Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng, trị bệnh cho đàn lợn nuôi tại trại nguyễn xuân dũng ba vì hà nội

Trong số đó, các bệnh ở lợn nái và lợn con thường xuyênxảy ra ở các quy mô chăn nuôi và ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chấtlượng đàn lợn.. Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái * Sự

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành : Chăn nuôi Thu y Khoa: Chăn nuôi Thu y

Khóa học: 2013 - 2017

Thái Nguyên, năm 2017

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Chăn nuôi Thu y Lớp: K45 - CNTY - N02

Khoa: Chăn nuôi Thu y Khóa học: 2013 - 2017 Giảng viên hướng dẫn:ThS Phạm Thị Trang

Thái Nguyên, năm 2017

LỜI CẢM ƠN

Để bản khóa luận tốt nghiệp này được hoàn thành, trước tiên, em xinchân thành cảm ơn Ban giám hiệu nhà trường, Ban Chủ nhiệm Khoa Chănnuôi thú y cùng tập thể các thầy giáo, cô giáo trong khoa Chăn nuôi thú ytrường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tận tình dạy dỗ, dìu dắt và tạo điềukiện giúp đỡ em trong suốt thời gian học tại trường cũng như thời gian thực tậptốt nghiệp

Đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn cô giáo hướng dẫn ThS Phạm ThịTrangđã trực tiếp chỉ bảo và hướng dẫn tận tình để em hoàn thành đợt thựctập tốt nghiệp và khóa luận này

Em xin chân thành cảm ơn toàn thể cán bộ, công nhân tạitrại chănnuôi lợn Nguyễn Xuân Dũng, Ba Vì, Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ cho

em trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, người thân, bạn bè đãluôn ủng hộ, động viên, giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập tại trườngcũng như thơi gian thực tập tốt nghiệp

Trong quá trình thực tập tại trại, vì chưa có nhiều kinh nghiệm thực tế,chỉ dựa vào các kiến thức đã học cùng với thời gian hạn hẹp nên khóa luậnkhông tránh khỏi sai sót Kính mong nhận được sự góp ý, nhận xét của quýthầy cô để giúp cho bản khóa luận được hoàn thiện hơn

Cuối cùng, em xin trân trọng gửi tới các thầy giáo, cô giáo trong hộiđồng đánh giákhóa luận lời cảm ơn chân thành và lời chúc tốt đẹp nhất

Em xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2017

Sinh viên

Bùi Thị Bích Hằng

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Lịch sát trùng trại lợn nái 29

Bảng 4.1 Tình hình chăn nuôi của trại năm 2015 và năm 2016 31

Bảng 4.2 Kết quả thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn 32

Bảng 4.3 Kết quả thực hiện một số thủ thuật trên đàn lợn con 34

Bảng 4.4 Phòng bệnh bằng phương pháp vệ sinh, sát trùng tại trại 35

Bảng 4.5 Kết quả phòng bệnh cho đàn lợn con nuôi tại trại 36

Bảng 4.6 Kết quả chẩn đoán, điều trị bệnh trên đàn lợn con 37

Bảng 4.7 Kết quả chẩn đoán, điều trị bệnh trên đàn lợn nái 39

LỜI CẢM ƠN i

DANH MỤC CÁC BẢNG ii

MỤC LỤC iii

Phần 1:MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 1

1.2.1 Mục tiêu 1

1.2.2 Yêu cầu 2

Phần 2:TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 3

2.1 Điều kiện cơ sở thực tập 3

2.1.1 Vị trí địa lý 3

2.1.2 Điều kiện khí hậu 3

2.1.3 Cơ cấu tổ chức của trại 4

2.1.4 Cơ sở vật chất của trại 4

2.1.5 Thuận lợi và khó khăn của trại 6

2.2 Tổng quan tài liệu và những kết quả nghiên cứu trong, ngoài nước có liên quan đến nội dung của chuyên đề 7

2.2.1 Đối với lợn nái 7

2.2.2 Đặc điểm sinh lý của lợn con 20

Phần 3:ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 27

3.1 Đối tượng nghiên cứu 27

3.2 Địa điểm và thời gian tiến hành 27

3.3 Nội dung thực hiện 27

3.4 Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp thực hiện 27

3.4.1 Các chỉ tiêu theo dõi 27

3.4.2 Phương pháp theo dõi 27

3.4.3 Phương pháp xử lý số liệu 30

Phần 4:KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 31

4.1 Kết quả đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại 31

4.2 Kết quả thực hiện đề tài 32

4.2.1 Kết quả thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn lợn nuôi tại trại 32

4.2.2 Kết quả thực hiện quy trình phòng bệnh cho đàn lợn 35

4.2.3 Kết quả thực hiện chẩn đoán, điều trị bệnh cho đàn lợn nuôi tại trại 37

Phần 5:KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 41

5.1 Kết luận 41

5.2 Đề nghị 42

TÀI LIỆU THAM KHẢO 43

mở rộng theo hướng nuôi gia công cho doanh nghiệp nước ngoài, nhằm tậndụng nguồn vốn, khoa học kỹ thuật, áp dụng vào thực tiễn chăn nuôi tiến tớixây dựng một nền nông nghiệp sạch đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùngtrong nước cũng như xuất khẩu ra thị trường thế giới.

Trong những năm gần đây, chăn nuôi lợn đã trở thành một trong nhữngngành chính mang lại hiệu quả kinh tế lớn cho hộ chăn nuôi nói riêng và cho

xã hội nói chung Tuy nhiên, dù chăn nuôi nhỏ lẻ hay chăn nuôi công nghiệpvới quy mô lớn, tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp cũng có thể gây nênthiệt hại đáng kể Trong số đó, các bệnh ở lợn nái và lợn con thường xuyênxảy ra ở các quy mô chăn nuôi và ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chấtlượng đàn lợn Chính vì vậy, yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải có những nghiêncứu áp dụng các quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng và phòng, trị bệnh hiệu quảcho đàn lợn nái, lợn con ở các trang trại để giảm thiệt hại do dịch bệnh gây ra,nâng cao đàn lợn cả về lượng và chất

Xuất phát từ những đòi hỏi trên, chúng em tiến hành đề tài: “Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng, trị bệnh cho đàn lợn nuôi tại trại Nguyễn Xuân Dũng, Ba Vì, Hà Nội”.

1.2 Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề

1.2.1 Mục tiêu

- Đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại Trại Nguyễn Xuân Dũng, Ba Vì,

Hà Nội

- Áp dụng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng cho đàn lợn nuôi tại trại.

- Xác định tình hình nhiễm, áp dụng và đánh giá hiệu quả của quy trìnhphòng, trị bệnh cho đàn lợn nuôi tại trại

Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

2.1 Điều kiện cơ sở thực tập

2.1.1 Vị trí địa lý

Trang trại chăn nuôi của ông Nguyễn Xuân Dũng là trang trại gia côngcủa Công ty cổ phần chăn nuôi CP Việt Nam với quy mô 2.000 lợn bố mẹ,được xây dựng năm 2014 Trang trại được xây dựng trên địa bàn xã KhánhThượng, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội trên một quả đồi thuộc thôn HươngCanh với diện tích gần 5 ha Cách trung tâm huyện Ba Vì trên 35 km, cáchtrung tâm thành phố Hà Nội 82 km Xã Khánh Thượng là một xã miền núinằm ở sườn Tây núi Ba Vì, với diện tích tự nhiên 2.882,43 ha

Xã có địa bàn giáp gianh với 2 tỉnh (phía Đông Nam giáp tỉnh Hoà Bình,phía Tây cách con sông Đà là tỉnh Phú Thọ), có trục đường giao thông SơnTây - Chẹ - Hợp Thịnh - Kỳ Sơn - Hoà Bình đi qua Điều kiện địa lý của xãrất thuận lợi cho việc giao thông, vận chuyển thức ăn cũng như việc buônbán, vận chuyển hàng hóa của trại

2.1.2 Điều kiện khí hậu

Trại chăn nuôi lợn Nguyễn Xuân Dũng chịu ảnh hưởng chung của khíhậu vùng, nhiệt độ thay đổi theo mùa rõ rệt (do huyện Ba Vì nằm trong khuvực đồng bằng sông Hồng, chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa).Mùa hè nóng ẩm, mưa nhiều (từ tháng 4 đến tháng 8), mùa đông lạnh, khô (từtháng 10 đến tháng 2 năm sau)

Lượng mưa trung bình năm 2.500 mm, phân bố không đều trong năm,tập trung nhiều vào tháng 7, tháng 8 Độ ẩm không khí 86,1% Vùng thấpthường khô hanh vào tháng 12, tháng 1 Từ độ cao 400 m trở lên không cómùa khô Mùa đông có gió Bắc với tần suất >40% Mùa Hạ có gió Đông Namvới tần suất 25% và hướng Tây Nam

Nhiệt độ trung bình năm khoảng 23,4oC Ở vùng thấp, nhiệt độ tối thấpxuống tới 2,7oC, nhiệt độ tối cao lên tới 42oC Ở độ cao 400 m nhiệt độ trungbình năm 20,6oC Từ độ cao 1000 m trở lên nhiệt độ chỉ còn 16oC Nhiệt độthấp tuyệt đối có thể xuống 0,2oC Nhiệt độ cao tuyệt đối 33,1oC.

Với điều kiện khí hậu như vậy, tương đối thuận lợi cho nghành chănnuôi phát triển

2.1.3 Cơ cấu tổ chức của trại

Trại gồm có 20 người, trong đó có:

+ 1 quản lý trại

+ 2 kỹ sư của công ty

+ 2 tổ trưởng (1 chuồng đang mang thai, 1 chuồng đẻ)

+ 1 bảo vệ

+ 14 công nhân

+ 2 cấp dưỡng

2.1.4 Cơ sở vật chất của trại

Trại mới được xây dựng nên cơ sở vật chất và cơ sở hạ tầng đều đượcquan tâm và chú trọng

- Về cơ sở vật chất:

+ Trại có đầy đủ các trang thiết bị, máy móc để phục vụ cho công nhân

và sinh viên sinh hoạt hàng ngày như: máy giặt, bình nóng lạnh, tivi, tủ lạnh,quạt,

+ Những vật dụng cá nhân như : kem đánh răng, bộtgiặt, xà phòng tắm,dầu gội đầu cũng được trại chuẩn bị

+ Trại còn đầu tư mua bàn chơi bi a, cầu lông để công nhân giải trí saugiờ làm việc

+ Cơ sở vật chất trong chuồng trại chăn nuôi được trại chú trọng đầu tưvới đầy đủ các trang thiết bị cần thiết

- Trong các chuồng đều có các cũi sắt (đối với chuồng lợn có chửa) và

ô chuồng sàn (đối với chuồng đẻ) được lắp đặt theo dãy

- Có hệ thống đèn điện sưởi ấm cho lợn con vào mùa đông

- Có hệ thống quạt gió, dàn mát, điện sáng, vòi uống nước tự động cho lợn

- Ngoài ra, trại còn có một máy phát điện công suất lớn đủ cung cấpđiện cho cả trại sinh hoạt và hệ thống chuồng nuôi những khi mất điện

- Về cơ sở hạ tầng:

Trại được xây dựng rất khoa học và hiện đại Trước cổng có hố sáttrùng bằng vôi, có vòi phun sát trùng cho phương tiện ra vào trại Trại đượcxây dựng gồm các khu riêng biệt: khu nhà ở, sinh hoạt của công nhân, sinhviên và khu chuồng nuôi

+ Khu nhà ở rộng rãi có đầy đủ nhà tắm, nhà vệ sinh tiện nghi Khu nhàdành cho quản lý trại có phòng khách để đón tiếp khách Tất cả các phòng ởcủa công nhân và kỹ sư đều được xây dựng khang trang tiện nghi

+ Khu nhà ăn cũng được tách biệt có nhà ăn ca (buổi trưa) và nhà ănchung (buổi tối)

là nhà ăn trưa cho công nhân và kỹ sư trại

- Trại được xây dựng trên quả đồi khoảng 5 ha gồm 6 dãy chuồng lớnchạy dài lợp mái tôn Mỗi 1 dãy lớn lại được chia làm 2 dãy chuồng nhỏ.Chuồng nuôi được xây dựng theo hướng Đông - Tây, Nam - Bắc đảm bảothoáng mát về mùa hè và ấm áp về mùa đông

Khu chuồng nuôi được xây dựng khép kín hoàn toàn trên một khu vựccao, dễ thoát nước, xây dựng theo kiểu 2 mái và được tách biệt với khu sinh

hoạt gồm có: 6 chuồng đẻ, 2 chuồng lợn có chửa, 1 chuồng lợn đực và 2chuồng cách ly Trong đó, có 3 dãy chuồng đẻ, mỗi dãy được chia làm 2chuồng nhỏ với 58 ô chuồng sàn Chuồng lợn có chửa gồm 2 chuồng với kiểuchuồng cũi sắt Các chuồng nuôi đều được lắp đặt hệ thống giàn mát ( phíađầu chuồng), hệ thống điện chiếu sáng, hệ thống vòi uống nước tự động ở mỗi

ô chuồng cuối chuồng có quạt thông gió Hai bên tường có dãy cửa sổ lắpkính, mỗi cửa sổ cách nhau 40 cm, cửa sổ có diện tích 1,5 m², cách nền 1,2 m.Trên trần đươc lắp hệ thống chống nóng bằng nhựa Mùa đông có hệ thốnglàm ấm bằng đèn hồng ngoại

Phòng pha tinh được trang bị đầy đủ các dụng cụ hiện đại như: Máyđếm mật độ tinh trùng, kính hiển vi, thiết bị cảm ứng nhiệt, các dụng cụ đóngliều tinh, nồi hấp tiệt trùng dụng cụ và một số thiết bị khác

Hệ thống nước trong khu chăn nuôi đều là nước giếng khoan Nướcuống cho lợn được cấp từ một bể lớn, xây dựng ở đầu chuồng lợn nái đẻ 1A

và chuồng lợn có chửa 2 Nước tắm, nước xả gầm, nước phục vụ cho côngtác khác được bố trí từ bể lọc và được bơm qua hệ thống ống dẫn tới bể chứa

Trại được xây dựng ở vị trí thuận lợi trên một quả đồi cách xa khu dân

cư, thuận tiện đường giao thông

Chủ trại có năng lực, năng động, nắm bắt được tình hình xã hội, luônquan tâm đến đời sống vật chất và tinh thần của cán bộ kỹ thuật và công nhân.Cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn vững vàng, công nhân nhiệt tình

và có tinh thần trách nhiệm cao trong sản xuất

Con giống tốt, thức ăn, thuốc chất lượng cao, quy trình chăn nuôi khépkín và khoa học đã mang lại hiệu quả chăn nuôi cao cho trại

* Khó khăn

Số lượng lợn nhiều, lượng nước thải lớn, nên việc đầu tư cho công tác xử

lý nước thải của trại còn nhiều khó khăn

Trại được xây dựng trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, thời tiết diễnbiến phức tạp nên khâu phòng trừ dịch bệnh gặp nhiều khó khăn Năm 2014khi trại vừa mới được thành lập và bắt đầu đi vào hoạt động ổn định thì dịchbệnh tai xanh bùng phát làm trại thiệt hại lớn về kinh tế và làm ảnh hưởng đếnhoạt động sản xuất của trại

Dịch bệnh diễn biến phức tạp, nên chi phí dành cho phòng và chữa bệnhlớn, làm ảnh hưởng đến giá thành và khả năng sinh sản của lợn

2.2 Tổng quan tài liệu và những kết quả nghiên cứu trong, ngoài nước có liên quan đến nội dung của chuyên đề

2.2.1 Đối với lợn nái

2.2.1.1 Đặc điểm của một số giống lợn ngoại nuôi tại trại

* Giống lợn Yorkshire

Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [24], nguồn gốc của giống lợn nàyđược hình thành ở vùng Yorkshire của nước Anh Lợn Yorkshire có lôngtrắng ánh vàng, đầu cổ hơi nhỏ và dài, mõm thẳng và dài, mặt rộng, tai totrung bình và hướng về phía trước, mình dài, lung hơi cong, bụng gọn 4 chândài chắc chắn, có 14 vú Da của lợn Yorkshire có màu trắng, tuy nhiên thỉnhthoảng có một số nốt đen

Lợn Yorkshire sinh trưởng phát dục nhanh, khối lượng khi trưởng thànhlên tới 300 kg (con đực), 250 kg (con cái)

Lợn Yorkshire có mức tăng khối lượng bình quân 650 - 750 g/con/ngày,tiêu tốn thức ăn trung bình khoảng 3,0 kg/kg tăng khối lượng, tỷ lệ thịtnạc/thịt xẻ từ 55% - 59%

Lợn có khả năng sinh sản tương đối cao, đẻ trung bình 10 - 11 con/lứa,khối lượng sơ sinh đạt 1,1 - 1,2 kg/con

Lợn Landrace có khả năng sinh sản khá cao, nuôi con khéo.

Đây là giống lợn chuyên hướng nạc và dùng để lai kinh tế

Nguyễn Văn Thắng và Nguyễn Thị Xuân (2016) [28] cho biết, một trongnhững giải pháp nâng cao năng suất lợn nái là sử dụng nhiều giống lợn lai tạovới nhau Trong đó, phương pháp lai giữa hai giống lợn ngoại Landrace vàYorkshire và ngược lại, tạo ra con lai có ưu thế lai cao về nhiều tiêu chí sinhsản, trở thành một tiến bộ trong thực tế sản xuất

2.2.1.2 Đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái

* Sự thành thục về tính:

Một cơ thể được gọi là thành thục về tính khi bộ máy sinh dục của cơ thểphát triển căn bản đã hoàn thiện Dưới tác dụng của thần kinh, nội tiết tố (cácphản xạ về sinh dục) Khi có các noãn bào chín và tế bào trứng rụng

Tùy thuộc vào từng loài gia súc khác nhau mà thời gian thành thục vềtính là khác nhau

+ Mùa vụ và thời kỳ chiếu sáng là những yếu tố ảnh hưởng rõ rệt tớituổi động dục Mùa thu - đông lợn thành thục nhanh hơn so với mùa hè Điều

đó có thể do ảnh hưởng của nhiệt độ trong chuồng nuôi gắn liền với mức tăngtrọng thấp trong các tháng nóng bức Những con được chăn thả tự do thì xuấthiện thành thục sớm hơn những con nuôi nhốt trong chuồng 14 ngày (mùaxuân) và 17 ngày (mùa thu) Mùa đông, thời gian chiếu sáng trong ngày thấp

hơn so với các mùa khác trong năm, bóng tối cũng làm chậm tuổi thành thục

về tính so với những biến động ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng nhân tạo112giờ mỗi ngày

+ Mật độ nuôi nhốt: đông trên 1 đơn vị diện tích trong suốt thời gianphát triển sẽ làm chậm tuổi động dục Cần tránh nuôi lợn hậu bị tách biệt đàntrong thời kỳ phát triển Kết quả nghiên cứu của Hughes và James (1996) [35]cho thấy, việc nuôi nhốt lợn cái hậu bị riêng từng cá thể sẽ làm chậm lại thànhthục tính so với lợn được nuôi nhốt theo nhóm Ngoài những yếu tố trên thìđực giống cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tuổi động dục củalợn cái hậu bị Nếu lợn cái hậu bị thường xuyên tiếp xúc với lợn đực giống sẽnhanh động dục hơn lợn cái hậu bị không tiếp xúc với lợn đực giống Ở 165ngày tuổi cho lợn hậu bị tiếp xúc 2 lần/ngày với lợn đực, mỗi lần tiếp xúc 15 -

20 phút thì tới 83% lợn hậu bị động dục lần đầu (Muirhead M., Alexander T.,2010) [43]

+ Giống: Các giống khác nhau thì tuổi thành thục về tính cũng khácnhau Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [23], tuổi thành thục tính dục ởlợn cái nội (Ỉ, Móng Cái) vào 4 - 5 tháng tuổi (121 - 158 ngày tuổi), cácgiống lợn ngoại (Landrace, Yorkshire ) tuổi thành thục về tính muộn hơn từ

6 - 7 tháng tuổi

+ Chu kỳ tính: Từ khi thành thục về tính, những biểu hiện tính dục củalợn được diễn ra liên tục và có chu kỳ Do trứng rụng có tính chu kỳ nên độngdục cũng theo chu kỳ (Khuất Văn Dũng, 2005) [8]

- Hiện tượng rụng trứng:

Noãn bào dần dần lớn lên Nổi rõ trên bề mặt của buồng trứng Noãnbào vỡ giải phóng ra tế bào trứng, đồng thời thải ra dịch folliculin dưới tácdụng của thần kinh, hormone, áp suất Lợn thường rụng 20 - 30 tế bàotrứng 1 lần

- Sự hình thành thể vàng:

Sau khi noãn bào vỡ ra và dịch nang chảy ra Màng trên bị xẹp xuốngđường kính ngắn lại bằng nửa xoang trứng Tạo nên những nếp nhăn trênvách xoang ăn sâu vào trong làm thu hẹp xoang tế bào trứng Xoang chứa đầydịch và một ít máu chảy ra từ vách xoang ra Dịch và máu đọng lại và lấp đầyxoang của tế bào trứng Các nếp nhăn gồm nhiều lớp nhăn ăn sâu vào và lấpđầy xoang gồm nhiều tế bào hạt, những tế bào hạt này tuy số lượng khôngtăng nhưng kích thước lại tăng rất nhanh Trong các tế bào hạt có chứa lipoit

và sắc tố màu vàng Như vậy, trong tế bào trứng đã chứa đầy tế bào hạt (gọi là

tế bào lutein) Sự phát triển của tế bào hạt mang sắc tố đã hình thành nên thể

vàng Thể vàng tiết ra progesterone Thời gian tồn tại của thể vàng từ 3 - 15

ngày Nếu gia súc không có thai thì thể vàng nhanh chóng đạt đến độ lớn tối

đa rồi thoái hóa dần Nếu gia súc có thai, nó tồn tại trong suốt thời gian mangthai đến ngày gia súc gần đẻ

- Niêm dịch:

Trong đường sinh dục của gia súc cái có niêm dịch chảy ra cũng là dokết quả của quá trình tế bào trứng rụng Do sự thay đổi hàm lượng các kích tốtrong máu, từ ống dẫn trứng đến mút sừng tử cung, tiết ra niêm dịch Đồngthời ở âm đạo, âm môn cũng có niêm dịch chảy ra

- Tính dục:

Do kết quả của quá trình rụng trứng hàm lượng oestrogen tăng lên ởtrong máu nên có một loạt biến đổi về bên ngoài khác với bình thường, đứngnằm không yên, kém ăn, kêu giống, thích gần con đực, phá chuồng, sản lượngsữa giảm, chăm chú tới xung quanh Gặp con đực không kháng cự, tăng lên

về cường độ cho đến khi tế bào trứng rụng

- Tính hưng phấn:

Thường kết hợp song song với tính dục, con vật có một loạt biến đổi

về bên ngoài, thường không yên, chủ động đi tìm con đực, kêu rống, kém ăn,

đuôi cong và chịu đực, hai chân sau thường ở tư thế giao phối Cao độ nhất

là lúc tế bào trứng rụng Khi đã rụng tế bào trứng thì tính hưng phấn giảm đi

rõ rệt

* Chu kỳ động dục:

Theo Hoàng Toàn Thắng, Cao Văn (2006) [27], chu kỳ động dục củagia súc thường chia làm 4 giai đoạn:

- Giai đoạn trước động dục:

Đây là giai đoạn đầu của chu kỳ sinh dục lúc này buồng trứng to hơnbình thường Các tế bào của vách ống dẫn trứng tăng cường sinh trưởng, sốlượng lông nhung tăng lên Đường sinh dục xung huyết, nhu động sừng tửcung tăng lên, dịch nhầy ở âm đạo tăng nhiều Giai đoạn này tính hưng phấnchưa cao

Khi noãn bào chín, tế bào trứng được tách ra, sừng tử cung co bóp mạnh,

cổ tử cung mở hoàn toàn Niêm dịch ở đường sinh dục chảy ra nhiều lúc nàycon vật bắt đầu xuất hiện tính dục

- Giai đoạn động dục:

Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [23], giai đoạn này dài hay ngắntùy theo từng giống lợn, lợn nội thường kéo dài 3 - 4 ngày, lợn ngoại và lợnlai thường kéo dài 4 - 5 ngày

Phạm Khánh Từ và cs (2014) [30] cho biết, thời gian của giai đoạn nàyđược tính từ khi tế bào trứng tách khỏi noãn bao các biến đổi của cơ quan sinhdục lúc này rõ rệt nhất, niêm mạc âm hộ xung huyết, phù thũng rõ rệt, niêmdịch trong suốt chảy ra ngoài nhiều, con vật biểu hiện tính hưng phấn cao độ:Con cái đứng nằm không yên, phá chuồng, ăn uống giảm hẳn, kêu rít, đứngtrong trạng thái ngẩn ngơ, ngơ ngác, đái rắt, luôn nhảy lên lưng con khác hoặc

để con khác nhảy lên lưng mình, thích gần đực, khi gần đực thì luôn đứng ở

tư thế sẵn sàng chịu đực như: đuôi cong lên và lệch sang một bên, hai chânsau dạng ra và khụy xuống, sẵn sàng chịu đực

- Giai đoạn sau động dục:

Lúc này dấu hiệu hoạt động sinh dục bên ngoài giảm dần, âm hộ teo lại,đuôi cụp không cho con đực phối, ăn uống tốt hơn

- Giai đoạn nghỉ ngơi:

Đây là giai đoạn dài nhất trong cả chu kỳ sinh dục, con vật không cóbiểu hiện về hành vi sinh dục, là giai đoạn nghỉ ngơi yên tĩnh chuẩn bị cho chu

kỳ động dục tiếp theo

* Sinh lý quá trình mang thai và đẻ:

Sau thời gian lưu lại ở ống dẫn trứng khoảng 3 ngày để tự dưỡng, hợp

tử bắt đầuc di chuyển xuống tử cung, tìm vị trí thích hợp để làm tổ, hình thànhbào thai Sự biến đổi nội tiết tố trong cơ thể mẹ trong thời gian có chửa như

sau: Progesterone trong 10 ngày đầu có chửa tăng rất nhanh, cao nhất vào

ngày chửa thứ 20 rồi giảm nhẹ ở 3 tuần đầu, sau đó, duy trì ổn định trong thờigian có chửa để an thai, ức chế động dục Trước khi đẻ 1 - 2 ngày,

Progesterone giảm đột ngột Estrogen trong suốt thời kỳ có chửa duy trì ở

mức độ thấp, cuối thời kỳ có chửa khoảng 2 tuần thì bắt đầu tăng dần, đế nkhi đẻ thì tăng cao nhất Thời gian có chửa của lợn nái bình quân là 114ngày (Jose Bento S và cs., 2013) [38]

2.2.1.3 Chăm sóc lợn nái thời gian chửa đến cai sữa

* Quy trình chăm sóc nái chửa:

Lợn nái chửa được nuôi ở chuồng nái chửa 1 và chuồng nái chửa 2.Hàng ngày vào chuồng kiểm tra lợn để phát hiện: lợn phối giốngkhông đạt, lợn bị sảy thai, lợn mang thai giả, vệ sinh, dọn phân không để lợnnằm đè lợn phân, tra cám cho lợn, rửa máng, xịt gầm, phun thuốc sát trùnghàng ngày, chở phân ra khu xử lý phân Cho lợn nái chửa ăn các loại thức ăn566F, 567SF với khẩu phần ăn như sau:

- Đối với nái chửa từ tuần 1 đến tuần chửa 12 ăn thức ăn 566F với tiêuchuẩn 1,8 - 2 kg/con/ngày, cho ăn 1 lần trong ngày

- Đối với nái chửa từ tuần 13 đến tuần chửa 14 ăn thức ăn 566F với tiêuchuẩn 2,2 - 3,5 kg/con/ngày, cho ăn 1 lần trong ngày.

- Đối với nái chửa từ tuần 15 trở đi ăn thức ăn 567SF với tiêu chuẩn 2,2

- 3,5 kg/con/ngày, cho ăn 1 lần trong ngày

* Quy trình chăm sóc lợn nái đẻ:

Lợn nái chửa được chuyển lên chuồng đẻ trước ngày đẻ dự kiến 7 - 10ngày Trước khi chuyển lợn lên chuồng đẻ, cần chuẩn bị chuồng đẻ Tẩy rửa

vệ sinh, khừ trùng toàn bộ chuồng và để trống chuồng từ 3 - 5 ngày trước khichuyển lợn vào Chuồng phải khô ráo, sạch sẽ, yên tĩnh, thoáng mát, có đầy

đủ ánh sáng Lợn chuyển lên phải được ghi đầy đủ thông tin lên bảng ở đầumỗi ô chuồng và mỗi nái chửa có một phiếu theo dõi về tình hình chửa đượckẹp vào bảng Lợn chờ đẻ được cho ăn với tiêu chuẩn như sau:

- Đối với nái hậu bị, ăn thức ăn 567SF với tiêu chuẩn 2,2 kg/ngày/con,cho ăn 2 lần trong ngày

- Đối với lợn nái từ lứa 2 đến lứa 4, ăn thức ăn 567SF với tiêu chuẩn3,5 kg/ngày/con, cho ăn 2 lần trong ngày

- Đối với lợn nái từ lứa 5 trở đi, ăn thức ăn 567SF với tiêu chuẩn 5kg/ngày/con, cho ăn 2 lần trong ngày

- Lợn nái chửa trước ngày đẻ dự kiến 4 ngày, giảm tiêu chuẩn ăn xuống0,5 kg/con/bữa

- Khi lợn nái đẻ được 2 ngày tăng dần lượng thức ăn từ 0,5 - 6kg/con/ngày, chia làm ba bữa sáng lúc 7 giờ, 10 giờ, chiều lúc 17 giờ, mỗibữa tăng lên 0,5kg

Chuẩn bị ô úm lợn con: ô úm rất quan trọng đối với lợn con, nó có tácdụng phòng ngừa lợn mẹ đè chết lợn con, đặc biệt những ngày đầu mới sinhlợn con còn yếu ớt, mà lợn mẹ mới đẻ xong sức khỏe còn rất yếu chưa hồiphục Ô úm tạo điều kiện để khống chế nhiệt độ thích hợp cho lợn con, đặc

biệt là lợn con đẻ vào những tháng mùa đông Ngoài ra, ô úm tạo điều kiệnthuận lợi cho việc tập ăn sớm cho lợn con (để máng ăn vào ô úm cho lợn conlúc 7 - 10 ngày tuổi) mà không bị lợn mẹ húc đẩy và ăn thức ăn của lợn con.Vào ngày dự kiến đẻ của lợn nái, cần chuẩn bị xong ô úm cho lợn con Kíchthước ô úm: 1,2 m x 1,5 m Ô úm được cọ rửa sạch, phun khử trùng và đểtrống từ 3 - 5 ngày trước khi đón lợn con sơ sinh.

- Triệu chứng: sau khi đẻ 4 - 5 giờ không thấy nhau ra hoặc không ra hết

là bị sót nhau Thấy lợn nái rặn nhiều, đôi khi bỏ ăn, sốt cao liên tục 40 - 41

độ C trong vòng 1 - 2 ngày, cắn con, không cho con bú, niêm dịch chảy ra cómàu đục, lẫn máu

Để dễ phát hiện có sót nhau hay không khi đỡ đẻ cho lợn người tathường gom toàn bộ nhau lại cho đến khi lợn đẻ xong, đếm số nhau ra và sốlợn con sẽ phát hiện lợn con có sót nhau hay không

* Hiện tượng đẻ khó:

Theo Lê Minh và cs (2017)[18], hiện tượng đẻ khó xuất hiện dướinhiều hình thức và do nhiều nguyên nhân gây ra

Trường hợp đẻ khó do nguyên nhân từ cơ thể mẹ có thể liên quan đến một

số vấn đề sau: do tử cung co bóp và sức rặn đẻ của mẹ yếu; hoặc các phầnmềm như cổ tử cung, âm đạo, âm hộ giãn nở không bình thường; hoặc hệthống khung xoang chậu hẹp hay biến dạng; hoặc tử cung bị xoắn, hay bị vặn

Rặn đẻ yếu: Đặc trưng các cơn co thắt cơ tử cung và thành bụng của giasúc mẹ vừa yếu vừa ngắn Có 3 dạng cơn co thắt và rặn đẻ yếu:

- Cơ co thắt yếu nguyên phát bắt đầu từ khi mở cổ tử cung và xảy ratrùng với cơn rặn đẻ nguyên phát

- Cơn co thắt và rặn đẻ yếu thứ phát xảy ra sau khi co thắt và rặn đẻmạnh nhưng không có kết quả

- Cơn co thắt và rặn đẻ yếu thứ phát xảy ra do bào thai không di chuyểnđược Các cơn co thắt và rặn đẻ yếu nguyên phát, thông thường, quan sát thấykhi vi phạm chế độ chăm sóc nuôi dưỡng gia súc chửa và thiếu vận động,cũng như khi bị bệnh làm suy yếu sức khỏe của con mẹ Cần can thiệp để cứulợn con và mẹ (Trần Văn Bình, 2010)[41]

Trường hợp gia súc đẻ khó có nguyên nhân do bào thai, đó là: thai quá

to không phù hợp với xoang chậu; hoặc chiều, hướng, tư thế của thai khôngbình thường; hoặc thai dị hình hay quái thai

* Bệnh viêm tử cung:

Theo Trần Tiến Dũng và cs (2002) [9], thì viêm tử cung là một quátrình bệnh lý thường xảy ra ở gia súc cái sinh sản sau đẻ Quá trình viêm hủycác tế bào tổ chức của các lớp hay các tầng tử cung gây rối loạn sinh sản ở giasúc cái làm ảnh hưởng lớn, thậm chí làm mất khả năng sinh sản ở gia súc cái.Bệnh viêm đường sinh dục ở lợn chiếm tỷ lệ cao từ 30 - 50%, trong đó viêm

cơ quan bên ngoài ít, chiếm tỷ lệ 20%, còn lại 80% là viêm tử cung

Qua khảo sát của Trần Ngọc Bích và cs (2016) [3], về tình hình viêmnhiễm đường sinh dục lợn nái sau khi sinh và hiệu quả điều trị của một sốloại kháng sinh trên 143 lợn nái sau khi sinh đã phát hiện 106 con tiết dịchnghi viêm đường sinh dục, chiếm tỷ lệ 74,13%

Viêm tử cung là một bệnh khá phổ biến ở gia súc cái Nếu không đượcchữa trị kịp thời thì sẽ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của gia súc cái (LêThị Tài và cs., 2000) [24]

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2002) [16], Lê Minh và cs (2017) [18],Nguyên Xuân Binh (2000) [2], nguyên nhân dẫn đến viêm tư cung ơ lơ n naithương do:

- Do nhiễm vi khuẩn khi giao phối trực tiếp hoặc gia súc đực bị viêm cơquan sinh dục

- Cơ quan sinh dục lợn nái phát triển không bình thường gây khó đẻhoặc lợn nái khó đẻ do thai quá to, thai ra ngược, thai phát triển không bìnhthường

- Trong trường hợp đẻ khó, nuôi dưỡng kém thời kỳ hồi phục tử cungsau khi đẻ không đảm bảo vệ sinh, sát nhau, giãn cổ tử cung, âm đạo tích chấtbẩn, tích nước tiểu, những thao tác kỹ thuật lúc đỡ đẻ không đảm bảo vệ sinhgây sát niêm mạc tử cung

- Kế phát do sót nhau hoặc từ các bệnh khác như bệnh viêm âm đạo,tiền đình, bàng quang, các bệnh truyền nhiễm: sảy thai truyền nhiễm, phóthương hàn, bệnh lao thường gây ra các bệnh viêm tử cung

- Yếu tố thời tiết, khí hậu, ảnh hưởng rõ rệt đến tỷ lệ mắc hội chứngviêm tử cung: mùa hạ có tỷ lệ nhiễm cao nhất 53,37%, mùa đông 46,05%,mùa thu 43,70% (Nguyễn Thị Hồng Minh, 2014) [17]

Kết quả khảo sát của Nguyễn Văn Thanh (2007) [25], tình hình mắcbệnh viêm tử cung trên 620 lợn nái ngoại nuôi tại một số trại tại vùng Bắc Bộcho thấy: tỷ lệ nhiễm viêm tử cung ở đàn lợn tương đối cao, biến động từ36,57% tới

61,07% Tỷ lệ mắc tập trung ở những lợn nái đẻ lứa đầu đến lứa thứ 8

Theo Trần Tiến Dũng và cs (2002) [9], Trần Thị Dân (2004) [5], khilợn nái bị viêm tử cung sẽ dẫn tới một số hậu quả chính như: lợn dễ bị sảythai, bào tai phát triển kém hoặc thai chết lưu, lợn nái giảm sữa hoạc mất sữa,nếu lợn nái bị viêm tử cung mãn tính sẽ không có khả năng động dục trở lại

Viêm tử cung là một trong những yếu tố gây vô sinh, rối loạn chứcnăng cơ quan sinh dục vì các quá trình viêm ở trong dạ con cản trở sự dichuyển của tinh trùng tạo độc tố có hại cho tinh trùng như:

Spermiolisin(độc tố làm tiêu tinh trùng) Các độc tố của vi khuẩn, vi trùng

và các đại thực bào tích tụ gây bất lợi với tinh trùng, ngoài ra nếu có thụthai được thì phôi ở trong môi trường dại con bất lợi cũng dễ bị chết non(Lê Văn Năm, 1999) [20]

- Viêm cơ: theo Nguyễn Hữu Ninh và cs (2000) [21], viêm cơ tư cungthương kê phat tư viêm nôi mac tư cung , niêm mac tư cung bi thâm dich thâmxuât, vi khuân xâm nhâp va phat triên sâu vao tô chưc lam niê m mac bi phângiải, thôi rưa gây tôn thương cho mach quan va lâm ba quan , tư đo lam lơp cơ

và một ít lớp tương mạc của tử cung bị hoại tử

Lợn có biểu hiện sốt cao, dịch viêm có mầu hồng hoặc nâu đỏ và cómùi tanh Con vật có phản ứng đau rõ rệt, phản ứng co bóp tử cung yếu ớt

- Viêm tương mạc: lợn có biểu hiện sốt rất cao, dịch viêm có mầu nâu

rỉ sắt và có mùi thối khắm Con vật rất đau kèm lợn triệu chứng viêm phúcmạc, phản ứng co bóp tử cung mất hẳn

Điều trị bệnh:

Theo Nguyễn Văn Điền (2015) [10], đối với lợn nái viêm nhẹ, điều trịbằng cách đặt viên thuốc kháng sinh oxytetracyclin vào âm đạo từ 5 - 7 ngày.Tiêm amoxicillin 15% 3 lần liên tiếp, mỗi lần cách nhau 48 giờ Đây là dạngviêm có kết quả điều trị khỏi bệnh cao

Đối với lợn nái sau khi đẻ, sảy thai và viêm nặng: Thụt rửa tử cungbằng dung dịch iodine 10% pha 10 ml/2 lít nước, thụt rửa 2 lần/ngày trong 2ngày đầu và thụt rửa 1 lần/ngày từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 5 sau khi đẻ Sau

khi thụt rửa bơm thuốc kháng sinh O.T.C 10% (5 ml thuốc pha 20 ml nướcsinh lý) hay 4 g streptomycin + 40.000 UI penicillin ngày 1 lần trong 3 ngàyliên tiếp vào tử cung Đồng thời, tiêm oxytocin liều 10 - 15 UI (2 ống 5 ml/ 1lần) nhiều lần trong ngày để tử cung co bóp tống dịch sản ra ngoài Tiêmkháng sinh phổ rộng chống viêm như: terramycin LA, amoxicillin 15% 3 lầnliên tiếp mỗi lần cách nhau 48 giờ Ngoài ra, tiêm các loại thuốc bổ trợ như:urotropin giúp tăng cường bài tiết độc tố, thuốc hạ sốt, vitamin C liều cao vàcanxi hỗ trợ co bóp tử cung, các thuốc kháng viêm: Ketovet,…

Theo Smith và cs (1995) [39], Popkov (1999) [22], chữa bệnh viêm tửcung bằng cách sử dụng phương pháp tiêm kháng sinh vào màng treo cổ tửcung của lợn nái, điều trị viêm tử cung đạt hiệu quả cao: streptomycin 0,25 g,penicillin 500.000 UI, dung dịch KMnO4 1% 40 ml + VTM C

Khi lợn bị viêm âm đạo, âm hộ, thụt rửa âm đạo bằng dung dịch nướcetacridin 1/1.000 và 1/5.000, furazolidon 1/1.000

* Bệnh viêm vú

Nguyên nhân:

+ Khi lợn nái đẻ nếu nuôi không đúng cách, chuồng bẩn thì các vi khuẩn,các cầu khuẩn, vi khuẩn đường ruột xâm nhập gây ra viêm vú Do kế phát từmôt số bệnh: bại liệt sau khi đẻ, sốt sữa, hóa mủ

+ Khi nghiên cứu về mô học và vi khuẩn học từ mẫu mô vú bị viêm cho

thấy, vi khuẩn chính gây viêm vú là Staphylococcus spp và Arcanobacterium pyogenes (Christensen và cs., 2007) [33].

+ Thức ăn không phù hợp cho lợn nái, không giảm khẩu phần ăn cho lợnnái trước khi đẻ một tuần làm cho lượng sữa tiết ra quá nhiều gây tắc sữa Sauvài ngày đẻ mà lợn con không bú hết, sữa lưu là môi trường tốt cho vi khuẩn

xâm nhập gây viêm như: E coli, streptococus, staphylococus, klebsiella…

(Duy Hùng, 2011)[42]

+ Lợn con mới đẻ có răng nanh mà không bấm khi bú làm xây sát vú mẹtạo điều kiện cho vi trùng xâm nhập tạo ra các ổ viêm nhiễm bầu vú.

+ Chỉ cho lợn con bú một hàng vú, hàng còn lại căng quá nên viêm.+ Do thời tiết thay đổi đột ngột, lạnh quá hoặc nóng quá hay thức ăn khótiêu cũng ảnh hưởng đến cảm nhiễm vi trùng

Các nghiên cứu của Trekaxova A V và cs (1983) [32] về chữa trịbệnh viêm vú cho lợn nái hướng vào việc đưa ra các phương pháp chữa kếthợp Dùng novocain phong bế phối hợp với điều trị bằng kháng sinh chokết quả tốt

Hội chăn nuôi Việt Nam (2002) [14], trước khi đẻ cần lau vú, xoa vú,tắm cho nái Cho con bú mẹ sau 1 giờ đẻ, cắt răng nanh lợn con Tiêm khángsinh 1,5 - 2 triệu đơn vị với 100 ml nước cất tiêm quanh vú, tiêm liên tụctrong 3 ngày

Dùng Novocain tiêm ven tai, tiêm chỗ giáp nhau giữa hai bầu vú vàphần sườn của lợn, tiêm nhắc lại sau một ngày

Dùng kháng sinh streptomycin, penicillin, ampicillin, lincomycin…liều đạt trên 200.000 - 500.000 UI, mỗi loại trên một lần tiêm cho 1 - 2lần/ngày trong 3 - 5 ngày

Thực hiện phòng bệnh: Vệ sinh bầu vú, hai chân sau cho lợn hằng ngàybằng dung dịch sát trùng Bấm răng sữa cho lợn con mới sinh, nên cho lợncon bú sữa đầu và phân đều vú cho từng con trong đàn Tăng cường ăn uống

đủ chất cho lợn mẹ trước và sau khi đẻ, nên giảm bớt chất đạm để hạn chếnguy cơ thừa sữa Khi lợn mẹ bị viêm vú, không nên cho lợn con bú ở nhữngvùng bị viêm Dùng các phương pháp nhân tạo như chườm nóng, xoa bóp nhẹlên vùng vú bị sưng(Duy Hùng, 2011) [42]

2.2.2 Đặc điểm sinh lý của lợn con

2.2.2.1 Đặc điểm sinh trưởng, phát dục của lợn con

 Đặc điểm về sinh trưởng, phát dục:

Phát dục là một quá trình thay đổi về chất lượng tức là sự thay đổi tăngthêm và hoàn chỉnh các tính chất, chức năng của các cơ quan, bộ phận trong

cơ thể nhờ vậy vật nuôi hoàn thiện được các chức năng của cơ thể sống vàtăng trọng lượng theo tuổi giảm (Pensaet MB de Bouck P A., 1978) [37]

Theo Trần Văn Phùng và cs (2004) [23], lợn con giai đoạn bú sữa cókhả năng sinh trưởng và phát dục rất nhanh So với khối lượng sơ sinh thìkhối lượng lợn con lúc 10 ngày tuổi tăng gấp 2 lần, lúc 21 ngày tuổi tăng gấp

4 lần, lúc 30 ngày tuổi tăng gấp 5 - 6 lần, lúc 40 ngày tuổi tăng gấp 7 - 8 lần,lúc 50 ngày tuổi tăng gấp 10 lần, lúc 60 ngày tuổi tăng gấp 12 - 14 lần

Lợn con bú sữa sinh trưởng và phát triển nhanh nhưng không đồng đềuqua các giai đoạn, nhanh trong 21 ngày đầu sau đó giảm dần Có sự giảm này

là do nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu là do lượng sữa mẹ bắt đầu giảm vàhàm lượng hemoglobin trong máu của lợn con bị giảm Thời gian bị giảmsinh trưởng kéo dài khoảng 2 tuần hay còn gọi là giai đoạn khủng hoảng củalợn con Lợn con sinh trưởng nhanh nên khả năng tích lũy các chất dinhdưỡng rất mạnh Chúng ta có thể hạn chế sự khủng hoảng này bằng cách tậpcho lợn con ăn sớm

 Đặc điểm phát triển của cơ quan tiêu hóa:

Cơ quan tiêu hóa của lợn con giai đoạn theo mẹ phát triển nhanh về cấutạo và hoàn thiện dần về chức năng tiêu hóa

Trọng lượng bộ máy tiêu hóa tăng lên từ 10 - 15 lần, chiều dài ruột nontăng lên gấp 5 lần, dung tích bộ máy tiêu hóa tăng lên 40 - 50 lần, chiều dàiruột già tăng lên từ 40 - 50 lần Lúc đầu, trọng lượng dạ dày chỉ là 6 - 8g vàchứa được 35 - 50 g sữa nhưng chỉ sau 3 tuần đã tăng gấp 4 lần và đến lúc lợncon dạt 60 ngày tuổi đã nặng 150 g và chứa được 700 - 1.000 g sữa (NguyễnQuang Linh, 2005) [16]

Một đặc điểm cần lưu ý ở lợn con là có giai đoạn không có axit HCltrong dạ dày Giai đoạn này được coi như một tình trạng thích ứng tự nhiên.Nhờ vậy, nó tạo được khả năng thẩm thấu các kháng thể có trong sữa đầu củalợn mẹ Trong giai đoạn này dịch vị không có khả năng phân giải protein màchỉ có khả năng làm vón sữa đầu và sữa Còn huyết thanh chứa albumin vàglobulin được chuyển xuống ruột và thẩm thấu vào máu

Ở lợn con từ 14 - 16 ngày tuổi, tình trạng thiếu axit HCl ở dạ dàykhông còn gọi là trạng thái bình thường nữa Việc tập cho lợn con ăn sớm cótác dụng thúc đẩy bộ máy tiêu hóa của lợn con phát triển nhanh và sớm hoànthiện Vì thế sẽ rút ngắn được giai đoạn thiếu HCl Bởi vì khi được bổ sungthức ăn thì thức ăn sẽ kích thích tế bào vách dạ dày tiết ra HCl ở dạng tự dosớm hơn và tăng cường phản xạ tiết dịch vị (giai đoạn con non khác với contrưởng thành là chỉ tiết dịch vị khi thức ăn vào dạ dày)

Enzyme trong dịch vị dạ dày lợn con đã có từ lúc mới đẻ, tuy nhiên lợntrước 20 ngày tuổi không thấy khả năng tiêu hóa thực tế của dịch vị cóenzyme, sự tiêu hao của dịch vị tăng theo tuổi một cách rõ rệt khi cho ăn cácloại thức ăn khác nhau, thức ăn hạt kích thích tiết ra dịch vị mạnh Hơn nữa,dịch vị thu được khi cho thức ăn hạt kích thích HCl nhiều hơn và sự tiêu hóa

nhanh hơn dịch vị thu được khi cho uống sữa Đây là cơ sở cho việc bổ sungsớm thức ăn và cai sữa sớm cho lợn con.

 Đặc điểm về cơ năng điều tiết của lợn con

Khả năng điều tiết thân nhiệt của lợn con chưa hoàn chỉnh vì vỏ đại nãocủa lợn con chưa phát triển hoàn thiện Do đó, việc điều tiết thân nhiệt vànăng lực phản ứng kém, dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường (nhiệt độ, độ ẩm)

Ở lợn con, khả năng sinh trưởng và phát triển nhanh, yêu cầu về dinhdưỡng ngày càng tăng cao Trong khi đó, sản lượng sữa của lợn mẹ tăng dầnđến 2 tuần sau khi đẻ và sau đó giảm dần cả về chất và lượng Đây là mâuthuẫn giữa nhu cầu dinh dưỡng của lợn con và khả năng cung cấp sữa của lợn

mẹ Nếu không kịp thời bổ sung thức ăn cho lợn con thì lợn thiếu dinh dưỡngdẫn đến sức đề kháng yếu, lợn con gầy còm, nhiều lợn con mắc bệnh Vì vậy,nên tiến hành cho lợn con tập ăn sớm để khắc phục tình trạng khủng hoảngtrong thời kỳ 3 tuần tuổi và giai đoạn sau cai sữa

Khi còn là bào thai, các chất dinh dưỡng được mẹ cung cấp qua nhauthai, điều kiện sống tương đối ổn định Lợn con sơ sinh gặp điều kiện sốnghoàn toàn mới, nếu chăm sóc không tốt rất dễ mắc bệnh còi cọc và chết

Ngoài ra, lớp mỡ dưới da của lợn con còn mỏng, lượng mỡ glycogen

dự trữ trong cơ thể lợn còn thấp, trên cơ thể lợn con lông còn thưa, mặt khácdiện tích bề mặt cơ thể so với khối lượng cơ thể chênh lệch tương đối cao nênlợn con dễ bị mất nhiệt và khả năng cung cấp nhiệt cho lợn con chống rét cònthấp dẫn đến lợn con rất dễ mắc bệnh khi thời tiết thay đổi

Ở điều kiện nhiệt độ thấp, độ ẩm không khí cao gây ra hiện tượng tăngtỏa nhiệt ở lợn con bằng phương thức bức xạ Vì thế ở nước ta vào cuối mùađông đầu mùa xuân, khí hậu lạnh và ẩm, lợn con sẽ bị toả nhiệt theo phươngthức này, làm cho nhiệt lượng cơ thể mất đi, lợn bị lạnh Đây là điều kiệnthuận lợi dẫn đến phát sinh bệnh, nhất là bệnh đường tiêu hoá