phân tích điều kiện khiếu nại hành chính theo quy định của pháp luật khiếu nại

Khiếu nại hành chính là việc công dân, cơ quan, tổ chức theo thủ tục do luật khiếu nại quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi

Mở đầu

Trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước, để đảm bảo hoạt động quản

lý đạt hiệu quả cao cũng như đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, pháp luật đã quy định cho công dân có quyền khiếu nại các quyết định hành chính, hành

vi hành chính Vậy có phải bất cứ ai, bất cứ khi nào cũng đều có thể khiếu nại một quyết định, hành vi hành chính hay không? Hay phải đáp ứng điều kiện nào đó

theo quy định của pháp luật? Để làm rõ vấn đề này em xin lựa chọn đề số 2:

“phân tích điều kiện khiếu nại hành chính theo quy định của pháp luật khiếu nại hiện hành”

Nội dung

I Khái quát chung về khiếu nại hành chính

1 Định nghĩa

Theo từ điển tiếng việt năm 2005 của viện ngôn ngữ:" khiếu nại là đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét một việc làm mà mình không đồng ya, cho là trái phép và k hợp lý" đây là kn rộng, theo đó, việc khiếu nại diễn ra trên nhiều lĩnh vực khác nhau: hành chính, bầu cử , lao động, tư pháp

Khiếu nại hành chính là việc công dân, cơ quan, tổ chức theo thủ tục do luật khiếu nại quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình

2 Đặc điểm

Thứ nhất, là biểu hiện của việc sử dụng quyền khiếu nại hành chính của cá

nhân, tổ chức

Thứ hai, khiếu nại hành chính phát sinh trong thực tiễn quản lý hành chính nhà

nước khi có tranh chấp hành chính Tranh chấp hành chính được hiểu là sự bất đồng về lợi ích giữa cá nhân, tổ chức với cơ quan hành chính

Thứ ba, mục đích của khiếu nại hành chính là nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp

pháp của cá nhân, tổ chức

3 Vai trò của khiếu nại hành chính

Thứ nhất, khiếu nại hành chính phản ánh thực trạng quản lý hành chính nhà

nước;

Thứ hai, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đối tượng quản lí;

Thứ ba, duy trì và bảo vệ trật tự quản lý hành chính nhà nước;

Thứ tư, góp phần bảo vệ, bảo đảm hiệu quả quản lý hành chính nhà nước.

II Điều kiện khiếu nại hành chính

1 Chủ thể khiếu nại

Chủ thể khiếu nại hành chính phải đáp ứng đủ hai điều kiện sau: chủ thể đó phải

có quyền khiếu nại và quyền khiếu nại phải được định đoạt bởi cá nhân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ

Thứ nhất, Chủ thể có quyền khiếu nại bao gồm: cá nhân, cơ quan và các tổ chức

khác Để có quyền khiếu nại thì quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể này phải

bị ảnh hưởng, tác động trực tiếp từ quyết định, hành vi hành chính của cơ quan

hành chính nhà nước chứ không phải bất cứ ai cũng có quyền khiếu nại các quyết định hành chính, hành vi hành chính

Thứ hai, Quyền khiếu nại được định đoạt bởi cá nhân có năng lực hành vi dân

sự đầy đủ quyền khiếu nại có thể được người khiếu nại trực tiếp thực hiện hoặc thông qua người đại diện Cá nhân thực hiện quyền khiếu nại phải là người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ Theo quy định tại điểm a, khoản 1, điều 12 Luật khiếu nại 2011 trường hợp người khiếu nại là người chưa thành niên, mất năng lực hành

vi dân sự thì người đại diện theo pháp luật của họ thực hiện việc khiếu nại Trường hợp người khiếu nại ốm đau, già yếu, có nhược điểm về thể chất hoặc vì lý do khách quan khác mà không thể tự mình khiếu nại thì được uỷ quyền cho cha, mẹ,

vợ, chồng ,anh, chị, em ruột, con đã thành niên hoặc người khác có năng lực hành

vi dân sự đầy đủ để thực hiện việc khiếu nại Cơ quan, tổ chức thực hiện quyền khiếu nại thông qua người đại diện hợp pháp

2 Đối tượng khiếu nại

Đối tượng khiếu nại hành chính bao gồm khiếu nại quyết định hành chính và khiếu nại hành vi hành chính

2.1 Quyết định hành chính

Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước hoặc ngươi

có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành để quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể

Từ khái niệm trên cho thấy quyết định hành chính là đối tượng khiếu nại bao gồm những yếu tố sau:

Một là, về hình thức phải bằng văn bản

Hai là, quyết định được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể

Ba là, quyết định do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành

Như vậy quyết định hành chính là đối tượng của khiếu nại là quyết định hành chính mang tính cá biệt, còn quyết định hành chính mang tính quy phạm thì không phải là đối tượng khiếu nại

2.2 Hành vi hành chính

Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm

vụ, công vụ theo quy định của pháp luật

Hành vi hành chính là đối tượng của khiếu nại phải thỏa mãn các điều kiện sau:

Thứ nhất, phải là hành vi có liên quan đến công vụ, nhiệm vụ của cán bộ, công

chức, viên chức;

Thứ hai, phải được biểu hiện bằng hành động hoặc không hành động Tức là,

cán bộ, công chức, viên chức thực hiện một hành vi nhất định nào đó mà pháp luật không cho phép hoặc không thực hiện một hành vi nhất định nào đó mà theo quy định của pháp luật thì họ phải thực hiện hành vi đó

Thứ ba, hành vi đó phải ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của

người khiếu nại

3 Thời hiệu khiếu nại

Thời hiệu khiếu nại là khoảng thời gian mà pháp luật cho phép người khiếu nại thực hiện quyền khiếu nại của mình Nếu hết thời gian mà pháp luật đã quy định

thì người khiếu nại mất quyền khiếu nại của mình Thời gian mà pháp luật quy định không bao gồm những trở ngại khách quan mà người khiếu nại gặp phải

Điều 9 Luật khiếu nại 2011 quy định về thời hiệu khiếu nại như sau:

“Thời hiệu khiếu nại là 90 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính.

Trường hợp người khiếu nại không thực hiện được quyền khiếu nại theo đúng thời hiệu vì ốm đau, thiên tai, địch họa, đi công tác, học tập ở nơi xa hoặc vì những trở ngại khách quan khác thì thời gian có trở ngại đó không tính vào thời hiệu khiếu nại”

Như vậy, thời hiệu khiếu nại quyết định hành chính được tính từ ngày nhận được hoặc biết được Tuy nhiên Luật khiếu nại 2011 cũng như các văn bản có liên quan không hướng dẫn cụ thể trong trường hợp nào thời hiệu được tính kể từ ngày nhận được, trong trường hợp nào tính kể từ ngày biết được Thời hiệu khiếu nại đối với hành vi hành chính được tính từ ngày biết được hành vi hành chính Thời hiệu khiếu nại không bao gồm thời gian gặp trở ngại khách quan

3.2 Thời hiệu khiếu nại lần hai

Theo quy định tại điều 33 luật khiếu nại 2011 thì thời hạn khiếu nại lần hai được quy định như sau: Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày hết thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu mà không được giải quyết hoặc kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu mà người khiếu nại không đồng ý thì có quyền khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai; đối với vùng sâu, vùng

xa đi lại khó khăn thì thời hạn có thể kéo dài hơn nhưng không quá 45 ngày

4 Hình thức và thủ tục khiếu nại

4.1 Hình thức khiếu nại

Việc khiếu nại phải đáp ứng điều kiện về mặt hình thức theo quy định tại điều

8, Luật khiếu nại 2011 như sau:

Việc khiếu nại được thực hiện bằng 2 hình thức: đơn khiếu nại hoặc khiếu nại trực tiếp

Trường hợp khiếu nại được thực hiện bằng đơn thì trong đơn khiếu nại phải ghi

rõ ngày, tháng, năm khiếu nại; tên, địa chỉ của người khiếu nại; tên, địa chỉ của cơ quan, tổ chức, cá nhân bị khiếu nại; nội dung, lý do khiếu nại, tài liệu liên quan đến nội dung khiếu nại và yêu cầu giải quyết của người khiếu nại Đơn khiếu nại phải

do người khiếu nại ký tên hoặc điểm chỉ

Trường hợp người khiếu nại đến khiếu nại trực tiếp thì người tiếp nhận khiếu nại hướng dẫn người khiếu nại viết đơn khiếu nại hoặc người tiếp nhận ghi lại việc khiếu nại bằng văn bản và yêu cầu người khiếu nại ký hoặc điểm chỉ xác nhận vào văn bản, trong đó ghi rõ nội dung theo quy định tại khoản 2 Điều này

Trường hợp nhiều người cùng khiếu nại về một nội dung thì thực hiện như sau: Trường hợp thứ nhất, trường hợp nhiều người đến khiếu nại trực tiếp thì cơ quan có thẩm quyền tổ chức tiếp và hướng dẫn người khiếu nại cử đại diện để trình bày nội dung khiếu nại; người tiếp nhận khiếu nại ghi lại việc khiếu nại bằng văn bản, trong đó ghi rõ nội dung theo quy định tại khoản 2 Điều này Việc tiếp nhiều người cùng khiếu nại thực hiện theo quy định tại Chương V của Luật này;

Trường hợp hai, trường hợp nhiều người khiếu nại bằng đơn thì trong đơn phải ghi rõ nội dung quy định tại khoản 2 Điều này, có chữ ký của những người khiếu nại và phải cử người đại diện để trình bày khi có yêu cầu của người giải quyết khiếu nại;

Trường hợp khiếu nại được thực hiện thông qua người đại diện thì người đại diện phải là một trong những người khiếu nại, có giấy tờ chứng minh tính hợp pháp của việc đại diện và thực hiện khiếu nại theo quy định của Luật này

4.2 Thủ tục khiếu nại

Việc khiếu nại cũng phải đáp ứng các điều kiện về thủ tục khiếu nại theo quy định tại điều 7 Luật khiếu nại 2011 như sau:

Khi có căn cứ cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính là trái pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình thì người khiếu nại khiếu nại lần đầu đến người đã ra quyết định hành chính hoặc cơ quan có người có hành vi hành chính hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật tố tụng hành chính

Trường hợp người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết lần đầu hoặc quá thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khiếu nại lần hai đến Thủ trưởng cấp trên trực tiếp của người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật tố tụng hành chính

Trường hợp người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần hai hoặc hết thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật tố tụng hành chính

5 Thẩm quyền giải quyết khiếu nại

Người khiếu nại phải gửi đơn khiếu nại đến đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại.theo quy định của Luật khiếu nại thì thẩm quyền giải quyết khiếu nại được quy định như sau:

Tất cả các chủ thể đứng đầu cơ quan quản lý hành chính nhà nước đều có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu về những quyết định hành chính, hành vi hành chính của chính mình hoặc của người có trách nhiệm do mình quản lý trực tiếp Chủ thể đứng đầu cơ quan quản lý hành chính cấp trên có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của thủ trưởng cơ quan quản lý hành chính cấp dưới trực tiếp Ngoài ra chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Bộ trưởng có thẩm quyền giải quyết tranh chấp về thẩm quyền giải quyết khiếu nại giữa các cơ quan, đơn vị thuộc phạm vi quản lý của mình

6 Chưa có quyết định giải quyết khiếu nại lần hai hoặc vụ việc chưa được tòa án thụ lý

Chỉ được khiếu nại các quyết định hành chính, hành vi hành chính chưa có quyết định giải quyết khiếu nại lần hai hoặc vụ việc đó chưa được toàn án thụ lý Tức là, chủ thể có thẩm quyền sẽ không thụ lý giải quyết khiếu nại nếu việc khiếu nại đó đã có quyết định giải quyết khiếu nại lần hai hoặc đã được Tòa án thụ lý hoặc đã được giải quyết bằng bản án, quyết định của tòa án, trừ quyết định đình chỉ giải quyết vụ án hành chính của Tòa án

Kết luận

Như vậy, không phải bất cứ ai cũng có thể khiếu nại một quyết định hay hành vi hành chính nào đó mà chỉ những chủ thể đáp ứng được đủ các điều kiện

mà pháp luật quy định như có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi hành chính trái pháp luật và phải xâm phạm đến quyền lợi ích hợp pháp của mình; khiếu nại trong thời hạn, thời hiệu mà pháp luật quy định…Trên đây là bài làm của em, do kiến thức còn hạn chế nên không thể tránh khỏi những thiếu xót, mong thầy cô góp ý

để bài làm được hoàn thiện hơn Em xin chân thành cảm ơn!

Danh mục tài liệu tham khảo

1 Trường Đại học Luật Hà Nội, giáo trình thanh tra và giải quyết khiếu nại tố cáo, nxb Công an nhân dân;

2 Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, tập bài giảng pháp luật thanh tra, khiếu nại và tố cáo, nxb Hồng Đức – Hội Luật gia Việt Nam;

3 Luật Khiếu nại 2011