Lạm phát và tác động của lạm phát tới nền kinh tế

Góc nhìn nào cũng có nh ng s ñánh giá, l i khuyên và d báo khách quan, vô tư, nghiêm túc... Công th!c tính ch s giá tiêu dùng có th ñư c vi t như sau: CPI=∑cpi.. d: T tr ng m!c tiêu dùng

B t kỳ n n kinh t nào, t mô hình t p trung quan liêu bao c p ñ n kinh

t th trư ng, mu n phát tri n v ng m nh ñ u ph i quan tâm ñ c bi t t i tam

giác: tăng trư ng, th t nghi p và l m phát Chúng liên k t hay ñ i l p, chúng

liên h p nh ng nh p ñ c a tăng trư ng, s tăng lên hay t t xu ng c a nh ng

l p th t nghi p dư i làm sóng l m phát L m phát, ñó là hi n tư ng m t cân

b ng kinh t ph bi n, là căn b nh kinh niên c a kinh t th trư ng L m phát

ñư c coi là con qu g m nh t trên trái ñ t, ít nh t là xét v tri n v ng chính

sách kinh t vĩ mô Tuy nhiên l m phát cũng có tính ch t hai m t c a nó M t

m t nó kích thích n n kinh t phát tri n n u t c ñ tăng c a nó phù h p v i t c

ñ tăng trư ng kinh t M t khác, n u t c ñ l m phát tăng cao s gây ra nh ng

bi n ñ ng kinh t h t s!c nghiêm tr ng, như bi n d ng cơ c u s n xu t v vi c

làm, thu nh p b t bình ñ#ng, t l th t nghi p tăng

Vì v y, ñ có th n ñ nh kinh t m t m!c nh t ñ nh, l m phát c$n gi m

xu ng m!c có th ch p nh n ñư c Và th c t là xu hư ng gi m l m phát gây

ra tình tr ng thi u phát, ñây cũng là bi u hi n c a n n kinh t trì tr kh ng

ho ng Nên mu n n ñ nh ñ t nư c c v kinh t và xã h i, ñ ñ m b o quy n

l i và nghĩa v c a m%i ngư i dân thì v n ñ tăng trư ng kinh t và ch ng l m

phát ph i ñư c th c hi n m t cách th ng nh t Đây là m t v n ñ vĩ mô l n,

m t m ng quan tr ng c a chính sách kinh t vì v y ñòi h'i chúng ta ph i

n(m v ng lý lu n chung v l m phát Ch) có th u hi u m t cách khoa h c v lý

thuy t l m phát thì m i có th ñ t ñư c hi u qu phát tri n kinh t xã h i

Trong th c t l m phát là gì? Nguyên nhân gây ra l m phát có ña d ng không?

N n kinh t b cơn sóng l m phát tác ñ ng như th nào? Chúng ta làm th nào

ñ phòng ch ng và kh(c ph c h u qu c a nó? Hy v ng là v i ñ án “L m

phát và tác ñ ng c a l m phát t i n n kinh t ” có th ph$n nào tr l i ñư c

các câu h'i này

D c chi u dài l ch s*, ñã có r t nhi u các nhà kinh t h c nghiên c!u v

l m phát M%i nhà kinh t h c, m%i trư ng phái ñ u có quan ñi m khác nhau v

l m phát Góc nhìn nào cũng có nh ng s ñánh giá, l i khuyên và d báo khách

quan, vô tư, nghiêm túc Là sinh viên khoa Tài chính - Ngân hàng, m t c* nhân

kinh t tương lai, em th c s say mê và h!ng thú tìm hi u v l m phát Nhưng

do h n ch v ki n th!c, gi i h n v th i gian và kinh nghi m ch(c h#n “v n

ñ l m phát” em nêu ra trong ñ án này chưa toàn di n và sâu s(c Đây cũng ch)

là 1 góc nhìn v l m phát dư i lăng kính c a m t sinh viên

1 1 Nh ng v n ñ chung v l m phát

1 1 1 Khái ni m l m phát

Khi nghiên c!u ch ñ lưu thông ti n gi y, chúng ta th y r ng do ti n gi y

là d u hi u c a vàng, thay th cho vàng trong ch!c năng phương ti n lưu thông

và phương ti n thanh toán Ti n gi y là v t không có giá tr b n thân mà ch) có

giá tr danh nghĩa Vì v y nó không th t phát ñi u hoà gi a ch!c năng phương

ti n lưu thông và phương ti n c t tr (tích lũy) do ñó ti n gi y b m t giá tr

thành m t hi n tư ng ph bi n và thư ng xuyên T ñó có th nói r ng l m phát

cũng là m t hi n tư ng ph bi n và thư ng xuyên trong các qu c gia th c hi n

ch ñ lưu thông ti n gi y hi n nay V y có th hi u cơ b n l m phát là vi c

phát hành th a ti n gi y vào lưu thông, làm cho ti n gi y b m t giá, giá c hàng

hoá tăng lên, thu nh p qu c dân b phân ph i l i gây thi t h i ñ n toàn b ñ i

s ng kinh t xã h i

L m phát, m t v n ñ kinh t vĩ mô, m t m i quan tâm l n c a nhi u nhà

kinh t , có r t nhi u quan ñi m nhìn nh n và ñ nh nghĩa l m phát khác nhau

Theo lý lu n c a Các Mác trong B Tư B n thì l m phát là tình tr ng ti n gi y

tràn ñ$y các kênh lưu thông ti n t , vư t quá các nhu c$u kinh t th c t làm

cho ti n t m t giá, là phương ti n ñ phân ph i l i thu nh p qu c dân và c a

c i xã h i có l i cho giai c p th ng tr dư i ch ñ TBCN, là phương pháp ñ

tăng cư ng bóc l t lao ñ ng Bi u hi n c a l m phát là giá c tăng m t cách t

phát, nh t là các giá c hàng tiêu dùng thông thư ng N i dung l m phát là s

liên t c tăng lên c a m!c giá trung bình theo th i gian Nhà kinh t h c

Samuelson thì cho r ng l m phát bi u th m t s tăng lên trong m!c giá c

chung Theo ông “l m phát x y ra khi m!c chung c a giá c và chi phí tăng- giá

bánh mì, d$u xăng, xe ôtô tăng, ti n lương, giá ñ t, ti n thuê tư li u s n xu t

tăng“ Milton Friedman ñã có câu phát bi u n i ti ng “l m phát bao gi và

ñâu cũng là m t hi n tư ng ti n t “ Theo ý ki n c a ông nh ng bi n ñ ng tăng

lên trong m!c giá c là m t hi n tư ng ti n t khi và ch) khi nh ng bi n ñ ng

tăng lên ñó t m t quá trình kéo dài Đ nh nghĩa l m phát là vi c giá c tăng

nhanh và kéo dài ñư c ña s nhà kinh t phái ti n t hay phái Keynes ñ+ng ý

v i Friedman

Như v y, l m phát là m t v n ñ không m y xa l ñ i v i n n kinh t hàng

hoá, và h$u h t qu ng ñ i qu$n chúng ñ u có th ch!ng ki n hay tr i qua th i

kỳ l m phát nh ng m!c ñ khác nhau Nhưng hi u chính xác l m phát là gì

thì không d, cũng như khó có th ñi ñ n m t ñ nh nghĩa th ng nh t Theo ti ng

Latinh Inflatio xu t phát t ch Inflare, nghĩa là m t ch% sưng ph+ng N u m t

cơ b(p b căng ph+ng ho c m t ph t ng b sưng to ñ u không ph i là bi u hi n

c a b nh beó b u, thì m i s tăng trư ng c a m t kh i lư ng kinh t l i càng

không ph i là l m phát L m phát là m t s phình ra g+m 2 ñ c tính b t thư ng

và gây t n th t cho n n kinh t Kh#ng ñ nh coi l m phát là m t s tăng ph

bi n c a giá c c$n n(m rõ 4 ñi m sau:

- Tính t ph bi n ph i ñư c hi u m t cách h p lý: không ph i m i giá ñ u

tăng lên Trong khung c nh chung giá ñang tăng lên, có nh ng giá v-n n ñ nh

th m chí l i có nh ng giá h xu ng Cũng không ph i là các giá tăng lên cùng

m t lúc và v i t) l % gi ng nhau Trong m i ñ ng thái ph bi n c a giá c thì

s phân tán là quy lu t

- Vi c ư c tính t l l m phát là khó khăn Nó có giá tr như giá tr các tr

s ñư c s* d ng th i kỳ càng dài thì gi i h n sai l c c a các công c không

hoàn h o y càng tăng Ngay trong ñi u ki n s* d ng thu n l i nh t, t!c là

ngay trong cùng m t nư c và trong th i gian ng(n, ch) s giá c cũng ch) th

hi n áng ch ng s thay ñ i s!c mua c a ñ+ng ti n Ch) s giá c s ñư c trình

bày rõ hơn ph$n ti p theo

- M i s gia tăng trên m t lo t giá c không nh t thi t ñã là l m phát Đ

ñư c g i là l m phát thì s gia tăng ñó ph i tác ñ ng b ng m t quá trình m nh

m -s v n hành v i các di,n bi n n i ti p, liên t c và c$n có m t th i gian nh t

ñ nh Ch) m t l$n nâng m t b ng giá c có th không ph i là l m phát

- L m phát không ch) bao hàm m t tính ch t thu$n tuý ti n t C$n thi t

ph i k ñ n các y u t khác như y u t hi n v t, tâm lý và tr ng lư ng c a các

y u t xã h i

1 1 2 T l l m phát

M c trên chúng ta ñã xem xét L m phát v m t ñ nh tính, còn v m t ñ nh

lư ng thì sao? Làm th nào ñ ño lư ng ñư c s gia tăng c a giá c ? L m phát

ñư c ño b ng ch) tiêu nào?

- L m phát là hi n tư ng ti n gi y tràn ñ$y các kênh lưu thông ti n t , vư t

quá các nhu c$u kinh t th c t làm cho ti n b m t giá so v i toàn b s n ph.m

hàng hoá, th hi n là s tăng lên liên t c c a m!c giá trung bình theo th i gian

L m phát thư ng ñư c ño b ng ch) s giá c

+ M!c giá trung bình thư ng l y m!c giá c c a nh ng m t hàng tiêu dùng

làm cơ s (các nhóm chính là hàng lương th c, th c ph.m, qu$n áo, nhà c*a,

ch t ñ t, v t tư y t ) Tính ch) s giá tiêu dùng ñ t ñó ño L m phát Công th!c

tính ch) s giá tiêu dùng có th ñư c vi t như sau:

CPI=∑cpi d CPI ( Consumer Price Index ) ch) s giá tiêu dùng c a c gi' hàng hoá

cpi: Ch) s giá c c a t ng lo i hàng hoá trong gi' hàng hoá ñó d: T

tr ng m!c tiêu dùng trong t ng lo i hàng hoá, nhóm hàng hoá trong gi' Hay:

ñ t +

Nh ng thay ñ i c a giá c ñư c tính v i các m t hàng khác

Trong ñó:

CPIt : giá tr c a CPI trong năm t

pt g o : giá g o trong năm t

po g o : giá g o trong năm g c Ch) s giá tiêu dùng ph n ánh cơ c u tiêu dùng c a xã h i Như c ñi m

c a CPI là ch) s này không ph n ánh ñư c s chuy n ñ ng c a m i giá c vì

trong ñó n ng v giá c a hàng hoá hơn là giá c a d ch v Trong khi ñó, c$u c a

ngư i tiêu dùng l i ng v phía giá d ch v vì nh mg lo i giá này tăng nhanh

hơn giá hàng hoá M c dù có như c ñi m như v y, ch) s giá tiêu dùng v-n

đư c s* d ng r ng rãi hơn c Vì h th y đ y tr s giá sinh ho t, v phía các

nghi p đồn thư ng d a vào đĩ trong các yêu sách v ti n lương c a h Ch) s

này thư ng cĩ giá tr k/ thu t cao hơn các ch) s giá khác và đư c xây d ng,

cơng b thư ng xuyên, đ u đ n

+ Ngồi ch) s giá tiêu dùng, ch) s th! hai thư ng đư c s* d ng là

ch) s giá bán buơn_giá c s n xu t PPI (Producer Price Index) PPI ph n ánh

s bi n đ ng c a giá c đ$u vào, th c ch t là bi n đ ng giá c chi phí s n xu t

Nĩ đư c xây d ng đ tính giá c trong l$n bán đ$u tiên do ngư i s n xu t n

đ nh Ch) s này r t cĩ ích vì nĩ đư c tính chi ti t sát v i nh ng thay đ i c a

th c t Song PPI l i quá chuyên mơn, ch) liên quan t i nguyên li u và các bán

thành ph.m mà lo i tr s n ph.m hồn ch)nh, d ch v Do đĩ nĩ khơng th bi u

th cho s!c mua, khơng phân bi t lo i hàng c a đ+ng ti n

+Bên c nh đĩ, ch) s gi m phát GNP cũng đư c s* d ng trong đo

lư ng l m phát Ch) s này tồn di n hơn CPI vì nĩ bao g+m giá c a t t c các

lo i hàng hố d ch v trong GNP

Ch) s gi m phát GNP = GDP danh nghĩa/GDP th c t

- Tri u ch!ng c a l m phát khơng ch) n m trong lĩnh v giá c Trong

nhi u trư ng h p, t su t ti n lương đư c nâng lên so v i m!c tăng trư ng

trung bình c a năng su t cũng cĩ đ c đi m như giá c lên cao Vì các chi phí v

nhân cơng lên cao là báo hi u ch(c ch(n c a xu hư ng l m phát s(p t i

M t trong nh ng khĩ khăn v k/ thu t c a vi c đo lư ng hi n tư ng l m

phát là s l a ch n đi m xu t phát dùnglàm căn c! Vào th i đi m đư c ch n

l i ch#ng cĩ gì ch!ng t' là giá c đã đư c cân đ i Nh t là v i s tác đ ng c a

thu ho c các chính sách khác v ki m sốt giá c , làm cho vi c l a ch n nh ng

năm g c thành b p bênh Đ c bi t trong b i c nh kinh t tồn c$u hố như hi n

nay, ch) s giá tiêu dùng khác nhau t nư c này sang nư c kia, cịn ch) s giá

s n xu t ch) mang tính b ph n và đ$u cơ Do v y, cái chu.n t t nh t cĩ l là

ch) s giá các s n ph.m cơng nghi p thư ng đư c dùng làm hàng trao đ i r ng

rãi gi a các qu c gia B i nĩ bi u th rõ nh ng bi n đ ng c a chi phí s n xu t

cũng như nh ng bi n đ ng trong s!c mua c a ngư i tiêu dùng

T l l m phát là thư c ño ch y u c a l m phát trong m t th i kỳ Quy mô

và s bi n ñ ng c a nó ph n ánh xu hư ng và quy mô c a l m phát

T) l l m phát ñư c tính theo công th!c:

% x I

I gp

Khi l m phát x y ra thì ñ+ng nghĩa v i vi c tăng lên c a ch) s giá c , nên

m!c c$u ti n danh nghĩa cũng tăng theo ñ ñ m b o thu mua kh i lư ng hàng

hoá c$n thi t ñã d ñ nh Như v y th c ch t c a m!c c$u ti n là c$u v cán cân

ti n t th c t

Nhưng trong th c t thì lư ng ti n danh nghĩa tăng nhanh hơn c do v y t)

l l m phát cũng ñư c tính b ng m!c tăng lư ng cung ti n danh nghĩa tr ñi

m!c tăng nhu c$u ti n th c t

Theo lý thuy t ñnh lư ng ñơn gi n nói r ng: Do thu nh p th c t và lãi

su t thư ng ch) thay ñ i nh' m t vài ph$n trăm m%i năm nên nhu c$u ti n th c

t thư ng cũng ch) thay ñ i m t cách ch m ch p Khi lư ng ti n danh nghĩa

tăng nhanh, v cơ b n nó kéo theo s tăng nhanh c a giá c ñ ñ m b o m!c

cung ti n th c t ch) thay ñ i m t cách ch m ch p tương !ng v i nh ng thay

ñ i v nhu c$u ti n t L p lu n cơ b n c a lý thuy t ñ nh lư ng v ti n t là

ch% các bi n s th c t thư ng thay ñ i m t cách ch m ch p do ñó nh ng thay

ñ i r t l n trong m t bi n danh nghĩa (lư ng ti n danh nghĩa) ph i kéo theo

nh ng thay ñ i r t l n trong các ñ i lư ng danh nghĩa khác (giá c và ti n

lương) ñ duy trì lư ng cung ti n th c t t i nh ng giá tr cân b ng c a chúng

1 1 3 Phân lo i l m phát

Có r t nhi u cách phân lo i l m phát d a trên các tiêu th!c khác nhau M%i

tiêu th!c s cho m t hư ng nhìn riêng v l m phát Ngư i ta phân bi t l m phát

lan d$n bi u hi n s tăng giá c liên t c, thư ng xuyên và l m phát lan nhanh

trong ñó giá c tăng lên vùn v t và nh y v t Tùy theo quá trình l m phát bao

trùm khu v c này hay khu v c khác mà l m phát ñư c chia thành l m phát th

gi i bao trùm m t nhóm nư c và l m phát c c b ch) phát tri n trong ph m vi

m t nư c

- Ph bi n là phân lo i l m phát v m t ñnh lư ng Tuỳ theo m!c ñ c a

t) l % l m phát tính theo năm mà ngư i ta chia l m phát thành ba lo i sau:l m

phát v a ph i(m t con s m%i năm), l m phát phi mã (hai con s m%i năm) và

b ng m!c tăng ti n lương ho c cao hơn m t chút Do v y ñ+ng ti n không b

m t giá ho c m t giá không l n L m phát m!c ñ này không gây ra nh ng

tác ñ ng ñáng k ñ i v i n n kinh t L m phát v a ph i chính là m!c l m phát

mà n n kinh t ch p nh n ñư c

L m phát phi mã

L m phát phi mã x y ra khi giá c tăng tương ñ i nhanh v i t l 2 con s

trong m t năm M!c l m phát 2 ch s th p (11, 12, 13%/năm) nói chung

nh ng tác ñ ng tiêu c c c a nó là không ñáng k , n n kinh t v-n có th ch p

nh n ñư c Nhưng khi t l tăng giá m!c 2 con s cao, l m phát s tr thành

k0 thù c a s n xu t và thu nh p L m phát s gây ra nh ng bi n d ng kinh t ,

gây m t n ñnh XH nghiêm tr ng Khi các h p ñ+ng kinh t ñư c ký k t theo

các ch) s giá ho c theo m t ñ+ng ngo i t m nh nào ñó, n u l m phát x y ra

v i s tăng lên r t nhanh c a ch) s giá c làm cho ñ+ng ti n m t giá so v i các

ch) s giá ho c ñ+ng ngo i t ñó s làm cho các ch doanh nghi p, các ch h p

ñ+ng có th ″ph t″ lên và trái l i cũng có các ch doanh nghi p, các ngành

ngh suy s p th m chí ph i chuy n hư ng s n xu t kinh doanh

Siêu l m phát

Siêu l m phát x y ra khi l m phát ñ t ng t tăng lên v i t c ñ cao vư t xa

l m phát phi mã, m!c 3 con s Siêu l m phát thư ng gây ra nh ng thi t h i

nghiêm tr ng và sâu s(c Nó phá v1 quy lu t lưu thông ti n t , lưu thông hàng

hố g p nhi u khĩ khăn, xã h i đ$y nh ng tiêu c c, n n kinh t suy s p trì tr

khơng th phát tri n đư c L m phát Đ!c năm 1922-1923 là hình nh siêu l m

phát đi n hình trong l ch s* siêu l m phát th gi i: giá c tăng t m t đ n mư i

tri u l$n; Vi t Nam đi n hình c a siêu l m phát là th i kỳ 1986-1988 (n n

kinh t t p trung quan liêu bao c p) l m phát đã m!c 3 con s và m!c cao

N u đư c phép nĩi n d thì cĩ m t đ ng v t h c trong l m phát N u phát

tri n nh2 nhàng thì như lồi bị sát, n u ti n m nh hơn thì như lồi ng a, l m

phát cĩ th ch) bị đi ho c tr thành phi mã Trong cái vư n thú y cịn ph i

dành ch% cho lồi dê cĩ nh ng bư c nh y b t thư ng

- Bên c nh đĩ, ngư i ta cũng ti n hành phân lo i l m phát xét v m t đnh

tính

L m phát cân b ng và l m phát khơng cân b ng

+ L m phát cân b ng: khi mà t l l m phát tăng tương !ng v i thu

nh p, do v y l m phát khơng nh hư ng t i đ i s ng c a ngư i lao đ ng

+ L m phát khơng cân b ng: khi mà t l l m phát tăng khơng tương

!ng v i thu nh p Trên th c t , l m phát khơng cân b ng thư ng x y ra nh t

+ L m phát d đốn trư c: đĩ là l m phát x y ra trong m t th i gian

tương đ i dài v i t l l m phát hàng năm khá đ u đ n, n đ nh Do vây, ngư i

ta cĩ th d đốn trư c đư c t l l m phát cho nh ng năm ti p theo V m t

tâm lý, ngư i dân đã quen v i tình hình l m phát đĩ và ngư i ta đã cĩ nh ng

chu.n b đ thích nghi v i tình tr ng l m phát này

+ L m phát b t thư ng: là l m phát x y ra co tính đ t bi n mà trư c đĩ

chưa h xu t hi n Do v y, v tâm lý, cu c s ng và thĩi quen c a m i ngư i đ u

chưa thích nghi đư c L m phát b t thư ng gây ra nh ng cú s c cho n n kinh t

và s thi u tin tư ng c a ngư i dân vào chính quy n đương đ i

ñ u ñư c th hi n (ñ i v i m t t c ñ lưu thông không ñ i c a ti n t ) ra b ng

s hi u ch)nh giá c chung, sao cho giá tr t ng th c a trao ñ i b ng giá tr c a

kh i lư ng ti n t m i ñang lưu thông Trong th i han ng(n ho c trong trư ng

h p b máy s n xu t không ñáp !ng ñư c nhu c$u tăng lên, bi n ñ ng c a giá

c s t l thu n v i bi n ñ ng c a kh i lư ng ti n t

- M t cách di,n ñ t m i c a quan h v lư ng ñư c g i là Phương trình

Cambridge _ g(n v i các công trình c a Marshall: M = k P Y

Trong ñó M là kh i lương ti n t lưu thông

Y là thu nh p th c t c a qu c gia

P là m t b ng chung c a giá c

k là h s bi u th t) s gi a kh i lư ng ti n t và thu nh p ph thu c vào

nhi u y u t không ñơn thu$n là m t h s k/ thu t

S ti p c n này là lý thuy t v lư ng v i ý nghĩa ñ l n c a kh i lư ng

ti n t quy t ñnh giá tr c a thu nh p qu c gia, nhưng n u nó tìm cách ñưa ti n

t vào n n kinh t thì l i b' qua các quan h gi a cung và c$u c a ti n t

1.2.1.2 Cung ng ti n t và l m phát

Sau chi n tranh th gi i th! 2, s ti p c n c a các nhà ti n t h c bư c

vào th i kỳ m i, ñ c bi t v i công trình c a Friedman Ông ñã ñnh rõ nhu c$u

ti n t nh hàm Md/P = f(y, w, RM, RB, RE, Gp, u) Trong ñó

Md bi u th nhu c$u ti n t

w là t l gi a thu nh p t thi t b và con ngư i

RM, RB, RE là hi u su t danh nghĩa d ki n c a ti n t , trái phi u và c

bi n m t ph$n tièn m t t+n qu/ñó thành nhu c$u c a c i ñ gi nguyên c u trúc

tài s n c a h Hi u !ng ti n m t t+n qu/ th c t s gây nên m t nhu c$u quá

m!c, kéo giá c tăng lên

Cung ng ti n t và l m phát ti n t

Chúng ta xem xét k t qu c a vi c cung ti n t tăng lên kéo dài ñ+ th

1 Ban ñ$u n n kinh t ñi m 1, v i s n lư ng ñ t m!c s n lư ng t nhiên Yn,

t l th t nghi p t nhiên, m!c giá c P1 (ñi m giao nhau c a ñư ng t ng cung

AS1 và ñư ng t ng c$u AD1) Khi cung ti n t tăng lên ñ u ñ n d$n d$n trong

su t c năm, thì ñư ng t ng c$u di chuy n sang ph i ñ n AD2 Trong m t th i

gian r t ng(n, n n kinh t s chuy n ñ ng ñ n ñi m 1’ và s n ph.m tăng lên trên

m!c t l t nhiên, t!c là ñ t t i Y1(Y1>Yn) Đi u ñó ñã làm gi m t l th t

nghi p xu ng dư i m!c t l th t nghi p t nhiê, ti n lương tăng lên và làm

gi m t ng cung-ñư ng t ng cung d ch chuy n vào ñ n AS2 T i ñây, n n kinh

t quay tr l i m!c t l t nhiên c a s n ph.m trên ñư ng t ng cung dài h n

Đi m cân b ng m i 2, m!c giá ñã tăng t P1 lên P2 Cung ti n t ti p t c tăng

lên, ñư ng t ng c$u l i d ch chuy n ra ñ n AD3, ñư ng t ng cung ti p t c d ch

chuy n vào AS3, n n kinh t ñ t m!c cân b ng m i là ñi m 3 N u cung ti n t

v-n ti p t c tăng thì s d ch chuy n c a ñư ng t ng c$u và t ng cung như trên

l i ti p t c di,n ra và n n kinh t ñ t t i m!c giá c ngày càng cao hơn Khi mà

cung ti n t còn tăng thì quá trình này s ti p t cvà l m phát s x y ra

Trong cách phân tích này c a phái ti n t , cung ti n t ñư c coi là nguyên

nhân duy nh t làm di chuy n ñư ng t ng c$u, do v y không co cái gì n a có th

làm n n kinh t chuy n t ñi m 1 sang 2 và 3 và xa hơn Theo quan ñi m c a

các nhà kinh t h c thu c phái ti n t ( trong ñó có Friedman) , khi cung ti n t

tăng lên kéo dài s làm cho m!c giá c tăng lên kéo dài và gây ra l m phát

Theo phân tích c a phái Keynes thì ngoài cung ti n t còn có nh ng nhân

t khác nh hư ng ñ n ñư ng t ng c$u và t ng cung(như là các chính sách tài

chính và các cú s c cung ti n t ) Tăng chi tiêu chính ph ho c c(t gi m thu

cũng làm tăng t ng c$u do ñó ñ.y giá lên cao Nhưng nh ng v n ñ c a chính

sách tài khoá l i có gi i h n c a nó, chính ph không có th chi hơn 100%

GNP Vì vây, vi c tăng lên c a t l l m phát trong trư ng h p này ch) là t m

th i Phân tích khác là v tác ñ ng c a nh ng cú s c tiêu c c lên t ng cung(như

vi c tăng giá d$u do h qu c a l nh c m v n d$u m', ñ u tranh c a công nhân

ñòi tăng lương) cũng s làm giá c tăng lên Song n u cung ti n t không ti p

t c tăng lên ñ tác ñ ng lên t ng c$u thì ñ n m t lúc nào ñó, t ng cung l i quay

tr l i v trí ban ñ$u Do v y, tăng giá trong trư ng h p này cũng ch) là m t

hi n tư ng nh t th i mà thôi

Rõ ràng là quan ñi m c a phái Keynes và phái ti n t tương ñ i th ng

nh t nhau H ñ u tin r ng l m phát cao có th x y ra ch) v i m t t l tăng

trư ng ti n t cao

1.2.2 L m phát do nhu c u

1.2.2.1 Ti n t và nhu c u quá m c

Quan h ti n t và nhu c$u quá m!c ñ c bi t ch t ch khi th a nh n ñnh

lu t Say c xưa Theo ñ nh lu t này, s cung c p s n ph.m t o ra nhu c$u chính

nó, nghĩa là nhu c$u t ng th ñư c t o nên b i toàn b thu nh p ñư c phân ph i

vào d p s n xu t Nhu c$u quá m!c ch) có th có do s tăng không ki m soát

ñư c các phương ti n chi tr trong tay nh ng ngư i có nhu c$u

Tính ñ c thù c a quan ñi m gi i thích l m phát do nhu c$u, so v i quan

ñi m c a phái ti n t là ch% vi c phát hành ti n t ch) d-n ñ n l m phát trong

trư ng h p b máy s n xu t không th ñáp !ng m!c tăng c a nhu c$u Th là

hi u ch)nh cung-c$u ñư c th c hi n b ng giá c thay cho s lư ng L m phát

x y ra khi khi nhu c$u quá m!c l i n y sinh và không có y u t nào(năng l c

s n xu t v t ch t tăng, tuy n th m i, thêm nguyên li u m i) can thi p vào ñ

làm tăng m!c cung !ng t ng th ñ ñ tho mãn nhu c$u

1.2.2.2 L m phát c u kéo

Trong chính sách kinh t vĩ mô, Chính ph vì mu n ñ t ñư c m c ñích

c a mình(công ăn vi c làm cao) nên ph i áp d ng m t t l tăng trư ng ti n t

cao và x y ra l m phát Chính các nhà ho ch ñnh theo ñu i các chính sách làm

ñư ng t ng c$u di chuy n ra d-n ñ n l m phát c$u kéo

Ngay c khi công ăn vi c làm ñ$y ñ , th t nghi p lúc nào cũng t+n t i do

nh ng xung ñ t trên th trư ng Vì v y t l th t nghi p khi có công ăn vi c làm

n ñ nh-t l th t nghi p t nhiên s l n hơn không S n ñnh t l th t nghi p

dư i m!c t nhiên d-n t i di,n bi n như th nào?Chúng ta s ch) ra ñi u ñó

thông qua phân tích ñ+ th t ng cung t ng c$u sau ñây

Ban ñ$u n n kinh t ñi m 1 v i m!c s n ph.m ti m năng Yn Các nhà

ho ch ñ nh chính sách ñưa ra nh ng bi n pháp nh m ñ t ñư c ch) tiêu s n ph.m

lơn hơn m!c s n lư ng ti m năng, m!c ch) tiêu c$n ñ t dó là Yt (Yt > Yn) Các

bi n pháp mà h ñưa ra s tác ñ ng lên t ng c$u và làm tăng t ng c$u, ñư ng

t ng c$u s d ch chuy n ra ñ n AD2, n n kinh t d ch chuy n ñ n ñi m 1’ Đó

là giao ñi m gi a ñư ng t ng c$u m i AD2 và ñư ng t ng cung ban ñ$u AS1

S n lư ng bây gi ñã ñ t t i m!c Yt, m c tiêu t l th t nghi p th p hơn t l

th t nghi p t nhiên ñã ñ t ñư c Cũng chính vì v y ti n lương tăng lên và

ñư ng t ng cung s di chuy n vào ñ n AS2, ñưa n n kinh t t ñi m 1’ sang

ñi m 2’ N n kinh t quay tr l i m!c s n lư ng ti m năng và t l th t nghi p

t nhiên nhưng m t m!c giá c P2 cao hơn P1

Đ n lúc này t l th t nghi p l i cao hơn m c tiêu mà các nhà ho ch ñnh

c$n ñ t ñư c Do ñó, h l i ti p t c th c hi n các chính sách làm tăng ñư ng

t ng c$u Quá trình này c! ti p di,n liên t c và ñ.y giá c trong n n kinh t lên

cao hơn Nhưng vì gi i h n c a nh ng chính sách tài chính(gi i h n trong tăng

chi tiêu chính ph và gi m thu ) nên h ph i áp d ng chính sách ti n t bành

trư ng, nghĩa là liên t c tăng cung ti n t và d-n t i m t t l tăng trư ng ti n t

cao H không thu ñư c ñi u t t c a m t m!c s n ph.m thư ng xuyên cao mà

l i gây nên ñi u x u là m t cu c l m phát L m phát c$u-kéo cũng là m t hi n

tư ng ti n t

1.2.3.1 Quan ñi m v l m phát do chi phí

Theo ý ki n l m phát do nguyên nhân chi phí s n xu t, l m phát phát sinh

t ch% tăng ti n chi cho các y u t s n xu t cao hơn kh năng s n xu t c a

chúng S tăng ñó ñã kích ñ ng các ch doanh nghi p tăng giá s n ph.m c a

h (hàng hoá ho c d ch v ) bán cho các doanh nghi p, gia ñình Nh ng ngư i

này l i có xu hư ng tăng giá c a h ho c yêu c$u tăng ti n lương C! th t th i

kỳ này qua th i kỳ khác, quá trình l m phát ñư c hình thành và duy trì V y,

ngu+n g c c a l m phát là trong quá trình hình thành chi phí và cung c p

Lúc ñ$u n n kinh t t i ñi m 1, là giao ñi m c a ñư ng t ng c$u AD1

và ñư ng t ng cung AS1, v i m!c s n lư ng t nhiên Y’ và t l th t nghi p t

nhiên Do mong mu n có ñư c m!c s ng cao hơn ho c cho r ng t l l m phát

d tính trong n n kinh t s tăng cao, nh ng ngư i công nhân ñ u tranh ñòi tăng

lương Vì t l th t nghi p ñang m!c t l th t nghi p t nhiên nên nh ng ñòi

h'i tăng lương c a công nhân d, ñư c ch p nh n nh hư ng c a vi c tăng

lương( cũng gi ng như nh hư ng c a nh ng cú s c cung tiêu c c) làm ñư ng

t ng cung AS1 d ch chuy n vào ñ n AS2 N n kinh t s xhuy n t ñi m 1 ñ n

1’- giao ñi m c a ñư ng t ng cung AS2 và ñư ng t ng c$u AD1 S n lư ng ñã

gi m xu ng dư i m!c s n lư ng t nhiên Y’ ( Y’ < Yn ) và t l th t nghi p cao

hơn t l th t nghi p t nhiên ñ+ng th i m!c giá c tăng lên ñ n P1’ Vì m c

ñích mu n duy trì m t m!c công ăn vi c làm cao hơn hi n t i, Chính ph s

th c hi n các chính ñi u ch)nh năng ñ ng nh m tác ñ ng lên t ng c$u, làm tăng

t ng c$u, lúc này ñư ng t ng c$u AD1 d ch chuy n ra AD2, n n kinh t quay

tr l i m!c s n lư ng ti m năng và t l th t nghi p t nhiên t i ñi m cân b ng

m i-ñi m 2, m!c giá c tăng lên ñ n P2

Các công nhân ñã ñư c như ng b và ñư c tăng lương v-n có th ti p t c

ñòi tăng lương lên cao hơn Đ+ng th i, nh ng s như ng b ñó ñã t o ra s

chênh l ch m!c lương trong t$ng l p công nhân Tình tr ng ñòi tăng lương l i

ti p t c di,n ra, k t qu là ñư ng t ng cung l i di chuy n vào AS3, th t nghi p

l i tăng lên cao hơn m!c t l t nhiên Chính ph ph i ti p t c th c hi n các

chính sách ñi u ch)nh năng ñ ng( chính sách ñi u hoà) làm d ch chuy n ñư ng

t ng caàu ra AD3 ñ ñưa nn n kinh t tr l i m!c s n lư ng ti m năng và t l

th t nghi p t nhiên, m!c giá c cũng tăng lên ñ n P3 N u qua trình này c! ti p

t c ñư c ti p di,n thì k t qu s là vi c tăng liên t c c a m!c giá c Đây chính

là tình tr ng l m phát phí ñ.y

Theo cách phân tích c a phái Keynes , s di chuy n ñ$u tiên c a ñư ng

t ng c$u ñ n AD2 ch(c ch(n có th ñ t ñư c b ng s tăng lên “ m t ñ t “ c a

chi tiêu chính ph ho c gi m xuông “ m t ñ t “ c a thu Song vì gi i h n c a

chi tiêu và gi m thu , chính sách này gây ra nh ng tác ñ ng làm tăng t ng c$u

trong th i gian ng(n Vi c di chuy n liên t c ñư ng t ng c$u ch) có th là vi c

tăng cung !ng ti n t liên t c Nên l m phát phí ñ.y cũng là m t hi n tư ng ti n

t vì nó không có th x y ra mà không có chính sách ñi u hoà, ñư c các nhà

ch!c trách ti n t ñ+ng ý m t t l tăng trư ng ti n t cao hơn

1.2.4 L m phát do m t s nguyên nhân khác

1.2.4.1 Thâm h t ngân sách và l m phát