Hoàn thiện công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình tại ban quản lý dự án các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh điện biên (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI --- NGUYỄN XUÂN NAM GIẢI PHÁP QUY HOẠCH THỊ TRẤN RẠNG ĐÔNG, HUYỆN NGHĨA HƯNG, TỈNH NAM ĐỊNH ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

NGUYỄN XUÂN NAM

GIẢI PHÁP QUY HOẠCH THỊ TRẤN RẠNG ĐÔNG,

HUYỆN NGHĨA HƯNG, TỈNH NAM ĐỊNH

ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ

Hà Nội - 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

NGUYỄN XUÂN NAM KHÓA: 2016- 2018

GIẢI PHÁP QUY HOẠCH THỊ TRẤN RẠNG ĐÔNG,

HUYỆN NGHĨA HƯNG, TỈNH NAM ĐỊNH

ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Chuyên ngành: Quy hoạch vùng và đô thị

Mã số: 60.58.01.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS LÊ TRỌNG BÌNH

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội - 20118

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành, sâu sắc đến TS Lê Trọng Bình, người thầy đã dành thời gian tận tình hướng dẫn, chia sẻ tài liệu và giúp đỡ tác giả trong suất quá trình thực hiện luận văn

Tác giả xin trân trọng cảm ơn các thầy, cô giáo đã nhiệt tình chỉ bảo, dạy dỗ tác giả trong suất quá trình học tập

Tác giả xin trân trọng cảm ơn Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Xây dựng, Trường

ĐH Kiến trúc Hà Nội, Khoa sau Đại học đã tạo điều kiện và giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Xin trân trọng cảm ơn!

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cảm đoan Luận văn thạc sỹ này là công trình nghiên cứu độc lập của tôi Các số liệu khoa hoc và kết quả nêu trong Luận văn là trung thực và có nguồn gốc

rõ ràng

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

CHƯƠNG I: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ THỊ TRẤN

1.2 Thực trạng quy hoạch và phát triển đô thị thị trấn Rạng

1.2.2 Thực trạng phát triển đô thị thị trấn Rạng Đông 15

1.3 Hiện tượng BĐKH khu vực Duyên hải Bắc bộ và tác động

đến quá trình phát triển đô thị thị trấn Rạng Đông 18

1.3.1 Thực trạng BĐKH khu vực khu vực Duyên hải Bắc bộ và tỉnh

CHƯƠNG II: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUY HOẠCH ỨNG PHÓ

2.1.2 Biến đổi khí hậu và quy hoạch phát triển đô thị 39 2.1.3 Yêu cầu đối với quy hoạch đô thị ứng phó với BĐKH 45

2.2.3 Các chủ trương chính sách liên quan đến hoạt động ứng phó với

2.3 Kinh nghiệm phát triển đô thị ứng phó với biến đổi khí hậu 54

CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP QUY HOẠCH ỨNG PHÓ VỚI BIẾN

ĐỔI KHÍ HẬU TẠI THỊ TRẤN RẠNG ĐÔNG - HUYỆN

NGHĨA HƯNG - TỈNH NAM ĐỊNH

3.2.5 Giải pháp quy hoạch hệ thống hạ tầng, môi trường 78

3.3 Giải pháp tổ chức thực hiện quy hoạch 88

3.3.1 Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cộng đồng trong công tác

3.3.2 Giải pháp huy động cộng đồng trong công tác QHXD và quản

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

IPCC Ủy ban liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu

UNDP Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc

DANH MỤC HÌNH VẼ

Hình 1.1 Vị trí và liên hệ vùng thị trấn Rạng Đông

Hình 1.2 Một số ngành nghề sản xuất tại thị trấn Rạng Đông

Hình 1.3 Hệ thống hạ tầng xã hội đầu tư xây dựng khang trang

Hình 1.4 Hệ thống thủy lợi đơn giản, xuống cấp

Hình 1.5 Bản đồ quy hoạch sử dụng đất thị trấn Rạng Đông

Hình 1.6 Hiện trạng giao thông

Hình 1.7 Cao độ nền thị trấn Rạng Đông thấp

Hình 1.8 Thiệt hại do bão lũ gây ra về kiến trúc cảnh quan

Hình 1.9 Đất trồng lúa chuyển sang đất trồng hoa màu do nhiễm mặn Hình 1.10 Thiệt hại về công trình xây dựng do bão lũ

Hình 2.1 Các yếu tổ gây thải khí nhà kính ở đô thị

Hình 2.2 Mật độ phân bố dân cư đô thị-nông thôn khu vực ven biển có

cao độ dưới 5m so với mực nước biển

Hình 2.3 Tác động của BĐKH đối với đô thị ven biển

Hình 2.4 Minh họa các giải pháp của Rotterdam: Công viên trên mặt đê Hình 2.5 Sơ đồ khu vực châu thổ Rotterdam thích ứng với BĐKH

Hình 2.6 Thủ đô Tokyo - Nhật Bản

Hình 2.7 Thành phố Jakarta - In-đô-nê-xi-a

Hình 3.1 Mặt cắt bắc-nam định hướng quy hoạch cao độ nền thị trấn

Rạng Đông Hình 3.2 Cấu trúc mạng lưới giao thông và hệ thống trung tâm

Hình 3.3 Cấu trúc mạng lưới hệ thống thoát nước và hệ thống hồ điều hòa Hình 3.4 Sơ đồ tổ chức không gian ứng phó với BĐKH

Hình 3.5 Sơ đồ tổ chức không gian thích ứng với BĐKH

Hình 3.6 Sơ đồ xác định các vùng không gian

Hình 3.7 Sơ đồ khu đất thuận lợi xây dựng công trình

Hình 3.8 Sơ đồ thể hiện 2 khu vực đồng bằng ngập nước

Hình 3.8 Giải pháp mở rộng vỉa hè, dải phân cách, tăng diện tích cây

xanh

Hình 3.9 Bản đồ chỉ dẫn đường thoát nạn khi có thiên tai

Hình 3.10 Giải pháp mở rộng vỉa hè, dải phân cách, tăng diện tích cây

xanh

Hình 3.11 Minh họa quản lý thu gom nước mưa

Hình 3.12 Hồ điều hòa kết hợp với công viên cây xanh

Hình 3.13 Minh họa phương pháp tự nhiên hóa kè sông

Hình 3.14 Sử dụng thùng rác để loại rác tại nguồn

Hình 3.15 Mảng xanh thoát nước cho nghĩa trang

Hình 3.16 Trồng cây xanh vỉa hè

Hình 3.17 Gạch lỗ lát vỉa hè trồng cỏ

Hình 3.18 Khu dân cư tiết kiệm năng lượng và thích ứng khí hậu

Hình 3.19 Minh họa giải pháp che nắng cho công trình

Hình 3.20 Tạo mặt đứng xanh cho công trình

Hình 3.21 Giải pháp cốt cao độ xây dựng công trình ứng phó BĐKH

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1.1 Biểu đồ tỷ lệ giữa các độ tuổi dân cư thị trấn Rạng Đông Biểu đồ 1.2 Nhiệt độ trung bình năm tỉnh Nam Định giai đoạn 1989-2010 Biểu đồ 1.3 Lượng mưa trung bình năm tỉnh Nam Định giai đoạn 1989-2010 Biểu đồ 1.4 Tỷ lệ thay đổi lượng mưa (%) giao đoạn 1958-2015 theo mùa Biểu đồ 1.5 Xu thế biến đổi mực nước biển trung bình năm ở Nam Định Biểu đồ 2.1 Kịch bản biến đổi nhiệt độ (oC) trung bình năm tỉnh Nam Định

Biểu đồ 2.2

Biến đổi của bão và áp thấp nhiệt đới vào cuối thế kỷ so với thời

kỳ cơ sở (theo kịch bản RCP4.5 và RCP8.5 của mô hình PRECIS)

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Các khoảng nhiệt độ tăng dự kiến cho năm 2080

Bảng 2.2 Các khoảng tăng mực nước biển so với thời kì 1980-1999

Bảng 2.3 Biến đổi của nhiệt độ trung bình theo mùa (oC) vào giữu thế kỷ

21 so với thời kỳ cơ sở Bảng 2.4 Biến đổi của lượng mưa theo mùa (%) vào giữa thế kỷ 21 so với

thời kỳ cơ sở Bảng 2.5 Mức thay đổi lượng mưa (%) vào giữa thế kỷ 21 so với năm

1980 - 1999 của Nam Ðịnh Bảng 2.6 Kịch bản nước biển dâng khu vực biển Hòn Dáu-Đèo Ngang Bảng 2.7 Chi tiết lồng ghép BĐKH trong quy hoạch không gian

tế Ninh Cơ Thị trấn Rạng Đông đang được nâng cấp lên thị xã - đô thị loại

IV giai đoạn 2016 – 2020 Giai đoạn 2021-2030 hợp nhất với đô thị Thịnh Long trở thành đô thị loại III – thành phố Thịnh Long – Rạng Đông Giai đoạn sau 2030 tầm nhìn 2050 phấn đấu trở thành đô thị loại II trực thuộc Tỉnh Khu vực có vị trí thuận lợi được tiếp cận từ nhiều hướng như: QL21, TL490C, có hệ thống cảng sông Ninh Cơ; cách thành phố Nam Định - trung tâm công nghiệp của vùng đồng bằng sông Hồng khoảng 55km, cách Hải Phòng khoảng 70km; cách Hạ Long khoảng 85km theo đường biển; nằm trên tuyến đường cao tốc ven biển quy hoạch từ Ninh Bình - Nam Định - Thái Bình - Hải Phòng

Đặc biệt, thị trấn Rạng Đông là một thị trấn ven biển, kinh tế chủ yếu từ đánh bắt, nuôi thủy hải sản và nông nghiệp Đây là trung tâm kinh tế vùng phía Nam của huyện Nghĩa Hưng Tuy nhiên, đây là khu vực có chế độ thủy văn phức tạp, thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề từ BĐKH như mưa bão,

lũ lụt, nước biển dâng, nhiệt độ tăng, sự biến động khó đoán của thời tiết, Thị trấn hiện đã có quy hoạch chung đến năm 2020 và được thực hiện điều chỉnh quy hoạch năm 2011 Tuy nhiên, trong đồ án điều chỉnh quy hoạch chung thị trấn chưa quan tâm tới các vấn đề cũng như giải pháp quy hoạch xây dựng nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu Tình hình thực hiện, triển khai quy hạch tính đến năm 2017 vẫn còn nhiều hạn chế, tiến độ còn chậm, thực hiện chưa được 30% đồ án

2

Hiện nay, biến đổi khí hậu đang là một tròn những thách thức lớn nhất đối với nhân loại trong thế kỷ XXI Thiên tai và các hiện tượng thời tiết cực đoan đang gia tăng, diễn biến thất thường ở hầu hết mọi nơi, đặc biệt là các vùng ven biển Nhiệt độ, mưa bão, mực nước biển toàn cầu ngày một tăng nhanh và là mối lo ngại của nhiều quốc gia trên thế giới

Tại Nam Định nói chung và thị trấn Rạng Đông nói riêng cũng đang chịu rất nhiều tác động của biến đổi khí hậu như mưa bão, ngập lụt,… xảy ra thường xuyên Những tác động này làm ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng, cảnh quan thiên nhiên và cảnh quan kiến trúc đô thị Trong khi đó, đây là khu vực xác định trọng điểm phát triển kinh tế của Nam Định trong tương lai Với đặc thù của một thị trấn ven biển, nằm trong khu vực dễ bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu nên có nguy cơ chịu các tác động xấu trực tiếp đến sản xuất, đời sống

và môi trường, gây rủi ro lớn về hậu quả kinh tế xã hội và hệ thống hạ tầng kĩ thuật Một lý do khác nữa khiến khu vực này chịu nhiều tác động của BĐKH

là do quá trình xây dựng và phát triển thị trấn còn chậm, chưa được quan tâm đến các giải pháp nhằm hạn chế các thiệt hại của thời biết và nước biển dâng

Vì vậy, phải có nhận thức và quan tâm đúng mức cũng như có kế hoạch hành động cụ thể đối phó với các vấn đề liên quan tới biến đổi khí hậu trên

phương diện quy hoạch Chính vì vậy việc nghiên cứu đề tài: “Giải pháp quy

hoạch thị trấn Rạng Đông, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định ứng phó với biến đổi khí hậu đến năm 2050” là rất cần thiết và cấp bách nhằm tạo dựng

không gian đô thị khang trang, hiện đại, sử dụng hiệu quả quỹ đất và đồng bộ

về hạ tầng

* Mục đích nghiên cứu

- Xác định các vấn đề quy hoạch thị trấn Rạng Đông ứng phó BĐKH

- Đánh giá và nhận biết các tác động của biến đổi khí hậu tại thị trấn Rạng Đông

3

- Đề xuất các giải quy hoạch xây dựng nhằm Ứng phó với BĐKH tại thị trấn Rạng Đông

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng: Giải pháp quy hoạch thị trấn Rạng Đông ứng phó với biến đổi khí hậu

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Phạm vi về không gian: luận văn nghiên cứu toàn bộ ranh giới hành chính thị trấn Rạng Đông

+ Phạm vi về thời gian: dựa trên các tài liệu về quy hoạch, các số liệu

và tài liệu thống kê dự báo có liên quan, luận văn được giới hạn phạm vi nghiên cứu đến năm 2050

Hình: Vị trí của thị trấn Rạng Đông – Nam Định

* Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp áp dụng trong đề tài:

- Điều tra, khảo sát tình hình biến đổi khí hậu thi trấn Rạng Đông;

- Phương pháp thu thập, thống kê và lập bảng phân tích tài liệu;

- Phương pháp phân tích và tổng hợp;

- Góp phần bảo vệ và phát triển thị trấn Rạng Đông

- Đưa ra giải pháp quy hoạch xây dựng thị trấn Rạng Đông nhằm ứng phó với biển đổi khí hậu và khả năng triển khai tại các thị trấn ven biển có điều kiện tương đồng ở Việt Nam

* Các khái niệm

- Quy hoạch là sự phân bố và sắp xếp các hoạt động và các yếu tố sản

xuất, dịch vụ và đời sống trên một địa bàn lãnh thổ (quốc gia, vùng, tỉnh, huyện ) cho một thời kì trung hạn, dài hạn (có chia các giai đoạn) để cụ thể hoá chiến lược phát triển kinh tế - xã hội trên lãnh thổ, theo thời gian và là cơ

sở để lập các kế hoạch phát triển Phải dựa trên cơ sở tính toán và khai thác hợp lí, khoa học, có hiệu quả cao các điều kiện thiên nhiên, kinh tế, xã hội, các yếu tố của lực lượng sản xuất toàn xã hội nhằm đạt được mục tiêu chiến lược đã đề ra

5

- Quy hoạch xây dựng là việc tổ chức không gian của đô thị, nông thôn

và khu chức năng đặc thù; tổ chức hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; tạo lập môi trường thích hợp cho người dân sống tại các vùng lãnh thổ, bảo đảm kết hợp hài hòa giữa lợi ích quốc gia với lợi ích cộng đồng, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu Quy hoạch xây dựng được thể hiện thông qua đồ án quy hoạch xây dựng gồm sơ đồ, bản vẽ, mô hình và thuyết minh

- Quy hoạch đô thị là ngành khoa học nghiên cứu những quy luật phát

triển của đô thị nhằm giúp cho việc hoạch định những chính sách, kế hoạch và quy hoạch phát triển đô thị đảm bảo việc sắp xếp, bố trí các yếu tố tạo nên đô thị, tạo ra một cấu trúc hợp lí đảm bảo sự hoạt động nhịp nhàng của các yếu tố

đó và sự hài hoà của đô thịvới môi trường

- Biến đổi khí hậu là sự biến đổi của những điều kiện khí hậu trên toàn

bộ Trái Đất hay một miền, một vùng nào đó trong một khoảng thời gian như một kỉ địa chất (hàng triệu năm), lịch sử loài người (hàng nghìn năm), hiện đại (vài trăm năm hay vài chục năm gần đây) Sự phân biệt những biến đổi có tính tiệm tiến (nghĩa là theo một phương hướng nhất định nào đó, nóng dần, lạnh dần và những dao động khí hậu)

- Kịch bản biến đổi khí hậu là giải định có cơ sở khoa học về sự tiến

triển trong tương lai của mối quan hệ giữa kinh tế - xã hội, phát thải khí nhà kính, BĐKH và nước biển dâng Kịch bản BĐKH khác với dự báo thời tiết và

dự báo khí hậu là nó chỉ đưa ra quan điểm về mối ràng buộc giữa phát triển kinh tế - xã hội với hệ thống khí hậu

- Khả năng dễ bị tổn thương là do tác động của BĐKH mà một hệ

thống (tự nhiên, xã hội, kinh tế) có thể bị tổn thương hoặc không có khả năng thích ứng với những bất lợi do BĐKH gây nên, kể cả những biến đổi tự nhiên,

6

trung bình và cực trị Tổn thương là hàm của tính chất, mức độ, tốc độ của biến đổi với biến động khí hậu mà một hệ thống có thể phát lộ ra cùng với đội mân cán và năng lực thích ứng của nó

- Nước biển dâng là sự dâng lên của mực nước của đại dương trên toàn

cầu, trong đó không bao gồm triều, nước dâng do bão Nước biển dâng tại một vị trí nào đó có thể cao hơn hoặc thấp hơn so với trung bình toàn cầu vì

có sự khác nhau về nhiệt độ đại dương và các yếu tố khác

- Ứng phó với biến đổi khí hậu là các hoạt động của con người nhằm

thích ứng và giảm nhẹ các tác hại do biến đổi khí hậu

- Thích ứng với biến đổi khí hậu là sự điều chỉnh hệ thống tự nhiên

hoặc xã hội đối với hoàn cảnh hay môi trường thay đổi, nhằm mục đích giảm khả năng bị tổn thương do biến đổi khí hậu và khai thác các cơ hội do nó mang lại

- Đánh giá tác động do biến đổi khí hậu là nghiên cứu xác định các ảnh

hưởng do biến đổi khí hậu lên môi trường và các hoạt động kinh tế xã hội của quốc gia hay mỗi địa phương Ngoài những ảnh hưởng bất lợi có thể có các ảnh hưởng có lợi Kết quả của việc đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đơn giản nhất là bảng liệt kê các ảnh hưởng theo ngành kinh tế hay vùng sinh thái, dân cư

- Khả năng ứng phó, phục hồi và thích nghi là khả năng của một hệ

thống, cộng đồng, xã hội trong vùng ven hiểm họa để chống đỡ, chịu đựng, thích nghi và phục hồi các tác động của hiểm họa một cách kịp thời và hiệu quả bao gồm bảo tồn và khôi phục các công trình và chức năng cơ bản thiết

yếu

* Cấu trúc luận văn

- Luận văn bao gồm 3 phần: Phần mở đầu; phần nội dung; phần kết luận, kiến nghị và tài liệu tham khảo

7

- Phần nội dung gồm có 3 chương:

+ Chương I: Thực trạng phát triển đô thị thị trấn Rạng Đông trong điều kiện BĐKH

+ Chương II: Cơ sở khoa học về quy hoạch ứng phó biến đổi khí hậu + Chương III: Giải pháp quy hoạch đô thị thị trấn Rạng Đông – huyện Nghĩa Hưng – tỉnh Nam Định ứng phó với biến đổi khí hậu