th c nh : quan

h tr c ti p, đi n tho i, m ng Internet

Ho t đ ng kinh doanh ti n t qu c t còn liên quan r t m t thi t v i các đ nh ch tài chính - ti n

t qu c t (chi ti t xin xem ch ng 3 và ch ng 10)

4.3.2 i u ch nh pháp lý liên quan đ n chuy n giao công ngh

Các quy n đ i v i tài s n mà đ i t ng là các công ngh xu t phát t h th ng lu t v s h u trí

tu , bao g m c lu t b o v s h u công nghi p và lu t b o v quy n tác gi đ i đa s các qu c gia, nhà n c dành cho nh ng ng i phát minh, sáng ch đ c quy n khai thác phát minh sáng ch c a h (hay còn g i là các đ i t ng c a s h u công nghi p) trong m t th i gian nh t đ nh c quy n đó bao g m:

(1) c quy n s d ng đ i t ng s h u công nghi p;

(2) Quy n chuy n giao quy n s d ng cho ng i khác;

(3) Quy n yêu c u c quan nhà n c có th m quy n bu c ng i s d ng b t h p pháp các đ c quy n đ i v i s h u công nghi p ch m d t vi c s d ng b t h p pháp đó và b i th ng thi t h i Các nguyên t c c s và khuôn kh pháp lý

Hi n ch ng v các quy n và ngh a v kinh t c a các qu c gia đ c i h i đ ng Liên h p

qu c thông qua ngày 12/12/1974 quy đ nh trong i u 13 r ng các qu c gia "có quy n đ c h ng các

ti n b , phát minh c a khoa h c và k thu t đ thúc đ y phát tri n kinh t - xã h i c a mình" Các

qu c gia ph i t o đi u ki n cho các n c đang phát tri n ti p c n v i khoa h c k thu t hi n đ i; chuy n giao công ngh công ngh ph i phù h p v i l i ích c a các n c đang phát tri n, d i hình

th c và theo các th t c thích h p v i n n kinh t và nhu c u c a h

Lu t qu c gia đi u ch nh quan h chuy n giao công ngh : hi n nay, đa s các qu c gia đã ban hành lu t đi u ch nh các ho t đ ng chuy n giao công ngh , nh t là hình th c chuy n giao công ngh

th ng m i gi a các th nhân và pháp nhân mang qu c t ch c a mình v i các th nhân và pháp nhân

n c khác Lu t qu c gia v chuy n giao công ngh là m t nhân t quy t đ nh hình thái, n i dung c a các ho t đ ng mua bán k thu t

t ng c ng thu hút lu ng chuy n giao công ngh t các n c phát tri n, đ ng th i v i vi c ban hành Lu t qu c gia v chuy n giao công ngh , các n c đang phát tri n c ng ban hành và th c thi

lu t l v b o v s h u trí tu trên c s l i ích qu c gia và các công c qu c t liên quan Vi t Nam, trong B Lu t Dân s , đ c ban hành ngày 28/10/1995 và có hi u l c ngày 01/7/1996, có h n

m t ph n (trong t ng s b y ph n) quy đ nh v quy n s h u trí tu và chuy n giao công ngh

4.3.3 i u ch nh pháp lý đ i v i v n t i và b o hi m hàng hoá qu c t

a i v i kinh doanh v n t i qu c t

Tr c đây, lu t pháp c a m i n c qui đ nh ph m vi trách nhi m c a ng i chuyên ch trong

v n đ n đ ng bi n r t khác nhau Th m chí nhi u n c cho phép áp d ng nguyên t c t do th a thu n L i d ng tình tr ng này, nhi u ch tàu đã ghi vào v n đ n nh ng kho n mi n trách ngày càng nhi u nên đã gây ph n ng m nh m c a gi i ch hàng, b o hi m, ngân hàng Vì v y các công c

qu c t đã ra đ i nh m th ng nh t nh ng nguyên t c trách nhi m c a ng i chuyên ch trên c s v n

đ n đ ng bi n trên ph m vi qu c t Hi n nay trên th gi i có công c ch y u sau:

- Công c Brussels 1924: Là công c qu c t th ng nh t m t s qui t c v v n đ n đ ng

bi n Ký k t t i B (Brussels) n m 1924 còn g i là qui t c Lahay (Hague Rules) g m có 16 đi u kho n

- Công c đ c s a đ i và b sung (không đáng k ) b ng ngh đ nh th 1968 Brussels protocol 1968) t i Visby (Th y i n) còn g i là Hague Visby rules, 17 đi u kho n, c hai “C.B.1924”

và “N .T.1968” v n là ngu n lu t ch y u trong chuyên ch hàng hóa đ ng bi n

- Hamburg Rules 1978: Do y ban lu t buôn bán qu c t ch trì, nh ng cho đ n 01/11/1992

1906 g m có 94 đi u Tuy nhiên trong m i đ n b o hi m ch đ a ra m t s đi u có tính ch t c b n

c n thi t, th ng xuyên nh t và đã tr thành nguyên t c Do đó, n u có r i ro x y ra không n m trong

đ n b o hi m thì ph i áp d ng theo lu t b o hi m này N u có r i ro x y ra n m ngoài 94 đi u đã quy

đ nh trong B lu t thì hai bên b o hi m và đ c b o hi m, nh t là bên b o hi m có ch p nh n b i

th ng hay không, ph thu c vào án l

Công c Brussels, 1924

ây là công c qu c t đ th ng nh t v m t s quy t c v đ n v n t i, ký k t t i Brussels ngày 25/8/1924 g m 16 đi u kho n và b sung là Ngh đ nh th Visy Rules, 1968 g m 17 đi u kho n Các công c này nh m th hi n ph m vi trách nhi m và ngh a v c a ng i chuyên ch c ng nh

ng i g i hàng Qua đó gi i quy t tranh ch p gi a ng i chuyên ch và ng i g i hàng, c ng nh

gi a ng i chuyên ch và ng i b o hi m (khi ng i g i hàng mua b o hi m và có t n th t x y ra thu c ph m vi b i th ng c a ng i b o hi m mà do l i c a tàu gây ra)

Quy t c York - Antwerp 1974 v t n th t chung

ây là quy t c thu c H i đ ng hàng h i qu c t chu n y t i H i ngh Hamburg tháng 4/1974 v

t n th t chung xoay quanh v n đ hành vi t n th t chung và các chi phí t n th t chung đ làm c s

gi i quy t khi tàu có s c t n th t chung

B đi u kho n b o hi m 1963

Có nhi u đi u kho n b o hi m c b n quy đ nh ph m vi b o hi m theo h p đ ng b o hi m r i

ro hàng hóa ó là các đi u ki n:

- Ch b o hi m t n th t toàn b (Total loss only)

- Không b o hi m t n th t riêng (Free from Particular Average - FPA)

- B o hi m t n th t riêng (With Particular Average - W.A)

i u ki n "Ch b o hi m t n th t toàn b " hi n nay ít dùng Theo đi u ki n này ng i b o hi m

ch ch u trách nhi m khi hàng hóa b t n th t toàn b ho c h h ng toàn b do r i ro đã quy đ nh trong

đ n b o hi m Ngoài nh ng đi u ki n b o hi m trên còn có đi u ki n b o hi m m i r i ro (All risks - AR)

Ba b đi u kho n c a Hi p h i B o hi m Luân ôn phát hành (01/01/1963) th ng đ c s

d ng r ng rãi (cùng v i m u đ n b o hi m SG) là:

- i u kho n b o hi m FPA (Institute Cargo Clause FPA)

- i u kho n b o hi m WA (Institute Cargo Clause WA)

- i u kho n b o hi m m i r i ro (Institute Cargo Clause All Risks)

Theo quy t c chung v b o hi m hàng hóa v n chuy n b ng đ ng bi n n m 1995 do T ng công ty B o hi m Vi t Nam ban hành

Trách nhi m c a ng i b o hi m đ i v i t n th t, h h ng c a hàng hoá có ngh a là t n th t nào

c a hàng hoá đ c ng i b o hi m b i th ng và t n th t nào không đ c b i th ng Trách nhi m này l i ph thu c vào các đi u ki n b o hi m Trong b o hi m hàng hoá c a Anh c ng nh c a Vi t Nam hi n nay có 3 đi u ki n b o hi m g c: đi u ki n b o hi m A, đi u ki n b o hi m B và đi u ki n

b o hi m C Trách nhi m c a ng i b o hi m đ i v i hàng hoá theo các đi u ki n b o hi m g c c a

Vi t Nam

4.4 GI I QUY T TRANH CH P TRONG KINH DOANH QU C T

4.4.1 Các nguyên t c c b n

a Hoà gi i ph i d a trên t do ý chí c a các bên tranh ch p

S t do ý chí là y u t quy t đ nh m i giai đo n hoà gi i: các bên ph i t nguy n đ a tranh

ch p ra hoà gi i; t do tho thu n v ph ng pháp, qui trình hoà gi i, l a ch n hoà gi i viên; t do ý chí trong th o lu n, đ xu t gi i pháp hay tho thu n ch p nh n ý ki n gi i quy t do hoà gi i viên đ a

ra c ng nh khi quy t đ nh ch m d t hòa gi i đ chuy n sang s d ng các ph ng pháp gi i quy t tranh ch p khác

b Hòa gi i ch y u theo nguyên t c "khách quan, công b ng, h p lý", tôn tr ng t p quán

th ng m i trong n c và qu c t

Hoà gi i t o đi u ki n thu n l i cho các bên tranh ch p đ i tho i t do, giúp h nhìn nh n đ c

nh ng đi m y u/sai và đi m m nh/đúng đi u mình c ng nh đi u phía cùng đ i tho i: giúp h hi u và phân bi t đ c gi a đi u h mu n và đi u h c n, xác đ nh rõ nh ng l i ích u tiên s m t mà m i bên c n đ t đ c qua gi i quy t tranh ch p, t đó t đi u ch nh l i quan đi m l p tr ng th ng l ng cho thích h p

c Hòa gi i s l p t c ch m d t n u hai bên không đ t đ c th a thu n ho c n u m t trong hai bên không mu n ti p t c hòa gi i