Bài tập lớn học kỳ môn luật tài chính

Do vậy, còn có thể hiểu chi ngân sách nhà nước là phân phối và sử dụng quỹ NSNN theo dự toán NS đã được chủ thể quyền lực quyết định, nhằm duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước và đảm bả

LỜI MỞ ĐẦU

Bao giờ cũng vậy, sự ra đời tồn tại của nhà nước luôn gắn bó mật thiết với sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa và cũng kéo theo sự ra đời và tồn tại của ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước được hiểu như mối quan hệ kinh tế phát sinh giữa nhà nước và các chủ thể khác thông qua quá trình hình thành, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ chung, nhằm đáp ứng thực hiện các chức năng, nhiệm vụ mà nhà nước đặt ra cho các chủ thể đó NSNN được xem là công cụ để Nhà nước khắc phục những khuyết tật của nền kinh tế thị trường, huy động nguồn tài chính, điều tiết vĩ mô nền kinh tế, cũng như điều tiết thu nhập đảm bảo công bằng xã hội Tất cả những điều này được thực hiện thông qua hoạt động thu và chi NSNN Thu để định hướng đầu tư, kích thích hoặc để sản xuất kinh doanh chi để nâng cao chất lượng cuộc sống

về mọi mặt Tuy nhiên, trong điều kiện chi NSNN còn nhiều eo hẹp, thì việc thu, chi NSNN như thế nào cho hiệu quả và tiết kiệm thì không phải là một bài toán đơn giản đối với những nhà làm luật Pháp luật Việt nam hiện nay có quy định tương đối chặt chẽ với vấn đề điều kiện chi ngân sách nhà nước, mặc dù vậy, nhưng trên thực tế hoạt động này còn tồn tại rất nhiều bất cập, lỗ hổng để “lách luật”, gây thâm hụt ngân sách

và mất lòng tin ở nhân dân Thực sự với hoạt động quản lý NSNN thì chi ngân sách nhà nước luôn được xem là một “điểm nóng” ở nước ta hiện nay

Xuất phát từ tầm quan trọng đó, cùng với mục đích tìm hiểu rõ hơn vấn đề trên

em xin chọn đề tài số 6: “Phân tích về điều kiện chi NSNN (Quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng)” cho bài tập lớn học kỳ.

PHẦN NỘI DUNG

1 Khái quát về chi ngân sách nhà nước.

1.1 Khái niệm về chi ngân sách nhà nước

Chi ngân sách nhà nước được hiểu là hoạt động nhằm sử dụng quỹ ngân sách,

là quá trình phân phối nguồn tiền tệ nằm trong quỹ ngân sách nhà nước để chi dùng vào những mục đích khác nhau

Nếu hoạt động thu ngân sách nhà nước là nhằm thu hút các nguồn vốn tiền tệ

để hình thành nên quỹ ngân sách nhà nước thì chi ngân sách nhà nước chính là chu trình phân phối sử dụng các nguồn vốn tiền tệ đã được tập trung vào quỹ tiền tệ đó

Do hoạt động thu ngân sách nhà nước vừa là tiền tệ vừa là cơ sở cho thực hiện chi ngân sách nhà nước nên phạm vi và quy mô hoạt động của chi ngân sách nhà nước phụ thuộc một phần vào kết quả của hoạt động thu ngân sách nhà nước

Do vậy, còn có thể hiểu chi ngân sách nhà nước là phân phối và sử dụng quỹ NSNN theo dự toán NS đã được chủ thể quyền lực quyết định, nhằm duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước và đảm bảo thực hiện các chức năng của nhà nước Chi NSNN là nội dung quan trọng cơ cấu nên đạo luật thường niên ngân sách nhà nước Vậy chi NSNN mang những đặc điểm gì?

1.2 Đặc điểm của chi ngân sách nhà nước

Một là, chi NSNN chỉ được tiến hành trên cở pháp luật và theo kế haochj chi ngân sách cũng như phân bổ ngân sách do cơ quan quyền lực nhà nước quy định

Theo Điều 15, Luật NSNN năm 2002, Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền quyết

điịnh về tổng số chi, cơ cấu, nội dung, mức độ các khoản chi NSNN và quyết định

phân bổ ngân sách trung ương Điều 25, Luật NSNN năm 2002 giao cho HĐND các

cấp quyết định dự toán chi Ns địa phương và quyền quyết định phân bổ ngân sách cấp mình Mọi hoạt động chi ngân sách phải được thực hiện trên cơ sở các quyết định của Quốc hội và HĐND các cấp.1

Hai là, chi NSNN nhằm vào mục tiêu thỏa mãn nhu cầu về tài chiunhs cho sự vận hành của bộ máy nhà nước, bảo đảm cho nhà nước thực hiện được các chức năng, nhiệm vụ của mình Như vây, bên cạnh việc chịu ảnh hưởng của kết quả thu ngân sách nhà nước, mức độ và phạm vi chi ngân sách nhà nước còn phụ thuộc vào quy mô của bộ máy nhà nước cũng như tùy thuộc vào các chức năng, nhiệm vụ mà

nhà nước đảm nhiệm Khoản 2, Điều 2, Luật NSNN năm 2002 phản ánh rõ nét cho

hoạt động của bộ máy nhà nước và đảm bảo thực hiện các chức năng nhà nước trên các lĩnh vực: kinh tế, xã hội, an ninh và quốc phòng.2

1 Điều 15 Quy định nhiệm vụ quyền hạn của Quốc hội; Điều 25 Quy định nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân các cấp.

2 Khoản 2, Điều 2: “ 2 Chi NSNN bao gồm các khoản chi phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng,

an ninh, đảm bảo hoạt động của bộ máy Nhà nước, chi trả nợ của Nhà nước, chi viện trợ và các khoản chi

Ba là, chi NSNN là hoạt động được tiến hành bởi hai nhóm chủ thể: Nhóm chủ thể đại diện cho nhà nước thực hiện việc quản lý, cấp phát, thanh toán các khoản chi NSNN Và nhóm chủ thể sử dụng NSNN

- Nhóm thứ nhất gồm các cơ quan đại diện cho Nhà nước, thực thi quyền hạn có liên quan tới việc xuất quỹ ngân sách nhà nước cho các mục tiêu đã được phê duyệt Nhóm chủ thể này bao gồm Bộ tài chính, sở tài chính – vật giá tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, phòng tài chính quạn, huện, thị xã thuộc tỉnh, thành phố, sở kế hoạch và đầu tư và kho bạc nhà nước

- Nhóm thứ hai có chủ thể rất đa dạng nhưng có thể khái quát thành ba loại chủ thể chủ yếu sau: các cơ quan Nhà nước, kể cả cơ quan hành chính thực hiện khoán biên chế và kinh phí quản lý hành chính; các đơn vị, kể cả dơn vị sự nghiệp có thu, các chủ dự án sử dụng kinh phí nhà nước

1.3 Phân loại chi ngân sách nhà nước.

Chi NSNN gồm nhiều loại Theo khoản 2, Điều 2, Luật NSNN năm 2002, chi

NSNN nước ta gồm: các khoản chi phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng,

an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước, chi trả nợ của nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật

Cơ cấu các khoản chi NSNN thể hiện các nhiệm vụ kinh tế, chính trị và xã hội

mà nhà nước phải gánh vác trong từng giai đoạn lịch sử đồng thời là căn cứ để đánh giá tính tích cực, tiến bộ của ngân sách của từng quốc gia

Cần lưu ý rằng khoản 2, Điều 2 luật NSNN năm 2002 quy định kết cấu các khoản chi NSNN dựa vào các hoạt động chức năng của nhà nước Trong đó Điều 31

và Điều 33, Luật NSNN năm 2002 quy định về từng nhiệm vụ của cấp ngân sách Trung ương và cấp ngân sách địa phương để Chính phủ và chính quyền địa phương thực hiện chức năng của nhà nước trong phạm vi mình quản lý Điều 31 và 33 luật NSNN năm 2002 không quy định về kết cấu các khoản chi NSNN (không phân loại các khoản chi NSNN) Và vì thế, nếu nhìn nhận kết cấu chi ngân sách nhà nước thông qua các nhiệm vụ chi quy định trong hai điều khoản này sẽ không tìm thấy tiêu chí phân loại các khoản chi3

1.4 Phương thức chi ngân sách nhà nước

Phương thức chi NS có thể được hiểu là cách thức Nhà nước sử dụng để chuyển giao từ nguồn kinh phí nhà nước cho các chủ thể thụ hưởng NSNN Trong

3 Giáo trình luật NSNN – Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb Tư pháp, hà nội 2010, Trang 82

pháp luật hiện hành có hai phương thức chi NSNN là:chi theo hạn mức và chi theo lệnh chi tiền

Phương thức chi theo hạn mức: đây là phương thức áp dụng với các khoản chi

mà cơ quan tài chính không cấp phát trực tiếp Đối tượng áp dụng phương thức này là đối tượng thường xuyên sử dụng kinh phí nhà nước để thực hiện nhiệm vụ được giao

là đối tượng có quan hệ thường xuyên với NSNN Do các đối tượng sử dụng thường xuyên từ NSNN đáp ứng nhu cầu chi của đơn vị là phổ biến nên phuong thức theo hạn mức cúng được áp dụng rộng rãi Trình tự thực hiện phương thức này như sau:cơ quan tài chính ra hạn mức chi với từng đơn vị sử dụng ngân sách Khi có nhu cầu

thực tế, đại diện hợp pháp của đơn vị sử dụng ngân sách phát hành “Giấy rút dự toán NSNN” cùng với các chứng từ hợp pháp yêu cầu kho bạc chi trả Kho bạc nhà

nước sau khi kiểm tra điều kiện theo quy định thực hiện chi trả cho đơn vị thụ hưởng Phương thức chi này tạo điều kiện cho Kho bạc nhà nước dễ dàng, chủ động trong quá trình kiểm soát chi, tuy nhiên cũng có thể dẫn đến tình trạng đơn vị sử dụng ngân sách không chủ động trong quả trình sử dụng kinh phí, tậ hưởng dự toán đã được phân bổ, từ đó làm hiệu quả sử dụng NSNN không cao

Phương thức chi theo lệnh chi tiền: đây là phương thức áp dụng với các khoản chi do cơ quan tài chính cấp phát trực tiếp cho đơn vị sử dụng ngân sách Đối tượng

áp dụng phương pháp chi này là những đối tượng không có quan hệ thường xuyên với ngân sách nhà nước trong hoạt động nhận kinh phí và các khoản chi mang tính chất đặc thù phát sinh từng lần Do đó, phạm vi áp dụng của phương thức này cũng hẹp hơn phương thức chi theo hạn mức Tuy nhiên phương thức này lại tạo được sử chủ động tối đa cho các đơn vị sử dụng ngân sách, thêm vào đó nâng cao trách nhiệm của cơ quan tài chính trong quá trình cấp phát kinh phí Điểm mạnh này có được nhờ trình tự thực hiện phương thức này: cơ quan tài chính phát hành lệnh chi tiền theo yêu cầu của kho bạc nhà nước chi trả một số tiền cho đơn vị sử dụng ngân sách theo đúng nội dung lệnh chi, nhận được lệnh chi tiền, kho bạc nhà nước xuất quỹ thanh toán cho đơn vị sử dụng ngân sách theo yêu cầu của cơ quan tài chính

Trên đây là những trình bày về các vấn đề khái quát liên quan đến hoạt động chi ngân sách nhà nước Vậy, để đảm bảo cho hoạt động chi ngân sách nhà nước được thực hiện có hiệu quả, chi ngân sách nhà nước cần đảm bảo những điều kiện gì? Pháp luật Việt Nam có những quy định như thế nào về các điều kiện đó?

2 Các điều kiện chi ngân sách nhà nước theo pháp luật hiện hành

2.1 Sự cần thiết phải có những điều liện luật định đối với hoạt động chi ngân sách nhà nước

Hơn bất kỳ lĩnh vực nào chi NSNN luôn là lĩnh vực chứa nhiều nguy cơ tham nhũng và lãng phí nhất Quan niệm “tiền công” không phải là tiền của riêng ai khiến cho các đối tượng hưởng thụ có xu hướng chi tiêu thoải mái, lãng phí không tính đến nguồn vốn và NN đầu tư Điều này khiến cho Nhà nước luôn phải tính đến khả năng kiểm soát việc chi tiêu NS như thế nào cho hiệu quả và tiết kiểm, trong đó việc công

cụ sử dụng công cụ pháp luật để điều chỉnh hoạt động chi NS là vấn đề then chốt, góp phần đảm bảo tính minh bạch, ngăn chặn tệ tham nhũng, lãng phí trong sử dụng công quỹ

Thêm vào đó, quỹ NSNN được hình thành chủ yếu từ sự đóng góp của đông đảo quần chúng nhân dân, NN là đại điện, thay mặt nhân dân quyết định việc sử dụng

cụ thể như thế nào? Vì vậy, nhà nước phải đảm bảo làm sao sử dụng cho thật hiệu quả nguồn vốn đó, tránh để mất lòng yin của nhân dân đối với nhà nước Công cụ hiểu hiệu để đảm bảo cho hoạt động sử dụng nguồn tài chính đó là pháp luật Nhà nước đã quy định những điều kiện cụ thể mà chỉ khi đáp ứng đủ điều kiện đó, hoạt động chi NSNN mới được thực hiện Những quy định này tạo nên một giá trị pháp lý đối với các đối tượng sử dụng ngân sách nhà nước, đảm bảo cho các chủ thể này sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả nguồn tài chính do Nhà nước đầu tư

Quy định các điều kiện chi NS cụ thể góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của các đơn vị sử dụng ngân sách, đồng thời tạo điều kiện cho các đơn vị sử dụng ngân sách, cơ quan tài chính, kho bạc có đủ căn cứ chấp hành pháp lý chấp hanh chi

Do tính đặc thù của khoản chi NSNN mang tính chất không hoàn trả trực tiếp, nên đối tượng hưởng thụ thường có xu hướng thiếu cân nhắc, không tính toán đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn Vì vậy nhà nước phải đưa ra các chỉ tiêu điều kiện chi

để đảm bảo chi đúng, chi đủ, chi hợp lý

2.2 Các điều kiện cụ thể của chi Ngân sách nhà nước

Các điều kiện chi NSNN được quy định cụ thể tại khoản 2 – Điều 5, luật NSNN năm 2002 4 ; và Điều 51 nghị định 60/2003/NĐ – CP, các điều kiện cụ thể đó

bao gồm:

2.2.1 Các khoản chi dự định phải có trong dự toán NSNN được giao.

Như đã biết các khoản chi ngân sách nhà nước thường được phân chia làm hai loại là chi cho đầu tư phát triển và chi thường xuyên, nhưng trong mỗi loại đó lại có nội dung chi rất đa dạng sở dĩ pháp luật quy định các khoản chi ngân sách nhà nước muốn được thanh toán chi trả phải có trong dự toán ngân sách được giao bởi vì mọi nhu cầu dự kiến cho năm kế hoạch phải được xác định trong dự toán kinh phí từ cơ

sở thông qua các bước xét duyệt của cơ quan nhà nước có thẩm quyền từ thấp đến cao Quyết định cuối cùng cho dự toán chi NSNN thuộc về Quốc hội Bởi Quốc hội

là cơ quan cao nhất và duy nhất có thẩm quyền quyết định dự toán ngân sách nhà nước chỉ sau khi dự toán đã được Quốc hội xét duyệt và thông qua mới trở thành căn

cứ chính thức để phân bổ số chi mỗi ngành, mỗi cấp xét trên góc độ pháp lý, khoản kinh phí đã được nghi trong dự toán chi NS thể hiện cam kết thanh toán của Nhà nước đối với đơn vị sử dụng ngân sách Dựa trên cam kết này, các đơn vị sử dụng ngân sách có quyền đòi hỏi nhà nước phải cấp đủ cho mình kinh phí mà Nhà nước đã cam kết với điều kiện đơn vị sử dụng ngân sách chứng minh được rằng họ có đầy đủ điều kiện được cấp theo quy định của pháp luật

Đây là điều kiện thứ nhất mà khoản chi phải thỏa mãn để có thể được thanh toán Có thể nói, đây là điều kiện ở cấp trung ương đối với các khoản chi Bởi nó quy định các khoản chi đó phải nằm trong dự toán ngân sách, đạo luật ngân sách thường niên mà chỉ có cơ quan lập pháp cao nhất là Quốc hội mới thông qua Quy định nàu đưa ra đảm bảo các khoản chi dự định sẽ phù hợp với tổng thể các khoản chi khác, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội mà nhà nước đề ra trong năm ngân sách

Tuy nhiên điều kiện này cúng có ngoại lệ của nó:

4 Khoản 2, Điều 5: “ 2 Chi NSNN được thực hiện khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Đã có trong dự toán ngân sách được giao, trừ trường hợp quy định tại Điều 52, Và Điều 59 của luật này,

b) Đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định,

c) Đã được Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người ủy quyền quyết định chi.

Ngoài các điều kiện quy định tại khoản 2, điều này, đối với các khoản chi cho công việc cần đấu thầu thì còn phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu.

Ngoại lệ thứ nhất là trường hợp đầu năm ngân sách dự toán ngân sách và phương thức phân bổ ngân sách chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định thì cơ quan tài chính các cấp được phép cấp kinh phí cho các nhu cầu không thể trì hoãn được cho tới khi dự toán ngân sách và phương thức phân bổ ngân sách được quyết định Đây có thể được coi là phương án bổ sung mà luật đưa ra cho các chủ thể

sử dụng ngân sách áp dụng, tạo sự linh hoạt trong hoạt động của các chủ thể đó khi chưa có NS, ứng phó kịp thời với các trường hợp xảy ra ngoài dự kiến, đảm bảo thực hiện chức năng nhiệm vụ được giao Tuy nhiên, các chủ thể được tạm cấp kinh phí phải hoàn trả ngay dự dự toán ngân sách và phân bổ ngân sách được quyết định, nguồn vốn đã được chuyển về Đây là quy định thể hiện sự linh hoạt của các nhà làm luật, tạo điều kiện để việc thực hiện nhiệm vụ của các đối tượng thụ hưởng ngân sách không bị gián đoạn.5

Ngoại lệ thứ hai là trong quá trình chấp hành ngân sách,có sự thay đổi về thu chi khoản chi từ nguồn tăng thu so với dự toánđược giao và từ nguồn dự phòng ngân sách theo quyết định của cấp có thẩm quyền Nguồn tăng thu là nguồn thu phát sinh tăng thêm, nằm ngoài dự toán ngân sách vì vậy chi từ khoản chi này không thể nằm trong dự toán ngân sách Chi từ nguồn tăng thu ở cấp nào sẽ do cơ quan có thẩm quyền của cấp ngân sách đó quyết định Số tăng thu này sẽ được sử dụng để giảm bội chi, tăng chi trả nợ, tăng chi đầu tư phát triển, bổ sung quỹ dự trữ tài chính, tăng dự phòng ngân sách, các khoản chi từ nguồn dự phòng ngân sách được sử dụng trong trường hợp có nhu cầu đột xuất ngoài dự kiến.6

Trên đây là diều kiện thứ nhất của chi NSNN, là điều kiện cốt lõi đầu tiên mà các khoản chi cần thỏa mãn để có thể thanh toán, cấp phát

2.2.2 Khoản chi dự định phải đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp

có thẩm quyền quyết định

Đây là điều kiện thứ hai mà một khoản chi cần đáp ứng để có thể được thanh toán Không chỉ cần được nằm trong dự toán ngân sách nhà nước được giao, khoản chi dự định thực hiện phải nằm trong phạm vi chế độ, tiêu chuẩn, định mức đã được quy định bởi cấp có thẩm quyền Mỗi lĩnh vực chi mang một điểm đặc thù lĩnh vực khác nhau, vì vậy không thể có một tỷ lệ chi dự toán chi chung cho tất cả lĩnh vực Mỗi lĩnh vực được quy định một định mức, tiêu chuẩn chi khác nhau Ví dụ: từ năm

2001 đến nay, hàng năm nhà nước dùng 2% tổng số ngân sách để đầu tư cho khoa

5 Xem: Điều 51, Luật NSNN năm 2002;

6 Xem: Điều 59, Luật NSNN năm 2002.

học, công nghệ7 Đối với lĩnh vực giáo dục nhà nước dành 20% tổng số chi ngân sách Các định mức, tiêu chuẩn, chế độ được ban hành cho những lĩnh vực chi khác nhau này do Chính phủ, Bộ trưởng bộ tài chính, UBND cấp tỉnh quyết định Cụ thể như sau: Chính phủ quy định chế độ chi quan trọng, phạm vi ảnh hưởng rộng như: chế độ tiền lương, trợ cấp xã hội, chế độ đối với người có công với cách mạng Thủ tướng quy định chế độ, định mức thực hiện thống nhất trong phạm vi cả nước Bộ trưởng bộ tài chính quy định chế độ, định mức áp dụng đối với các ngành, lĩnh vực UBND cấp tỉnh quy định một số khoản chi mang tính đặc thù ở địa phương8 Quy định này đặt ra giới hạn cho các khoản chi dự định thực hiện, phải nằm trong định mức đã được quy định trong dự toán Bởi các chủ thể lập dự toán ngân sách nhà nước khi đưa ra dự toán với những khoản phân bổ ngân sách đã tính toán rất kỹ đến đặc thù từng lĩnh vực chi và hơn thế chính sách kinh tế - xã hội đã được hoạch định Vì vậy các khoản chi phải phù hợp với chiến lược kinh tế - xã hội đã được hoạch định Tuy nhiên, việc quy định định mức cho các khoản chi ngân sách có thể giảm tính chủ động cho các đơn vị sử dụng ngân sách, hơn nữa còn có thể xuất hiện tình trạng các đơn vị sử dụng ngân sách cố chi cho hết số ngân sách đã được phân bổ không quan tâm đến hiệu quả của khoản chi đó Hơn nữa, các nhà lập dự toán ngân sách cần bám sát điều kiện kinh tế - xã hội tại từng thời điểm để đưa ra những tiêu chuẩn, định mức, chế độ phù hợp

2.2.3 Khoản chi dự định thực hiện phải được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc được người ủy quyền quyết định chi.

Đây được xem là điều kiện để một khoản chi có thể được thực hiện một khoản chi đã nằm trong dự toán ngân sách nhà nước, đã đúng với chế độ, tiêu chuẩn, định mức của cấp có thẩm quyền quyết định nhưng nếu không được Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc được người ủy quyền quyết định chỉ thị thì khoản chi đó cũng không được thực hiện chỉ người đại diện theo pháp luật và người đại diện theo ủy quyền mới được phép quyết định chỉ thị Quy định này của luật đảm bảo quyền quản

lý của những người đứng đầu đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người ủy quyền là những người trực tiếp quản lý, điều hành đơn vị đó Vì vậy, họ sẽ nắm rõ nhu cầu chi cảu đơn vị mình quản lý, từ đó để quyết định có chi hay không một khoản chi nào đó

Đối với những khoản chi do cơ qun tài chính cấp phát trực tiếp thì quyết định chi là “lệnh chi tiền” của cơ quan tài chính Lệnh chi tiền là quyết định do cơ quan tài chính phát hành, gửi kho bạc nhà nước, yêu cầu kho bạc chi trả thanh toán một số

7 http://www.tapchicongsan.org.vn/details.asp?Object=5&news_ID=10452144

tiền cho đơn vị sử dụng ngân sách theo đúng nội dụng của lệnh chi tiền Cơ quan tài chính chịu trách nhiệm kiểm tra, kiểm soát nội dung tính chất của từng khoản chi, đảm bảo các điều kiện chi theo đúng quy định của pháp luật kho bạc nhà nước thực hiện việc chi trả, thanh toán cho đơn vị sử dụng ngân sách theo nội dung ghi trong lệnh chi tiền của cơ quan tài chính

Đối với các khoản chi cơ quan tài chính không cấp phát trực tiếp thì khi có nhu cầu chi, đơn vị sử dụng ngân sách lập và gửi Kho bạc Nhà nước giấy rút dự toán NSNN cùng với quyết định do Thủ trưởng đơn vị ký

Trên đây là ba điều kiện cơ bản, tiên quyết của chi NSNN Việc quyết định một khoản chi NS chỉ có thể thực hiện khi có đủ các điều kiện trên là khá chặt chẽ Như đã phân tích ở trên, điều kiện thứ nhất là điều kiện ở cấp cao nhất, khi quy định khoản chi dự định thực hiện phải nằm trong dự toán ngân sách được thông qua bởi Quốc hội; tiếp đó là điều kiện khoản chi phải phù hợp với định mức tiêu chuẩn, chế

độ do cơ quan chuyên trách có thẩm quyền quyết định, cuối cùng là điều kiện quy định ở cấp thấp nhất là quyết định của Thủ trưởng đơpn vị sử dụng ngân sách – người trực tiếp quản lý đơn vị, người nắm rõ các nh cầu chi tiêu của dơn vị các quy định này đã đảm bảo cho việc xác định thẩm quyền của các chủ thể có liên quan đến hoạt động chi ngân sách không bị chồng chéo, mang tính phới hợp, đảm bảo cho các khoản chi là hợp pháp, phù hợp với chiến lược kinh tế - xã hội và đáp ứng được những nhu cầu thực tế của đơn vị sử dụng ngân sách

Ngoài ba điều kiện trên, trong Nghị định 60/2003/NĐ – CP và Thông tư 79?2003/TT – BTC còn quy định một số điều kiện cụ thể khác về chi ngân sách nhà nước như sau:

2.2.4 Các điều kiện cụ thể khác.

a Khoản chi dự định thực hiện phải có đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán đầy đủ.

Đây là một điều kiện cụ thể được đưa ra tại Thông tư 79/2003/TT – BTC.

Theo đó các khoản chi dự định thực hiện phải có đủ hồ sơ chứng từ thanh toán hợp

lệ tùy theo tính chất của từng khoản chi mà hồ sơ chứng từ thanh toán được yêu cầu khác nhau Ví dụ: đối với khoản thanh toán cá nhân (như tiền chi lương) thì hồ sơ chứng từ bao gồm: bảng đăng ký biên chế, quỹ lương đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, danh sách những người hưởng lương, phụ cấp lương, bảng

tăng giảm biên chế và quỹ tiền lương được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt

Quy định này không phải là điều kiện chính nhưng cũng là điều kiện hết sức cần thiết nó tạo cơ sở chắc chắn cụ thể, chính xác cho từng khoản chi khi thực hiện

vì đã có chứng từ, hóa đơn kèm theo Hơn nữa, sẽ tạo thói quen tốt cho các đối tượng

sử dụng ngân sách là thói quên sử dụng chứng từ khi có các nhu cầu chi phát sinh

b Khoản 4 Điều 51 – NĐ60/2003/NĐ – CP.

Pháp luật quy định đối với trường hợp sử dụng vốn, kinh phí ngân sách nhà nước để đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm trang thiết bị, phương tiện làm việc và các công việc khác phải qua đấu thầu hoặc thẩm định giá thì trước hi khoản chi được thực hiện, còn phải tổ chức đấu thầu hoặc thẩm định giá theo quy định của pháp luật đây chính là khoản chi hành chính đảm bảo cho các hoạt động thường xuyên của bộ máy nhà nước quy định này đảm bảo chi hoạt động chi trong lĩnh vực này là chi đúng, chi đủ, tổ chức đấu thầu hoặc định giá tài sản với mục đích xác định giá trị thực sự của tài sản, từ đó thực hiện khoản chi hợp pháp, đúng đắn

c Khoản 5 – Điều 51 – NĐ60/NĐ – CP.

Khoản này đưa ra quy định các khoản chi thường xuyên được chia đều trong năm để chi; các khoản chi có tính chất thời vụ hoặc chỉ phát sinh vào một số thời điểm như đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm, sửa chữa lớn và các khoản chi có tính chất không thường xuyên khác thực hiện theo dự toán quý được đơn vị dự toán cấp I giao cùng với dự toán năm

3 Thực tiễn áp dụng các điều kiện chi ngân sách.

3.1 Những kết quả đạt được.

Việc các đơn vị sử dụng ngân sách có tuân thủ một cách nghiêm ngặt các điều kiện luật định trong hoạt động chi ngân sách nhà nước hay không ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động chi ngân sách nhà nước Nói chung, qua Báo cáo đánh giá tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2010, nhìn chung hoạt động chi NSNN đã tương đối đảm bảo được các điều kiện cơ bản của chi ngân sách nhà nước Năm 2010 là năm nề kinh tế Việt Nam có khá nhiều vấn đề nổi cộm: chỉ số tiêu dùng, lạm phát tăng ở mức cao; lãi suất, tỷ giá biến động mạnh; thị trường vàng, ngoại tệ diễn biến phức tạp, làm tăng nguy cơ mất ổn định kinh tế vĩ mô, gây khó khăn cho sản xuất kinh doanh, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống người dân, tác động không tốt đến