Hoàn thiện công tác cải cách thủ tục hành chính đối với lĩnh vực tài nguyên, môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh (Luận văn thạc sĩ)

Hoàn thiện công tác cải cách thủ tục hành chính đối với lĩnh vực tài nguyên, môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc NinhHoàn thiện công tác cải cách thủ tục hành chính đối với lĩnh vực tài nguyên, môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc NinhHoàn thiện công tác cải cách thủ tục hành chính đối với lĩnh vực tài nguyên, môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc NinhHoàn thiện công tác cải cách thủ tục hành chính đối với lĩnh vực tài nguyên, môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc NinhHoàn thiện công tác cải cách thủ tục hành chính đối với lĩnh vực tài nguyên, môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc NinhHoàn thiện công tác cải cách thủ tục hành chính đối với lĩnh vực tài nguyên, môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc NinhHoàn thiện công tác cải cách thủ tục hành chính đối với lĩnh vực tài nguyên, môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc NinhHoàn thiện công tác cải cách thủ tục hành chính đối với lĩnh vực tài nguyên, môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh

–––––––––––––––––––––––––

TỐNG THỊ KIM HOÀN

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH LĨNH VỰC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TẠI TRUNG TÂM HÀNH CHÍNH CÔNG TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2018

–––––––––––––––––––––––––

TỐNG THỊ KIM HOÀN

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH LĨNH VỰC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TẠI TRUNG TÂM HÀNH CHÍNH CÔNG TỈNH BẮC NINH

Ngành: Quản lý Kinh tế

Mã số: 8.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Văn Quyết

THÁI NGUYÊN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, chưa công bố tại bất kỳ nơi nào, mọi số liệu sử dụng trong luận văn này là những thông tin xác thực

Tôi xin chịu mọi trách nhiệm về lời cam đoan của mình

Thái Nguyên, ngày tháng 6 năm 2018

Tác giả luận văn

Tống Thị Kim Hoàn

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Trần Văn Quyết, người đã

tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo khoa Quản lý - Luật Kinh tế, Phòng đào tạo Trường Đại học Kinh tế & Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên

đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn tới Ban lãnh đạo, các bạn bè đồng nghiệp, đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Do bản thân còn nhiều hạn chế nên luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo và các bạn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng 6 năm 2018

Tác giả luận văn

Tống Thị Kim Hoàn

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH vii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 3

5 Kết cấu luận văn 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH LĨNH VỰC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG 5

1.1 Cơ sở lý luận về cải cách thủ thục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường 5

1.1.1 Khái quát về thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính 5

1.1.2 Thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực tài nguyên, môi trường 16

1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới cải cách thủ tục hành chính 24

1.2 Cơ sở thực tiễn về cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực tài nguyên môi trường 25

1.2.1 Kinh nghiệm của tỉnh Bình Dương 25

1.2.2 Kinh nghiệm của tỉnh Hải Dương 26

1.2.3 Kinh nghiệm của tỉnh Quảng Bình 28

1.2.4 Bài học kinh nghiệm rút ra cho tỉnh Bắc Ninh 32

Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 33

2.1 Câu hỏi nghiên cứu 33

2.2 Phương pháp nghiên cứu 33

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin 33

2.2.2 Phương pháp phân tích 34

2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 35

2.3.1 Chỉ tiêu phản ánh tình tình kinh tế xã hội tỉnh Bắc Ninh 35

2.3.2 Chỉ tiêu phản ánh về việc kiểm soát ban hành mới các thủ tục hành chính 35

2.3.3 Chỉ tiêu phản ánh việc rà soát, đánh giá và thực hiện các quy định về đơn giản hóa TTHC 35

2.3.4 Chỉ tiêu khảo sát về cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 36

Chương 3: THỰC TRẠNG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH LĨNH VỰC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TẠI TRUNG TÂM HÀNH CHÍNH CÔNG TỈNH BẮC NINH 37

3.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 37

3.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh 37

3.1.2 Khái quát về trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 44

3.2 Cơ sở pháp lý thực hiện cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 51

3.3 Thực trạng cải cách thủ tục hành chính tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 53

3.3.1 Kiểm soát việc ban hành mới các thủ tục hành chính 53

3.3.2 Rà soát, đánh giá và thực hiện các quy định về đơn giản hóa TTHC 59

3.3.3 Công khai thủ tục hành chính 79

3.3.4 Kết quả khảo sát về cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 81

3.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới cải cách TTHC lĩnh vực TN&MT tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 90

3.4.1 Ứng dụng công nghệ thông tin 90

3.4.2 Chất lượng cán bộ công chức 92

3.4.3 Nhận thức đối với cải cách thủ tục hành chính 92

3.4.4 Chỉ đạo, điều hành cải cách TTHC 93

3.5 Đánh giá chung về cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 94

3.5.1 Những kết quả đạt được 94

3.5.2 Hạn chế, tồn tại và nguyên nhân 96

Chương 4: GIẢI PHÁP CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH LĨNH VỰC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TẠI TRUNG TÂM HÀNH CHÍNH CÔNG TỈNH BẮC NINH 99

4.1 Mục tiêu và nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 99

4.1.1 Mục tiêu, nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính tỉnh Bắc Ninh năm 2018 99

4.1.2 Mục tiêu, nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh năm 2018 100

4.2 Giải pháp hoàn thiện cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 101

4.2.1 Nhóm giải pháp liên quan đến rà soát và đánh giá các thủ tục hành chính hiện hành 102

4.2.2 Nhóm giải pháp liên quan đến khâu giải quyết và tổ chức thực hiện thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường 104

4.2.3 Nhóm giải pháp liên quan đến thanh tra, kiểm tra quá trình thực hiện thủ tục hành chính 111

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 113

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 116

PHỤ LỤC 120

15 STNMT Sở Tài nguyên & Môi trường

16 TN&MT Tài nguyên và môi trường

DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH

Bảng:

Bảng 3.1: Cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2015 – 2017 40

Bảng 3.2: Danh sách cán bộ được Sở TN&MT tỉnh Bắc Ninh cử đến làm việc tại Trung tâm HCC tỉnh Bắc Ninh 50

Bảng 3.3: Số lượng thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 54

Bảng 3.4: Đơn giản hóa TTHC lĩnh vực TN&MT tỉnh Bắc Ninh năm 2015 55

Bảng 3.5: Đơn giản hóa TTHC lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường năm 2016 57

Bảng 3.6: Kết quả giải quyết thủ tục hành chính giai đoạn 2015 - 2017 68

Bảng 3.7: Kết quả giải quyết TTHC theo lĩnh vực năm 2015 70

Bảng 3.8: Kết quả giải quyết TTHC theo lĩnh vực năm 2016 72

Bảng 3.9: Kết quả giải quyết TTHC theo lĩnh vực năm 2017 73

Bảng 3.10: Thống kê tiếp nhận, xử lý vướng mắc, kiến nghị, phản ánh của tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp 77

Bảng 3.11: Số lượng TTHC được công khai tại cổng thông tin điện tử Trung tâm HCC tỉnh Bắc Ninh đến 31/5/2018 80

Bảng 3.12: Thông tin về cá nhân được khảo sát 81

Bảng 3.13: Thông tin về các doanh nghiệp được khảo sát 82

Bảng 3.14: Thông tin cán bộ được khảo sát 83

Bảng 3.15: Kết quả khảo sát đối với các tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp 85

Bảng 3.16: Kết quả khảo sát cán bộ quản lý và chuyên viên 88

Hình: Hình 3.1: Bản đồ hành chính tỉnh Bắc Ninh 37

Hình 3.2: Cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2015 - 2017 40

Hình 3.3: Cơ cấu tổ chức tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 47

Hình 3.4: Quy trình giải quyết TTHC tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 60

Hình 3.5: Quy trình giải quyết TTHC tại Bộ phận tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả thuộc Sở TN&MT tỉnh Bắc Ninh 62

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn

Cải cách hành chính là một yêu cầu có tính khách quan, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, khi mà Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế, khi mà những đòi hỏi của người dân ngày càng cao về một nền hành chính phục vụ Theo đó, cải cách hành chính được tiến hành trên các mặt: thể chế, TTHC, tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng cán bộ, công chức, tài chính công, hiện đại hóa nền hành chính Mục tiêu nhằm hướng tới xây dựng một nền công vụ hiện đại, chuyên nghiệp, năng động và hiệu quả Nội dung quan trọng của cải cách hành chính là cải cách TTHC, được coi

là “đột phá khẩu”, nhằm đơn giản hóa các TTHC tối đa, tránh rườm rà gây lãng phí

về kinh tế, thời gian và tìm ra được cách thức tổ chức, quy trình thực hiện các TTHC một cách tối ưu nhất

Thực tế tại Việt Nam hiện nay, trong đời sống hàng ngày, người dân và doanh nghiêp phải tuân thủ rất nhiều các quy định về thủ tục hành chính TTHC trên nhiều lĩnh vực đang là rào cản đối với hoạt động kinh doanh và đời sống nhân dân, gây tốn kém, ảnh hưởng đến năng lực caṇh tranh của nêǹ kinh tế, chính vì vậy đơn giản hóa TTHC đang là mục tiêu của Chính phủ, các ngành, các cấp, các địa phương, trong đó, mục tiêu chính là bảo đảm sự thuận tiện, giảm thiểu được thời gian cũng như chi phí cho người dân, tổ chức khi tiến hành các TTHC

Xác định cải cách TTHC là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo môi trường đầu tư thông thoáng, nâng cao năng lực cạnh tranh, thời gian qua, tỉnh Bắc Ninh đã có nhiều đột phá về công tác TTHC, trong đó có việc ra đời Trung tâm HCC tỉnh Bắc Ninh Trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh được thành lập theo Quyết định số 15/2017/QĐ-UBND ngày 22 tháng 06 năm 2017 của Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Trung tâm là đầu mối tập trung thực hiện việc tiếp nhận, hướng dẫn, giám sát, đôn đốc và trả kết quả việc giải quyết TTHC của tổ chức và cá nhân theo quy định Đồng thời, tham gia đề xuất các giải pháp hiện đại hóa nền hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin, áp dụng phần mềm điện tử nhằm tin học hóa tất cả các giao dịch hành chính trong giải quyết TTHC và cung cấp các dịch vụ công trực tuyến mức độ cao Việc thành lập Trung tâm được coi là bước đột phá về công tác cải

cách TTHC và hiện đại hóa nền hành chính, thay đổi phương thức làm việc của các

cơ quan hành chính nhà nước ở tỉnh và các địa phương, tạo sự chuyển biến tích cực trong mối quan hệ giữa cơ quan quản lý hành chính nhà nước với tổ chức, cá nhân, làm tăng hiệu quả làm việc trong quá trình hoạt động, giảm phiền hà, chi phí, công sức cho nhân dân Người dân, doanh nghiệp chỉ phải đến một nơi, một lần để giải quyết thủ tục hành chính

Mặc dù mới đi vào hoạt động, nhưng trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh đã góp phần đơn giản hóa TTHC nói chung, TTHC lĩnh vực tài nguyên, môi trường nói riêng

Tuy nhiên trên thực tế TTHC hiện nay, trong lĩnh vực TN&MT vẫn còn nhiều bất cập, vướng mắc gây không ít khó khăn, phiền hà cho người dân như: thời gian giải quyết TTHC còn dài, các TTHC được niêm yết, thực hiện tại Trung tâm còn chưa được cập nhật kịp thời, vấn đề ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết TTHC đôi khi chưa đáp ứng được yêu cầu, thái độ của CBCC còn thiếu thiện cảm, nhiệt tình,… đòi hỏi phải tiếp tục đẩy mạnh cải cách hơn nữa để TTHC thực sự đơn giản góp phần xây dựng một nền hành chính dân chủ, chuyên nghiệp, hiệu quả, có hiệu suất cao, góp phần chống tham nhũng, lãng phí thông qua việc đơn giản hóa loại bớt các TTHC rườm rà, không cần thiết, cắt giảm đáng kể chi phí trong thực hiện các TTHC cho người dân và doanh nghiệp

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả lựa chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác cải cách thủ tục hành chính đối với lĩnh vực tài nguyên, môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh” làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành

trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh

- Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện cải cách TTHC lĩnh vực TN&MT tại

trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Việc thực hiện cải cách TTHC lĩnh vực TN&MT tại trung tâm Hành chính

4 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Về lý luận: Đề tài làm phong phú hơn lý luận về cải cách TTHC lĩnh vực

TN&MT tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh

- Về thực tiễn: Đề tài cung cấp vấn đề thực tiễn cải cách TTHC lĩnh vực

TN&MT tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh Đề tài cũng đóng góp một

số giải pháp để hoàn thiện cải cách TTHC lĩnh vực TN&MT tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh Đồng thời, đây cũng là tài liệu tham khảo cho sinh viên, học viên cao học và cho các công trình nghiên cứu liên quan

5 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, Kết luận, Mục lục, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, nội dung chính của luận văn gồm 4 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực

Tài nguyên và môi trường

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh

Chương 4: Giải pháp hoàn thiện cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài

nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH

CHÍNH LĨNH VỰC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

1.1 Cơ sở lý luận về cải cách thủ thục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường

1.1.1 Khái quát về thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính

1.1.1.1 Thủ tục hành chính

a Khái niệm

Thủ tục hành chính (TTHC) là một loại quy phạm pháp luật qui định về trình

tự thời gian, về không gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máy Nhà nước, là “cách thức giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước

có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ của hành chính và giữa các cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức và cá nhân công dân” (Đào Trí Úc, 2007)

TTHC được đặt ra để các cơ quan Nhà nước có thể thực hiện mọi hình thức hoạt động cần thiết của mình trong đó bao gồm cả trình tự thành lập các công sở, trình

tự bổ nhiệm, bãi nhiệm, điều động viên chức, trình tự lập quy, áp dụng quy phạm để đảm bảo các quyền của chủ thể và xử lý vi phạm, trình tự điều hành, tổ chức các hoạt động tác nghiệp hành chính Đó chính là các quy tắc phải tuân thủ theo trong quá trình

ra các quyết định hành chính của các cơ quan quản lý Nhà nước

TTHC là một bộ phận chế định của Luật hành chính Nói cách khác, TTHC

là một loại hình quy phạm mang tính công cụ để giúp các cơ quan Nhà nước có điều kiện thực hiện chức năng của mình (Lê Quang Thành, 2010)

TTHC do các cơ quan Nhà nước ban hành để thực thi Hiến pháp và pháp luật nhằm thực hiện chức năng quản lý của nền hành chính Nhà nước (HCNN) và hoàn thành nhiệm vụ của mình, đồng thời các cơ quan HCNN có trách nhiệm thực thi các thủ tục đó

Như vậy, TTHC vừa là công cụ thực hiện chức năng quản lý nhà nước của cơ

quan hành chính nhà nước vừa là điều kiện để công dân, các tổ chức thực hiện quyền

và nghĩa vụ

b Đặc điểm của thủ tục hành chính

TTHC là một trong các hình thức thủ tục pháp lý, là thủ tục lập pháp, thủ tục hành pháp và thủ tục tư pháp, cũng như mọi hiện tượng có tính chất thủ tục khác cụ thể là các hình thức thủ tục tố tụng dân sự, tố tụng hình sự, tố tụng hành chính TTHC có các đặc điểm chung cơ bản sau : là hình thức của các quy phạm vật chất phát sinh từ quy phạm vật chất nhưng lại là phương tiện đảm bảo thực hiện quy phạm vật chất Song bản thân TTHC là loại thủ tục riêng, có đặc điểm riêng, chứng tỏ nó là một hiện tượng pháp lý có tính chất độc lập tương đối, đó là các đặc điểm sau:

Một là, TTHC do pháp luật hành chính quy định Điều này cho thấy thủ tục

là một loại việc phải được hình thành bởi các quy phạm pháp luật TTHC được nhà nước xác lập nhằm mục đích thực hiện các quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia quan hệ pháp luật hành chính Nếu một hoạt động mà luật pháp không quy định cần những TTHC nhất định thì các nhà quản lý nhà nước không được tự đặt ra thủ tục TTHC là một nhân tố bảo đảm cho sự hoạt động chặt chẽ, thuận lợi và đúng chức năng quản lý của cơ quan nhà nước, vì nó là những hành vi chuẩn mực cho mọi công dân, cán bộ nhà nước tuân theo và thực hiện nghĩa vụ của mình đối với nhà nước

TTHC còn là thủ tục giải quyết các công việc liên quan đến quyền và nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức nếu không được pháp luật quy định đầy đủ và chặt chẽ thì rất khó khăn trong việc ngăn ngừa khả năng xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của họ

Hai là, “TTHC rất đa dạng, phức tạp Tính đa dạng và phức tạp của TTHC

được quy định bởi hoạt động quản lý nhà nước là hoạt động được diễn ra ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội” Mặt khác, “bộ máy hành chính bao gồm rất nhiều các cơ quan từ Trung ương tới địa phương, mỗi cơ quan trong đó việc thực hiện thẩm quyền của mình đều phải tuân theo những thủ tục nhất định”

Trong điều kiện hiện nay, TTHC ở nước ta càng phong phú, đa dạng và phức tạp bởi “nền hành chính nhà nước hiện nay đang chuyển từ hành chính cai quản (hành chính đơn thuần) sang hành chính phục vụ, từ quản lý tập trung sang quản lý theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước”, đồng thời xu hướng hợp tác quốc tế làm cho các TTHC phải tính đến yếu tố nước ngoài

Ba là, TTHC diễn ra theo trật tự, theo các bước nhất định, nó chính là “trình

tự thực hiện thẩm quyền trong quản lý nhà nước: lĩnh vực chấp hành, điều hành Nghĩa là TTHC được phân biệt với thủ tục tư pháp, khác thủ tục tố tụng tại tòa án” Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật tổ chức Tòa án Nhân dân được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 28/10/1995 thì tòa án hành chính được tổ chức trong hệ thống tòa án nhân dân Cụ thể tòa án hành chính nằm trong cơ cấu của Tòa án tối cao và tòa án Tỉnh, đối với Tòa án Huyện sẽ có thẩm phán chuyên trách Tuy nhiên, ngày 21/5/1996, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính Theo một số quan niệm, trình tự, thủ tục thuộc phạm vi điều chỉnh của Pháp lệnh này là “tố tụng hành chính”

Tố tụng hành chính theo Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính là một trong các loại thủ tục tư pháp được thực hiện để giải quyết các tranh chấp pháp luật hay áp dụng chế tài mang tính pháp lý Nếu như TTHC được áp dụng về lĩnh vực quản

lý hành chính thì thủ tục tư pháp được thực hiện trong hoạt động xét xử của Tòa án Bởi vậy, không nên xem tố tụng hành chính là hình thức thuộc TTHC

Bốn là, TTHC được tiến hành bởi nhiều cơ quan có thẩm quyền khác nhau

Về lĩnh vực tư pháp, việc tiến hành tố tụng được thực hiện theo các thủ tục được quy định chỉ do một số cơ quan nhất định như tòa án, viện kiểm sát, cơ quan điều tra thực hiện Trong việc thực hiện TTHC lại khác do rất nhiều cơ quan nhà nước khác nhau tiến hành : Các cơ quan hành pháp, tư pháp, lập pháp; trong quan hệ nội

bộ giữa các cơ quan và đối tượng ngoài cơ quan với tư cách quản lý nhà nước

Năm là, các văn bản về TTHC tản mạn, không tập trung Các văn bản chứa

đựng các TTHC được quy định trong rất nhiều văn bản pháp luật khác nhau Chẳng hạn ở lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính có rất nhiều văn bản cụ thể hóa pháp lệnh được ban hành về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà nước khác nhau hoặc có những TTHC được quy định trong các văn bản không phải là luật hành chính

Tóm lại, việc nghiên cứu các đặc điểm của TTHC giúp chúng ta phân biệt được TTHC với thủ tục của các cơ quan lập pháp và tư pháp (thủ tục lập pháp và thủ tục tư pháp)

c Phân loại thủ tục hành chính

Có thể phân loại TTHC theo các tiêu chí sau:

- Phân loại theo đối tượng quản lý hành chính nhà nước

Theo cách phân loại này, các TTHC được xác định cho từng chức năng của bộ máy quản lý hiện hành Ví dụ: TTHC trong lĩnh vực đăng ký và hoạt động kinh doanh, trong xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa, TTHC trong lĩnh vực đất đai… (đây là sự phân loại mà Nghị quyết 38/CP của Chính phủ ngày 4/5/1994 đã áp dụng) Đồng thời giúp cho người quản lý xác định được tính đặc thù của lĩnh vực mình phụ trách Từ đó đề ra yêu cầu xây dựng những TTHC cần thiết, thích hợp (Chính Phủ, 1994)

- Phân loại theo các loại hình công việc cụ thể mà các cơ quan nhà nước được giao thực hiện trong quá trình hoạt động của mình

Theo cách phân loại này thì TTHC bao gồm rất nhiều loại như:

+ Thủ tục tuyển dụng cán bộ công chức;

+ Thủ tục đăng ký kinh doanh…

Trong mỗi loại hình trên có thể phân chia thành các loại thủ tục liên quan đến hoạt động cụ thể hơn như:

Thuộc loại thủ tục tuyển dụng cán bộ có thể có:

+ Tuyển dụng cán bộ kỹ thuật

+ Tuyển dụng cán bộ quản lý…

Cách phân loại này có ý nghĩa thực tiễn quan trọng bởi vì nó giúp cho người thừa hành công vụ và những người thi hành các thủ tục trong thực tế định hướng được công việc một cách dễ dàng và chính xác hơn

- Phân loại theo chức năng hoạt động của các cơ quan

Các cơ quan chuyên môn có chức năng thực hiện các hoạt động thuộc lĩnh vực mình phụ trách thì cần phải đảm bảo những thủ tục cần thiết theo yêu cầu của nhà nước để mọi hoạt động liên quan đến chuyên môn có thể đạt được hiệu quả và đúng pháp luật.Ví dụ: các TTHC trong lĩnh vực môi trường do cơ quan quản lý nhà nước

về môi trường ban hành và quản lý thực hiện

Cách phân loại này giúp cho các nhà quản lý khi giải quyết công việc chung

có liên quan đến các tổ chức khác hoặc với công dân, tìm được các hình thức giải quyết thích hợp theo đúng chức năng quản lý nhà nước của cơ quan mình (Nguyễn Hoàng Anh, 2011)

- Phân loại dựa trên quan hệ công tác

Theo cách phân loại này, có thể phân chia TTHC thành ba nhóm: Thủ tục nội

bộ, thủ tục liên hệ và thủ tục văn thư

+ TTHC nội bộ là thủ tục thực hiện các công việc nội bộ trong cơ quan, công

sở nhà nước trong hệ thống cơ quan nhà nước và trong bộ máy nhà nước nói chung

Nó bao gồm các thủ tục quan hệ lãnh đạo, kiểm tra của cơ quan nhà nước cấp trên với cấp dưới, quan hệ công tác, phối hợp giữa các cơ quan nhà nước cùng cấp, ngang cấp, ngang quyền, quan hệ công tác giữa chính quyền cấp tỉnh với các bộ… Đây là vấn đề được quy định còn lỏng lẻo và những thủ tục đang có hiệu lực thi hành chưa được thi hành nghiêm Vì thế có thể tìm thấy những TTHC trong các mối quan hệ trên còn rườm rà, trùng lặp, chồng chéo và thậm chí sai nguyên tắc của quan hệ hành chính

+ TTHC liên hệ là thủ tục tiến hành giải quyết các công việc liên quan đến quyền lợi và lợi ích hợp pháp, phòng ngừa, ngăn chặn, xử phạt các vị phạm hành chính; trưng thu, trưng mua các động sản và bất động sản của nhân dân TTHC liên hệ thường được thể hiện dưới một số dạng sau: Thủ tục cho phép; thủ tục ngăn chặn hay cưỡng chế thi hành; thủ tục trưng thu, trưng dụng, thủ tục xử phạt

vi phạm hành chính…

+ Thủ tục văn thư là toàn bộ các quy định liên quan đến hoạt động lưu trữ, xử

lý, cung cấp công văn, giấy tờ và đưa ra quyết định dưới hình thức văn bản liên quan chặt chẽ đến hoạt động văn thư Thủ tục văn thư khá tỉ mỉ, phức tạp và tính chất của loại thủ tục này phụ thuộc vào từng công việc cần giải quyết Có vụ việc đòi hỏi ít các loại công văn, giấy tờ và được quyết định nhanh chóng, nhưng cũng có những công việc khi giải quyết nó đòi hỏi phải có nhiều giấy tờ cần đăng ký, chứng nhận, công chứng nhà nước một cách thận trọng và đúng trình tự Vì thế cải cách hành chính không có nghĩa là trong mọi trường hợp đều phải giảm bớt giấy tờ, công văn, mà là đảm bảo đủ giấy tờ làm căn cứ để giải quyết công việc Tùy theo chuyên môn cụ thể của từng cơ quan nhà nước mà các cơ quan này xây dựng các thủ tục văn thư, lưu trữ phù hợp (Nguyễn Hoàng Anh, 2011)

d Vai trò của thủ tục hành chính

TTHC giữ một vai trò quan trọng trong việc điều hành bộ máy công quyền, bởi mục tiêu của nền hành chính là hướng tới việc quản lý nhà nước một cách có hiệu lực, hiệu quả Do đó TTHC một mặt đảm bảo tính pháp chế và đem lại hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nước nói chung và của Sở nói riêng

Trong Hội nghị lần thứ VIII Ban chấp hành Trung ương khóa VII đã thể hiện rõ với nội dung Cải cách một bước nền hành chính nhà nước: Một là cải cách thể chế nền hành chính; hai là chấn chỉnh tổ chức bộ máy và quy chế hoạt động của

hệ thống hành chính; ba là xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức; bốn là cải cách tài chính công

Trong những nội dung nêu trên thì TTHC thuộc về yếu tố thể chế tức là vấn

đề ban hành và thực hiện TTHC Không phải vô tình mà có quan niệm gắn TTHC với phương diện tiên quyết là thể chế,quy định quyền, nghĩa vụ và cách thức, điều kiện để thực hiện các quyền, nghĩa vụ đó

Hoạt động quản lý của các cơ quan nhà nước là tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật nhằm đạt được các mục tiêu, nhiệm vụ đã đặt ra TTHC là cơ sở pháp lý vững chắc để các chủ thể tiến hành thực hiện các hoạt động giải quyết công việc thuộc chức năng của mình đồng thời là chuẩn mực để đánh giá và đảm bảo tính hợp pháp của quá trình thực hiện các nhiệm vụ công vụ Cũng nhờ đó mà hoạt động quản lý nhà nước được bảo đảm theo tinh thần công khai, minh bạch và tuân thủ nguyên tắc pháp chế

Trong xu thế toàn cầu hóa thì mục tiêu của nền hành chính là hướng tới một nền hành chính trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp hóa, hiện đại hóa, hoạt động

có hiệu lực, hiệu quả Vai trò của TTHC đảm bảo cho quản lý nhà nước nhanh nhạy, thông suốt, tạo môi trường pháp lý thông thoáng thúc đẩy phát triển kinh tế,

xã hội Để làm rõ vai trò của TTHC trong hoạt động của UBND huyện, trước hết cần khái quát một số nét cơ bản về cơ quan này Trong tổ chức của bộ máy nhà nước ta thì UBND huyện là cơ quan chấp hành của HĐND và là cơ quan hành chính nhà nước ở huyện, chịu trách nhiệm chấp hành hiến pháp, pháp luật, các văn bản của Chính phủ, văn bản của UBND Thành phố và các nghị quyết của HĐND huyện

Pháp luật quy định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn của UBND huyện trong quản

lý hành chính nhà nước và trong mối quan hệ với HĐND dưới sự quản lý tập trung thống nhất của Chính phủ theo hệ thống hành chính 4 cấp Với các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn như trên thì vai trò của TTHC đối với tổ chức và hoạt động của UBND huyện thể hiện chủ yếu ở các nội dung sau

Thứ nhất, TTHC là công cụ để tổ chức bộ máy hành chính ở UBND huyện

và tác động của quản lý nhà nước đến các hoạt động trên địa bàn huyện Ngoài ra, TTHC còn là phương tiện để UBND huyện thực hiện mối quan hệ với các cơ quan nhà nước khác cũng như các tổ chức chính trị - xã hội trong việc phối hợp thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước trên địa bàn TTHC còn là phương tiện để UBND huyện tiến hành các hoạt động quản lý, thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa, giữ vững an ninh quốc phòng và nhiều nhiệm vụ khác ở địa phương Đây là hoạt động thể hiện vai trò của UBND huyện cũng như của TTHC trong quản lý

Thứ hai, TTHC là phương tiện bảo đảm thực hiện đúng đắn các quyền và

nghĩa vụ của cá nhân và tổ chức Từ phương diện này, vai trò bảo đảm của TTHC đối với việc thực hiện quyền hay nghĩa vụ của họ được thể hiện ở hai phương diện sau: Thứ nhất, TTHC là phương tiện nhờ đó, cá nhân hay tổ chức thực hiện các quyền, nghĩa vụ của mình một cách chính đáng Họ chủ động thực hiện các hành vi cần thiết theo quy định của pháp luật để cộng tác cùng các cơ quan hành chính đạt được kết quả như mong muốn; Thứ hai về phía các cá nhân, tổ chức nếu nhận thấy quyền hay lợi ích hợp pháp của mình bị cơ quan nhà nước vi phạm thì cũng bằng chính các quy định pháp luật về TTHC, họ thực hiện quyền khiếu nại để được xem xét, giải quyết

Thứ ba, TTHC là cơ sở pháp lý hình thành hoạt động trật tự trong quản lý

hành chính nhà nước Nếu không thực hiện các TTHC cần thiết thì một quyết định hành chính sẽ không được đưa vào thực tế hoặc bị hạn chế tác dụng, hoặc bị thực hiện sai lệch Ví dụ, trong thủ tục xin cấp phép xây dựng, tổ chức, công dân muốn được nhà nước cấp phép thì điều đầu tiên tổ chức hay công dân đó phải kê khai đơn

và bản cam kết theo mẫu quy định, có bản vẽ thiết kế của một công ty nhà nước

được thừa nhận, mẫu đơn phải có xác nhận về hiện trạng đất của UBND huyện, xã Đây là những quy định bắt buộc người có yêu cầu xin phép phải thực hiện trước khi được nhà nước cấp phép Việc thực hiện này nếu không được diễn ra theo đúng trình tự thủ tục là đi từ chính quyền huyện, xã (đối với những trường hợp xin cấp phép nhưng nhà, đất đó chưa được nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở), sau đó chuyển lên UBND thành phố thì quá trình cấp phép hoặc là không được thực hiện hoặc được thực hiện nhưng sai về mặt nguyên tắc Bởi vậy, tự các thủ tục sẽ không có ý nghĩa gì nếu cơ quan nhà nước có thẩm quyền không tuân thủ chúng Chẳng hạn, hồ sơ sẽ được cấp không đúng phép hoặc việc cấp phép sẽ rơi vào thửa đất đang có tranh chấp, khiếu kiện tại địa phương Từ đó người có quyền, lợi ích chính đáng có thể bị xâm hại vì những nguyên nhân này

Như vậy, việc tuân thủ TTHC là yếu tố bảo đảm hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước TTHC là yếu tố bảo đảm thực hiện các quyền tự do của

cá nhân, tổ chức, là công cụ bảo đảm tính công khai, minh bạch trong hoạt động chấp hành, điều hành và qua đó tạo điều kiện để giám sát, kiểm soát hoạt động của các chủ thể tiến hành TTHC

Với tính chất là công cụ để các cơ quan nhà nước thực hiện chức năng quản

lý hành chính của mình, TTHC bảo đảm cho việc thi hành các quyết định được thống nhất Ví dụ, trong một số lĩnh vực nhất định, TTHC theo quy định phải được công bố, niêm yết công khai về hồ sơ, quy trình, thời gian giải quyết, phí và lệ phí nếu có

Việc quy định này là thống nhất theo văn bản pháp luật hiện hành Việc công bố công khai này cho phép kiểm tra được tính hợp pháp, hợp lý cũng như các

hệ quả do việc thực hiện các TTHC tạo ra Nếu không công bố công khai, rất có thể một TTHC được thực hiện theo nhiều cách mà không kiểm tra được hết tính đúng đắn của nó, điều này dễ gây ra các tiêu cực, từ đó dẫn đến bất bình trong nhân dân, cửa quyền của cán bộ nhà nước

1.1.1.2 Cải cách thủ tục hành chính

Nội dung cải cách hành chính được triển khai trên các mặt: Cải cách thể chế, cải cách TTHC, cải cách tổ chức bộ máy hành chính, xây dựng và nâng cao chất

lượng đội ngũ cán bộ, công chức, cải cách tài chính công và hiện đại hóa nền hành chính Trong đó cải cách TTHC, thực hiện giải quyết các TTHC theo cơ chế một cửa, cơ chế một cửa liên thông là một khâu quan trọng và được đặt ra ngay

từ giai đoạn đầu của tiến trình cải cách hành chính Cải cách TTHC nhằm bảo đảm tính pháp lý, hiệu quả, minh bạch, công bằng trong khi giải quyết công việc hành chính; loại bỏ những rườm rà, chồng chéo dễ bị lợi dụng để tham nhũng, gây khó khăn cho dân

Cải cách TTHC được coi là khâu đột phá trong cải cách nền hành chính nhà nước Cải cách TTHC là điều kiện cần thiết để tăng cường củng cố mối quan hệ giữa nhà nước và nhân dân, tăng cường sự tham gia quản lý của nhân dân, tạo sự chuyển động của toàn hệ thống hành chính quốc gia, TTHC là khâu được chọn đầu tiên, cải cách TTHC sẽ gây ra sự chuyển động của toàn bộ hệ thống nền hành chính khi bị tác động

Cải cách TTHC thực chất là cải cách trình tự thực hiện thẩm quyền hành chính trong mối quan hệ tới quyền và nghĩa vụ của công dân, tổ chức và trong nội bộ cơ quan hành chính nhà nước Cải cách TTHC nhà nước là một bộ phận của cải cách thể chế nền hành chính nhà nước nhằm xây dựng và thực thi TTHC theo những chuẩn mực nhất định, đơn giản, gọn nhẹ, vận hành nhịp nhàng, hành động theo đúng quy trình, quy phạm; thích ứng với từng loại đối tượng, từng loại công việc cụ thể; phù hợp với điều kiện thực tế và đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường

định hướng xã hội chủ nghĩa Như vậy, cải cách thủ tục hành chính là một nội dung quan trọng của cải cách hành chính nhà nước, bao gồm quá trình cải biến có kế hoạch cụ thể để đạt mục tiêu hoàn thiện thủ tục hành chính nhà nước nhằm đáp ứng yêu cầu nền hành chính phục vụ, hiệu lực và hiệu quả

Cải cách TTHC là một bộ phận của cải cách thể chế hành chính nhà nước, nhằm xây dựng và thực thi TTHC theo nhưng chuẩn mực nhất định: đơn giản, gọn nhẹ, vận hành nhịp nhàng, hoạt động theo đúng quy trình, quy phạm thích ứng với từng loại đối tượng, từng loại công việc, phù hợp với điều kiện thực tế và đáp ứng yêu cầu của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Cải cách TTHC thực chất là cải cách trình tự thực hiện thẩm quyền hành chính trong mối liên

hệ tới quyền và nghĩa vụ của công dân, tổ chức và trong nội bộ cơ quan hành chính nhà nước

Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VIII đã khẳng định: cải cách TTHC

là một trong những nhiệm vụ chủ yếu của cải cách nền hành chính nhà nước với nội dung: "Thực hiện cải cách cơ bản các thủ tục hành chính, cả về cơ chế tổ chức thực hiện, loại bỏ những khâu bất hợp lý và phiền hà, ngăn chặn tệ cửa quyền, tham nhũng, hối lộ, vi phạm pháp luật"

Trong tiến trình chuyển đổi nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước cần dành sự quan tâm nhiều hơn đối với việc cải cách TTHC nhằm đáp ứng các yêu cầu dịch vụ, phục vụ xã hội và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước

Đẩy mạnh cải cách TTHC là một yêu cầu bức xúc, là một trong những nội dung quan trọng của cải cách hành chính nhà nước và được đặt ra trước cải cách hành chính nhà nước, được xem như khâu đột phá của cải cách hành chính Vấn đề cải cách TTHC luôn được Chính phủ quan tâm Điều này xuất phát từ TTHC hàng ngày liên quan đến công việc nội bộ của cơ quan, cấp chính quyền cũng như tổ chức, công dân Các quyền và nghĩa vụ của mọi công dân, tổ chức được quy định trong Hiến pháp và văn bản luật có được thực hiện hay không, thực hiện như thế nào đều phải thông qua TTHC do cơ quan, các cấp chính quyền nhà nước quy định

và trực tiếp thực hiện

Trong điều kiện nhà nước ta thực hiện chủ trương phát triển kinh tế thị trường

và tham gia sâu rộng vào các quan hệ quốc tế, nhu cầu của các tầng lớp nhân dân cũng tăng lên về số lượng và đa dạng, phức tạp, phong phú, phức tạp về hình thức

và nội dung Tình hình đó đặt ra yêu cầu đối với nhà nước mở rộng và nâng cao khả năng cung ứng dịch vụ công

Hiện nay, TTHC còn tồn tại một số hạn chế như: rườm rà, trùng chéo, cứng nhắc (hợp pháp nhưng chưa hợp lý, chưa phù hợp với thực tế), thủ tục cũ, thủ tục mới lẫn lộn Việc ban hành TTHC có lúc, có nơi còn tùy tiện, cách thức giải quyết TTHC vẫn còn hiện tượng cửa quyền, hách dịch, chậm trễ, thẩm quyền trách nhiệm giải quyết TTHC chưa rõ, vẫn còn hiện tượng công dân, tổ chức phải đi lại nhiều lần để thực hiện một TTHC

Tính tất yếu khách quan phải tiếp tục cải cách TTHC không chỉ nhìn từ khía cạnh kinh tế, tức là tiết kiệm tiền của, là xây dựng môi trường pháp lý để các thành phần kinh tế, các nhà đầu tư yên tâm làm ăn Cũng không chỉ nhìn từ khía cạnh xã hội là tạo điều kiện thuận lợi cho công dân thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình đối với nhà nước Hơn nữa, cải cách TTHC còn xuất phát từ việc sắp xếp, tổ chức bộ máy theo hướng gọn nhẹ, hiện đại; đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng công chức về chuyên môn nghiệp vụ theo hướng chuyên nghiệp hóa góp phần bài trừ tự quan liêu, cửa quyền, hối lộ, làm trong sạch bộ máy nhà nước

Mục tiêu và yêu cầu của cải cách TTHC là phải đạt sự chuyển biến căn bản trong quan hệ và thủ tục giải quyết công việc của công dân Nhiệm vụ cụ thể cải cách TTHC là:

Cắt giảm và nâng cao chất lượng TTHC trong tất cả các lĩnh vực quản lý nhà nước, nhất là TTHC liên quan tới người dân, doanh nghiệp; thực hiện cải cách TTHC để tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, giải phóng mọi nguồn lực của

xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, bảo đảm điều kiện cho nền kinh tế của đất nước phát triển nhanh, bền vững Một số lĩnh vực trọng tâm cần tập trung là: Đầu tư; đất đai; xây dựng; sở hữu nhà ở; thuế; hải quan; xuất khẩu, nhập khẩu; y tế; giáo dục; lao động; bảo hiểm; khoa học, công nghệ và một số lĩnh vực khác do Thủ tướng Chính phủ quyết định theo yêu cầu cải cách trong từng giai đoạn;

Cải cách TTHC giữa các cơ quan hành chính nhà nước, các ngành, các cấp và trong nội bộ từng cơ quan hành chính nhà nước; Kiểm soát chặt chẽ việc ban hành mới các TTHC theo quy định của pháp luật;

Công khai, minh bạch tất cả các TTHC bằng các hình thức thiết thực và thích hợp; thực hiện thống nhất cách tính chi phí mà cá nhân, tổ chức phải bỏ ra khi giải quyết TTHC tại cơ quan hành chính nhà nước; duy trì và cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC;

Đặt yêu cầu cải cách TTHC ngay trong quá trình xây dựng thể chế, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn và tăng cường đối thoại giữa Nhà nước với doanh nghiệp và nhân dân; mở rộng dân chủ, phát huy vai trò của các tổ chức và chuyên gia tư vấn

độc lập trong việc xây dựng thể chế, chuẩn mực quốc gia về TTHC; giảm mạnh các TTHC hiện hành; công khai các chuẩn mực, các quy định hành chính để nhân dân giám sát việc thực hiện;

Tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về các quy định hành chính để hỗ trợ việc nâng cao chất lượng các quy định hành chính và giám sát việc thực hiện TTHC của các cơ quan hành chính nhà nước các cấp

1.1.2 Thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực tài nguyên, môi trường

1.1.2.1 Các thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường

Sở TN&MT thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong các lĩnh vực: quản lý tài nguyên đất, địa chất và khoáng sản, khí tượng thủy văn, đo đạc bản đồ, tài nguyên nước, môi trường, biển và hải đảo Do đó các TTHC thuộc thẩm quyền quản lý của Sở TN&MT là những TTHC về 6/7 lĩnh vực nêu trên, riêng lĩnh vực biển và hải đảo hiện nay chưa có TTHC Cụ thể như sau:

Lĩnh vực tài nguyên nước bao gồm các TTHC: cấp giấy phép, gia hạn, thay đổi thời hạn, điều chỉnh nội dung giấy phép khai thác, sử dụng nước mặt; cấp giấy phép, gia hạn, thay đổi thời hạn, điều chỉnh nội dung giấy phép thăm dò nước dưới đất; cấp giấy phép, gia hạn, thay đổi thời hạn, điều chỉnh nội dung giấy phép khai thác,

sử dụng nước dưới đất; cấp giấy phép, gia hạn, thay đổi thời hạn, điều chỉnh nội dung giấy phép xả nước thải vào nguồn nước; cấp giấy phép, gia hạn, điều chỉnh nội dung giấy phép hành nghề khoan nước dưới đất, xét duyệt quy hoạch các lưu vực sông lớn

Lĩnh vực khoáng sản bao gồm các TTHC: cấp, gia hạn, trả lại giấy phép khảo sát khoáng sản; cấp, gia hạn, trả lại, hoặc trả lại một phần diện tích thăm dò khoáng sản; chuyển nhượng quyền thăm dò khoáng sản; tiếp tục thực hiện quyền thăm dò khoáng sản; cấp, gia hạn, trả lại giấy phép khai thác khoáng sản hoặc trả lại một phần diện tích khai thác khoáng sản; chuyển nhượng quyền khai thác khoáng sản; tiếp tục thực hiện quyền khai thác khoáng sản; cấp, gia hạn, trả lại giấy phép chế biến khoáng sản; chuyển nhượng quyền chế biến khoáng sản; tiếp tục thực hiện quyền chế biến khoáng sản; giải quyết thủ tục tham khảo, sao chụp tài liệu địa chất;

hồ sơ thẩm định, xét và phê duyệt trữ lượng khoáng sản trong báo cáo thăm dò khoáng sản; hồ sơ báo cáo công nhận kết quả chuyển đổi cấp trữ lượng và cấp tài nguyên khoáng sản rắn, hồ sơ thẩm định báo cáo trình công nhận chỉ tiêu trữ lượng; xác nhận tính hợp pháp của tài liệu, mẫu vật địa chất và khoáng sản đưa ra nước ngoài; tham khảo, cung cấp tài liệu địa chất và khoáng sản; giao nộp báo cáo địa chất, đóng cửa mỏ

Lĩnh vực môi trường bao gồm các TTHC: cấp mới, gia hạn hoặc điều chỉnh giấy phép hành nghề xử lý, tiêu hủy chất thải nguy hại; cấp mới, gia hạn hoặc điều chỉnh giấy phép hành nghề vận chuyển chất thải nguy hại; cấp mới, điều chỉnh Sổ đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại; thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, môi trường chiến lược, môi trường bổ sung; xác nhận việc thực hiện các nội dung của báo cáo và yêu cầu của quyết định phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường; cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu phế liệu; xác nhận đăng

ký bản cam kết bảo vệ môi trường, bảo vệ môi trường bổ sung

Lĩnh vực đo đạc bản đồ bao gồm các TTHC: cấp, bổ sung, gia hạn, cấp lại giấy phép hoạt động đo đạc và bản đồ; đăng ký, bổ sung nội dung đăng ký hoạt động đo đạc và bản đồ; thẩm định việc thể hiện đường địa giới và các yếu tố liên quan đến đường địa giới hành chính trên bản đồ trước khi xuất bản hoặc giao nộp

để lưu trữ; thẩm định việc thể hiện đường biên giới và các yếu tố liên quan đến biên giới, biển đảo trên các loại bản đồ, hải đồ trước khi xuất bản hoặc giao nộp

để lưu trữ; cung cấp thông tin tư liệu đo đạc và bản đồ; cung cập thông tin tư liệu

đo đạc và bản đồ; thẩm định hồ sơ nghiệm thu, hồ sơ quyết toán công trình, sản phẩm đo đạc và bản đồ

Lĩnh vực đất đai bao gồm các TTHC: cấp, đổi, thu hồi giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất; cho thuê đất; giao đất; đăng ký biến động sử dụng đất; bồi thường giải phóng mặt bằng; chuyển mục đích sử dụng đất; đăng ký nhận chuyển nhượng quyền

sử dụng đất; gia hạn sử dụng đất; xóa đăng ký cho thuê, cho thuê lại quyền sử dụng đất; xóa đăng ký thế chấp, bảo lãnh, góp vốn bằng quyền sử dụng đất; thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Lĩnh vực khí tượng thủy văn bao gồm một số các TTHC: cấp, gia hạn, cấp lại, điều chỉnh nội dung giấy phép hoạt động của công trình khí tượng thủy văn chuyên dùng; cấp, cấp lại, gia hạn, bổ sung giấy phép hoạt động báo áp thấp nhiệt đới, bão lũ; cấp thư xác nhận hoặc thư phê duyệt dự án theo cơ chế phát triển sạch; cung cấp thông tin, tư liệu khí tượng thủy văn; đánh giá chất lượng tư liệu khí tượng thủy văn; xác nhận chất lượng phương tiện đo khí tượng thủy văn; đăng ký nhập, xuất khẩu, tạm nhập - tái xuất các chất làm suy giảm tầng ô-dôn

Để người dân cũng như các tổ chức có thể dễ dàng tiếp cận với các TTHC trong các lĩnh vực do Sở Tài nguyên & Môi trường quản lý, các thủ tục tục hành chính được quy định cụ thể và rõ ràng trong các văn bản quy phạm pháp luật Song hành cùng hoàn thiện cơ cấu tổ chức công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật luôn được Lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh, lãnh đạo Bộ quan tâm chỉ đạo sát sao đảm bảo phục vụ tốt mục đích quản lý nhà nước cũng như thuận tiện nhất cho người dân Hiện tại, trên cơ sở các văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành, Bộ Tài nguyên & Môi trường đã trình Thủ tưởng Chính phủ một số các văn bản mới sửa đổi, bổ sung các văn bản đã ban hành hoặc hoàn thiện hệ thống văn bản trong một số lĩnh vực chưa có Trong lĩnh vực đất đai hiện nay Bộ đã trình và đang lấy ý kiến góp

ý đối với dự thảo Luật Đất đai sửa đổi; lĩnh vực địa chất và khoáng sản Bộ đã ban hành Luật Khoáng sản và các văn bản hướng dẫn thi hành; lĩnh vực biển và hải đảo

Bộ đang hoàn thiện Luật Bảo vệ Môi trường biển và hải đảo để trình Quốc hội trong thời gian tới; lĩnh vực Môi trường Bộ đang xây dựng Luật Môi trường sửa đổi; lĩnh vực Tài nguyên nước Bộ đã ban hành Luật Tài nguyên nước nhưng chưa có các văn bản hướng dẫn thi hành; lĩnh vực khí tượng thủy văn và biến đổi khí hậu hiện nay

Bộ cũng đang triển khai việc xây dựng Luật Một thực tế đặt ra là việc xác định thẩm quyền quy định TTHC có ý nghĩa rất quan trọng nó vừa đảm bảo nguyên tắc khách quan trong xây dựng TTHC vừa phù hợp với nhu cầu thực tế của đời sống hiện tại Nếu các cơ quan quản lý nhà nước một mặt quy định các thủ tục, một mặt lại tự mình quản lý, thực hiện các thủ tục đó liệu việc quản lý và thực hiện này có được "vô tư" không? Nhận thức được vấn đề này, đồng thời xác định vai trò, trách nhiệm của Bộ là một Bộ "đa ngành, đa lĩnh vực" các lĩnh vực thuộc quyền quản lý là

những lĩnh vực gắn liền với dân, đáp ứng đời sống hàng ngày của dân, Lãnh đạo Bộ TN&MT luôn đặc biệt quan tâm đến việc xác định "sự can thiệp" của mình đến đâu trong giải quyết các TTHC

Hiện nay, việc thực hiện các TTHC được phân cấp mạnh cho các địa phương

mà cụ thể là cấp tỉnh, cấp huyện và thậm chí là cấp xã Bộ chỉ quản lý trên cơ sở hướng dẫn, kiểm tra và bằng các báo cáo định kỳ trong các lĩnh vực chuyên ngành của các địa phương Đặc biệt là lĩnh vực đất đai, toàn bộ các TTHC được phân cấp xuống địa phương là các Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thuộc Sở TN&MT (cấp tỉnh), Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thuộc phòng TN&MT (cấp huyện), Ủy ban nhân dân xã, thị trấn (cấp xã) và một số thủ tục trong lĩnh vực đất đai còn được phân cấp cho các Ban quản lý khu công nghệ cao, khu kinh tế thực hiện Do đó, trong khuôn khổ luận văn này tác giả sẽ không đi sâu vào nội dung các TTHC trong từng lĩnh vực mà chỉ nghiên cứu dưới góc độ cải cách TTHC chung của Bộ TN&MT

1.1.2.2 Cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường

a Khái niệm cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường

Cải cách TTHC lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường là một bộ phận của cải cách thể chế hành chính nhà nước thuộc thẩm quyền của ngành Tài nguyên và Môi trường, nhằm xây dựng và thực thi TTHC theo những chuẩn mực nhất định: đơn giản, gọn nhẹ, vận hành nhịp nhàng, hoạt động theo đúng quy trình, quy phạm thích ứng với từng loại đối tượng, từng loại công việc, phù hợp với điều kiện thực tế và đáp ứng yêu cầu của người dân và doanh nghiệp

Cải cách TTHC lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường thực chất là việc rà soát, đơn giản hóa về trình tự, thành phần hồ sơ đối với các TTHC lĩnh vực tài nguyên, môi trường phục vụ nhu cầu của người dân, doanh nghiệp cũng như yêu cầu cải cách hành chính nhà nước

b Sự cần thiết cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường

Công cuộc cải cách TTHC lĩnh vực TN&MT mang tính đặc thù riêng của ngành Theo chức năng, nhiệm vụ, Cơ quan quản lý TN&MT thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong các lĩnh vực: đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, địa chất, môi trường, khí tượng thủy văn, đo đạc bản đồ; quản lý tổng hợp và

thống nhất về biển và hải đảo Đây có thể coi là những lĩnh vực mang tính phức tạp, nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của nhân dân, doanh nghiệp, có tác động lớn đến bảo đảm an ninh, quốc phòng, sự phát triển bền vững của đất nước Vì vậy, mục tiêu hướng tới của công tác quản lý TN&MT là các nguồn tài nguyên thiên nhiên phải được quản lý tốt, phát huy được vai trò, đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Nhận thức rõ được điều này, lãnh đạo Bộ, Sở, Ngành luôn chú trọng đến việc cải cách các TTHC trên tất cả các lĩnh vực để nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý Nhất là các TTHC liên quan đến lĩnh vực đất đai như: cho thuê đất; thu hồi đất; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất… luôn là những vướng mắc mà người dân và doanh nghiệp gặp phải Theo kết quả khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu hỗ trợ cộng đồng: 45% tham gia khảo sát cho rằng thủ tục liên quan đến quyền sử dụng đất là những thủ tục phiền hà nhất 67% cho rằng TTHC cần quá nhiều giấy tờ và 73% trong số người trả lời cho rằng cần có mối quen biết mới hoàn thành được thủ tục cần giải quyết Đây có thể coi là một nút thắt mà trong những năm qua chúng ta luôn nỗ lực tháo gỡ mà vẫn chưa cởi được Lĩnh vực này vẫn còn rất nhiều loại giấy

tờ, thủ tục con khiến người dân phải đi lại rất nhiều lần

Bên cạnh lĩnh vực đất đai, lĩnh vực khoáng sản cũng là lĩnh vực còn nhiều nổi cộm Tài nguyên khoáng sản là tài sản hữu hạn, không tái tạo nên cần phải được khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm, có hiệu quả đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế -

xã hội trước mắt cũng như lâu dài Điều này đòi hỏi Nhà nước phải có một chính sách khai thác và bảo vệ tài nguyên này một cách hợp lý, phù hợp Tuy nhiên, trước khi Chương trình cải cách TTHC được triển khai việc khai thác tài nguyên khoáng sản vẫn chưa thực sự được quan tâm và còn nhiều bất cập, công tác cấp phép khai thác theo cơ chế "xin - cho", thẩm quyền và trách nhiệm quản lý nhà nước về khoáng sản của các cơ quan quản lý nhà nước còn nhập nhằng, không rõ ràng, công tác quản lý hoạt động khoáng sản sau cấp phép bị buông lỏng, để nhiều doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý, khai thác tràn lan, không đúng với sản lượng cho phép được quy định trong giấy phép Quy định trình tự các bước tiến hành hoạt động khoáng sản, cấp giấy phép hoạt động khoáng sản còn rườm rà, phức tạp Nhiều doanh nghiệp phản ánh thời gian thụ lý, giải quyết hồ sơ, phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án không đúng quy định và phụ thuộc vào ý chí chủ quan của nhà quản lý, chẳng hạn thời gian phê duyệt báo

cáo đánh giá tác động môi trường theo quy định là 69 ngày, nhưng có trường hợp kéo dài tới hơn 900 ngày Một số doanh nghiệp cho biết để biết thông tin về cần thiết liên quan đến dự án khai thác khoáng sản, doanh nghiệp thường phải "bôi trơn" bằng những khoản tiền không nhỏ

Nước là nguyên vật liệu quan trọng nhất của loài người và sinh vật trên trái đất, nước được dùng trong sinh hoạt, hoạt động nông nghiệp, công nghiệp, dân dụng, giải trí và môi trường Trong thực tế hiện nay, công tác quản lý nguồn nước đang còn nhiều bất cập, việc khai thác quá mức nguồn nước rất phổ biến dẫn đến tình trạng ngày càng khan hiếm nước, tình trạng ô nhiễm nguồn nước gần đây ngày càng ra tăng Ví dụ cụ thể nhất là vụ việc xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường của Công ty VEDAN, là một trong những doanh nghiệp lớn trên cả nước, luôn dẫn đầu trong nộp thuế và xây dựng địa phương nhưng đồng thời cũng xả nước thải không qua xử lý ra môi trường trong 14 năm, bức tử con sông Thị Vải nói riêng và môi trường ba tỉnh Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh nói chung Những bất cập trong lĩnh vực tài nguyên nước không những ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của nhân dân như nguồn nước sạch ngày càng khan hiếm, nguồn nước phục vụ cho sinh hoạt cũng cạn kiệt một phần là do chính sách của nhà nước xây dựng các nhà máy thủy điện ở các địa phương mà còn ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của nền kinh tế Cũng thực tế từ ví dụ vụ việc của Công ty VEDAN sau khi vụ việc được công khai, hàng loạt người tiêu dùng tẩy chay sản phẩm của VEDAN, đồng thời với việc VEDAN phải đồng ý với mức đền bù thiệt hại lên tới hàng hơn 200 tỷ VNĐ Nguồn nước, môi trường sống của các địa phương bị ô nhiễm nghiêm trọng, nền kinh tế đất nước cũng mất đi một nguồn thu

từ việc nộp thuế của doanh nghiệp

Những bất cập về khai thác, quản lý và bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên

đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của đất nước, đặc biệt là trong thời kỳ hội nhập kinh tế của đất nước Vấn đề đặt ra là làm thế nào để bảo vệ nguồn tài nguyên quốc gia, khai thác và sử dụng hợp lý góp phần phát triển kinh tế - xã hội cho địa phương, cho đất nước Có rất nhiều giải pháp trong đó cần triển khai ngay trước mắt là cải cách TTHC giảm bớt các thủ tục, phiền hà, sách nhiễu, làm khó người dân và doanh nghiệp

c Nội dung cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường

Việc cải cách TTHC lĩnh vực tài nguyên, môi trường được thực hiện dựa trên các văn bản như: Nghị quyết số 30c/NQ-CP, ngày 8/11/2011 của Chính phủ về

“Ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính Nhà nước giai đoạn 2011 – 2020.” (gọi tắt là Nghị quyết số 30c/NQ-CP); Chương trình số 07/CT-TTg ngày

22/05/2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh Chương trình tổng thể cải cách hành chính (CCHC) Nhà nước giai đoạn 2011-2020; Quyết định số 19/2014/QĐ-TTg ngày 05/03/2014 của Thủ tướng Chính phủ về việc áp dụng hệ thống chất lượng ISO 9001: 2008 vào hoạt động của các cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống hành chính nhà nước; Quyết định số 2819/QĐ-BTNMT ngày 02 tháng 11

năm 2015 của Bộ TN&MT “Ban hành kế hoạch cải cách hành chính của Bộ Tài nguyên và môi trường giai đoạn 2016 – 2020”

Nói cải cách TTHC không thể đồng loạt cải cách tất cả các loại, các lĩnh vực liên quan đến thủ tục mà cần có sự lựa chọn những nội dung cụ thể, thiết thực nhất Như đã trình bày ở phần trên, TTHC về lĩnh vực Tài nguyên môi trường gồm nhiều loại, liên quan đến nhiều lĩnh vực, do đó cải cách TTHC lĩnh vực Tài nguyên môi trường tập trung vào những nội dung cụ thể sau:

Một là, kiểm soát việc ban hành mới các TTHC lĩnh vực Tài nguyên môi

trường: Cần tiến hành rà soát lại toàn bộ các quy định hiện hành về TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết của ngành Tài nguyên môi trường như đất đai, môi trường, khoáng sản, nguồn nước… Kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm bổ sung, sửa đổi hoặc bãi bỏ những quy định thủ tục hành chính không phù hợp với thực tế đã và đang gây trở ngại cho hoạt động của các cơ quan, đơn vị và gây phiền

hà cho nhân dân

Hai là, rà soát, đánh giá và thực hiện các quy định về đơn giản hóa TTHC

các TTHC phải được xây dựng trên cơ sở pháp luật, nhằm thực hiện luật TTHC cũng chính là sự hướng dẫn một cách trình tự, cụ thể việc thực hiện những điều quy định của pháp luật Cải cách TTHC không chỉ là nhằm vào cách thức thực hiện thủ tục sao cho thuận tiện đối với người dân, để họ thực hiện được đầy đủ các quyền và

nghĩa vụ của mình trước Nhà nước Điều đó đòi hỏi cán bộ chính quyền cần tăng cường hơn công tác dân vận, tuyên truyền, đưa việc thực hiện những thủ tục (là những thủ tục thực hiện các quyền và nghĩa vụ của người dân) đến gần dân hơn nữa

Cơ quan có thẩm quyền ban hành quy định TTHC cần có sự tham vấn từ phía các cán bộ, ngành, địa phương, công chức thực thi công vụ, các cán bộ, công chức làm việc ở bộ phận “một cửa”, tại trung tâm hành chính công và từ phía khách hàng (tổ chức và người dân) Nhà nước ban hành TTHC không chỉ để quản lý mà còn để thực hiện mục tiêu cao hơn là nâng cao chất lượng phục vụ, dịch vụ xã hội

Vì vậy, sự tham vấn đó là hết sức cần thiết để phát huy tính chủ động, ý thức trách nhiệm của cán bộ, công chức trong hoạt động công vụ cũng như để thực hiện Quy chế dân chủ, phát huy vai trò giám sát, đánh giá của người dân đối với công tác quản lý của Nhà nước

TTHC lĩnh vực Tài nguyên môi trường phải linh hoạt, nhằm đáp ứng kịp thời và tốt nhất nhu cầu của toàn xã hội TTHC tuy là những quy định hướng dẫn mang tính chất pháp lý, bắt buộc để thực hiện các quyền và nghĩa vụ của cả phía Nhà nước và công dân, nhưng trong đời sống thường có những tình huống nằm ngoài ý chí của Nhà nước cũng như ý muốn của người dân Chẳng hạn, việc xảy ra các tình huống động đất, cháy nổ, lũ lụt , dẫn đến các giấy tờ, hồ sơ gốc bị thất lạc, tiêu hủy; người dân trải qua các tình huống này muốn thực hiện các quyền, nghĩa vụ

và các nhu cầu khác của mình thì không thể đáp ứng được các quy định thủ tục hành chính

Ba là, công bố công khai hệ thống các văn bản quy định TTHC lĩnh vực Tài

nguyên môi trường Nguyên tắc công khai, minh bạch các TTHC cũng được nhấn mạnh trong Nghị quyết 38/CP :

Sau khi các TTHC được rà soát lại, cơ quan có thẩm quyền trong phạm vi quản lý của mình, phải công bố công khai hệ thống các văn bản quy định thủ tục mới bằng nhiều hình thức để mọi cơ quan, đơn vị, mọi người dân trong địa bàn huyện được biết và thực hiện

Việc công khai TTHC là phương thức không thể thiếu trong công tác cải cách TTHC Công khai hóa một cách đầy đủ các quy trình TTHC, đặc biệt là TTHC

trong việc giải quyết mối quan hệ giữa nhà nước với tổ chức, công dân; là điều kiện góp phần tăng hiệu quả của quá trình giải quyết các yêu cầu trong nền hành chính dịch vụ Trong nền hành chính dịch vụ, chúng ta có thể coi các tổ chức, công dân khi đến với cơ quan công quyền là những khách hàng mà chúng ta phải phục vụ Khách hàng biết rõ họ cần phải làm gì, cần chuẩn bị những vấn đề gì, loại giấy tờ gì trước khi đến cơ quan yêu cầu giải quyết công việc

Mặt khác, người thi hành công vụ sẽ không có điều kiện để lợi dụng sách nhiễu, gây phiền hà cho tổ chức, công dân Công khai là cơ sở để kiểm tra qua quá trình thực hiện thủ tục, do đó nó cũng là căn cứ để đánh giá trách nhiệm của Nhà nước trong việc thực hiện nghĩa vụ với dân

Tính công khai, rõ ràng của một hệ thống TTHC là một đòi hỏi cấp thiết cần phải được tôn trọng và thực hiện Đây cũng là một sự biểu hiện cao nhất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta, đảm bảo cho hệ thống pháp luật được thực thi nghiêm chỉnh Điều 25, Hiến pháp 2013 quy định công dân có quyền được thông tin, đây là một trong những quyền để bảo đảm cho quyền làm chủ của nhân dân lao động được thực hiện có cơ sở Công khai hóa TTHC là thực hiện quyền được thông tin của người dân, giúp đỡ cho tổ chức, công dân nắm bắt, hiểu rõ được quy định của TTHC mà mình yêu cầu

1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới cải cách thủ tục hành chính

1.1.3.1 Yếu tố khách quan

- Sự đòi hỏi của xã hội: TTHC là phục vụ nhân dân, là hoạt động diễn ra liên tục thường xuyên Sự không hài lòng, thoả mãn của xã hội đối với hành chính luôn tồn tại, nhưng hành chính không thể đáp ứng tất cả những yêu cầu đa dạng phức tạp của người dân Để nâng cao hiệu quả thực hành công vụ trước những đòi hỏi của người dân, doanh nghiệp và xã hội thì TTHC luôn được yêu cầu phải cải cách

- Yếu tố thẩm quyền ban hành TTHC: do tính chất của hoạt động quản lý hành chính nhà nước phức tạp, liên quan tới nhiều cấp, nhiều ngành, do đó trong quá trình quản lý hành chính nhà nước có những vấn đề thuộc thẩm quyền giải quyết của nhiều chủ thể Nếu sự phân định thẩm quyền không rõ sẽ dẫn tới việc ban hành quyết định chồng chéo, mâu thuẫn

- Yếu tố nguồn lực: các TTHC chỉ có thể được giải quyết khi cơ quan NN có

đủ nguồn lực Nếu không có đủ nguồn lực để giải quyết thì ban hành quyết định chỉ

1.1.3.2 Những yếu tố chủ quan

- Năng lực của người ra quyết định ban hành TTHC và thực hiện các bước TTHC, tác phong của người ra quyết định: mỗi nhà quản lý có những kiến thức, kinh nghiệm, tác phong quản lý riêng Những phẩm chất đó quy định cách tiếp cận, lối tư duy, việc xác định các tiêu chí, trong số cho từng tiêu chí và phương pháp ra quyết định

- Động cơ của người ra quyết định ban hành TTHC và thực hiện các bước TTHC: các quyết định luôn mang tính chủ quan do quyết định hành chính được làm bởi các cơ quan hành chính - nhân danh công quyền nhưng lại do con người thực hiện Con người không phải do nhà nước sinh ra từ xã hội chuyển vào Nhà nước

Do đó, khi ban hành TTHC và thực hiện các bước TTHC, họ sẽ cố gắng đem lại lợi ích cho bản thân mình hoặc nhóm lợi ích mà mình đại diện Chính vì thế, nhiều khi TTHC không thoả mãn được lợi ích chung

1.2 Cơ sở thực tiễn về cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực tài nguyên môi trường

1.2.1 Kinh nghiệm của tỉnh Bình Dương

- Về công khai hóa TTHC: nhằm thực hiện việc đẩy mạnh cải cách hành chính trong lĩnh vực đất đai, đến nay Sở TN&MT đã và đang áp dụng Bộ thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở TN&MT với 35 thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai Sở cũng đã công khai rộng rãi, minh bạch các thủ tục hành chính dưới nhiều nội dung, như quy trình thủ tục, thành phần hồ sơ, các loại biểu mẫu, hướng dẫn chi tiết để hoàn thiện mẫu thủ tục hành chính, quy định thời gian giải

quyết, các mức phí, lệ phí theo quy định để người dân và doanh nghiệp dễ hiểu và

dễ thực hiện

- Về quy trình giải quyết TTHC: Bình Dương cũng đã xây dựng và áp dụng có hiệu quả hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2008 trong hoạt động quản lý nhà nước về đất đai từ tỉnh đến huyện, thị, thành phố Đối với vấn đề tiếp nhận, giải quyết hồ sơ, Sở TN&MT đã thực hiện việc lập danh sách hồ

sơ thụ lý, phân công thực hiện, đánh mã số hồ sơ và theo dõi tiến trình giải quyết hồ

sơ theo quy trình ISO, trên cơ sở ứng dụng trên phần mềm một cửa của Trung tâm Hành chính công của tỉnh

- Về kết quả giải quyết TTHC: qua kết quả thực hiện cho thấy, tỷ lệ giải quyết

hồ sơ đúng hẹn đã có chuyển biến tích cực, việc lưu trữ hồ sơ, tài liệu được thực hiện một cách khoa học, giúp cho việc quản lý hồ sơ chặt chẽ, việc tra cứu được thuận tiện, dễ dàng hơn Hơn nữa, các trình tự thủ tục của các thủ tục hành chính luôn được công khai, rõ ràng và minh bạch tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả, trên website của

Sở TN&MT và của UBND tỉnh, tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân trong quá trình truy cập

1.2.2 Kinh nghiệm của tỉnh Hải Dương

Giai đoạn 2015 - 2017, với sự chỉ đạo sát sao của Đảng ủy, Lãnh đạo Sở, sự chủ động tham mưu, đề xuất của Văn phòng Sở cũng như sự nỗ lực, cố gắng của toàn thể công chức, viên chức, người lao động thuộc Sở, công tác cải cách TTHC của Sở đã có sự chuyển biến tích cực, cụ thể:

- Công tác chỉ đạo điều hành: Sở Tài nguyên và Môi trường đã chủ động ban hành đầy đủ, kịp thời các kế hoạch, văn bản để triển khai thực hiện các nhiệm vụ cụ thể về công tác cải cách hành chính cũng như các nội dung liên quan đến công tác cải cách hành chính như: Kế hoạch số 233/KH-STNMT về cải cách hành chính, số 235/KH-STNMT về kiểm soát thủ tục hành chính và rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính,… Bên cạnh việc ban hành kế hoạch, công tác thông tin tuyên truyền về cải cách hành chính cũng đã được duy trì, thực hiện theo đúng kế hoạch đã đề ra Việc tuyên truyền đã được thực hiện dưới nhiều hình thức như đuy trì việc thông tin văn bản, chính sách mới, thông tin chỉ đạo điều hành trên website của Sở, tại các

cuộc họp đảng ủy, cơ quan, đơn vị cũng như qua các cuộc mít tinh, kỷ niệm các ngày truyền thống, … Công tác kiểm tra, giám sát cũng đã được thực hiện có bài bản, đúng quy định Qua kiểm tra đã kịp thời chấn chỉnh các tồn tại, thiếu sót,

- Công tác tuyên truyền và triển khai thực hiện pháp luật được duy trì, thực hiện thường xuyên thông qua các văn bản chỉ đạo phổ biến, quán triệt đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức, người lao động về các chủ trương, chính sách mới hoặc cập nhật kịp thời, đầy đủ chính sách mới trên trang thông tin điện tử của Sở,…

- Về rà soát, đánh giá, ban hành mới TTHC: đã ban hành kế hoạch và thực hiện rà soát, đánh giá đối với 56 thủ tục hành chính thuộc các lĩnh vực đất đai, môi trường, khoáng sản, tài nguyên nước Qua rà soát, đánh giá, đã kiến nghị cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung đối với 10 thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai,

02 thủ tục hành chính trong lĩnh vực môi trường và 01 thủ tục hành chính trong lĩnh vực khoáng sản Đồng thời kiến nghị sửa đổi 07 văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến các thủ tục hành chính;

Đã thực hiện đánh giá tác động đối với 15 thủ tục hành chính có trong dự thảo quy định quy trình luân chuyển hồ sơ thực hiện nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất, 03 thủ tục hành chính có trong dự thảo quy định lập, phê duyệt kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu trên địa bàn tỉnh; tham gia góp ý xây dựng 01 dự thảo văn bản quy phạm pháp luật do Sở Thông tin và truyền thông tham mưu có chứa đựng thủ tục hành chính

- Về đội ngũ CBCC: Qua rà soát, đã có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng bảo đảm đội ngũ công chức, viên chức cơ bản đáp ứng tiêu chuẩn ngạch công chức và chức danh nghề nghiệp viên chức theo quy định Năm 2017 đã hoàn thành công tác đào tạo bồi dưỡng theo đúng kế hoạch đề ra Thực hiện nâng lương, chi trả phụ cấp cho công chức, viên chức đảm bảo kịp thời, đầy đủ, đúng thời hạn

- Về công khai hóa TTHC: Tiếp tục công bố, áp dụng có hiệu quả Hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc gia ISO 9001: 2008 trong giải quyết các công việc của Sở; Thực hiện thường xuyên, có hiệu quả công tác ứng dụng công nghệ thông tin đặc biệt là duy trì, áp dụng phần mềm quản lý văn bản điều hành, địa chỉ thư điện tử của cán bộ, công chức, viên chức thuộc Sở; Từng bước kiện toàn về

cơ sở vật chất đảm bảo trụ sở làm việc khang trang, hiện đại; phối hợp tốt với Sở Thông tin truyền thông trong việc triển khai thực hiện phần mềm quản lý hồ sơ, công việc tại Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả, phần mềm thí điểm cung cấp dịch

vụ công trực tuyến mức độ 3 (Sở đã đăng ký 14 thủ tục hành chính thực hiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ 3); Đã rà soát, tham mưu công bố 26 thủ tục

hành chính thực hiện tiếp nhận hoặc trả kết quả qua dịch vụ bưu chính công ích; duy trì, vận hành trang thông tin điện tử của Sở đảm bảo cập nhật thường xuyên, kịp thời các văn bản chỉ đạo điều hành, văn bản quy phạm pháp luật cũng như các thông tin liên quan đến hoạt động của ngành để đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động ngành tài nguyên và môi trường, các tổ chức, cá nhân nắm bắt được

- Tiếp tục duy trì và thực hiện tốt cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính; từng bước kiện toàn về cơ sở vật chất cho Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả theo hướng hiện đại, đáp ứng tốt yêu cầu cải cách, nâng cao chất lượng phục vụ; Đội ngũ công chức, viên chức tại Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả thường xuyên được trau dồi kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng giao tiếp nhằm xử lý và giải quyết tốt các yêu cầu của người dân, doanh nghiệp có nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính

- Về kết quả giải quyết TTHC: giai đoạn 2015 – 2017 đã tiếp nhận bình quân hơn 1.047 hồ sơ mỗi năm Trong số thủ tục hành chính đã được tiếp nhận tại Bộ phận một cửa của Sở hằng năm đã có gần 100 lượt thủ tục hành chính được thực hiện theo cơ chế một cửa liên thông, chủ yếu tập trung trong nhóm các thủ tục hành chính về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, cấp GCNQSD đất lần đầu, chuyển hình thức sử dụng đất, đăng ký bổ sung tài sản gắn liền với đất, gia hạn

sử dụng đất, bán tài sản gắn liền với đất thuê, … Số hồ sơ còn lại đều được tiếp nhận và trả kết quả tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của Sở theo quy định

1.2.3 Kinh nghiệm của tỉnh Quảng Bình

Sở Tài nguyên và Môi trường với chức năng, nhiệm vụ tham mưu UBND tỉnh thực hiện công tác quản lý nhà nước trên các lĩnh vực: đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, địa chất, môi trường, khí tượng thuỷ văn, đo đạc và bản đồ, quản lý tổng hợp về biển và hải đảo Là sở quản lý đa ngành, đa lĩnh vực thuộc

những vấn đề nhạy cảm, phức tạp và có mức độ ảnh hưởng lớn đến đời sống xã hội,

sự phát triển kinh tế của tỉnh nhà Chính vì vậy thực hiện tốt công tác cải cách hành chính (CCHC) trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường sẽ có ý nghĩa rất lớn, góp phần đảm bảo sự ổn định, thúc đẩy giải phóng các nguồn lực để kịp thời cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh

Xác định rõ vai trò quan trọng của công tác CCHC, trong những năm qua, Sở

đã triển khai tích cực CCHC trong hoạt động quản lý nhà nước, trong đó tập trung cải cách thủ tục hành chính và cải cách chế độ công vụ, công chức; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền sâu rộng trong cán bộ công chức, viên chức về thực hiện nhiệm

vụ CCHC Kết quả thực hiện đã kịp thời giải quyết những vướng mắc phát sinh, giảm phiền hà, tiết kiệm được thời gian góp phần nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản

lý nhà nước trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường trên địa bàn

- Về rà soát, đánh giá, ban hành mới TTHC: rà soát, thống kê, hệ thống hoá các thủ tục hành chính theo quy định tại Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày 8/9/2010 của Thủ tướng Chính phủ; tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh ban hành các Quyết định công bố Bộ thủ tục hành chính trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường được Sở thường xuyên quan tâm thực hiện kịp thời

Đến nay, tổng số thủ tục hành chính về lĩnh vực tài nguyên và môi trường gồm

có 145 thủ tục Trong đó: cấp tỉnh 93 thủ tục thuộc 08 lĩnh vực quản lý nhà nước, cấp huyện 52 thủ tục và cấp xã 03 thủ tục

Bên cạnh đó, Sở cũng đã áp dụng 100% TTHC vào hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2008 nên có nhiều TTHC áp dụng tại Sở đã được rút ngắn thời gian giải quyết so với quy định, cụ thể:

Thủ tục thẩm định phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường thực hiện 30/50 ngày, giảm 20 ngày so với quy định; thủ tục xác nhận kế hoạch bảo vệ môi trường thực hiện 7/10 ngày, giảm 03 ngày; thủ tục xác nhận việc đã thực hiện các công trình bảo vệ môi trường phục vụ giai đoạn vận hành dự án thực hiện 15/30 ngày, giảm 15 ngày; thủ tục cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản thực hiện 85/90 ngày, giảm 05 ngày; thủ tục thẩm định phê duyệt trữ lượng khoáng sản thực hiện 170/180 ngày, giảm 10 ngày so với quy định Đối với các thủ tục về lĩnh vực

đất đai, tùy theo điều kiện cụ thể và số lượng hồ sơ cần giải quyết để Lãnh đạo Sở xem xét yêu cầu phải giải quyết nhanh hơn từ 03 đến 07 ngày so với quy định Thực hiện chỉ đạo của Ủy ban nhân dân tỉnh tỉnh về việc rút ngắn tối thiểu 10% thời gian giải quyết thủ tục hành chính so với thời hạn được pháp luật quy định tại Kế hoạch hoạt động kiểm soát TTHC của tỉnh năm 2017 ban hành kèm theo Quyết định số 4076/QĐ-UBND ngày 23/12/2016 và tại Công văn số 327/UBND-

NC ngày 06/3/2017 của UBND tỉnh, đối với các thủ tục hành chính còn lại áp dụng tại Sở chưa được cắt giảm, hoặc giảm chưa đủ 10%, các thủ tục đó tiếp tục được cắt giảm 10% thời gian giải quyết

Chất lượng giải quyết các thủ tục hành chính có nhiều chuyển biến rõ rệt, ngày càng phục vụ tốt hơn các yêu cầu của cá nhân và tổ chức Các phòng chuyên môn, đơn vị đã thông tin kịp thời những chủ trương chính sách của nhà nước và của tỉnh Điều này giúp cho doanh nghiệp chủ động nắm bắt thông tin, kiến nghị những khó khăn vướng mắc liên quan tới vấn đề tài nguyên, môi trường Năm 2016, Sở tiếp nhận và giải quyết 622 hồ sơ, trong đó đã giải quyết đúng và trước hạn 619 hồ sơ, chậm 03 hồ sơ có lý do khách quan (khi giao thực địa phát sinh tranh chấp về ranh giới, vướng tài sản trên đất, diện tích vượt so với kế hoạch sử dụng đất)

- Về quy trình giải quyết TTHC: các hồ sơ được tiếp nhận đúng thành phần, giải quyết đúng trình tự quy định Hồ sơ tiếp nhận tại Bộ phận một cửa đều được vào sổ theo dõi tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả và có phiếu theo dõi giải quyết Trường hợp hồ sơ cần bổ sung, hoàn chỉnh hoặc từ chối giải quyết, trả lại hồ sơ Sở đều có thông báo bằng văn bản nêu rõ lý do cho người dân, tổ chức

và doanh nghiệp được biết

Việc thực hiện cơ chế một cửa để đơn giản hóa thủ tục hành chính được Sở chú trọng triển khai Theo đó, tất cả các thủ tục thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở đều được tiếp nhận và trả kết quả tại Bộ phận giao dịch một cửa Việc luân chuyển

hồ sơ để giảm bớt thành phần hồ sơ đầu vào và rút ngắn thời gian thực hiện được các phòng, đơn vị có liên quan phối hợp chặt chẽ, hạn chế tối đa các mặt tiêu cực có thể xẩy ra, nâng cao ý thức trách nhiệm của người thi hành công vụ

- Về công khai hóa TTHC: các TTHC thuộc lĩnh vực tài nguyên và môi trường

đã được công bố, công khai trên Cơ sở dữ liệu Quốc gia về TTHC, Website của UBND tỉnh, Website của Sở Tài nguyên và Môi trường và tại Bộ phận giao dịch một cửa của Sở

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của các cơ quan, đơn vị thuộc Sở được quan tâm triển khai thực hiện, nâng cấp, hoàn thiện nối mạng nội bộ, mạng diện rộng và mạng Internet đảm bảo triển khai các ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ hoạt động công vụ, nâng cao vai trò, hiệu quả trang thông tin điện tử tổng hợp (Website) của Sở để kịp thời cập nhật, trao đổi thông tin phục vụ công tác

Vấn đề được người dân và doanh nghiệp đặc biệt quan tâm hiện nay là các nội dung liên quan đế thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất Bởi vậy, Sở đã tập trung chỉ đạo đo đạc địa chính phục vụ cho việc lập hồ sơ địa chính, cấp Giấy CNQSDĐ Đến nay, toàn tỉnh cấp được 547.220 giấy, diện tích 571.463.269 ha/598.154,28 ha, đạt 95,54% và là một trong những địa phương đi đầu trong công tác cấp Giấy CNQSDĐ trong toàn quốc

Với sự nỗ lực cố gắng nêu trên, công tác cải cách hành chính của Sở đã có nhiều chuyển biến tích cực và đạt được kết quả đáng ghi nhận Năm 2016, chỉ số cải cách thủ tục hành chính của Sở đạt 92.27 điểm, xếp thứ 3/20 sở, ngành Trong

đó điểm điều tra xã hội học là 16,3/18 điểm, đạt 90% sự hài lòng của các tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn có liên quan đến việc thực hiện thủ tục hành chính

Nhận thức sâu sắc về ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác CCHC, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Sở Tài nguyên và Môi trường lần thứ VII đã xác

định: “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ, tăng cường cải cách thủ tục hành chính, xiết chặt kỷ cương, phát huy dân chủ, đoàn kết, lãnh đạo thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường” Với quyết

tâm đó, cán bộ, công chức viên chức, người lao động của sở đã nỗ lực cố gắng, không ngừng nêu cao tinh thần trách nhiệm, đạo đức công vụ, đặc biệt là ý thức tự giác để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao