Với mong muốn giúp các em biết diễn đạt trôi chảy, trình bày những câuvăn, ý văn giàu hình ảnh, có cảm xúc, tôi đã mạnh dạn nghiên cứu và áp dụng một số phương pháp để: “Rèn kĩ năng viết
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Môn Tiếng Việt trong chương trình Tiểu học với mục đích nhằm hìnhthành và phát triển ở học sinh các kỹ năng sử dụng Tiếng Việt (nghe - nói - đọc -viết) để học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động của lứa tuổi Giúphọc sinh có cơ sở để tiếp thu kiến thức ở các lớp trên
Tập làm văn là phân môn mang tính chất tổng hợp, sáng tạo, thực hành từcác phân môn khác của môn Tiếng việt Đồng thời, nó còn gắn bó mật thiết vớitất cả các môn học khác trong chương trình Tiểu học và thể hiện được đậm nétdấu ấn cá nhân Dạy Tập làm văn theo hướng đổi mới nhằm rèn luyện cho học
sinh kỹ năng hình thành văn bản dưới cả hai hình thức nói, viết về một số nội
dung nào đó hay một đề tài cụ thể Điều này đòi hỏi giáo viên giảng dạy phảivân dụng các phương pháp và cách tổ chức dạy học linh hoạt như thế nào, đểmỗi tiết dạy Tập làm văn đều đạt được hiệu quả như mong muốn
Ở Tiểu học, văn miêu tả chiếm khá nhiều thời lượng trong các thể loạiTập làm văn (Ở lớp 5 văn miêu tả được phân bố trong 50 tiết, chiếm khoảng71% thời lượng toàn bộ chương trình tập làm văn) Văn miêu tả được chia thànhcác kiểu bài khác nhau căn cứ vào đối tượng miêu tả Các kiểu bài miêu tả ở lớp
5 bao gồm hai loại chính đó là: tả cảnh và tả người Các bài văn tả cây cối, tảcon vật, tả đồ vật được ôn tập lại và viết bài từ kiến thức đã học ở lớp 4 Tất cảđều là các chủ đề khá gần gũi nhưng khó so với các em vì khả năng trình bày,diễn đạt vấn đề thông qua nói và viết đối với nhiều em là rất khó khăn, lúngtúng; các em rất e ngại, sợ phải trình bày, diễn giải một vấn đề nào đó trước tậpthể lớp Nhiều em rất sợ, rất “lười nhác” khi nhắc đến Tập làm văn Bản thân các
em cũng gặp nhiều khó khăn trong việc cảm nhận cái hay, cái đẹp trong các bàivăn, bài thơ được học
Thực tế ở trường Tiểu học Lê Lợi, với đặc thù là 100% học sinh đồng bàothiểu số, học sinh còn sử dụng tiếng Việt chưa thành thạo, học sinh còn gặpnhiều khó khăn khi viết các câu văn, đoạn văn cho đúng ngữ pháp Ngoài ra, các
em chưa nhận thức được hết tầm quan trọng của việc quan sát, tìm ý, viết đoạn
Trang 2văn nên chất lượng giờ tập làm văn, lập dàn ý và giờ dạy tập làm văn viết đoạnvăn miêu tả còn hạn chế Đa phần các em chỉ dừng lại ở mức độ trả lời, liệt kê cácchi tiết, các bộ phận của sự vật theo gợi ý của thầy cô một cách máy móc, khuônmẫu Mặt khác, với đa số học sinh, vốn từ ngữ của các em còn rất nghèo nàn,việc diễn đạt câu văn, ý văn còn nhiều hạn chế Nhất là khi làm các bài Tập làmvăn miêu tả, các em chỉ dừng lại ở việc liệt kê các chi tiết, các bộ phận của sựvật một cách đơn giản dẫn đến câu văn hết sức khô khan Thậm chí, có những
em khi miêu tả một sự vật thì không biết phải bắt đầu từ đâu, không biết phải tảnhững gì, tả thế nào
Với mong muốn giúp các em biết diễn đạt trôi chảy, trình bày những câuvăn, ý văn giàu hình ảnh, có cảm xúc, tôi đã mạnh dạn nghiên cứu và áp dụng
một số phương pháp để: “Rèn kĩ năng viết đoạn văn miêu tả cho học sinh dân tộc thiểu số lớp 5A1 Trường Tiểu học Lê Lợi”.
2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:
Trong phạm vi đề tài này tôi đi sâu vào nghiên cứu về các phương pháp đổimới tiến trình dạy học cũng chính là việc tích cực hóa hoạt động của học sinhtrong quá trình học tập Sáng kiến này giúp người giáo viên có cơ sở để dạy cho
HS viết đoạn văn trong bài văn tốt hơn Ở đây, giáo viên cần giúp học sinh biết
tự mình khám phá những tri thức mới Qua đó, các em sẽ thông hiểu, ghi nhớnhững gì đã chủ động lĩnh hội được và như vậy học sinh sẽ nắm được kiến thứcmột cách sâu sắc hơn
Muốn vậy cần phải làm gì? và làm như thế nào? Để trả lời câu hỏi trên thìngười giáo viên phải nhìn vào sự thật, phải trông thấy những khó khăn, tồn tại
để tìm ra biện pháp rèn kỹ năng viết đoạn văn trong bài văn thì mới nâng caochất lượng phân môn tập làm văn trong môn Tiếng Việt
3 Đối tượng nghiên cứu:
- Học sinh lớp 5A1 Trường Tiểu học Lê Lợi
4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
- Nghiên cứu chương trình SGK, SGV Tiếng Việt, cụ thể (Phân môn tập làmvăn - Thể loại văn miêu tả lớp 5)
Trang 3- Nghiên cứu việc HS lĩnh hội tri thức cũng như việc học sinh viết đoạn văn,bài văn.
- Nghiên cứu tài liệu bồi dưỡng giáo viên dạy các môn học lớp 5
- Đọc, nghiên cứu tài liệu sách dạy văn hay, xem các thông tin
5 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp điều tra giáo dục
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
- Xử lí thông tin bằng thống kê và biểu đồ
Trang 4PHẦN NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận:
Học sinh lớp 5 đã bước vào lứa tuổi thiếu niên Các em lớn nhanh về kíchthước và tổ chức cơ thể đã tiến gần đến tuổi trưởng thành Hành vi và đời sốngnội tâm của các em đã có những thay đổi đột biến
Việc dâng cao cảm xúc khiến trẻ em tuổi này có một sự thay đổi đáng kểlà: các em đã thay hoạt động sáng tạo yêu thích là “vẽ” ở giai đoạn trước tuổiđến trường và đầu tiểu học bằng hình thức “sáng tạo lời” So với vẽ và đặc biệt
là các bức vẽ trẻ em còn chưa hoàn thiện, thì “lời nói cho phép diễn đạt dễ dànghơn rất nhiều lần những quan hệ phức tạp, những tính chất bên trong, những sựvận động, lô gích, sự phức tạp của sự kiện” Và đấy cũng là những tiền đề banđầu cho việc viết văn miêu tả của học sinh lớp 5
Với học sinh tiểu học, nhất là học sinh các lớp 5, việc hình thành và pháttriển các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết là vô cùng quan trọng, được thực hiện ở tất
cả các môn học và nổi bật nhất là ở môn Tiếng Việt Do đó, việc dạy tập làmvăn ở tiểu học góp phần rèn luyện cho học sinh năng lực sử dụng tiếng Việt, tạođiều kiện cho các em giao tiếp trong cuộc sống hàng ngày và học tốt các mônhọc khác Chính những văn bản viết các em có được từ phân môn tập làm văn
đã thể hiện những hiểu biết thực tế, những kỹ năng sử dụng Tiếng Việt mà các
em được học ở môn Tiếng Việt nói chung, phân môn Tập làm văn nói riêng vàcác môn học khác
Mục tiêu của việc dạy học Tập làm văn ở lớp 5 là: Cung cấp, hướng dẫncho học sinh biết lập dàn ý cho bài văn, viết được bài văn theo dàn ý đã lập có
đủ 3 phần, lời văn trôi chảy, câu văn bước đầu có cảm xúc; biết nói, viết câu códùng phép so sánh, nhân hóa; biết kiểm tra, rà soát lại bài viết về nội dung, cáchdiễn đạt, cách trình bày
Theo chuẩn kiến thức kĩ năng cần đạt- QĐ số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày
5 tháng 5 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo mục tiêu của việcdạy học Tập làm văn ở lớp 5 bao gồm các yêu cầu sau:
Trang 5- Đối với học sinh: học sinh biết lập dàn ý cho bài văn, viết được bài văntheo dàn ý đã lập có đủ 3 phần, lời văn trôi chảy, câu văn bước đầu có cảm xúc;biết nói, viết câu có dùng phép so sánh, nhân hóa; biết kiểm tra, rà soát lại bàiviết về nội dung, cách diễn đạt, cách trình bày.
- Đối với giáo viên: cần có những phương pháp dạy học phù hợp, tăng khảnăng chủ động, tích cực nhằm hướng dẫn học sinh đạt được các yêu cầu theochuẩn
2 Thực trạng dạy và học phân môn Tập làm văn của học sinh lớp 5A1:
Phân môn Tập làm văn là phân môn khó dạy so với các môn học khác,cách dạy còn thiếu linh hoạt trong vận dụng các phương pháp và chưa sáng tạotrong việc tổ chức các hoạt động học tập của học sinh Do vậy, các em trong lớp5A1 thường gặp những vấn đề sau trong học tập:
- Học sinh đến trường nhưng chưa có động cơ học tập đúng đắn
- Ảnh hưởng của việc sử dụng vốn từ ngữ trong tiếng mẹ đẻ (tiếng dân tộcNùng), cách nói thành câu có nội dung bị đảo ngược so với ngữ pháp thôngthường
- Các em không có thói quen đọc sách, đọc truyện để tích lũy vốn từ; ítnghiên cứu bài trước khi đến lớp, không thực hiện đầy đủ yêu cầu của GV
- Trong giờ học, các em ít tập trung, không động não để phát biểu xây dựngbài mà chỉ đợi giáo viên gợi ý
- Chưa biết tự khám phá ra kiến thức mới vì vậy chưa hình thành được kỹnăng
- Các em chưa có kỹ năng luyện tập, thực hành, chưa có hứng thú học tập Ngoài những thực trạng trên, khi dạy học phân môn tập làm văn, học sinhlớp 5A1 còn thường mắc một vài lỗi khi viết đoạn văn như sau:
- Học sinh viết hay sai nhiều lỗi chính tả: Học sinh thường viết sai, nhầm
lẫn giữa các âm như: iên/ên ; uôm/ôm; iêt/êt; uyên/ yên; iêu/êu… Ngoài ra cònhay sai các vần như: tr/ch; r/d/gi; ng/ngh…Do những ảnh hưởng của phươngngữ
Trang 6- Từ ngữ thiếu chính xác, ít có hình ảnh: Học sinh gặp khó khăn khi tìm
các hình ảnh để so sánh, miêu tả Việc sử dụng từ ngữ bị hạn chế do ít sử dụngcác từ ngữ mang tính nghệ thuật
- Sắp xếp các ý còn lộn xộn: cách sắp xếp ý, trình bày và diễn đạt còn lộn
xộn, đưa các hình ảnh miêu tả không hợp lí làm cho đoạn văn trở nên rời rạc,lủng củng
- Việc liên kết câu trong đoạn , các đoạn văn với nhau chưa chặt chẽ: Các
em thường chưa biết tìm các ý, các từ ngữ liên kết câu văn, đoạn văn với nhau
Từ thực trạng trên đã thôi thúc tôi tìm hiểu và áp dụng một số phương pháp
đề: “Rèn kĩ năng làm văn miêu tả cho học sinh dân tộc thiểu số lớp 5A1 Trường Tiểu học Lê Lợi”.
3 Nội dung và hình thức của giải pháp:
a Mục tiêu của giải pháp:
Phân môn Tập làm văn thực chất là rèn cho học sinh kỹ năng tạo lập lời nói
trong giao tiếp, trong những tình huống cụ thể Từ đó, học sinh có thể viết ra
những câu văn, đoạn văn, bài văn đúng với bố cục, nội dung Những phương
pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong họctập nên cần được phát huy trong dạy tập làm văn lớp 5 Những phương pháp vàbiện pháp này chính là mục tiêu của việc rèn kĩ năng làm văn miêu tả cho họcsinh lớp 5A1 mà tôi đề xuất để nâng cao chất lượng trong việc tổ chức tiết dạy-học tập làm văn miêu tả phù hợp với học sinh mình đang dạy
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp:
* Nội dung các giải pháp, biện pháp:
- Tổ chức tốt việc quan sát sự vật, hiện tượng, mô hình, tranh ảnh, vật thật,quang cảnh… – tìm ý và dựng đoạn cho học sinh
- Giúp học sinh biết lập dàn ý cho bài văn cụ thể để từ đó có những ýtưởng ban đầu cho đoạn văn miêu tả
- Giúp học sinh biết chọn lựa, chắt lọc hình ảnh miêu tả
Trang 7- Hướng dẫn học sinh biết chọn lựa, sử dụng từ ngữ giàu tính gợi tả, gợicảm, nói-viết câu văn có dùng phép so sánh, nhân hóa phù hợp với đối tượngmiêu tả.
- Hướng dẫn học sinh biết diễn đạt câu văn (nói, viết) trọn ý, sắp xếp các ý,các câu văn lôgic;
- Hình thành cho học sinh việc biết kiểm tra, rà soát lại bài viết về nộidung, cách diễn đạt
- Hướng dẫn học sinh biết học tập từ ngữ, ý văn, hình ảnh từ các bài vănhay
* Cách thực hiện biện pháp, giải pháp:
- Tổ chức tốt việc quan sát sự vật, hiện tượng, mô hình, tranh ảnh, vật thật, quang cảnh… – tìm ý và dựng đoạn cho học sinh.
Dạy văn miêu tả là dạy các em học cách quan sát Chính nhờ quan sát màcon người thu lượm được những hiểu biết phong phú, rộng rãi, cụ thể và sâu sắc
về thế giới hiện thực Điều quan trọng khi dạy làm văn miêu tả là phải dạy các
em thể hiện chân thực những quan sát, những suy nghĩ, tình cảm của mình Bài
văn chân thực bao giờ cũng giàu sức truyền cảm, kể cả khi nó còn ngây ngô,vụng về, bởi vì đã nói, viết chân thực thì mỗi bài văn đều có cái riêng, cái lạ,thậm chí cái mới, cái độc đáo Khi đã có đầy đủ những chi tiết quan sát được thìviệc tìm ý, dựng đoạn lại đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên đoạn văn,bài văn miêu tả hay Trên cơ sở tôn trọng cái riêng trong việc chọn đối tượng
trong cách nghĩ, cách cảm của mỗi học sinh, giáo viên cần giúp các em diễn đạt, hoàn chỉnh ý thành đoạn văn Bằng cách ấy, sản phẩm viết của học sinh trở
thành những sản phẩm thể hiện bản sắc, cá tính, năng lực riêng của mỗi em.Học sinh thiếu vốn từ, vốn hiểu biết thì nói sẽ lúng túng không nên lời, viếtthì lủng củng không thành câu Do vậy, tổ chức tốt việc quan sát -Tìm ý củaphân môn Tập làm văn là công việc cực kì quan trọng, quyết định việc hìnhthành câu văn, đoạn văn miêu tả cho học sinh
Đối với kiểu bài miêu tả, quan sát là cơ sở để tìm ý Muốn vậy, GV phảinghiên cứu trước chương trình để có kế hoạch hướng dẫn học sinh quan sát trực
Trang 8tiếp đối tượng cần miêu tả, việc quan sát có khi tiến hành trên lớp, cũng có khitiến hành ngoài lớp ( trước khi đến lớp ) Để quan sát có chất lượng giáo viêncần hướng dẫn các em quan sát theo trình tự nhất định (từ chung tới riêng, từngoài vào trong, từ gần tới xa hay ngược lại )
Ví dụ: Tả một dòng sông hay một con suối : Tôi hướng dẫn học sinh quan
sát và miêu tả con suối khi nhìn từ xa trông như thế nào? Học sinh có thể miêutả: trông như một dải lụa đào, hay giống như một con rắn khổng lồ đang bòngoằn ngoèo trên lưng đồi, hay lại như một con đường khúc khuỷu… Còn khigần thì miêu tả các sự vật quan sát được bằng các hình ảnh như màu sắc củanước, các sinh vật sống dưới nước, cây cối hai bên bờ suối, hình dáng và sự sắpxếp của các tảng đá …
- Quan sát bằng nhiều cách khác nhau (mắt nhìn, tai nghe, tay sờ, mũingửi )
Ví dụ: Tả một dòng sông hay một con suối: tôi hướng dẫn học sinh sử dụng
các giác quan để quan sát như nhìn thấy màu sắc của nước, hoạt động của cáccon vật trên và dưới mặt nước, các loài cây cối mọc hai bên bờ suối… nghethấy tiếng nước chảy, nghe tiếng gió thổi vi vu qua các kẽ lá… cảm thấy mátlạnh, ngửi thấy mùi thơm của các loài hoa dại…
- Chú ý phát hiện những đặc điểm riêng phân biệt đối tượng được tả vớinhững đối tượng khác cùng loại rồi ghi chép lại những chi tiết đặc sắc theo phầngợi ý của sách giáo khoa, nhờ đó mà bài văn của các em trở nên sinh động, mới
mẻ hơn
Ví dụ: Tả một dòng sông hay một con suối: tôi cho học sinh so sánh những hìnhảnh quan sát được giữa một con suối với một con sông để các em thấy được sựkhác biệt và biết tìm ra chi tiết đặc sắc hơn để miêu tả như con suối nhỏ ngoằnngoèo trên sườn đồi như một dải lụa vắt ngang lưng đồi, hai bên bờ suối nhữngtảng đá nằm rải rác…
- Giúp học sinh biết lập dàn ý cho bài văn cụ thể để từ đó có những ý tưởng ban đầu cho đoạn văn miêu tả.
Trang 9Để viết được bất kì một bài văn nào dù ngắn hay dài, người viết cũngkhông thể bỏ qua khâu lập dàn ý Dàn ý hay còn gọi là đề cương Dàn ý là sựsắp xếp các điều cốt yếu trong một bài văn Nói cách khác nó là một hệ thốngcác ý chính trong một bài viết hay một bài nói Dàn ý thực chất là bản kế hoạch,
sơ đồ, phác thảo về đối tượng mà ta cần viết
Kĩ năng lập dàn ý là một kĩ năng quan trọng đối với học sinh để làm đượcbất kì một bài văn nào Nắm được kĩ năng này các em sẽ làm được một bài văn
có tính hệ thống và lô gích cao, đúng và đủ ý, tránh được hiện tượng lạc đề, haybài văn lủng củng Dàn ý giúp định hướng được một cách bao quát, toàn bộ nộidung chủ yếu và những yêu cầu cơ bản mà bài viết cần đạt được và đáp ứngđược những yêu cầu của đề bài Khi có dàn ý cụ thể, người viết nắm được nétlớn, ý nhỏ của bài viết Nhờ có sự chuẩn bị và định hướng đúng sẽ làm cho bàivăn triển khai đúng trọng tâm, chặt chẽ và mạch lạc
So với văn kể chuyện, khi lập dàn ý bài văn miêu tả tập trung vào các chitiết mà học sinh quan sát được sau đó sắp xếp các ý có thể là theo trình tự hoặccũng có thể theo cách cảm của học sinh chứ không phải sắp xếp các ý , các chitiết theo trình tự cốt truyện như trong văn kể chuyện
Dù đây là một yêu cầu rất thường xuyên nhưng trên thực tế lại có rấtnhiều em không thể thực hiện được, có những em không biết lập dàn ý là làmcái gì, để làm gì Bởi lẽ, ở những lớp dưới, các em không phải làm việc này, màcác em chỉ viết câu văn, đoạn văn bằng cách trả lời những câu hỏi cho sẵn hoặcdựa vào những gợi ý của thầy cô một cách đơn giản, ngắn gọn Trong khi lênlớp 4, lớp 5 thì việc lập dàn ý cho một đề bài cụ thể (loại bài miêu tả) là yêu cầubắt buộc các em phải biết thực hiện, tự thực hiện để dựa vào đó mà hoàn chỉnhđoạn văn, bài văn
Để giúp các em dễ dàng hơn trong việc tự lập dàn ý cho bài văn, khi dạy họccác bài cấu tạo của bài văn miêu tả (tả cảnh, tả người), tôi chủ động giúp các emdựa vào nội dung phần ghi nhớ trong sách giáo khoa, cùng xây dựng một dàn bàichung cho loại bài văn miêu tả đang học Dàn bài chung này tôi sẽ ghi cố định ởmột bảng phụ để làm cơ sở cho học sinh xây dựng dàn ý riêng cho mỗi bài văn
Trang 10miêu tả sau này Dàn bài này cũng được sử dụng chung cho cả lớp trong các tiếttập làm văn có yêu cầu viết một đoạn văn hay hoàn chỉnh một bài văn
Ví dụ: Khi dạy bài Cấu tạo của bài văn miêu tả cảnh (sách giáo khoa lớp
5, tập một, trang 11), sau khi giúp học sinh rút được nội dung ghi nhớ như trongsách giáo khoa, tôi sẽ chủ động bám vào nội dung phần ghi nhớ, dùng câu hỏigợi ý, dẫn dắt cho các em nêu để xây dựng dàn bài chung cho bài văn miêu tảcảnh Sau đó yêu cầu các em dựa vào dàn ý đó để hình thành ý tưởng sẽ viếtcho đoạn văn miêu tả
Ví dụ: “Tả vườn cây vào buổi sáng sớm”
a) Tả từng phần
- Những hình ảnh về cây cối mà em quan sát được có gì nổi bật?
- Ánh sáng mặt trời từ lúc tờ mờ sáng đến lúc mặt trời lên hẳn thay đổi nhưthế nào? Điều đó cho em thấy được cảnh vật đẹp như thế nào?
- Trong vườn cây không khí như thế nào? Khi đứng giữa vườn cây em cócảm giác gì?
- Trên những phiến lá, cành cây em thấy được gì?
- Trong vườn cây các loài động vật hoạt động như thế nào?
b) Tả theo sự thay đổi của thời gian
- Từ lúc tờ mờ sáng cảnh vật như thế nào?
- Lúc mặt trời lên hẳn cảnh vật thay đổi ra sao?
Từ cách hướng dẫn các bước lập dàn ý như trên, học sinh lớp 5A1 đã dần biết lập dàn ý chi tiết cho một bài văn tả cảnh, từ đó tìm ra ý tưởng ban đầu chomỗi đoạn văn
- Giúp học sinh biết chọn lựa, chắt lọc hình ảnh miêu tả.
Vấn đề chọn lựa, chắt lọc hình ảnh trong khi làm văn miêu tả cũng rất quantrọng Nếu HS viết những câu văn miêu tả giàu hình ảnh thì sức gợi cảm của bàivăn sẽ hay hơn
Tuy nhiên, học sinh còn hay lúng túng không biết lắng nghe gì? Nói gì?Viết gì? Vì vậy, việc hướng dẫn cho học sinh biết quan sát tìm ý để hình thànhthói quen chuẩn bị bài tốt Quan sát tốt, học sinh nắm được cách quan sát và
Trang 11những yêu cầu quan sát để làm văn Cùng một đối tượng (ví dụ cùng một dòngsông) nhưng mỗi cá nhân lại có sự cảm nhận riêng (có em thấy dòng sông giốngnhư dải lụa đào, có em lại thấy giống một con rắn khổng lồ….) Tôi luôn tôntrọng ý kiến của các em, không phê phán vội vàng, chủ quan, giúp học sinh tựtin trong học tập Tuy nhiên, để miêu tả một đối tượng nào đó, tôi thường giúpcác em biết quan sát đối tượng theo từng góc nhìn, từng thời điểm, biết cảmnhận và chọn “điểm nhấn” của đối tượng tạo ra nét riêng biệt trong bài văn củamình Do vậy, để đảm bảo tính chân thực của bài miêu tả cần phải được bắtnguồn từ quan sát trực tiếp đối tượng miêu tả, kết hợp với kinh nghiệm sống, trítưởng tượng của học sinh, phải thể hiện được tình cảm, cảm xúc thực của các
em trước đối tượng miêu tả Tính chân thực đòi hỏi phải có chi tiết thực, tả đúngbản chất của đối tượng miêu tả, thể hiện được những nét đẹp đẽ, đúng đắn trong
tư tưởng, tình cảm của người học sinh khi bộc lộ thái độ của các em với đốitượng miêu tả
Để thực hiện những yêu cầu trên, tôi thường hướng cho học sinh thựchiện thật tốt từng bước:
+ Trước tiên là quan sát bao quát đối tượng và cảm nhận, rồi quan sát từng
bộ phận của đối tượng theo một trình tự nhất định Quan sát thật kĩ những bộphận của sự vật mà em thích thú, ấn tượng Khi quan sát sự vật, các em cũng cóthể trao đổi theo nhóm với nhau để tìm ra những đặc điểm của đối tượng mộtcách tốt nhất
+ Kết hợp quan sát là ghi chép (ghi chép những điều quan sát được) vàliên tưởng (liên tưởng để so sánh, nhân hóa sự vật)
Ngoài ra, tôi còn thường sử dụng hệ thống bài tập điền các từ ngữ giàuhình ảnh, giàu sức gợi cảm vào chỗ trống; tìm những cách diễn đạt có cách tạohình ảnh hay hơn và sau đó là dùng những từ ngữ, biện pháp nghệ thuật để viếtcâu, viết đoạn
Các dạng bài tập đó giúp phát huy được năng lực giao tiếp tiếng Việt vànăng lực cảm thụ cho học sinh Học sinh không chỉ nắm được cách sử dụng biện