Hoàn thiện công tác cải cách thủ tục hành chính đối với lĩnh vực tài nguyên, môi trường tại trung tâm hành chính công tỉnh bắc ninh

Khái niệm Thủ tục hành chính TTHC là một loại quy phạm pháp luật qui định về trình tự thời gian, về không gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máyNhà nước, là “cách thức gi

TỐNG THỊ KIM HOÀN

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH LĨNH VỰC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TẠI TRUNG TÂM HÀNH CHÍNH CÔNG TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2018

TỐNG THỊ KIM HOÀN

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH LĨNH VỰC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TẠI TRUNG TÂM HÀNH CHÍNH CÔNG TỈNH BẮC NINH

Ngành: Quản lý Kinh tế

Mã số: 8.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Văn Quyết

THÁI NGUYÊN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, chưacông bố tại bất kỳ nơi nào, mọi số liệu sử dụng trong luận văn này là những thôngtin xác thực

Tôi xin chịu mọi trách nhiệm về lời cam đoan của mình

Thái Nguyên, ngày tháng 6 năm 2018

Tác giả luận văn

Tống Thị Kim Hoàn

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Trần Văn Quyết, người đã

tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoànthành luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo khoa Quản lý - Luật Kinh tế,Phòng đào tạo Trường Đại học Kinh tế & Quản trị Kinh doanh - Đại học TháiNguyên đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu,hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn tới Ban lãnh đạo, các bạn bè đồng nghiệp, đã tạođiều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Do bản thân còn nhiều hạn chế nên luận văn không tránh khỏi những thiếusót, tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo và các bạn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng 6 năm 2018

Tác giả luận văn

Tống Thị Kim Hoàn

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH vii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

3 5 Kết cấu luận văn 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH LĨNH VỰC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

5 1.1 Cơ sở lý luận về cải cách thủ thục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường 5

1.1.1 Khái quát về thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính

5 1.1.2 Thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực tài nguyên, môi trường 16

1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới cải cách thủ tục hành chính 24

1.2 Cơ sở thực tiễn về cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực tài nguyên môi trường 25

1.2.1 Kinh nghiệm của tỉnh Bình Dương 25

1.2.2 Kinh nghiệm của tỉnh Hải Dương 26

1.2.3 Kinh nghiệm của tỉnh Quảng Bình 28

1.2.4 Bài học kinh nghiệm rút ra cho tỉnh Bắc Ninh 32

Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 33

2.1 Câu hỏi nghiên cứu 33

2.2 Phương pháp nghiên cứu 33

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin 33

2.2.2 Phương pháp phân tích 34

2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 35

2.3.1 Chỉ tiêu phản ánh tình tình kinh tế xã hội tỉnh Bắc Ninh 35

2.3.2 Chỉ tiêu phản ánh về việc kiểm soát ban hành mới các thủ tục hành chính 35

2.3.3 Chỉ tiêu phản ánh việc rà soát, đánh giá và thực hiện các quy định về đơn giản hóa TTHC 35

2.3.4 Chỉ tiêu khảo sát về cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 36

Chương 3: THỰC TRẠNG CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH LĨNH VỰC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TẠI TRUNG TÂM HÀNH CHÍNH CÔNG TỈNH BẮC NINH 37

3.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 37

3.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh 37

3.1.2 Khái quát về trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 44

3.2 Cơ sở pháp lý thực hiện cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 51

3.3 Thực trạng cải cách thủ tục hành chính tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 53

3.3.1 Kiểm soát việc ban hành mới các thủ tục hành chính 53

3.3.2 Rà soát, đánh giá và thực hiện các quy định về đơn giản hóa TTHC 59

3.3.3 Công khai thủ tục hành chính 79

3.3.4 Kết quả khảo sát về cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 81

3.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới cải cách TTHC lĩnh vực TN&MT tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 90

3.4.1 Ứng dụng công nghệ thông tin

90 3.4.2 Chất lượng cán bộ công chức

92 3.4.3 Nhận thức đối với cải cách thủ tục hành chính

92 3.4.4 Chỉ đạo, điều hành cải cách TTHC

93 3.5 Đánh giá chung về cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 94

3.5.1 Những kết quả đạt được 94

3.5.2 Hạn chế, tồn tại và nguyên nhân 96

Chương 4: GIẢI PHÁP CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH LĨNH VỰC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG TẠI TRUNG TÂM HÀNH CHÍNH CÔNG TỈNH BẮC NINH 99

4.1 Mục tiêu và nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 99

4.1.1 Mục tiêu, nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính tỉnh Bắc Ninh năm 2018 99

4.1.2 Mục tiêu, nhiệm vụ cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh năm 2018 100

4.2 Giải pháp hoàn thiện cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 101

4.2.1 Nhóm giải pháp liên quan đến rà soát và đánh giá các thủ tục hành chính hiện hành 102

4.2.2 Nhóm giải pháp liên quan đến khâu giải quyết và tổ chức thực hiện thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường 104

4.2.3 Nhóm giải pháp liên quan đến thanh tra, kiểm tra quá trình thực hiện thủ tục hành chính 111

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 113

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 116

PHỤ LỤC 120

15 STNMT Sở Tài nguyên & Môi trường

16 TN&MT Tài nguyên và môi trường

DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH

Bảng:

Bảng 3.1: Cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2015 – 2017 40

Bảng 3.2: Danh sách cán bộ được Sở TN&MT tỉnh Bắc Ninh cử đến làm việc tại Trung tâm HCC tỉnh Bắc Ninh 50

Bảng 3.3: Số lượng thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và môi trường trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 54

Bảng 3.4: Đơn giản hóa TTHC lĩnh vực TN&MT tỉnh Bắc Ninh năm 2015 55

Bảng 3.5: Đơn giản hóa TTHC lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường năm 2016 57

Bảng 3.6: Kết quả giải quyết thủ tục hành chính giai đoạn 2015 - 2017 68

Bảng 3.7: Kết quả giải quyết TTHC theo lĩnh vực năm 2015 70

Bảng 3.8: Kết quả giải quyết TTHC theo lĩnh vực năm 2016 72

Bảng 3.9: Kết quả giải quyết TTHC theo lĩnh vực năm 2017 73

Bảng 3.10: Thống kê tiếp nhận, xử lý vướng mắc, kiến nghị, phản ánh của tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp 77

Bảng 3.11: Số lượng TTHC được công khai tại cổng thông tin điện tử Trung tâm HCC tỉnh Bắc Ninh đến 31/5/2018 80

Bảng 3.12: Thông tin về cá nhân được khảo sát 81

Bảng 3.13: Thông tin về các doanh nghiệp được khảo sát 82

Bảng 3.14: Thông tin cán bộ được khảo sát 83

Bảng 3.15: Kết quả khảo sát đối với các tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp 85

Bảng 3.16: Kết quả khảo sát cán bộ quản lý và chuyên viên 88

Hình: Hình 3.1: Bản đồ hành chính tỉnh Bắc Ninh 37

Hình 3.2: Cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2015 - 2017 40

Hình 3.3: Cơ cấu tổ chức tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh 47

Hình 3.4: Quy trình giải quyết TTHC tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh

60 Hình 3.5: Quy trình giải quyết TTHC tại Bộ phận tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả thuộc Sở TN&MT tỉnh Bắc Ninh 62

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài luận văn

Cải cách hành chính là một yêu cầu có tính khách quan, đặc biệt trong giaiđoạn hiện nay, khi mà Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế, khi mà những đòi hỏi củangười dân ngày càng cao về một nền hành chính phục vụ Theo đó, cải cách hànhchính được tiến hành trên các mặt: thể chế, TTHC, tổ chức bộ máy, nâng cao chấtlượng cán bộ, công chức, tài chính công, hiện đại hóa nền hành chính Mục tiêunhằm hướng tới xây dựng một nền công vụ hiện đại, chuyên nghiệp, năng động vàhiệu quả Nội dung quan trọng của cải cách hành chính là cải cách TTHC, được coi

là “đột phá khẩu”, nhằm đơn giản hóa các TTHC tối đa, tránh rườm rà gây lãng phí

về kinh tế, thời gian và tìm ra được cách thức tổ chức, quy trình thực hiện cácTTHC một cách tối ưu nhất

Thực tế tại Việt Nam hiện nay, trong đời sống hàng ngày, người dân và doanhnghiêp phải tuân thủ rất nhiều các quy định về thủ tục hành chính TTHC trên nhiềulĩnh vực đang là rào cản đối với hoạt động kinh doanh và đời sống nhân dân, gâytôn kem, ảnh hưởng đến năng lực caṇh tranh của nên kinh tế, chính vì vậy đơn giảnhóa TTHC đang là mục tiêu của Chính phủ, các ngành, các cấp, các địa phương,trong đó, mục tiêu chính là bảo đảm sự thuận tiện, giảm thiểu được thời gian cũngnhư chi phí cho người dân, tổ chức khi tiến hành các TTHC

Xác định cải cách TTHC là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo môi trường đầu tưthông thoáng, nâng cao năng lực cạnh tranh, thời gian qua, tỉnh Bắc Ninh đã cónhiều đột phá về công tác TTHC, trong đó có việc ra đời Trung tâm HCC tỉnh BắcNinh Trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh được thành lập theo Quyết định số15/2017/QĐ-UBND ngày 22 tháng 06 năm 2017 của Chủ tịch UBND tỉnh BắcNinh Trung tâm là đầu mối tập trung thực hiện việc tiếp nhận, hướng dẫn, giám sát,đôn đốc và trả kết quả việc giải quyết TTHC của tổ chức và cá nhân theo quy định.Đồng thời, tham gia đề xuất các giải pháp hiện đại hóa nền hành chính và ứng dụngcông nghệ thông tin, áp dụng phần mềm điện tử nhằm tin học hóa tất cả các giaodịch hành chính trong giải quyết TTHC và cung cấp các dịch vụ công trực tuyếnmức độ cao Việc thành lập Trung tâm được coi là bước đột phá về công tác cải

cách TTHC và hiện đại hóa nền hành chính, thay đổi phương thức làm việc của các

cơ quan hành chính nhà nước ở tỉnh và các địa phương, tạo sự chuyển biến tích cựctrong mối quan hệ giữa cơ quan quản lý hành chính nhà nước với tổ chức, cá nhân,làm tăng hiệu quả làm việc trong quá trình hoạt động, giảm phiền hà, chi phí, côngsức cho nhân dân Người dân, doanh nghiệp chỉ phải đến một nơi, một lần để giảiquyết thủ tục hành chính

Mặc dù mới đi vào hoạt động, nhưng trung tâm Hành chính công tỉnh BắcNinh đã góp phần đơn giản hóa TTHC nói chung, TTHC lĩnh vực tài nguyên, môitrường nói riêng

Tuy nhiên trên thực tế TTHC hiện nay, trong lĩnh vực TN&MT vẫn còn nhiềubất cập, vướng mắc gây không ít khó khăn, phiền hà cho người dân như: thời giangiải quyết TTHC còn dài, các TTHC được niêm yết, thực hiện tại Trung tâm cònchưa được cập nhật kịp thời, vấn đề ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyếtTTHC đôi khi chưa đáp ứng được yêu cầu, thái độ của CBCC còn thiếu thiện cảm,nhiệt tình,… đòi hỏi phải tiếp tục đẩy mạnh cải cách hơn nữa để TTHC thực sự đơngiản góp phần xây dựng một nền hành chính dân chủ, chuyên nghiệp, hiệu quả, cóhiệu suất cao, góp phần chống tham nhũng, lãng phí thông qua việc đơn giản hóaloại bớt các TTHC rườm rà, không cần thiết, cắt giảm đáng kể chi phí trong thựchiện các TTHC cho người dân và doanh nghiệp

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả lựa chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác cải cách thủ tục hành chính đối với lĩnh vực tài nguyên, môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh” làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành

- Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện cải cách TTHC lĩnh vực TN&MT tạitrung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Việc thực hiện cải cách TTHC lĩnh vực TN&MT tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh

tạiTrung tâm HCC tỉnh Bắc Ninh nhằm đáp ứng yêu cầu về cải cách TTHC

4 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Về lý luận: Đề tài làm phong phú hơn lý luận về cải cách TTHC lĩnh vực

TN&MT tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh

- Về thực tiễn: Đề tài cung cấp vấn đề thực tiễn cải cách TTHC lĩnh vực

TN&MT tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh Đề tài cũng đóng góp một

số giải pháp để hoàn thiện cải cách TTHC lĩnh vực TN&MT tại trung tâm Hànhchính công tỉnh Bắc Ninh Đồng thời, đây cũng là tài liệu tham khảo cho sinh viên,học viên cao học và cho các công trình nghiên cứu liên quan

5 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, Kết luận, Mục lục, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, nội dung chính của luận văn gồm 4 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực

Tài nguyên và môi trường

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và

môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh

Chương 4: Giải pháp hoàn thiện cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài

nguyên và môi trường tại trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH

CHÍNH LĨNH VỰC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

1.1 Cơ sở lý luận về cải cách thủ thục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường

1.1.1 Khái quát về thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính

1.1.1.1 Thủ tục hành chính

a Khái niệm

Thủ tục hành chính (TTHC) là một loại quy phạm pháp luật qui định về trình

tự thời gian, về không gian khi thực hiện một thẩm quyền nhất định của bộ máyNhà nước, là “cách thức giải quyết công việc của các cơ quan hành chính nhà nước

có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ của hành chính và giữa các cơ quan hànhchính nhà nước với các tổ chức và cá nhân công dân” (Đào Trí Úc, 2007)

TTHC được đặt ra để các cơ quan Nhà nước có thể thực hiện mọi hình thứchoạt động cần thiết của mình trong đó bao gồm cả trình tự thành lập các công sở,trình tự bổ nhiệm, bãi nhiệm, điều động viên chức, trình tự lập quy, áp dụng quyphạm để đảm bảo các quyền của chủ thể và xử lý vi phạm, trình tự điều hành, tổchức các hoạt động tác nghiệp hành chính Đó chính là các quy tắc phải tuân thủtheo trong quá trình ra các quyết định hành chính của các cơ quan quản lý Nhà nước

TTHC là một bộ phận chế định của Luật hành chính Nói cách khác, TTHC

là một loại hình quy phạm mang tính công cụ để giúp các cơ quan Nhà nước có điềukiện thực hiện chức năng của mình (Lê Quang Thành, 2010)

TTHC do các cơ quan Nhà nước ban hành để thực thi Hiến pháp và phápluật nhằm thực hiện chức năng quản lý của nền hành chính Nhà nước (HCNN) vàhoàn thành nhiệm vụ của mình, đồng thời các cơ quan HCNN có trách nhiệm thựcthi các thủ tục đó

Như vậy, TTHC vừa là công cụ thực hiện chức năng quản lý nhà nước của cơ

quan hành chính nhà nước vừa là điều kiện để công dân, các tổ chức thực hiệnquyền và nghĩa vụ

b Đặc điểm của thủ tục hành chính

TTHC là một trong các hình thức thủ tục pháp lý, là thủ tục lập pháp, thủ tụchành pháp và thủ tục tư pháp, cũng như mọi hiện tượng có tính chất thủ tục khác cụthể là các hình thức thủ tục tố tụng dân sự, tố tụng hình sự, tố tụng hành chính.TTHC có các đặc điểm chung cơ bản sau : là hình thức của các quy phạm vật chấtphát sinh từ quy phạm vật chất nhưng lại là phương tiện đảm bảo thực hiện quyphạm vật chất Song bản thân TTHC là loại thủ tục riêng, có đặc điểm riêng, chứng

tỏ nó là một hiện tượng pháp lý có tính chất độc lập tương đối, đó là các đặc điểmsau:

Một là, TTHC do pháp luật hành chính quy định Điều này cho thấy thủ tục

là một loại việc phải được hình thành bởi các quy phạm pháp luật TTHC được nhànước xác lập nhằm mục đích thực hiện các quyền và nghĩa vụ của các bên tham giaquan hệ pháp luật hành chính Nếu một hoạt động mà luật pháp không quy định cầnnhững TTHC nhất định thì các nhà quản lý nhà nước không được tự đặt ra thủ tục.TTHC là một nhân tố bảo đảm cho sự hoạt động chặt chẽ, thuận lợi và đúng chứcnăng quản lý của cơ quan nhà nước, vì nó là những hành vi chuẩn mực cho mọicông dân, cán bộ nhà nước tuân theo và thực hiện nghĩa vụ của mình đối với nhànước

TTHC còn là thủ tục giải quyết các công việc liên quan đến quyền và nghĩa

vụ của cá nhân, tổ chức nếu không được pháp luật quy định đầy đủ và chặt chẽ thìrất khó khăn trong việc ngăn ngừa khả năng xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp củahọ

Hai là, “TTHC rất đa dạng, phức tạp Tính đa dạng và phức tạp của TTHC

được quy định bởi hoạt động quản lý nhà nước là hoạt động được diễn ra ở hầu hếtcác lĩnh vực của đời sống xã hội” Mặt khác, “bộ máy hành chính bao gồm rất nhiềucác cơ quan từ Trung ương tới địa phương, mỗi cơ quan trong đó việc thực hiệnthẩm quyền của mình đều phải tuân theo những thủ tục nhất định”

Trong điều kiện hiện nay, TTHC ở nước ta càng phong phú, đa dạng vàphức tạp bởi “nền hành chính nhà nước hiện nay đang chuyển từ hành chính caiquản (hành chính đơn thuần) sang hành chính phục vụ, từ quản lý tập trung sangquản lý theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước”, đồng thời xu hướnghợp tác quốc tế làm cho các TTHC phải tính đến yếu tố nước ngoài

Ba là, TTHC diễn ra theo trật tự, theo các bước nhất định, nó chính là “trình

tự thực hiện thẩm quyền trong quản lý nhà nước: lĩnh vực chấp hành, điều hành.Nghĩa là TTHC được phân biệt với thủ tục tư pháp, khác thủ tục tố tụng tại tòa án”.Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật tổ chức Tòa án Nhân dân đượcQuốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 28/10/1995 thìtòa án hành chính được tổ chức trong hệ thống tòa án nhân dân Cụ thể tòa án hànhchính nằm trong cơ cấu của Tòa án tối cao và tòa án Tỉnh, đối với Tòa án Huyện sẽ

có thẩm phán chuyên trách Tuy nhiên, ngày 21/5/1996, Ủy ban Thường vụ Quốchội đã thông qua Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính Theo một số quan niệm,trình tự, thủ tục thuộc phạm vi điều chỉnh của Pháp lệnh này là “tố tụng hành chính”

Tố tụng hành chính theo Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính làmột trong các loại thủ tục tư pháp được thực hiện để giải quyết các tranh chấp phápluật hay áp dụng chế tài mang tính pháp lý Nếu như TTHC được áp dụng về lĩnhvực quản lý hành chính thì thủ tục tư pháp được thực hiện trong hoạt động xét xửcủa Tòa án Bởi vậy, không nên xem tố tụng hành chính là hình thức thuộc TTHC

Bốn là, TTHC được tiến hành bởi nhiều cơ quan có thẩm quyền khác nhau.

Về lĩnh vực tư pháp, việc tiến hành tố tụng được thực hiện theo các thủ tục đượcquy định chỉ do một số cơ quan nhất định như tòa án, viện kiểm sát, cơ quan điềutra thực hiện Trong việc thực hiện TTHC lại khác do rất nhiều cơ quan nhà nướckhác nhau tiến hành : Các cơ quan hành pháp, tư pháp, lập pháp; trong quan hệ nội

bộ giữa các cơ quan và đối tượng ngoài cơ quan với tư cách quản lý nhà nước

Năm là, các văn bản về TTHC tản mạn, không tập trung Các văn bản chứa

đựng các TTHC được quy định trong rất nhiều văn bản pháp luật khác nhau Chẳnghạn ở lĩnh vực xử lý vi phạm hành chính có rất nhiều văn bản cụ thể hóa pháp lệnhđược ban hành về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà nướckhác nhau hoặc có những TTHC được quy định trong các văn bản không phải làluật hành chính

Tóm lại, việc nghiên cứu các đặc điểm của TTHC giúp chúng ta phân biệtđược TTHC với thủ tục của các cơ quan lập pháp và tư pháp (thủ tục lập pháp vàthủ tục tư pháp)

c Phân loại thủ tục hành chính

Có thể phân loại TTHC theo các tiêu chí sau:

- Phân loại theo đối tượng quản lý hành chính nhà nước

Theo cách phân loại này, các TTHC được xác định cho từng chức năng của bộmáy quản lý hiện hành Ví dụ: TTHC trong lĩnh vực đăng ký và hoạt động kinhdoanh, trong xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa, TTHC trong lĩnh vực đất đai… (đây

là sự phân loại mà Nghị quyết 38/CP của Chính phủ ngày 4/5/1994 đã áp dụng).Đồng thời giúp cho người quản lý xác định được tính đặc thù của lĩnh vực mình phụtrách Từ đó đề ra yêu cầu xây dựng những TTHC cần thiết, thích hợp (Chính Phủ,1994)

- Phân loại theo các loại hình công việc cụ thể mà các cơ quan nhà nước được giao thực hiện trong quá trình hoạt động của mình.

Theo cách phân loại này thì TTHC bao gồm rất nhiều loại như:

+ Thủ tục tuyển dụng cán bộ công chức;

+ Thủ tục đăng ký kinh doanh…

Trong mỗi loại hình trên có thể phân chia thành các loại thủ tục liên quan đếnhoạt động cụ thể hơn như:

Thuộc loại thủ tục tuyển dụng cán bộ có thể có:

+ Tuyển dụng cán bộ kỹ thuật

+ Tuyển dụng cán bộ quản lý…

Cách phân loại này có ý nghĩa thực tiễn quan trọng bởi vì nó giúp cho ngườithừa hành công vụ và những người thi hành các thủ tục trong thực tế định hướngđược công việc một cách dễ dàng và chính xác hơn

- Phân loại theo chức năng hoạt động của các cơ quan

Các cơ quan chuyên môn có chức năng thực hiện các hoạt động thuộc lĩnh vựcmình phụ trách thì cần phải đảm bảo những thủ tục cần thiết theo yêu cầu của nhànước để mọi hoạt động liên quan đến chuyên môn có thể đạt được hiệu quả và đúngpháp luật.Ví dụ: các TTHC trong lĩnh vực môi trường do cơ quan quản lý nhà nước

về môi trường ban hành và quản lý thực hiện

Cách phân loại này giúp cho các nhà quản lý khi giải quyết công việc chung

có liên quan đến các tổ chức khác hoặc với công dân, tìm được các hình thức giảiquyết thích hợp theo đúng chức năng quản lý nhà nước của cơ quan mình (NguyễnHoàng Anh, 2011)

- Phân loại dựa trên quan hệ công tác

Theo cách phân loại này, có thể phân chia TTHC thành ba nhóm: Thủ tục nội

bộ, thủ tục liên hệ và thủ tục văn thư

+ TTHC nội bộ là thủ tục thực hiện các công việc nội bộ trong cơ quan, công

sở nhà nước trong hệ thống cơ quan nhà nước và trong bộ máy nhà nước nói chung

Nó bao gồm các thủ tục quan hệ lãnh đạo, kiểm tra của cơ quan nhà nước cấp trênvới cấp dưới, quan hệ công tác, phối hợp giữa các cơ quan nhà nước cùng cấp,ngang cấp, ngang quyền, quan hệ công tác giữa chính quyền cấp tỉnh với các bộ…Đây là vấn đề được quy định còn lỏng lẻo và những thủ tục đang có hiệu lực thihành chưa được thi hành nghiêm Vì thế có thể tìm thấy những TTHC trong các mốiquan hệ trên còn rườm rà, trùng lặp, chồng chéo và thậm chí sai nguyên tắc củaquan hệ hành chính

+ TTHC liên hệ là thủ tục tiến hành giải quyết các công việc liên quan đếnquyền lợi và lợi ích hợp pháp, phòng ngừa, ngăn chặn, xử phạt các vị phạm hànhchính; trưng thu, trưng mua các động sản và bất động sản của nhân dân TTHCliên hệ thường được thể hiện dưới một số dạng sau: Thủ tục cho phép; thủ tụcngăn chặn hay cưỡng chế thi hành; thủ tục trưng thu, trưng dụng, thủ tục xử phạt

vi phạm hành chính…

+ Thủ tục văn thư là toàn bộ các quy định liên quan đến hoạt động lưu trữ, xử

lý, cung cấp công văn, giấy tờ và đưa ra quyết định dưới hình thức văn bản liênquan chặt chẽ đến hoạt động văn thư Thủ tục văn thư khá tỉ mỉ, phức tạp và tínhchất của loại thủ tục này phụ thuộc vào từng công việc cần giải quyết Có vụ việcđòi hỏi ít các loại công văn, giấy tờ và được quyết định nhanh chóng, nhưng cũng

có những công việc khi giải quyết nó đòi hỏi phải có nhiều giấy tờ cần đăng ký,chứng nhận, công chứng nhà nước một cách thận trọng và đúng trình tự Vì thế cảicách hành chính không có nghĩa là trong mọi trường hợp đều phải giảm bớt giấy tờ,công văn, mà là đảm bảo đủ giấy tờ làm căn cứ để giải quyết công việc Tùy theochuyên môn cụ thể của từng cơ quan nhà nước mà các cơ quan này xây dựng cácthủ tục văn thư, lưu trữ phù hợp (Nguyễn Hoàng Anh, 2011)

d Vai trò của thủ tục hành chính

TTHC giữ một vai trò quan trọng trong việc điều hành bộ máy công quyền,bởi mục tiêu của nền hành chính là hướng tới việc quản lý nhà nước một cách cóhiệu lực, hiệu quả Do đó TTHC một mặt đảm bảo tính pháp chế và đem lại hiệuquả hoạt động của các cơ quan nhà nước nói chung và của Sở nói riêng

Trong Hội nghị lần thứ VIII Ban chấp hành Trung ương khóa VII đã thểhiện rõ với nội dung Cải cách một bước nền hành chính nhà nước: Một là cải cáchthể chế nền hành chính; hai là chấn chỉnh tổ chức bộ máy và quy chế hoạt động của

hệ thống hành chính; ba là xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức; bốn là cải cách tàichính công

Trong những nội dung nêu trên thì TTHC thuộc về yếu tố thể chế tức là vấn

đề ban hành và thực hiện TTHC Không phải vô tình mà có quan niệm gắn TTHCvới phương diện tiên quyết là thể chế,quy định quyền, nghĩa vụ và cách thức, điềukiện để thực hiện các quyền, nghĩa vụ đó

Hoạt động quản lý của các cơ quan nhà nước là tổ chức thực hiện các quyđịnh của pháp luật nhằm đạt được các mục tiêu, nhiệm vụ đã đặt ra TTHC là cơ sởpháp lý vững chắc để các chủ thể tiến hành thực hiện các hoạt động giải quyết côngviệc thuộc chức năng của mình đồng thời là chuẩn mực để đánh giá và đảm bảo tínhhợp pháp của quá trình thực hiện các nhiệm vụ công vụ Cũng nhờ đó mà hoạt độngquản lý nhà nước được bảo đảm theo tinh thần công khai, minh bạch và tuân thủnguyên tắc pháp chế

Trong xu thế toàn cầu hóa thì mục tiêu của nền hành chính là hướng tới mộtnền hành chính trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp hóa, hiện đại hóa, hoạt động

có hiệu lực, hiệu quả Vai trò của TTHC đảm bảo cho quản lý nhà nước nhanhnhạy, thông suốt, tạo môi trường pháp lý thông thoáng thúc đẩy phát triển kinh tế,

xã hội Để làm rõ vai trò của TTHC trong hoạt động của UBND huyện, trước hếtcần khái quát một số nét cơ bản về cơ quan này Trong tổ chức của bộ máy nhà nước

ta thì UBND huyện là cơ quan chấp hành của HĐND và là cơ quan hành chính nhànước ở huyện, chịu trách nhiệm chấp hành hiến pháp, pháp luật, các văn bản củaChính phủ, văn bản của UBND Thành phố và các nghị quyết của HĐND huyện

Pháp luật quy định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn của UBND huyện trong quản

lý hành chính nhà nước và trong mối quan hệ với HĐND dưới sự quản lý tập trungthống nhất của Chính phủ theo hệ thống hành chính 4 cấp Với các chức năng,nhiệm vụ, quyền hạn như trên thì vai trò của TTHC đối với tổ chức và hoạt độngcủa UBND huyện thể hiện chủ yếu ở các nội dung sau

Thứ nhất, TTHC là công cụ để tổ chức bộ máy hành chính ở UBND huyện

và tác động của quản lý nhà nước đến các hoạt động trên địa bàn huyện Ngoài ra,TTHC còn là phương tiện để UBND huyện thực hiện mối quan hệ với các cơ quannhà nước khác cũng như các tổ chức chính trị - xã hội trong việc phối hợp thực hiệnhoạt động quản lý hành chính nhà nước trên địa bàn TTHC còn là phương tiện đểUBND huyện tiến hành các hoạt động quản lý, thực hiện các nhiệm vụ phát triểnkinh tế, văn hóa, giữ vững an ninh quốc phòng và nhiều nhiệm vụ khác ở địaphương Đây là hoạt động thể hiện vai trò của UBND huyện cũng như của TTHCtrong quản lý

Thứ hai, TTHC là phương tiện bảo đảm thực hiện đúng đắn các quyền và

nghĩa vụ của cá nhân và tổ chức Từ phương diện này, vai trò bảo đảm của TTHCđối với việc thực hiện quyền hay nghĩa vụ của họ được thể hiện ở hai phương diệnsau: Thứ nhất, TTHC là phương tiện nhờ đó, cá nhân hay tổ chức thực hiện cácquyền, nghĩa vụ của mình một cách chính đáng Họ chủ động thực hiện các hành vicần thiết theo quy định của pháp luật để cộng tác cùng các cơ quan hành chính đạtđược kết quả như mong muốn; Thứ hai về phía các cá nhân, tổ chức nếu nhận thấyquyền hay lợi ích hợp pháp của mình bị cơ quan nhà nước vi phạm thì cũng bằngchính các quy định pháp luật về TTHC, họ thực hiện quyền khiếu nại để được xemxét, giải quyết

Thứ ba, TTHC là cơ sở pháp lý hình thành hoạt động trật tự trong quản lý

hành chính nhà nước Nếu không thực hiện các TTHC cần thiết thì một quyết địnhhành chính sẽ không được đưa vào thực tế hoặc bị hạn chế tác dụng, hoặc bị thựchiện sai lệch Ví dụ, trong thủ tục xin cấp phép xây dựng, tổ chức, công dân muốnđược nhà nước cấp phép thì điều đầu tiên tổ chức hay công dân đó phải kê khai đơn

và bản cam kết theo mẫu quy định, có bản vẽ thiết kế của một công ty nhà nước

được thừa nhận, mẫu đơn phải có xác nhận về hiện trạng đất của UBND huyện, xã Đây là những quy định bắt buộc người có yêu cầu xin phép phải thực hiện trước khiđược nhà nước cấp phép Việc thực hiện này nếu không được diễn ra theo đúngtrình tự thủ tục là đi từ chính quyền huyện, xã (đối với những trường hợp xin cấpphép nhưng nhà, đất đó chưa được nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụngđất ở), sau đó chuyển lên UBND thành phố thì quá trình cấp phép hoặc là khôngđược thực hiện hoặc được thực hiện nhưng sai về mặt nguyên tắc Bởi vậy, tự cácthủ tục sẽ không có ý nghĩa gì nếu cơ quan nhà nước có thẩm quyền không tuân thủchúng Chẳng hạn, hồ sơ sẽ được cấp không đúng phép hoặc việc cấp phép sẽ rơivào thửa đất đang có tranh chấp, khiếu kiện tại địa phương Từ đó người có quyền,lợi ích chính đáng có thể bị xâm hại vì những nguyên nhân này.

Như vậy, việc tuân thủ TTHC là yếu tố bảo đảm hiệu quả hoạt động của bộmáy hành chính nhà nước TTHC là yếu tố bảo đảm thực hiện các quyền tự do của

cá nhân, tổ chức, là công cụ bảo đảm tính công khai, minh bạch trong hoạt độngchấp hành, điều hành và qua đó tạo điều kiện để giám sát, kiểm soát hoạt động củacác chủ thể tiến hành TTHC

Với tính chất là công cụ để các cơ quan nhà nước thực hiện chức năng quản

lý hành chính của mình, TTHC bảo đảm cho việc thi hành các quyết định đượcthống nhất Ví dụ, trong một số lĩnh vực nhất định, TTHC theo quy định phải đượccông bố, niêm yết công khai về hồ sơ, quy trình, thời gian giải quyết, phí và lệ phínếu có

Việc quy định này là thống nhất theo văn bản pháp luật hiện hành Việccông bố công khai này cho phép kiểm tra được tính hợp pháp, hợp lý cũng như các

hệ quả do việc thực hiện các TTHC tạo ra Nếu không công bố công khai, rất có thểmột TTHC được thực hiện theo nhiều cách mà không kiểm tra được hết tính đúngđắn của nó, điều này dễ gây ra các tiêu cực, từ đó dẫn đến bất bình trong nhân dân,cửa quyền của cán bộ nhà nước

1.1.1.2 Cải cách thủ tục hành chính

Nội dung cải cách hành chính được triển khai trên các mặt: Cải cách thể chế, cải cách TTHC, cải cách tổ chức bộ máy hành chính, xây dựng và nâng cao chất

lượng đội ngũ cán bộ, công chức, cải cách tài chính công và hiện đại hóa nền hànhchính Trong đó cải cách TTHC, thực hiện giải quyết các TTHC theo cơ chếmột cửa, cơ chế một cửa liên thông là một khâu quan trọng và được đặ t ra ngay

từ giai đoạn đầu của tiến trình cải cách hành chính Cải cách TTHC nhằm bảođảm tính pháp lý, hiệu quả, minh bạch, công bằng trong khi giải quyết côngviệc hành chính; loại bỏ những rườm rà, chồng chéo dễ bị lợi dụng để thamnhũng, gây khó khăn cho dân

Cải cách TTHC được coi là khâu đột phá trong cải cách nền hành chính nhànước Cải cách TTHC là điều kiện cần thiết để tăng cường củng cố mối quan hệgiữa nhà nước và nhân dân, tăng cường sự tham gia quản lý của nhân dân, tạo sựchuyển động của toàn hệ thống hành chính quốc gia, TTHC là khâu được chọn đầutiên, cải cách TTHC sẽ gây ra sự chuyển động của toàn bộ hệ thống nền hành chínhkhi bị tác động

Cải cách TTHC thực chất là cải cách trình tự thực hiện thẩm quyền hành chínhtrong mối quan hệ tới quyền và nghĩa vụ của công dân, tổ chức và trong nội bộ cơquan hành chính nhà nước Cải cách TTHC nhà nước là một bộ phận của cải cáchthể chế nền hành chính nhà nước nhằm xây dựng và thực thi TTHC theo nhữngchuẩn mực nhất định, đơn giản, gọn nhẹ, vận hành nhịp nhàng, hành động theođúng quy trình, quy phạm; thích ứng với từng loại đối tượng, từng loại công việc cụthể; phù hợp với điều kiện thực tế và đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường

định hướng xã hội chủ nghĩa Như vậy, cải cách thủ tục hành chính là một nội dung quan trọng của cải cách hành chính nhà nước, bao gồm quá trình cải biến có kế hoạch cụ thể để đạt mục tiêu hoàn thiện thủ tục hành chính nhà nước nhằm đáp ứng yêu cầu nền hành chính phục vụ, hiệu lực và hiệu quả.

Cải cách TTHC là một bộ phận của cải cách thể chế hành chính nhà nước,nhằm xây dựng và thực thi TTHC theo nhưng chuẩn mực nhất định: đơn giản, gọnnhẹ, vận hành nhịp nhàng, hoạt động theo đúng quy trình, quy phạm thích ứng vớitừng loại đối tượng, từng loại công việc, phù hợp với điều kiện thực tế và đáp ứngyêu cầu của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Cải cách TTHCthực chất là cải cách trình tự thực hiện thẩm quyền hành chính trong mối liên

hệ tới quyền và nghĩa vụ của công dân, tổ chức và trong nội bộ cơ quan hànhchính nhà nước.

Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VIII đã khẳng định: cải cách TTHC

là một trong những nhiệm vụ chủ yếu của cải cách nền hành chính nhà nước với nộidung: "Thực hiện cải cách cơ bản các thủ tục hành chính, cả về cơ chế tổ chức thựchiện, loại bỏ những khâu bất hợp lý và phiền hà, ngăn chặn tệ cửa quyền, thamnhũng, hối lộ, vi phạm pháp luật"

Trong tiến trình chuyển đổi nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu baocấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước cần dành sựquan tâm nhiều hơn đối với việc cải cách TTHC nhằm đáp ứng các yêu cầu dịch vụ,phục vụ xã hội và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước

Đẩy mạnh cải cách TTHC là một yêu cầu bức xúc, là một trong những nộidung quan trọng của cải cách hành chính nhà nước và được đặt ra trước cải cáchhành chính nhà nước, được xem như khâu đột phá của cải cách hành chính Vấn đềcải cách TTHC luôn được Chính phủ quan tâm Điều này xuất phát từ TTHC hàngngày liên quan đến công việc nội bộ của cơ quan, cấp chính quyền cũng như tổchức, công dân Các quyền và nghĩa vụ của mọi công dân, tổ chức được quy địnhtrong Hiến pháp và văn bản luật có được thực hiện hay không, thực hiện như thếnào đều phải thông qua TTHC do cơ quan, các cấp chính quyền nhà nước quy định

và trực tiếp thực hiện

Trong điều kiện nhà nước ta thực hiện chủ trương phát triển kinh tế thị trường

và tham gia sâu rộng vào các quan hệ quốc tế, nhu cầu của các tầng lớp nhân dâncũng tăng lên về số lượng và đa dạng, phức tạp, phong phú, phức tạp về hình thức

và nội dung Tình hình đó đặt ra yêu cầu đối với nhà nước mở rộng và nâng cao khảnăng cung ứng dịch vụ công

Hiện nay, TTHC còn tồn tại một số hạn chế như: rườm rà, trùng chéo, cứngnhắc (hợp pháp nhưng chưa hợp lý, chưa phù hợp với thực tế), thủ tục cũ, thủ tụcmới lẫn lộn Việc ban hành TTHC có lúc, có nơi còn tùy tiện, cách thức giải quyếtTTHC vẫn còn hiện tượng cửa quyền, hách dịch, chậm trễ, thẩm quyền trách nhiệmgiải quyết TTHC chưa rõ, vẫn còn hiện tượng công dân, tổ chức phải đi lại nhiềulần để thực hiện một TTHC

Tính tất yếu khách quan phải tiếp tục cải cách TTHC không chỉ nhìn từ khíacạnh kinh tế, tức là tiết kiệm tiền của, là xây dựng môi trường pháp lý để các thànhphần kinh tế, các nhà đầu tư yên tâm làm ăn Cũng không chỉ nhìn từ khía cạnh xãhội là tạo điều kiện thuận lợi cho công dân thực hiện các quyền và nghĩa vụ củamình đối với nhà nước Hơn nữa, cải cách TTHC còn xuất phát từ việc sắp xếp, tổchức bộ máy theo hướng gọn nhẹ, hiện đại; đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡngcông chức về chuyên môn nghiệp vụ theo hướng chuyên nghiệp hóa góp phần bàitrừ tự quan liêu, cửa quyền, hối lộ, làm trong sạch bộ máy nhà nước.

Mục tiêu và yêu cầu của cải cách TTHC là phải đạt sự chuyển biến căn bảntrong quan hệ và thủ tục giải quyết công việc của công dân Nhiệm vụ cụ thể cảicách TTHC là:

Cắt giảm và nâng cao chất lượng TTHC trong tất cả các lĩnh vực quản lý nhànước, nhất là TTHC liên quan tới người dân, doanh nghiệp; thực hiện cải cáchTTHC để tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, giải phóng mọi nguồn lực của

xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, bảo đảm điều kiện cho nền kinh tếcủa đất nước phát triển nhanh, bền vững Một số lĩnh vực trọng tâm cần tập trung là:Đầu tư; đất đai; xây dựng; sở hữu nhà ở; thuế; hải quan; xuất khẩu, nhập khẩu; y tế;giáo dục; lao động; bảo hiểm; khoa học, công nghệ và một số lĩnh vực khác do Thủtướng Chính phủ quyết định theo yêu cầu cải cách trong từng giai đoạn;

Cải cách TTHC giữa các cơ quan hành chính nhà nước, các ngành, các cấp vàtrong nội bộ từng cơ quan hành chính nhà nước; Kiểm soát chặt chẽ việc ban hànhmới các TTHC theo quy định của pháp luật;

Công khai, minh bạch tất cả các TTHC bằng các hình thức thiết thực và thíchhợp; thực hiện thống nhất cách tính chi phí mà cá nhân, tổ chức phải bỏ ra khi giảiquyết TTHC tại cơ quan hành chính nhà nước; duy trì và cập nhật cơ sở dữ liệuquốc gia về TTHC;

Đặt yêu cầu cải cách TTHC ngay trong quá trình xây dựng thể chế, tổng kếtkinh nghiệm thực tiễn và tăng cường đối thoại giữa Nhà nước với doanh nghiệp vànhân dân; mở rộng dân chủ, phát huy vai trò của các tổ chức và chuyên gia tư vấn

độc lập trong việc xây dựng thể chế, chuẩn mực quốc gia về TTHC; giảm mạnh cácTTHC hiện hành; công khai các chuẩn mực, các quy định hành chính để nhân dângiám sát việc thực hiện;

Tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về các quy địnhhành chính để hỗ trợ việc nâng cao chất lượng các quy định hành chính và giám sátviệc thực hiện TTHC của các cơ quan hành chính nhà nước các cấp

1.1.2 Thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực tài nguyên, môi trường

1.1.2.1 Các thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường

Sở TN&MT thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong các lĩnh vực: quản lýtài nguyên đất, địa chất và khoáng sản, khí tượng thủy văn, đo đạc bản đồ, tàinguyên nước, môi trường, biển và hải đảo Do đó các TTHC thuộc thẩm quyền quản

lý của Sở TN&MT là những TTHC về 6/7 lĩnh vực nêu trên, riêng lĩnh vực biển

và hải đảo hiện nay chưa có TTHC Cụ thể như sau:

Lĩnh vực tài nguyên nước bao gồm các TTHC: cấp giấy phép, gia hạn, thay đổithời hạn, điều chỉnh nội dung giấy phép khai thác, sử dụng nước mặt; cấp giấy phép,gia hạn, thay đổi thời hạn, điều chỉnh nội dung giấy phép thăm dò nước dưới đất;cấp giấy phép, gia hạn, thay đổi thời hạn, điều chỉnh nội dung giấy phép khai thác,

sử dụng nước dưới đất; cấp giấy phép, gia hạn, thay đổi thời hạn, điều chỉnh nộidung giấy phép xả nước thải vào nguồn nước; cấp giấy phép, gia hạn, điều chỉnh nộidung giấy phép hành nghề khoan nước dưới đất, xét duyệt quy hoạch các lưu vựcsông lớn

Lĩnh vực khoáng sản bao gồm các TTHC: cấp, gia hạn, trả lại giấy phép khảosát khoáng sản; cấp, gia hạn, trả lại, hoặc trả lại một phần diện tích thăm dò khoángsản; chuyển nhượng quyền thăm dò khoáng sản; tiếp tục thực hiện quyền thăm dòkhoáng sản; cấp, gia hạn, trả lại giấy phép khai thác khoáng sản hoặc trả lại mộtphần diện tích khai thác khoáng sản; chuyển nhượng quyền khai thác khoáng sản;tiếp tục thực hiện quyền khai thác khoáng sản; cấp, gia hạn, trả lại giấy phép chếbiến khoáng sản; chuyển nhượng quyền chế biến khoáng sản; tiếp tục thực hiệnquyền chế biến khoáng sản; giải quyết thủ tục tham khảo, sao chụp tài liệu địa chất;

hồ sơ thẩm định, xét và phê duyệt trữ lượng khoáng sản trong báo cáo thăm dòkhoáng sản; hồ sơ báo cáo công nhận kết quả chuyển đổi cấp trữ lượng và cấp tàinguyên khoáng sản rắn, hồ sơ thẩm định báo cáo trình công nhận chỉ tiêu trữ lượng;xác nhận tính hợp pháp của tài liệu, mẫu vật địa chất và khoáng sản đưa ra nướcngoài; tham khảo, cung cấp tài liệu địa chất và khoáng sản; giao nộp báo cáo địachất, đóng cửa mỏ.

Lĩnh vực môi trường bao gồm các TTHC: cấp mới, gia hạn hoặc điều chỉnhgiấy phép hành nghề xử lý, tiêu hủy chất thải nguy hại; cấp mới, gia hạn hoặc điềuchỉnh giấy phép hành nghề vận chuyển chất thải nguy hại; cấp mới, điều chỉnh Sổđăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại; thẩm định báo cáo đánh giá tác động môitrường, môi trường chiến lược, môi trường bổ sung; xác nhận việc thực hiện các nộidung của báo cáo và yêu cầu của quyết định phê duyệt báo cáo đánh giá tác độngmôi trường; cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu phế liệu; xác nhận đăng

ký bản cam kết bảo vệ môi trường, bảo vệ môi trường bổ sung

Lĩnh vực đo đạc bản đồ bao gồm các TTHC: cấp, bổ sung, gia hạn, cấp lạigiấy phép hoạt động đo đạc và bản đồ; đăng ký, bổ sung nội dung đăng ký hoạtđộng đo đạc và bản đồ; thẩm định việc thể hiện đường địa giới và các yếu tố liênquan đến đường địa giới hành chính trên bản đồ trước khi xuất bản hoặc gia o nộp

để lưu trữ; thẩm định việc thể hiện đường biên giới và các yếu tố liên quan đếnbiên giới, biển đảo trên các loại bản đồ, hải đồ trước khi xuất bản hoặc giao nộp

để lưu trữ; cung cấp thông tin tư liệu đo đạc và bản đồ; cung cập thông tin tư liệu

đo đạc và bản đồ; thẩm định hồ sơ nghiệm thu, hồ sơ quyết toán công trình, sảnphẩm đo đạc và bản đồ

Lĩnh vực đất đai bao gồm các TTHC: cấp, đổi, thu hồi giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất; cho thuê đất; giao đất; đăng ký biến động sử dụng đất; bồi thường giảiphóng mặt bằng; chuyển mục đích sử dụng đất; đăng ký nhận chuyển nhượng quyền

sử dụng đất; gia hạn sử dụng đất; xóa đăng ký cho thuê, cho thuê lại quyền sử dụngđất; xóa đăng ký thế chấp, bảo lãnh, góp vốn bằng quyền sử dụng đất; thẩm địnhquy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

Lĩnh vực khí tượng thủy văn bao gồm một số các TTHC: cấp, gia hạn, cấp lại,điều chỉnh nội dung giấy phép hoạt động của công trình khí tượng thủy văn chuyêndùng; cấp, cấp lại, gia hạn, bổ sung giấy phép hoạt động báo áp thấp nhiệt đới, bãolũ; cấp thư xác nhận hoặc thư phê duyệt dự án theo cơ chế phát triển sạch; cung cấpthông tin, tư liệu khí tượng thủy văn; đánh giá chất lượng tư liệu khí tượng thủy văn;xác nhận chất lượng phương tiện đo khí tượng thủy văn; đăng ký nhập, xuất khẩu,tạm nhập - tái xuất các chất làm suy giảm tầng ô-dôn.

Để người dân cũng như các tổ chức có thể dễ dàng tiếp cận với các TTHCtrong các lĩnh vực do Sở Tài nguyên & Môi trường quản lý, các thủ tục tục hànhchính được quy định cụ thể và rõ ràng trong các văn bản quy phạm pháp luật Songhành cùng hoàn thiện cơ cấu tổ chức công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luậtluôn được Lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh, lãnh đạo Bộ quan tâm chỉ đạo sát sao đảm bảophục vụ tốt mục đích quản lý nhà nước cũng như thuận tiện nhất cho người dân.Hiện tại, trên cơ sở các văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành, Bộ Tàinguyên & Môi trường đã trình Thủ tưởng Chính phủ một số các văn bản mới sửađổi, bổ sung các văn bản đã ban hành hoặc hoàn thiện hệ thống văn bản trong một sốlĩnh vực chưa có Trong lĩnh vực đất đai hiện nay Bộ đã trình và đang lấy ý kiến góp

ý đối với dự thảo Luật Đất đai sửa đổi; lĩnh vực địa chất và khoáng sản Bộ đã banhành Luật Khoáng sản và các văn bản hướng dẫn thi hành; lĩnh vực biển và hải đảo

Bộ đang hoàn thiện Luật Bảo vệ Môi trường biển và hải đảo để trình Quốc hội trongthời gian tới; lĩnh vực Môi trường Bộ đang xây dựng Luật Môi trường sửa đổi; lĩnhvực Tài nguyên nước Bộ đã ban hành Luật Tài nguyên nước nhưng chưa có các vănbản hướng dẫn thi hành; lĩnh vực khí tượng thủy văn và biến đổi khí hậu hiện nay

Bộ cũng đang triển khai việc xây dựng Luật Một thực tế đặt ra là việc xác địnhthẩm quyền quy định TTHC có ý nghĩa rất quan trọng nó vừa đảm bảo nguyên tắckhách quan trong xây dựng TTHC vừa phù hợp với nhu cầu thực tế của đời sốnghiện tại Nếu các cơ quan quản lý nhà nước một mặt quy định các thủ tục, một mặtlại tự mình quản lý, thực hiện các thủ tục đó liệu việc quản lý và thực hiện này cóđược "vô tư" không? Nhận thức được vấn đề này, đồng thời xác định vai trò, tráchnhiệm của Bộ là một Bộ "đa ngành, đa lĩnh vực" các lĩnh vực thuộc quyền quản lýlà

những lĩnh vực gắn liền với dân, đáp ứng đời sống hàng ngày của dân, Lãnh đạo BộTN&MT luôn đặc biệt quan tâm đến việc xác định "sự can thiệp" của mình đến đâutrong giải quyết các TTHC.

Hiện nay, việc thực hiện các TTHC được phân cấp mạnh cho các địa phương

mà cụ thể là cấp tỉnh, cấp huyện và thậm chí là cấp xã Bộ chỉ quản lý trên cơ sởhướng dẫn, kiểm tra và bằng các báo cáo định kỳ trong các lĩnh vực chuyên ngànhcủa các địa phương Đặc biệt là lĩnh vực đất đai, toàn bộ các TTHC được phân cấpxuống địa phương là các Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thuộc Sở TN&MT(cấp tỉnh), Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thuộc phòng TN&MT (cấphuyện), Ủy ban nhân dân xã, thị trấn (cấp xã) và một số thủ tục trong lĩnh vực đấtđai còn được phân cấp cho các Ban quản lý khu công nghệ cao, khu kinh tế thựchiện Do đó, trong khuôn khổ luận văn này tác giả sẽ không đi sâu vào nội dung cácTTHC trong từng lĩnh vực mà chỉ nghiên cứu dưới góc độ cải cách TTHC chungcủa Bộ TN&MT

1.1.2.2 Cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường

a Khái niệm cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường

Cải cách TTHC lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường là một bộ phận của cảicách thể chế hành chính nhà nước thuộc thẩm quyền của ngành Tài nguyên và Môitrường, nhằm xây dựng và thực thi TTHC theo những chuẩn mực nhất định: đơngiản, gọn nhẹ, vận hành nhịp nhàng, hoạt động theo đúng quy trình, quy phạm thíchứng với từng loại đối tượng, từng loại công việc, phù hợp với điều kiện thực tế vàđáp ứng yêu cầu của người dân và doanh nghiệp

Cải cách TTHC lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường thực chất là việc rà soát,đơn giản hóa về trình tự, thành phần hồ sơ đối với các TTHC lĩnh vực tàinguyên, môi trường phục vụ nhu cầu của người dân, doanh nghiệp cũng nhưyêu cầu cải cách hành chính nhà nước

b Sự cần thiết cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường

Công cuộc cải cách TTHC lĩnh vực TN&MT mang tính đặc thù riêng củangành Theo chức năng, nhiệm vụ, Cơ quan quản lý TN&MT thực hiện chức năngquản lý nhà nước trong các lĩnh vực: đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoángsản, địa chất, môi trường, khí tượng thủy văn, đo đạc bản đồ; quản lý tổng hợp và

thống nhất về biển và hải đảo Đây có thể coi là những lĩnh vực mang tính phức tạp,nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của nhân dân, doanh nghiệp, có tácđộng lớn đến bảo đảm an ninh, quốc phòng, sự phát triển bền vững của đất nước Vìvậy, mục tiêu hướng tới của công tác quản lý TN&MT là các nguồn tài nguyênthiên nhiên phải được quản lý tốt, phát huy được vai trò, đóng góp cho phát triểnkinh tế - xã hội của đất nước Nhận thức rõ được điều này, lãnh đạo Bộ, Sở, Ngànhluôn chú trọng đến việc cải cách các TTHC trên tất cả các lĩnh vực để nâng cao hiệuquả, hiệu lực quản lý Nhất là các TTHC liên quan đến lĩnh vực đất đai như: chothuê đất; thu hồi đất; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở,tài sản khác gắn liền với đất… luôn là những vướng mắc mà người dân và doanhnghiệp gặp phải Theo kết quả khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu hỗ trợ cộngđồng: 45% tham gia khảo sát cho rằng thủ tục liên quan đến quyền sử dụng đất lànhững thủ tục phiền hà nhất 67% cho rằng TTHC cần quá nhiều giấy tờ và 73%trong số người trả lời cho rằng cần có mối quen biết mới hoàn thành được thủ tụccần giải quyết Đây có thể coi là một nút thắt mà trong những năm qua chúng taluôn nỗ lực tháo gỡ mà vẫn chưa cởi được Lĩnh vực này vẫn còn rất nhiều loại giấy

tờ, thủ tục con khiến người dân phải đi lại rất nhiều lần

Bên cạnh lĩnh vực đất đai, lĩnh vực khoáng sản cũng là lĩnh vực còn nhiều nổicộm Tài nguyên khoáng sản là tài sản hữu hạn, không tái tạo nên cần phải đượckhai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm, có hiệu quả đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế -

xã hội trước mắt cũng như lâu dài Điều này đòi hỏi Nhà nước phải có một chínhsách khai thác và bảo vệ tài nguyên này một cách hợp lý, phù hợp Tuy nhiên,trước khi Chương trình cải cách TTHC được triển khai việc khai thác tài nguyênkhoáng sản vẫn chưa thực sự được quan tâm và còn nhiều bất cập, công tác cấpphép khai thác theo cơ chế "xin - cho", thẩm quyền và trách nhiệm quản lý nhànước về khoáng sản của các cơ quan quản lý nhà nước còn nhập nhằng, không rõràng, công tác quản lý hoạt động khoáng sản sau cấp phép bị buông lỏng, để nhiềudoanh nghiệp không thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý, khai thác tràn lan, khôngđúng với sản lượng cho phép được quy định trong giấy phép Quy định trình tự cácbước tiến hành hoạt động khoáng sản, cấp giấy phép hoạt động khoáng sản cònrườm rà, phức tạp Nhiều doanh nghiệp phản ánh thời gian thụ lý, giải quyết hồ sơ,phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án không đúng quy định vàphụ thuộc vào ý chí chủ quan của nhà quản lý, chẳng hạn thời gian phê duyệt báo

cáo đánh giá tác động môi trường theo quy định là 69 ngày, nhưng có trường hợpkéo dài tới hơn 900 ngày Một số doanh nghiệp cho biết để biết thông tin về cầnthiết liên quan đến dự án khai thác khoáng sản, doanh nghiệp thường phải "bôi trơn"bằng những khoản tiền không nhỏ.

Nước là nguyên vật liệu quan trọng nhất của loài người và sinh vật trên tráiđất, nước được dùng trong sinh hoạt, hoạt động nông nghiệp, công nghiệp, dândụng, giải trí và môi trường Trong thực tế hiện nay, công tác quản lý nguồn nướcđang còn nhiều bất cập, việc khai thác quá mức nguồn nước rất phổ biến dẫn đếntình trạng ngày càng khan hiếm nước, tình trạng ô nhiễm nguồn nước gần đây ngàycàng ra tăng Ví dụ cụ thể nhất là vụ việc xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trườngcủa Công ty VEDAN, là một trong những doanh nghiệp lớn trên cả nước, luôn dẫnđầu trong nộp thuế và xây dựng địa phương nhưng đồng thời cũng xả nước thảikhông qua xử lý ra môi trường trong 14 năm, bức tử con sông Thị Vải nói riêng vàmôi trường ba tỉnh Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh nóichung Những bất cập trong lĩnh vực tài nguyên nước không những ảnh hưởngkhông nhỏ đến đời sống của nhân dân như nguồn nước sạch ngày càng khan hiếm,nguồn nước phục vụ cho sinh hoạt cũng cạn kiệt một phần là do chính sách của nhànước xây dựng các nhà máy thủy điện ở các địa phương mà còn ảnh hưởng khôngnhỏ đến sự phát triển của nền kinh tế Cũng thực tế từ ví dụ vụ việc của Công tyVEDAN sau khi vụ việc được công khai, hàng loạt người tiêu dùng tẩy chay sảnphẩm của VEDAN, đồng thời với việc VEDAN phải đồng ý với mức đền bù thiệthại lên tới hàng hơn 200 tỷ VNĐ Nguồn nước, môi trường sống của các địaphương bị ô nhiễm nghiêm trọng, nền kinh tế đất nước cũng mất đi một nguồn thu

từ việc nộp thuế của doanh nghiệp

Những bất cập về khai thác, quản lý và bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên

đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của đất nước, đặc biệt là trong thời kỳhội nhập kinh tế của đất nước Vấn đề đặt ra là làm thế nào để bảo vệ nguồn tàinguyên quốc gia, khai thác và sử dụng hợp lý góp phần phát triển kinh tế - xã hộicho địa phương, cho đất nước Có rất nhiều giải pháp trong đó cần triển khai ngaytrước mắt là cải cách TTHC giảm bớt các thủ tục, phiền hà, sách nhiễu, làm khóngười dân và doanh nghiệp

c Nội dung cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường

Việc cải cách TTHC lĩnh vực tài nguyên, môi trường được thực hiện dựa trêncác văn bản như: g h ị q u y ếtN số 3 0 c/N Q - CP , ngày 8/11/2011 của Chính phủ về

“Ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính Nhà nước giai đoạn 2011 – 2020.” (gọi tắt là Nghị quyết số 30c/NQ-CP); Chương trình số 07/CT-TTg ngày

22/05/2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh Chương trình tổng thể cảicách hành chính (CCHC) Nhà nước giai đoạn 2011-2020; Quyết định số19/2014/QĐ-TTg ngày 05/03/2014 của Thủ tướng Chính phủ về việc áp dụng hệthống chất lượng ISO 9001: 2008 vào hoạt động của các cơ quan, tổ chức thuộc hệthống hành chính nhà nước; Quyết định số 2819/QĐ-BTNMT ngày 02 tháng 11

năm 2015 của Bộ TN&MT “Ban hành kế hoạch cải cách hành chính của Bộ Tài nguyên và môi trường giai đoạn 2016 – 2020”.

Nói cải cách TTHC không thể đồng loạt cải cách tất cả các loại, các lĩnh vựcliên quan đến thủ tục mà cần có sự lựa chọn những nội dung cụ thể, thiết thực nhất.Như đã trình bày ở phần trên, TTHC về lĩnh vực Tài nguyên môi trường gồm nhiềuloại, liên quan đến nhiều lĩnh vực, do đó cải cách TTHC lĩnh vực Tài nguyên môitrường tập trung vào những nội dung cụ thể sau:

Một là, kiểm soát việc ban hành mới các TTHC lĩnh vực Tài nguyên môi

trường: Cần tiến hành rà soát lại toàn bộ các quy định hiện hành về TTHC thuộcthẩm quyền giải quyết của ngành Tài nguyên môi trường như đất đai, môi trường,khoáng sản, nguồn nước… Kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm bổsung, sửa đổi hoặc bãi bỏ những quy định thủ tục hành chính không phù hợp vớithực tế đã và đang gây trở ngại cho hoạt động của các cơ quan, đơn vị và gây phiền

hà cho nhân dân

Hai là, rà soát, đánh giá và thực hiện các quy định về đơn giản hóa TTHC.

các TTHC phải được xây dựng trên cơ sở pháp luật, nhằm thực hiện luật TTHCcũng chính là sự hướng dẫn một cách trình tự, cụ thể việc thực hiện những điều quyđịnh của pháp luật Cải cách TTHC không chỉ là nhằm vào cách thức thực hiện thủtục sao cho thuận tiện đối với người dân, để họ thực hiện được đầy đủ các quyền và

nghĩa vụ của mình trước Nhà nước Điều đó đòi hỏi cán bộ chính quyền cần tăngcường hơn công tác dân vận, tuyên truyền, đưa việc thực hiện những thủ tục (lànhững thủ tục thực hiện các quyền và nghĩa vụ của người dân) đến gần dân hơn nữa.

Cơ quan có thẩm quyền ban hành quy định TTHC cần có sự tham vấn từphía các cán bộ, ngành, địa phương, công chức thực thi công vụ, các cán bộ, côngchức làm việc ở bộ phận “một cửa”, tại trung tâm hành chính công và từ phía kháchhàng (tổ chức và người dân) Nhà nước ban hành TTHC không chỉ để quản lý màcòn để thực hiện mục tiêu cao hơn là nâng cao chất lượng phục vụ, dịch vụ xã hội

Vì vậy, sự tham vấn đó là hết sức cần thiết để phát huy tính chủ động, ý thức tráchnhiệm của cán bộ, công chức trong hoạt động công vụ cũng như để thực hiện Quychế dân chủ, phát huy vai trò giám sát, đánh giá của người dân đối với công tácquản lý của Nhà nước

TTHC lĩnh vực Tài nguyên môi trường phải linh hoạt, nhằm đáp ứng kịpthời và tốt nhất nhu cầu của toàn xã hội TTHC tuy là những quy định hướng dẫnmang tính chất pháp lý, bắt buộc để thực hiện các quyền và nghĩa vụ của cả phíaNhà nước và công dân, nhưng trong đời sống thường có những tình huống nằmngoài ý chí của Nhà nước cũng như ý muốn của người dân Chẳng hạn, việc xảy racác tình huống động đất, cháy nổ, lũ lụt , dẫn đến các giấy tờ, hồ sơ gốc bị thất lạc,tiêu hủy; người dân trải qua các tình huống này muốn thực hiện các quyền, nghĩa vụ

và các nhu cầu khác của mình thì không thể đáp ứng được các quy định thủ tụchành chính

Ba là, công bố công khai hệ thống các văn bản quy định TTHC lĩnh vực Tài

nguyên môi trường Nguyên tắc công khai, minh bạch các TTHC cũng được nhấnmạnh trong Nghị quyết 38/CP :

Sau khi các TTHC được rà soát lại, cơ quan có thẩm quyền trong phạm viquản lý của mình, phải công bố công khai hệ thống các văn bản quy định thủ tụcmới bằng nhiều hình thức để mọi cơ quan, đơn vị, mọi người dân trong địa bànhuyện được biết và thực hiện

Việc công khai TTHC là phương thức không thể thiếu trong công tác cảicách TTHC Công khai hóa một cách đầy đủ các quy trình TTHC, đặc biệt là TTHC

trong việc giải quyết mối quan hệ giữa nhà nước với tổ chức, công dân; là điều kiệngóp phần tăng hiệu quả của quá trình giải quyết các yêu cầu trong nền hành chínhdịch vụ Trong nền hành chính dịch vụ, chúng ta có thể coi các tổ chức, công dânkhi đến với cơ quan công quyền là những khách hàng mà chúng ta phải phục vụ.Khách hàng biết rõ họ cần phải làm gì, cần chuẩn bị những vấn đề gì, loại giấy tờ gìtrước khi đến cơ quan yêu cầu giải quyết công việc.

Mặt khác, người thi hành công vụ sẽ không có điều kiện để lợi dụng sáchnhiễu, gây phiền hà cho tổ chức, công dân Công khai là cơ sở để kiểm tra qua quátrình thực hiện thủ tục, do đó nó cũng là căn cứ để đánh giá trách nhiệm của Nhànước trong việc thực hiện nghĩa vụ với dân

Tính công khai, rõ ràng của một hệ thống TTHC là một đòi hỏi cấp thiết cầnphải được tôn trọng và thực hiện Đây cũng là một sự biểu hiện cao nhất của nềndân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta, đảm bảo cho hệ thống pháp luật được thực thinghiêm chỉnh Điều 25, Hiến pháp 2013 quy định công dân có quyền được thôngtin, đây là một trong những quyền để bảo đảm cho quyền làm chủ của nhân dân laođộng được thực hiện có cơ sở Công khai hóa TTHC là thực hiện quyền được thôngtin của người dân, giúp đỡ cho tổ chức, công dân nắm bắt, hiểu rõ được quy địnhcủa TTHC mà mình yêu cầu

1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới cải cách thủ tục hành chính

1.1.3.1 Yếu tố khách quan

- Sự đòi hỏi của xã hội: TTHC là phục vụ nhân dân, là hoạt động diễn ra liêntục thường xuyên Sự không hài lòng, thoả mãn của xã hội đối với hành chính luôntồn tại, nhưng hành chính không thể đáp ứng tất cả những yêu cầu đa dạng phức tạpcủa người dân Để nâng cao hiệu quả thực hành công vụ trước những đòi hỏi củangười dân, doanh nghiệp và xã hội thì TTHC luôn được yêu cầu phải cải cách

- Yếu tố thẩm quyền ban hành TTHC: do tính chất của hoạt động quản lý hànhchính nhà nước phức tạp, liên quan tới nhiều cấp, nhiều ngành, do đó trong quátrình quản lý hành chính nhà nước có những vấn đề thuộc thẩm quyền giải quyếtcủa nhiều chủ thể Nếu sự phân định thẩm quyền không rõ sẽ dẫn tới việc ban hànhquyết định chồng chéo, mâu thuẫn

- Yếu tố nguồn lực: các TTHC chỉ có thể được giải quyết khi cơ quan NN có

đủ nguồn lực Nếu không có đủ nguồn lực để giải quyết thì ban hành quyết định chỉ

1.1.3.2 Những yếu tố chủ quan

- Năng lực của người ra quyết định ban hành TTHC và thực hiện các bướcTTHC, tác phong của người ra quyết định: mỗi nhà quản lý có những kiến thức,kinh nghiệm, tác phong quản lý riêng Những phẩm chất đó quy định cách tiếp cận,lối tư duy, việc xác định các tiêu chí, trong số cho từng tiêu chí và phương pháp raquyết định

- Động cơ của người ra quyết định ban hành TTHC và thực hiện các bướcTTHC: các quyết định luôn mang tính chủ quan do quyết định hành chính được làmbởi các cơ quan hành chính - nhân danh công quyền nhưng lại do con người thựchiện Con người không phải do nhà nước sinh ra từ xã hội chuyển vào Nhà nước

Do đó, khi ban hành TTHC và thực hiện các bước TTHC, họ sẽ cố gắng đem lại lợiích cho bản thân mình hoặc nhóm lợi ích mà mình đại diện Chính vì thế, nhiều khiTTHC không thoả mãn được lợi ích chung

1.2 Cơ sở thực tiễn về cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực tài nguyên môi trường

1.2.1 Kinh nghiệm của tỉnh Bình Dương

- Về công khai hóa TTHC: nhằm thực hiện việc đẩy mạnh cải cách hành chínhtrong lĩnh vực đất đai, đến nay Sở TN&MT đã và đang áp dụng Bộ thủ tục hànhchính thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở TN&MT với 35 thủ tục hành chính tronglĩnh vực đất đai Sở cũng đã công khai rộng rãi, minh bạch các thủ tục hành chínhdưới nhiều nội dung, như quy trình thủ tục, thành phần hồ sơ, các loại biểu mẫu,hướng dẫn chi tiết để hoàn thiện mẫu thủ tục hành chính, quy định thời gian giải

quyết, các mức phí, lệ phí theo quy định để người dân và doanh nghiệp dễ hiểu và

dễ thực hiện

- Về quy trình giải quyết TTHC: Bình Dương cũng đã xây dựng và áp dụng cóhiệu quả hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2008 tronghoạt động quản lý nhà nước về đất đai từ tỉnh đến huyện, thị, thành phố Đối vớivấn đề tiếp nhận, giải quyết hồ sơ, Sở TN&MT đã thực hiện việc lập danh sách hồ

sơ thụ lý, phân công thực hiện, đánh mã số hồ sơ và theo dõi tiến trình giải quyết hồ

sơ theo quy trình ISO, trên cơ sở ứng dụng trên phần mềm một cửa của Trung tâmHành chính công của tỉnh

- Về kết quả giải quyết TTHC: qua kết quả thực hiện cho thấy, tỷ lệ giải quyết

hồ sơ đúng hẹn đã có chuyển biến tích cực, việc lưu trữ hồ sơ, tài liệu được thựchiện một cách khoa học, giúp cho việc quản lý hồ sơ chặt chẽ, việc tra cứu đượcthuận tiện, dễ dàng hơn Hơn nữa, các trình tự thủ tục của các thủ tục hành chínhluôn được công khai, rõ ràng và minh bạch tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả, trênwebsite của Sở TN&MT và của UBND tỉnh, tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức,

cá nhân trong quá trình truy cập

1.2.2 Kinh nghiệm của tỉnh Hải Dương

Giai đoạn 2015 - 2017, với sự chỉ đạo sát sao của Đảng ủy, Lãnh đạo Sở, sựchủ động tham mưu, đề xuất của Văn phòng Sở cũng như sự nỗ lực, cố gắng củatoàn thể công chức, viên chức, người lao động thuộc Sở, công tác cải cách TTHCcủa Sở đã có sự chuyển biến tích cực, cụ thể:

- Công tác chỉ đạo điều hành: Sở Tài nguyên và Môi trường đã chủ động banhành đầy đủ, kịp thời các kế hoạch, văn bản để triển khai thực hiện các nhiệm vụ cụthể về công tác cải cách hành chính cũng như các nội dung liên quan đến công táccải cách hành chính như: Kế hoạch số 233/KH-STNMT về cải cách hành chính, số235/KH-STNMT về kiểm soát thủ tục hành chính và rà soát, đơn giản hóa thủ tụchành chính,… Bên cạnh việc ban hành kế hoạch, công tác thông tin tuyên truyền vềcải cách hành chính cũng đã được duy trì, thực hiện theo đúng kế hoạch đã đề ra.Việc tuyên truyền đã được thực hiện dưới nhiều hình thức như đuy trì việc thông tinvăn bản, chính sách mới, thông tin chỉ đạo điều hành trên website của Sở, tại các

cuộc họp đảng ủy, cơ quan, đơn vị cũng như qua các cuộc mít tinh, kỷ niệm cácngày truyền thống, … Công tác kiểm tra, giám sát cũng đã được thực hiện có bàibản, đúng quy định Qua kiểm tra đã kịp thời chấn chỉnh các tồn tại, thiếu sót,

- Công tác tuyên truyền và triển khai thực hiện pháp luật được duy trì, thựchiện thường xuyên thông qua các văn bản chỉ đạo phổ biến, quán triệt đến toàn thểcán bộ, công chức, viên chức, người lao động về các chủ trương, chính sách mớihoặc cập nhật kịp thời, đầy đủ chính sách mới trên trang thông tin điện tử của Sở,…

- Về rà soát, đánh giá, ban hành mới TTHC: đã ban hành kế hoạch và thựchiện rà soát, đánh giá đối với 56 thủ tục hành chính thuộc các lĩnh vực đất đai, môitrường, khoáng sản, tài nguyên nước Qua rà soát, đánh giá, đã kiến nghị cấp cóthẩm quyền sửa đổi, bổ sung đối với 10 thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai,

02 thủ tục hành chính trong lĩnh vực môi trường và 01 thủ tục hành chính trong lĩnhvực khoáng sản Đồng thời kiến nghị sửa đổi 07 văn bản quy phạm pháp luật có liênquan đến các thủ tục hành chính;

Đã thực hiện đánh giá tác động đối với 15 thủ tục hành chính có trong dự thảoquy định quy trình luân chuyển hồ sơ thực hiện nghĩa vụ tài chính của người sửdụng đất, 03 thủ tục hành chính có trong dự thảo quy định lập, phê duyệt kế hoạchứng phó sự cố tràn dầu trên địa bàn tỉnh; tham gia góp ý xây dựng 01 dự thảo vănbản quy phạm pháp luật do Sở Thông tin và truyền thông tham mưu có chứa đựngthủ tục hành chính

- Về đội ngũ CBCC: Qua rà soát, đã có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng bảo đảmđội ngũ công chức, viên chức cơ bản đáp ứng tiêu chuẩn ngạch công chức và chứcdanh nghề nghiệp viên chức theo quy định Năm 2017 đã hoàn thành công tác đàotạo bồi dưỡng theo đúng kế hoạch đề ra Thực hiện nâng lương, chi trả phụ cấp chocông chức, viên chức đảm bảo kịp thời, đầy đủ, đúng thời hạn

- Về công khai hóa TTHC: Tiếp tục công bố, áp dụng có hiệu quả Hệ thốngquản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc gia ISO 9001: 2008 trong giải quyết cáccông việc của Sở; Thực hiện thường xuyên, có hiệu quả công tác ứng dụng côngnghệ thông tin đặc biệt là duy trì, áp dụng phần mềm quản lý văn bản điều hành, địachỉ thư điện tử của cán bộ, công chức, viên chức thuộc Sở; Từng bước kiện toàn về

cơ sở vật chất đảm bảo trụ sở làm việc khang trang, hiện đại; phối hợp tốt với SởThông tin truyền thông trong việc triển khai thực hiện phần mềm quản lý hồ sơ,công việc tại Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả, phần mềm thí điểm cung cấp dịch

vụ công trực tuyến mức độ 3 (Sở đã đăng ký 14 thủ tục hành chính thực hiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ 3); Đã rà soát, tham mưu công bố 26 thủ tục

hành chính thực hiện tiếp nhận hoặc trả kết quả qua dịch vụ bưu chính công ích;duy trì, vận hành trang thông tin điện tử của Sở đảm bảo cập nhật thường xuyên, kịpthời các văn bản chỉ đạo điều hành, văn bản quy phạm pháp luật cũng như các thôngtin liên quan đến hoạt động của ngành để đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức,người lao động ngành tài nguyên và môi trường, các tổ chức, cá nhân nắm bắt được

- Tiếp tục duy trì và thực hiện tốt cơ chế một cửa, một cửa liên thông tronggiải quyết thủ tục hành chính; từng bước kiện toàn về cơ sở vật chất cho Bộ phậnTiếp nhận và trả kết quả theo hướng hiện đại, đáp ứng tốt yêu cầu cải cách, nângcao chất lượng phục vụ; Đội ngũ công chức, viên chức tại Bộ phận Tiếp nhận và trảkết quả thường xuyên được trau dồi kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng giaotiếp nhằm xử lý và giải quyết tốt các yêu cầu của người dân, doanh nghiệp có nhucầu giải quyết thủ tục hành chính

- Về kết quả giải quyết TTHC: giai đoạn 2015 – 2017 đã tiếp nhận bình quânhơn 1.047 hồ sơ mỗi năm Trong số thủ tục hành chính đã được tiếp nhận tại Bộphận một cửa của Sở hằng năm đã có gần 100 lượt thủ tục hành chính được thựchiện theo cơ chế một cửa liên thông, chủ yếu tập trung trong nhóm các thủ tục hànhchính về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, cấp GCNQSD đất lầnđầu, chuyển hình thức sử dụng đất, đăng ký bổ sung tài sản gắn liền với đất, gia hạn

sử dụng đất, bán tài sản gắn liền với đất thuê, … Số hồ sơ còn lại đều được tiếpnhận và trả kết quả tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của Sở theo quy định

1.2.3 Kinh nghiệm của tỉnh Quảng Bình

Sở Tài nguyên và Môi trường với chức năng, nhiệm vụ tham mưu UBND tỉnhthực hiện công tác quản lý nhà nước trên các lĩnh vực: đất đai, tài nguyên nước, tàinguyên khoáng sản, địa chất, môi trường, khí tượng thuỷ văn, đo đạc và bản đồ,quản lý tổng hợp về biển và hải đảo Là sở quản lý đa ngành, đa lĩnh vực thuộc

những vấn đề nhạy cảm, phức tạp và có mức độ ảnh hưởng lớn đến đời sống xã hội,

sự phát triển kinh tế của tỉnh nhà Chính vì vậy thực hiện tốt công tác cải cách hànhchính (CCHC) trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường sẽ có ý nghĩa rất lớn, gópphần đảm bảo sự ổn định, thúc đẩy giải phóng các nguồn lực để kịp thời cải thiệnmôi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh

Xác định rõ vai trò quan trọng của công tác CCHC, trong những năm qua, Sở

đã triển khai tích cực CCHC trong hoạt động quản lý nhà nước, trong đó tập trungcải cách thủ tục hành chính và cải cách chế độ công vụ, công chức; đồng thời đẩymạnh tuyên truyền sâu rộng trong cán bộ công chức, viên chức về thực hiện nhiệm

vụ CCHC Kết quả thực hiện đã kịp thời giải quyết những vướng mắc phát sinh,giảm phiền hà, tiết kiệm được thời gian góp phần nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản

lý nhà nước trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường trên địa bàn

- Về rà soát, đánh giá, ban hành mới TTHC: rà soát, thống kê, hệ thống hoácác thủ tục hành chính theo quy định tại Nghị định số 63/2010/NĐ-CP ngày8/9/2010 của Thủ tướng Chính phủ; tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh ban hành cácQuyết định công bố Bộ thủ tục hành chính trong lĩnh vực tài nguyên và môi trườngđược Sở thường xuyên quan tâm thực hiện kịp thời

Đến nay, tổng số thủ tục hành chính về lĩnh vực tài nguyên và môi trường gồm

có 145 thủ tục Trong đó: cấp tỉnh 93 thủ tục thuộc 08 lĩnh vực quản lý nhà nước,cấp huyện 52 thủ tục và cấp xã 03 thủ tục

Bên cạnh đó, Sở cũng đã áp dụng 100% TTHC vào hệ thống quản lý chấtlượng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2008 nên có nhiều TTHC áp dụng tại Sở đã đượcrút ngắn thời gian giải quyết so với quy định, cụ thể:

Thủ tục thẩm định phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường thực hiện30/50 ngày, giảm 20 ngày so với quy định; thủ tục xác nhận kế hoạch bảo vệ môitrường thực hiện 7/10 ngày, giảm 03 ngày; thủ tục xác nhận việc đã thực hiện cáccông trình bảo vệ môi trường phục vụ giai đoạn vận hành dự án thực hiện 15/30ngày, giảm 15 ngày; thủ tục cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản thực hiện85/90 ngày, giảm 05 ngày; thủ tục thẩm định phê duyệt trữ lượng khoáng sản thựchiện 170/180 ngày, giảm 10 ngày so với quy định Đối với các thủ tục về lĩnh vực

đất đai, tùy theo điều kiện cụ thể và số lượng hồ sơ cần giải quyết để Lãnh đạo Sởxem xét yêu cầu phải giải quyết nhanh hơn từ 03 đến 07 ngày so với quy định.Thực hiện chỉ đạo của Ủy ban nhân dân tỉnh tỉnh về việc rút ngắn tối thiểu10% thời gian giải quyết thủ tục hành chính so với thời hạn được pháp luật quy địnhtại Kế hoạch hoạt động kiểm soát TTHC của tỉnh năm 2017 ban hành kèm theoQuyết định số 4076/QĐ-UBND ngày 23/12/2016 và tại Công văn số 327/UBND-

NC ngày 06/3/2017 của UBND tỉnh, đối với các thủ tục hành chính còn lại áp dụngtại Sở chưa được cắt giảm, hoặc giảm chưa đủ 10%, các thủ tục đó tiếp tục được cắtgiảm 10% thời gian giải quyết

Chất lượng giải quyết các thủ tục hành chính có nhiều chuyển biến rõ rệt, ngàycàng phục vụ tốt hơn các yêu cầu của cá nhân và tổ chức Các phòng chuyên môn,đơn vị đã thông tin kịp thời những chủ trương chính sách của nhà nước và của tỉnh.Điều này giúp cho doanh nghiệp chủ động nắm bắt thông tin, kiến nghị những khókhăn vướng mắc liên quan tới vấn đề tài nguyên, môi trường Năm 2016, Sở tiếpnhận và giải quyết 622 hồ sơ, trong đó đã giải quyết đúng và trước hạn 619 hồ sơ,chậm 03 hồ sơ có lý do khách quan (khi giao thực địa phát sinh tranh chấp về ranhgiới, vướng tài sản trên đất, diện tích vượt so với kế hoạch sử dụng đất)

- Về quy trình giải quyết TTHC: các hồ sơ được tiếp nhận đúng thànhphần, giải quyết đúng trình tự quy định Hồ sơ tiếp nhận tại Bộ phận một cửađều được vào sổ theo dõi tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả và có phiếu theo dõi giảiquyết Trường hợp hồ sơ cần bổ sung, hoàn chỉnh hoặc từ chối giải quyết, trảlại hồ sơ Sở đều có thông báo bằng văn bản nêu rõ lý do cho người dân, tổ chức

và doanh nghiệp được biết

Việc thực hiện cơ chế một cửa để đơn giản hóa thủ tục hành chính được Sởchú trọng triển khai Theo đó, tất cả các thủ tục thuộc thẩm quyền giải quyết của Sởđều được tiếp nhận và trả kết quả tại Bộ phận giao dịch một cửa Việc luân chuyển

hồ sơ để giảm bớt thành phần hồ sơ đầu vào và rút ngắn thời gian thực hiện đượccác phòng, đơn vị có liên quan phối hợp chặt chẽ, hạn chế tối đa các mặt tiêu cực cóthể xẩy ra, nâng cao ý thức trách nhiệm của người thi hành công vụ

- Về công khai hóa TTHC: các TTHC thuộc lĩnh vực tài nguyên và môi trường

đã được công bố, công khai trên Cơ sở dữ liệu Quốc gia về TTHC, Website củaUBND tỉnh, Website của Sở Tài nguyên và Môi trường và tại Bộ phận giao dịchmột cửa của Sở

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của các cơquan, đơn vị thuộc Sở được quan tâm triển khai thực hiện, nâng cấp, hoàn thiện nốimạng nội bộ, mạng diện rộng và mạng Internet đảm bảo triển khai các ứng dụngcông nghệ thông tin phục vụ hoạt động công vụ, nâng cao vai trò, hiệu quả trangthông tin điện tử tổng hợp (Website) của Sở để kịp thời cập nhật, trao đổi thông tinphục vụ công tác

Vấn đề được người dân và doanh nghiệp đặc biệt quan tâm hiện nay là các nộidung liên quan đế thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữunhà ở và tài sản khác gắn liền với đất Bởi vậy, Sở đã tập trung chỉ đạo đo đạc địachính phục vụ cho việc lập hồ sơ địa chính, cấp Giấy CNQSDĐ Đến nay, toàn tỉnhcấp được

547.220 giấy, diện tích 571.463.269 ha/598.154,28 ha, đạt 95,54% và là một trong những địa phương đi đầu trong công tác cấp Giấy CNQSDĐ trong toàn quốc.Với sự nỗ lực cố gắng nêu trên, công tác cải cách hành chính của Sở đã cónhiều chuyển biến tích cực và đạt được kết quả đáng ghi nhận Năm 2016, chỉ sốcải cách thủ tục hành chính của Sở đạt 92.27 điểm, xếp thứ 3/20 sở, ngành Trong

đó điểm điều tra xã hội học là 16,3/18 điểm, đạt 90% sự hài lòng của các tổ chức,doanh nghiệp trên địa bàn có liên quan đến việc thực hiện thủ tục hành chính

Nhận thức sâu sắc về ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác CCHC, Nghịquyết Đại hội Đảng bộ Sở Tài nguyên và Môi trường lần thứ VII đã xác

định: “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ, tăng cường cải cách thủ tục hành chính, xiết chặt kỷ cương, phát huy dân chủ, đoàn kết, lãnh đạo thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường” Với quyết

tâm đó, cán bộ, công chức viên chức, người lao động của sở đã nỗ lực cố gắng,không ngừng nêu cao tinh thần trách nhiệm, đạo đức công vụ, đặc biệt là ý thức tựgiác để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao