CD4 MOT SO KHAI NIEM CO BAN TIN 10

Kiến thức • Tiếp tục giới thiệu cho học sinh biết cách dùng máy tính để giải bài toán; • HS hiểu rõ hơn về các khái niệm: bài toán, thuật toán, dữ liệu, lệnh, chương trình và ngôn ngữ lậ

Trang 1

Ngày soạn: 10/2018 CHƯƠNG I: MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA TIN HỌC

CHỦ ĐỀ 4: MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA TIN HỌC

§6 GIẢI BÀI TOÁN TRÊN MÁY TÍNH

I Mục tiêu bài học

1 Kiến thức

• Tiếp tục giới thiệu cho học sinh biết cách dùng máy tính để giải bài toán;

• HS hiểu rõ hơn về các khái niệm: bài toán, thuật toán, dữ liệu, lệnh, chương trình và ngôn ngữ lập trình;

• Biết các bước cơ bản khi tiến hành giải toán trên máy tính: xác định bài toán, xây dựng và lựa chọn thuật toán, lựa chọn cấu trúc dữ liệu, viết chương trình, hiệu chỉnh, đưa ra kết quả và hướng dẫn sử dụng

2 Kỹ năng

• Nắm được nội dung cụ thể các bước cần thực hiện khi giải một bài toán trên máy tính

3 Năng lực hướng tới:

- Năng lực chung: năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực tự học, năng lực tính toán và năng lực sử dụng CNTT-TT

- Năng lực chuyên biệt, chuyên môn: Năng lực khoa học máy tính cơ bản; Sử dụng máy tính để học tập

II Đồ dùng dạy học

1 Chuẩn bị của giáo viên: SGK, SGV, phấn, máy chiếu

2 Chuẩn bị của học sinh: SGK, vở ghi

III Hoạt động dạy - học

1, Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số lớp.

2, Kiểm tra bài cũ: GV trả bài kiểm tra 1 tiết chi HS Đánh giá, nhận xét và ghi điểm.

Xác định Input và Output của bài toán tìm UCLN(M,N)

3, Nội dung:

Hoạt động 1: Giới thiệu các bước giải bài toán trên máy tính

Đặt vấn đề: MT là công cụ hỗ trợ con người rất nhiều

trong cuộc sống, nhưng để cho máy thực hiện giải bài

toán thì ta phải đưa lời giải bài toán đó vào máy dưới

dạng các lệnh Vậy các bước để giải một bài toán là gì?

HS: Lắng nghe, đọc sách, trả lời câu hỏi.

GV: Bây giờ chúng ta đi vào tìm hiểu nội dung từng

bước

 Các bước giải bài toán:

Bước 1: Xác định bài toán Bước 2: Lựa chọn hoặc thiết kế thuật toán Bước 3: Viết chương trình

Bước 4: Hiệu chỉnh CT Bước 5: Viết tài liệu.

Hoạt động 2: Giới thiệu cách xác định bài toán:

GV: Trong toán học trước khi giải một bài toán việc

đầu tiên chúng ta cần phải làm là gì?

HS: Xác định bài toán

GV: Xác định những gì?

HS: Xác định giả thiết và kết luận cần tìm.

GV: Nhận xét, chốt lại ý chính,

HS: Lắng nghe, quan sát, ghi bài.

GV: Nêu VD Hãy xác định bài toán.

HS: Trả lời câu hỏi

GV: Nhận xét, chốt lại ý đúng

GV: Tại sao ta cần xác định rõ input và output?

HS: Đọc sách và trả lời.

GV: Nhận xét và chốt lại ý chính.

GV: Lắng nghe, quan sát, ghi bài.

1 Xác định bài toán

- Ta cần xác định rõ 2 thành phần: Input; Output.Việc xác định bài toán là xác định rõ hai thành phần này và quan hệ giữa chúng

Ví dụ: Tìm ước số chung lớn nhất (ƯCLN) của hai số nguyên dương M và N

+ Input: M, N là 2 số nguyên dương + Output: ƯCLN(M, N)

- Ta cần phải xác định rõ input, output từ đó ta xác định được ngôn ngữ lập trình và cấu trúc

dữ liệu thích hợp

Trang 2

Hoạt động 3: Lựa chọn hoặc thiết kế thuật toán.

GV: Sau khi đã xác định được giả thiết và kết luận thì

công việc tiếp theo là gì?

HS: Tìm cách giải của bài toán.

GV: Nó tương đương với bước Lựa chọn hoặc thiết

kế thuật toán để giải một bài toán trên máy tính

GV: Với một bài toán có thể có bao nhiêu thuật toán

để giải? Ví dụ: Xét bài toán "Tìm UCLN của 2 số

nguyên dương"

HS: Có thể có nhiều thuật toán để giải một bài toán.

Tìm UCLN có nhiều thuật toán

+ dùng hiệu của 2 số

+ dùng thương của 2 số

GV: Thuật toán như thế nào thì được gọi là tối ưu?

HS: Trả lời câu hỏi.

GV: Nhận xét, chốt lại ý chính

GV: Nêu ví dụ

 GV hướng dẫn HS thực hiện từng bước

GV: Xác định bài toán?

+ Input: M, N nguyên dương

+ Output: UCLN(M,N)

GV: Trình bày ý tưởng giải bài toán

GV: Nhắc lại t/c của ƯCLN?

GV: Hãy hình thành nhóm để thảo luận cùng viết

thuật toán theo cách liệt kê giải bài toán trên

HS: Thảo luận, viết thuật toán theo cách liệt kê.

GV: Quan sát và hướng dẫn.

HS: Trình bày kết quả.

GV: Nhận xét, sửa bài, cho điểm.

GV: Chốt lại nội dung thuật toán theo cách liệt kê.

HS: Lắng nghe, quan sát, ghi bài

GV: Thực hiện mô phỏng thuật toán với M=25 và

N=10

HS: Lắng nghe, quan sát, ghi bài

2 Lựa chọn hoặc thiết kế thuật toán a) Lựa chọn thuật toán

- Mỗi thuật toán chỉ giải một bài toán, nhưng

có thể có nhiều thuật toán cùng giải một bài toán Nên cần chọn một thuật toán tối ưu nhất

để giải bài toán cho trước

 Thuật toán tối ưu: Là thuật toán có các tiêu chí sau : dễ hiểu, trình bày dễ nhìn, thời gian chạy nhanh, tốn ít bộ nhớ.

b) Diển tả thuật toán

Ví dụ: Tìm ƯCLN(M,N) Với M, N là 2 số nguyên dương

 Xác định bài toán.

Input: M, N nguyên dương Output: UCLN(M,N)

 Ý tưởng:

- Nếu M = N thì ƯCLN(M, N) là M

- Nếu M < N thì ƯCLN(M, N) = ƯCLN(M, N

- M)

Nếu M > N thì ƯCLN(M, N) = ƯCLN(M

-N, N)

 Thuật toán

Thuật toán diễn tả bằng cách liệt kê:

Bước 1 Nhập M, N;

Bước 2 Nếu M = N thì lấy giá trị chung này làm ƯCLN à bước 5;

Bước 3 Nếu M > N thì M ← M - N rồi quay

lại B.2;

Bước 4 N ←N - M rồi quay lại bước 2;

Bước 5 Đưa ra ƯCLN rồi kết thúc

Hoạt động 4: Cách viết chương trình, Hiệu chỉnh chương trình,Viết tài liệu

Đặt vấn đề: Bây giờ làm thế nào để máy tính hiểu

và thực hiện đúng thuật toán

HS: Lắng nghe, suy nghĩ.

GV: Máy tính hoạt động dựa vào đâu?

HS: Máy tính hoạt động theo chương trình

GV: Vậy ta phải chuyển đổi thuật toán sang chương

trình

GV: Hãy nêu các ngôn ngữ lập trình mà em biết?

HS: Pascal, C, …

3 Viết chương trình

- Là việc lựa chọn cách tổ chức dữ liệu và sử dụng ngôn ngữ lập trình để diễn đạt đúng thuật toán

- Cần lựa chọn ngôn ngữ lập trình thích hợp với thuật toán để viết chương trình Viết chương trình trong ngôn ngữ nào thì phải tuân theo qui định ngữ pháp của ngôn ngữ đó

GV: Hiệu chỉnh là làm gì?

HS: Đọc sách và trả lời câu hỏi.

GV: Nhận xét, chốt lại ý chính.

4 Hiệu chỉnh

- Sau khi viết xong chương trình cần phải chạy thử với một số bộ Input tiêu biểu mà ta đã biết trước Output(gọi là các Test)

Trang 3

GV: hướng dẫn HS kiểm thử thông qua việc mô

phỏng thuật toán trên

GV: Nêu và phân tích ví dụ.

- Nếu phát hiện thấy có sai sót thì phải sửa chương trình rồi thử lại chương trình Quá trình này gọi là hiệu chỉnh

Ví dụ: Một số bộ input tiêu biểu của bài toán tìm ƯCLN của 2 số nguyên dương M và N

M = 8; N = 8 → ƯCLN = 8

M = 88; N = 121 → ƯCLN = 11

M = 17; N = 13 → ƯCLN = 1

 ĐVĐ: Sau khi viết chương trình đã hoàn thiện

công việc còn lại là viết tài liệu mô tả thuật toán,

chương trình và hướng dẫn sử dụng chương trình

GV: Viết tài liệu là làm gì?

HS: Đọc sách và trả lời câu hỏi.

5 Viết tài liệu

- Mô tả chi tiết về bài toán, thuật toán, chương trình và kết quả thử nghiệm, hướng dẫn cách sử dụng

- Tài liệu này rất có ích cho người sử dụng và cho việc đề xuất những khả năng hoàn thiện thêm

Chú ý: Các bước trên có thể lặp đi lặp lại nhiều

lần cho đến khi ta cho rằng chương trình đã làm việc đúng đắn và hiệu quả.

4, Củng cố - dặn dò: Cho HS nhắc lại:

- Nhắc lại các bước giải bài toán trên máy tính?

- Trả lời các câu hỏi và bài tập 1, 2, 3 trang 51_sách giáo khoa

- Chuẩn bị bài mới: §5 Ngôn ngữ lập trình

_

§5 NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH

1 Kiến thức

• Giúp HS thấy được ngôn ngữ lập trình là phương tiện dùng để diễn đạt cho máy tính những việc con người muốn máy thực hiện

• Biết chương trình là cách mô tả thuật toán bằng một ngôn ngữ lập trình mà máy tính có thể hiểu và thực hiện được;

• Biết khái niệm về hợp ngữ, các ngôn ngữ bậc cao và về chương trình dịch

• HS hình dung được tổng thể hệ thống các chương trình được cài đặt trên máy tính

2 Kỹ năng

• Học sinh nắm được khái niệm lập trình, ưu nhược điểm của các ngôn ngữ

• Biết được MT hoạt động theo chương trình, chương trình mà MT hiểu được là ngôn ngữ máy

1 Chuẩn bị của giáo viên: SGK, SGV, phấn, máy chiếu.

2, Kiểm tra bài cũ: Em hãy nêu các bước cần thực hiện để giải một bài toán trên máy tính? Theo em thì

bước nào là bước quan trọng nhất? Vì sao?

Trang 4

3, Nội dung:

Hoạt động 1: Giới thiệu về ngôn ngữ lập trình và ngôn ngữ máy GV: Sau khi chúng tả diễn tả thuật toán dưới dạng

liệt kê hoặc sơ đồ khối máy tính vẫn chưa thể trực

tiếp thực hiện thuật toán, Vậy làm thế nào để máy

tính hiểu và trực tiếp thực hiện được thuật toán đó?

GV: Ta cần phải đi diễn tả thuật toán bằng một ngôn

ngữ để máy tính hiểu và thực hiện được Ngôn ngữ

đó gọi là ngôn ngữ lập trình

GV: Ngôn ngữ máy là ngôn ngữ như thế nào?

HS: Lắng nghe, đọc sách và trả lời câu hỏi.

GV: Ngôn ngữ máy có nhược điểm gì?

GV: Vậy theo các em thì ngôn ngữ này có được

dùng phổ biến không?

GV: Để khắc phục những nhược điểm trên của ngôn

ngữ máy, một số NNLT khác đã phát triển

 Khái niệm ngôn ngữ lập trình:

Ngôn ngữ dùng để viết chương trình cho máy tính gọi là ngôn ngữ lập trình

Ngôn ngữ lập trình được chia thành 3 loại: Ngôn ngữ máy, hợp ngữ, ngôn ngữ bậc cao

1 Ngôn ngữ máy

 Ngôn ngữ máy là ngôn ngữ duy nhất mà máy tính có thể hiểu được và thực hiện

 Một chương trình viết bằng ngôn ngữ khác muốn thực hiện trên máy tính phải được dịch ra ngôn ngữ máy thông qua chương trình dịch

 Các lệnh viết bằng ngôn ngữ máy ở dạng mã nhị phân hoặc mã hexa

Nhược điểm: Ngôn ngữ phức tạp, phụ thuộc

nhiều vào phần cứng, chương trình viết mất nhiều công sức, cồng kềnh và khó hiệu chỉnh

⇒

Ngôn ngữ này không thích hợp với số đông người lập trình

Hoạt động 2: Giới thiệu Hợp ngữ GV: Với ngôn ngữ máy, thì máy có thể trực

tiếp hiểu được nhưng nó khá phức tạp và khó

nhớ Chính vì thế đã có rất nhiều loại ngôn

ngữ xuất hiện để thuận tiện hơn cho việc viết

chương trình

GV: Hợp ngữ là ngôn ngữ ntn?

HS: Trả lời câu hỏi theo sgk.

GV: giải thích ví dụ

GV: Máy tính có thể thực hiện trực tiếp

chương trình viết bằng hợp ngữ hay không?

HS: Không, phải cần chuyển sang ngôn ngữ

máy

2 Hợp ngữ:

 Hợp ngữ bao gồm tên các câu lệnh và các qui tắc viết

các câu lệnh để máy tính hiểu được

 Ưu điểm: là ngôn ngữ kết hợp ngôn ngữ máy với

ngôn ngữ tự nhiên (thường là từ viết tắt của tiếng Anh)

để thực hiện các lệnh

Ví dụ 1: ADD AX, BX; AXAX+BX Trong đó: ADD: phép cộng

AX, BX: các thanh ghi

Ví dụ 2: SUB AX,BX; AXAX-BX MOV AX,BX; AXBX

- Muốn máy hiểu và thực hiện CT viết bằng hợp ngữ phải được dịch ra ngôn ngữ máy bằng CT hợp dịch như MASM, TASM

•Nhược điểm: vẫn còn phức tạp.

⇒

Ngôn ngữ này chỉ thích hợp với những nhà lập trình chuyên nghiệp

Hoạt động 3: Giới thiệu Ngôn ngữ bậc cao, Chương trình dịch

Đặt vấn đề: Hợp ngữ là một ngôn ngữ đã thuận

lợi hơn cho các nhà lập trình chuyên nghiệp

nhưng vẫn chưa thật thích hợp với đông đảo

người lập trình Do vậy người ta đã phát triển

ngôn ngữ bậc cao

GV: Các em biết các loại ngôn ngữ nào?

HS: Pascal, Foxpro, C,…

1 Ngôn ngữ bậc cao:

Là ngôn ngữ lập trình gần với ngôn ngữ tự nhiên hơn, có tính độc lập cao, ít phụ thuộc vào loại máy, chương trình viết ngắn gọn, dễ hiểu, dễ hiệu chỉnh, nâng cấp

⇒

Ngôn ngữ này thích hợp với phần đông người lập trình

•Hiện nay có rất nhiều loại ngôn ngữ bậc cao thông

Trang 5

dụng như: Pascal, C, C++, Java, Foxpro,

GV: Máy tính có thể thực hiện trực tiếp chương

trình viết bằng ngôn ngữ bậc cao hay không?

HS: Không, phải cần chuyển sang ngôn ngữ máy.

GV: giải thích thêm về chương trình dịch.

 Thông dịch: Dịch từng lệnh và thực hiện ngay

 Biên dịch: Dịch toàn bộ chương trình rồi mới

thực hiện

2 Chương trình dịch:

Muốn máy hiểu và thực hiện CT viết bằng ngôn ngữ bậc cao thì nó phải được dịch ra ngôn ngữ máy bằng chương trình dịch

Các chương trình dịch làm việc theo 2 kiểu: thông dịch và biên dịch

– Loại ngôn ngữ nào mà máy có thể hiểu và thực hiện được?

– Muốn máy có thể hiểu được các loại ngôn ngữ khác, thì phải làm thế nào?

– Đọc trước §7 Phần mềm máy tính; §8 Những ứng dụng của Tin học.

§7 PHẦN MỀM MÁY TÍNH

§8 NHỮNG ỨNG DỤNG CỦA TIN HỌC

1 Kiến thức

• Biết khái niệm phần mềm máy tính

• Phân biệt được phần mềm hệ thống và phần mềm ứng dụng

• Biết các ứng dụng chủ yếu của tin học trong các lĩnh vực của đời sống xã hội

• Biết rằng có thể sử dụng một số chương trình ứng dụng để nâng cao hiệu quả học tập, làm việc và giải trí

2 Kỹ năng

• Biết được những ứng dụng của tin học

• Biết sử dụng một số phần mềm ứng dụng phục vụ cho việc học tập và giải trí

• Biết ứng dụng tin học vào học tập và vào sinh hoạt

2, Kiểm tra bài cũ:

3, Nội dung:

Hoạt động 1: Giới thiệu phần mềm hệ thống GV: Muốn giải bài toán cần có thuật toán và

chương trình Chương trình để giải bài toán

có thể xem là một phần mềm máy tính và

chúng ta sẽ xem xét trong máy tính có những

loại phần mềm nào?

GV: Dựa vào chức năng của phần mềm để

người ta chia phần mềm làm hai loại: phần

mềm hệ thống và phần mềm ứng dụng

GV: Hãy kể tên một số hệ điều hành mà em

I Phần mềm máy tính:

Là sản phẩm thu được sau khi thực hiện giải bài toán

Nó bao gồm chương trình, cách tổ chức dữ liệu và tài liệu

1 Phần mềm hệ thống:

 Là phần mềm nằm thường trực trong máy để cung cấp các dịch vụ theo yêu cầu của các chương trình khác tại mọi thời điểm trong quá trình hoạt động của máy

Nó tạo ra môi trường làm việc cho các phần mềm khác

Trang 6

HS: Dos, Windows, Linux…

HS: Quan sát, lắng nghe, ghi bài.

 Phần mềm hệ thống quan trọng nhất là hệ điều hành

Hệ điều hành có chức năng điều hành toàn bộ hoạt động của máy tính trong suốt quá trình làm việc

VD: Dos, Windows, Linux…

Hoạt động 2: Giới thiệu phần mềm ứng dụng.

GV: Cho các nhóm thảo luận từng vấn đề,

rồi trình bày ý kiến của nhóm

HS: Các nhóm thảo luận và trình bày

GV: Hãy kể tên một số phần mềm ứng

dụng mà em biết?

HS: Word, Excel, Quản lí HS, …

GV: Hãy kể tên một số phần mềm đóng

gói mà em biết?

HS: Soạn thảo, nghe nhạc (Jet Audio), …

GV: Hãy kể tên một số phần mềm công cụ

mà em biết?

HS: Phần mềm phát hiện lỗi (TuneUp

Utilities)

GV: Hãy kể tên một số phần mềm tiện ích

mà em biết?

HS: Nén dữ liệu, diệt virus, …

 Ví dụ như phần mềm Vietkey vừa là

phần mềm ứng dụng, vừa là phần mềm tiện

ích

2 Phần mềm ứng dụng.

 Phần mềm ứng dụng: là phần mềm viết để phục vụ cho

công việc hàng ngày như soạn thảo văn bản,nghe nhạc,

xử lí ảnh, thiết kế bản vẽ … hay những hoạt động mang tính nghiệp vụ của từng lĩnh vực như quản lí học sinh, lập thời khóa biểu, quản lí lịch bay của hãng hàng không

…

 Phần mềm đóng gói: là phần mềm được thiết kế dựa

trên những yêu cầu chung hàng ngày của rất nhiều người VD: Soạn thảo (M.Word), nghe nhạc (Jet Audio), …

 Phần mềm công cụ: Là phần mềm hỗ trợ để làm ra các

sản phẩm phần mềm khác

VD: Phần mềm phát hiện lỗi (TuneUp Utilities)

 Phần mềm tiện ích: Trợ giúp ta khi làm việc với máy

tính, nhằm nâng cao hiệu quả công việc

VD: Nén dữ liệu (Win Rar, Win Zip), diệt virus, …

 Chú ý: Việc phân loại phần mềm chỉ mang tính tương đối, có những phần mềm có thể xếp vào nhiều loại.

Hoạt động 3: Giới thiệu một số ứng dụng của tin học

Đặt vấn đề: Mục tiêu của tin học là khai

thác thông tin có hiệu quả nhất phục vụ

cho mọi mặt hoạt động của con người

GV: Nhắc lại một số đặc điểm ưu việt của

máy tính?

HS: Tốc độ xử lí nhanh, khối lượng lưu trữ

lớn,…

GV: Nêu các bài toán quản lí trong nhà

trường?

HS: Quản lí HS, Quản lí GV, Quản lí thư

viện, …

Người ta thường dùng các phần mềm quản

lí như: Excel, Access, Foxpro, …

GV: Nêu một số ứng dụng của tin học

trong lĩnh vực điều khiển, tự động hoá mà

em biết?

HS: Điều khiển nhà máy, phóng tên lửa, …

trong lĩnh vực truyền thông mà em biết?

HS: Internet

GV: Hãy so sánh giữa soạn thảo văn bản

II Những ứng dụng của tin học 1.Giải các bài toán KHKT

Máy tính giúp xử lý những tính toán kĩ thuật với những

số liệu khổng lồ, tạo khả năng thiết kế kĩ thuật ảo với nhiều phương án Do vậy, quá trình thiết kế trở nên nhanh chóng, hoàn thiện và chi phí thấp hơn

VD: Thiết kế kiến trúc, thiết kế logo,

2.Hỗ trợ việc quản lý:

 Hoạt động quản lý rất đa dạng và phải xử lý một khối lượng thông tin lớn

•Quản lý thông tin trên máy tính giúp cho việc lưu trữ, sắp xếp và tìm kiếm thông tin trở nên đơn giản và nhanh chóng

•VD: QL điểm HS, QL bán hàng,

3.Tự động hoá và điều khiển.

Máy tính giúp con người điều khiển các hệ thống máy móc, thiết bị một cách tự động hoá linh hoạt, chuẩn xác, chi phí thấp, hiệu quả và đa dạng

VD: Điều khiển phóng tàu vũ trụ, điều khiển dây chuyền sản xuất,

4.Truyền thông:

•Tin học đã tạo ra mạng máy tính được sử dụng một cách dễ dàng, giúp khai thác tốt kho tài nguyên tri thức của nhân loại

•VD: Chính phủ điện tử, truyền hình trực tuyến,

5.Soạn thảo, in ấn, lưu trữ, văn phòng:

Trang 7

bằng máy đánh chữ với máy tính điện tử?

HS: Trình bày nhanh chóng, chỉnh sửa dễ

dàng và đẹp mắt,

trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo mà em biết?

HS: Chế tạo Robôt

GV: Em đã sử dụng máy tính trong việc

học tập như thế nào?

HS: Học tiếng Anh, học Toán, …, trao đổi

với bạn bè, …

GV: Kể tên một số phần mềm giải mà em

thích?

HS: Nghe nhạc, chơi cờ, …

Máy tính giúp cho công việc của văn phòng trở nên nhanh chóng, tiện lợi , đơn giản và hiệu quả cao Với sự trợ giúp của các chương trình soạn thảo và xử lí văn bản,

xử lí ảnh, các phương tiện in gắn với máy tính, VD: Lập kế hoạch, tổng hợp phân tích,

6.Trí tuệ nhân tạo

Nhằm thiết kế các hệ thống máy móc có thể có suy nghĩ, tính toán tương tự như trí tuệ con người hoặc một số đặc thù của con người

VD: tạo ra các robot thông minh (người máy ASIMO )

7.Giáo dục

Với sự hỗ trợ của Tin học ngành giáo dục đã có những bước tiến mới, giúp việc học tập và giảng dạy trở nên sinh động và đạt hiệu quả cao và ít tốn kém

Mạng máy tính giúp cho việc đào tạo từ xa được thực hiện dễ dàng và trở nên phổ biến

VD: Đào tạo từ xa, giáo án điện tử,

8.Giải trí

Máy tính tạo cho con người nhiều phương tiện giải trí mới, phong phú và hấp dẫn

VD: Nghe nhạc, xem phim,

• Các loại phần mềm cụ thể

• Phân biệt phần mềm hệ thống và phần mềm ứng dụng

• Nêu các ứng dụng của tin học mà em đã biết?

• Đọc trước bài 9: Tin học và xã hội

§9 TIN HỌC VÀ XÃ HỘI

1 Kiến thức

 Thấy được tin học có ảnh hưởng rất lớn đối với sự phát triển của mọi mặt xã hội

 Thấy được, qua việc ứng dụng các thành tựu của Tin học, xã hội có nhiều nhận thức mới về cách tổ chức

và cách tiến hành các hoạt động;

2 Kỹ năng

 Biết được vai trò của tin học đối với sự phát triển của xã hội

 Biết được sự cần thiết phải tôn trọng các qui định của Pháp luật khi sử dụng các tài nguyên thông tin chung, đồng thời cần không ngừng học tập để thích ứng được với nhu cầu phát triển xã hội hiện đại

1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số lớp.

2 Kiểm tra bài cũ:

Trang 8

 Nêu khái niệm phần mềm hệ thống và phần mềm ứng dụng?

 Nêu các ứng dụng của tin học trong đời sống xã hội?

3 Nội dung:

Hoạt động 1: Tìm hiểu Ảnh hưởng của tin học đối với sự phát triển của xã hội.

GV: Đặt vấn đề: Qua các bài đã học, các em đã thấy

được tin học được ứng dụng trong hầu hết các lĩnh

vực của đời sống xã hội

GV: Như vậy, ta thấy Tin học có sự ảnh hưởng rất

lớn đối với XH Hôm nay, ta sang bài 9 để tìm hiểu

sự ảnh hưởng của Tin học như thế nào

GV: Các em hãy đọc sách phần 1 và cho biết Tin

học được phát triển như thế nào?

HS: đọc sách trả lời

GV: Chốt lại ý chính.

GV: Nêu những thành tựu phát triển xã hội có nhờ

vào sự đóng góp của tin học mà em biết?

HS: Y tế, giáo dục, xã hội, …

GV: Theo em như thế nào là phát triển ngành tin học?

HS: Sử dụng có hiệu quả và phát triển.

1 Ảnh hưởng của tin học đối với sự phát triển của xã hội.

Là dạng tài nguyên mới trong xã hội hiện đại Nhu cầu của xã hội ngày càng lớn cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật đã kéo theo sự phát triển như vũ bão của tin học

Sự phát triển của tin học làm cho xã hội có nhiều nhận thức mới về cách tổ chức các hoạt động Tin học được áp dụng trong mọi lĩnh vực của xã hội; giúp phát triển kinh tế và nâng cao dân trí; thúc đẩy khoa học phát triển và ngược lại khoa học thúc đẩy tin học phát triển

Nền tin học của một quốc gia được xem là phát triển nếu nó đóng góp được phần đáng kể vào nền kinh tế quốc dân và vào kho tàng tri thức chung của thế giới

Hoạt động 2: Tìm hiểu Xã hội tin học hoá GV: Nêu những lợi ích

mà ngành tin học mang

lại cho con người

HS: đọc sách trả lời.

GV: Với sự ra đời của

máy tính các lĩnh vực

hoạt động như: Sản xuất,

quản lý, giáo dục, trở

lên dễ dàng, thuận lợi và

mang lại hiệu quả rất

cao

2 Xã hội tin học hoá Nhờ sự hỗ trợ của tin học:

Các hoạt động chính của xã hội trong tin học sẽ được điều hành với sự hỗ trợ của các mạng máy tính thông tin lớn, liên kết các vùng lãnh thổ và giữa các quốc gia với nhau (Đề án 112 về chính phủ điện tử.)

Tiết kiệm được thời gian, tiền bạc (Thương mại điện tử, truyền hình trực tuyến.) Giao dịch thuận tiện

Tăng năng suất lao động (Làm việc theo các dây chuyền tự động hoá.) Giảm nguy hiểm, thiệt hại cho con người

Nâng cao chất lượng cuộc sống cho con người.( Ngôi nhà thông minh.)

Hoạt động 3: Tìm hiểu Văn hoá và pháp luật trong xã hội tin học hoá.

GV: Vì sao phải có ý thức bảo vệ thông tin?

HS: Thông tin là tài sản chung của mọi người.

GV: Nêu ra những hành vi được coi là phạm

pháp đối với việc sử dụng thông tin?

HS: Phá hoại thông tin, tung virus vào mạng,

tung thông tin có hại, …

GV: Ta phải học tập và sử dụng tin học như thế

nào cho đúng?

HS: Thường xuyên học tập và nâng cao trình độ

để có khả năng thực hiện tốt các nhiệm vụ và

không vi phạm pháp luật

3 Văn hoá và pháp luật trong xã hội tin học hoá.

•Thông tin là tài sản chung của mọi người, do đó phải

có ý thức bảo vệ chúng

•Mọi hành động ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của hệ thống tin học đều coi là bất hợp pháp (như: truy cập bất hợp pháp các nguồn thông tin, phá hoại thông tin, tung virus …)

•Xã hội phải đề ra những qui định, điều luật để bảo

vệ thông tin và xử lý các tội phạm phá hoại thông tin ở nhiều mức độ khác nhau

•Giáo dục, đào tạo thế hệ mới có ý thức, tác phong làm việc khoa học và có trình độ phù hợp với xã hội thông tin

4 Củng cố - dặn dò: Nhấn mạnh:

 Cần nắm bắt các ứng dụng của tin học trong các lĩnh vực của đời sống xã hội

Trang 9

 Có hành vi và thái độ đúng đắn khi sử dụng công cụ tin học.

 Có ý thức trách nhiệm của bản thân trong xã hội

_

BÀI TẬP

1 Kiến thức

 Hiểu về khái niệm ngôn ngữ máy, khái niệm hợp ngữ, các ngôn ngữ bậc cao và về chương trình dịch

 Nêu được ảnh hưởng của tin học đối với sự phát triển của xã hội

2 Kỹ năng

 Đưa ra được Input, Output của bài toán

 Biết tìm thuật toán và hiệu chỉnh thuật toán giải một số bài toán đơn giản

 Phân biệt được phần mềm hệ thống và phần mềm ứng dụng

2 Chuẩn bị của học sinh: SGK, SBT, vở ghi

2, Kiểm tra bài cũ:

 Nhắc lại các bước giải bài toán trên máy tính?

 Nêu các ứng dụng của tin học trong đời sống xã hội?

3, Nội dung: Giải bài tập trong sách bài tập

GV: Gọi HS làm bài 1.49 và giải thích các câu hỏi

1.50 đến1.52

HS: Lắng nghe, đọc sách, lên bảng trả lời.

GV: Gọi HS khác nhận xét, bổ sung.

HS: Lắng nghe, theo dõi, nhận xét, ghi bài.

GV: Nhận xét, cho điểm.

Ngôn ngữ lập trình Bài 1.49/22: Hãy ghép mỗi đặc điểm ở cột bên

phải với ngôn ngữ lập trình ở cột bên trái cho đúng

ĐA: a:1,4 b:2,6 c:3,5

Bài 1.50 (C) Bài 1.51 (B) Bài 1.52 (D) GV: Nhắc lại các bước giải bài toán trên máy tính?

HS: Lắng nghe, trả lời câu hỏi.

GV: Bước xác định bài toán là làm gì?

HS: Xác định rõ hai thành phần Input và Output.

GV: Input, Output là gì?

HS: Input là thông tin đã biết; Output là thông tin cần

tìm

GV: Bây giờ các em hãy trao đổi, thảo luận để xác

định các bài toán1.53-1.54-1.56-1.58/23-24

HS: Trao đổi, thảo luận theo nhóm.

GV: Gọi đại diện 4 nhóm lên trình bày.

HS: Trình bày bài trên bảng.

GV: Gọi HS nhận xét, bổ sung.

HS: Nhận xét, bổ sung.

GV: Nhận xét, sửa bài cho điểm nhóm.

HS: Tự chia điểm cho từng HS trong nhóm theo

điểm tổng

Giải bài toán trên máy tính

• 1.53:

- Input: 2 cặp tọa độ

- Output: Khẳng định Có/Không

• 1.54:

- Input: Số nguyên dương N và dãy a1, a2, , aN;

- Output: Một số thuộc dãy a1, a2, , aN có tổng các ước lớn nhất

• 1.56:

- Input: Hai hằng số a=1, b=2000

- Output: Số năm nhuận từ năm a đến năm b

• 1.58:

- Ba số a,b,c có một số không phải là số nguyên dương

- Ba số a,b,c mà 1 trong 3 đẳng thức sau bị vi phạm: a+b>c; a+c>b; b+c>a

Trang 10

GV: Lấy điểm vào sổ điểm.

GV: Có mấy loại phần mềm máy tính?

HS: Có 2 loại PM chính là PM hệ thống và PM ứng

dụng

GV: Gọi HS trả lời 2 câu hỏi 1.59 và 1.60.

GV: Gọi HS trả lời câu hỏi 1.64; 1.65.

Phần mềm máy tính – Những ứng dụng của Tin

học – Tin học & xã hội Bài 1.59 (A);

Bài 1.60 (C).

Bài 1.64: (A), (C), (D) Bài 1.65: (D)

4, Củng cố - dặn dò: Nhấn mạnh:

• Làm lại các bài tập, làm hết các bài tập còn lại trong chương 1 sách bài tập

• Đọc trước bài mới: Khái niệm hệ điều hành.

* Bảng mô tả các mức yêu cầu cần đạt cho mỗi loại câu hỏi/bài tập trong chủ đề. Nội dung hỏi/bài tập Loại câu Nhận biết Thông hiểu Vận dung thấp Vận dụng cao

GIẢI BÀI TOÁN TRÊN MÁY TÍNH

1 Xác

định bài

toán

Câu hỏi /bài tập định tính

ND1.ĐT.NB1 ND1.ĐT.NB2

Biết xác định được bài toán là xác định Input và Output

ND1.ĐT.TH1 ND1.ĐT.TH2 ND1.ĐT.TH3

Xác định được Input, Output trong ví dụ

cụ thể

Để giải bài toán trên máy tính, người ta không cần thực hiện công việc gì?

2 Lựa

chọn hoặc

thiết kế

thuật toán

Các cách diễn đạt thuật toán

Thuật toán tốt là thuật toán ntn?

ND2.ĐT.TH1

Một bài toán sẽ có nhiều thuật toán để giải

3 Cách

viết

chương

trình,

Hiệu

chỉnh

chương

trình,Viết

tài liệu

Khái niệm hiệu chỉnh

Mục đích của việc hiểu chỉnh?

ND3.ĐT.TH1 ND3.ĐT.TH2 ND3.ĐT.TH3

Khi viết chương trình người lập trình không nhất thiết phải

vẽ sơ đồ khối

Các bước giải bài toán trên máy tính

NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH

1 Ngôn

ngữ lập

trình và

ngôn ngữ

máy

ND4.ĐT.NB1 ND4.ĐT.NB2 ND4.ĐT.NB3

Khái niệm chương trình

Khái niệm ngôn ngữ máy

ND4.ĐT.TH1 ND4.ĐT.TH2

Hiểu được tính chất của ngôn ngữ máy

và ngôn ngữ lập trình

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	71,24 KB