Ý nghĩa của việc học tập kỹ năng sống Giáo dục KNS mang ý nghĩa tạo nền tảng tinh thần để học sinh đối mặt với các vấn đề từ hoàn cảnh, môi trường sống cũng như phương pháp hiệu quả để g
Trang 1PHÒNG GD&ĐT ĐÔNG TRIỀU CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Thủy An, ngày 28 tháng 11 năm 2016
BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ DẠY HỌC GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG TRONG GIỜ CHÍNH KHÓA
I/ MỞ ĐẦU
Kĩ năng sống là gì?
Kĩ năng sống là những kỹ năng cần thiết để giúp con người tồn tại và thích ứng trong cuộc sống để có cách ứng xử tích cực, cần thiết cho cuộc sống an toàn, khỏe mạnh và hiệu quả theo tổ chức y tế thế giới, kỹ năng sống là năng lực thể hiện khả năng ứng phó một cách có hiệu quả với những yêu cầu thách thức của cuộc sống
Kỹ năng sống của một người là khả năng ứng xử theo cách nhất định trong một môi trường cụ thể, phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội, văn hóa mà người đó đang sống
Ý nghĩa của việc học tập kỹ năng sống
Giáo dục KNS mang ý nghĩa tạo nền tảng tinh thần để học sinh đối mặt với các vấn đề từ hoàn cảnh, môi trường sống cũng như phương pháp hiệu quả để giải quyết các vấn đề đó
Khi tham gia vào bất kì hoạt động nghề nghiệp nào phục vụ cho cuộc sống đều đòi hỏi chúng ta phải thoả mãn những kĩ năng tương ứng
-Rèn luyện Kĩ năng sống cho học sinh là giúp các em rèn luyện kĩ năng ứng
xử thân thiện trong mọi tình huống; có thói quen và kĩ năng làm việc theo nhóm, kĩ năng hoạt động xã hội; Giáo dục cho học sinh thói quen rèn luyện sức khoẻ, ý thức bảo vệ bản thân, phòng ngừa tai nạn giao thông, đuối nước và các tệ nạn xã hội
-Đối với học sinh tiểu học việc hình thành các kĩ năng cơ bản trong học tập
và sinh hoạt là vô cùng quan trọng, ảnh hưởng đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách sau này
Giáo dục KNS là giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, xây dựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quen tiêu cực trên cơ sở giúp HS có thái độ, kiến thức, kĩ năng, giá trị cá nhân thích hợp với thực tế xã hội Mục tiêu cơ bản của giáo dục KNS là làm thay đổi hành vi của HS, chuyển từ thói quen thụ động, có thể gây rủi ro, dẫn đến hậu quả tiêu cực thành những hành vi mang tính xây dựng tích cực và có hiệu quả để nâng cao chất lượng cuộc sống cá nhân và góp phần phát triển xã hội bền vững
Trong nhiều năm trở lại đây, ngành giáo dục đã triển khai việc giáo dục KNS cho học sinh thông qua việc lồng ghép vào các môn học Đặc biệt năm học
Trang 22016-2017, ngành GD đã chỉ đạo giáo dục KNS trong giờ chính khóa, cụ thể vào 2 tiết sinh hoạt/tháng
Thực hiện nhiệm vụ trọng tâm năm học 2016 - 2017, trong thời gian qua dưới
sự chỉ đạo của BGH, các tổ khối đã tổ chức nhiều tiết dạy chuyên đề cấp tổ, cấp trường Hôm nay được sự chỉ đạo của BGH Nhà trường Tổ I chúng tôi mở chuyên
đề cấp trường với nội dung giáo dục kỹ năng sống trong giờ chính khóa Đây là chuyên đề mới nên chúng tôi mong muốn lắng nghe ý kiến góp ý xây dựng đưa ra phương pháp dạy học GD KNS cho HS mang lại hiệu quả cao nhất
II/ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG
1/Thuận lợi
*Về GV: Tất cả các đ/c giáo viên trong tổ đều nêu cao tinh thần yêu nghề
mến trẻ, tận tuỵ với công việc, luôn hết sức phấn đấu học tập rèn luyện đạt được danh hiệu giáo viên dạy giỏi các cấp chiến sĩ thi đua cơ sở nhiều năm liền Ban giám hiệu và giáo viên cốt cán tổ trưởng các khối hàng năm được tham dự các lớp tập huấn bồi dưỡng cán bộ quản lý do Sở, ngành tổ chức Ngoài ra, trường có chi bộ vững mạnh, lãnh đạo và chỉ đạo các hoạt động trong nhà trường theo đổi mới quản
lí thực hiện tốt hoàn thành nhiệm vụ, nêu cao tinh thần đoàn kết dân chủ công khai, tương thân tương ái Thư viện nhà trường có đủ tài liệu sách giáo khoa, thiết bị đồ dùng dạy học hàng năm được trang bị bổ sung mới thêm, có các phương tiện điện máy hiện đại như: máy vi tính, máy chiếu, đầu đĩa, màn hình ,…
*Về HS : Được sự quan tâm kết hợp của các cấp lãnh đạo ở địa phương và
hội cha mẹ học sinh tạo mọi điều kiện thuận lợi cho con em học tập và việc giảng dạy của giáo viên
2/ Khó khăn, tồn tại
*Về GV
- Bản thân một số GV chưa hiểu rõ tầm quan trọng của việc GD KNS cho HS nên chưa chú trọng GD KNS cho HS
- Phương pháp và hình thức giáo dục thiếu linh hoạt Đặc biệt là giáo dục lồng ghép vào các bài học còn hạn chế, mang tính gượng ép và chưa hiệu quả
*Về HS
- Do là HS vùng miền núi, sống trong môi trường ít va chạm với xã hội nên
rất dễ mắc phải những cám dỗ, lừa lọc
- Nhiều HS không nhận được sự quan tâm của giáo dục của gia đình Ý thức đạo đức chưa ngoan, trình độ hiểu biết thấp
* Về phụ huynh
- Chưa quan tâm đến giáo dục con, đặc biệt là GD kỹ năng sống
- Các bậc cha mẹ gia đình các em luôn nóng vội trong việc dạy con; họ chỉ chú trọng đến việc con mình về nhà mà chưa biết đọc, viết chữ, hoặc chưa biết làm toán thì lo lắng một cách thái quá! Đồng thời lại chiều chuộng con cái khiến trẻ
Trang 3không có kĩ năng tự phục vụ, chỉ chú ý đến khâu dạy, không chú ý đến con mình ăn, uống như thế nào, trẻ có biết sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống hay không? Và vì sao chúng ta cần những đồ dùng, vật dụng đó? Những đồ dùng đó để làm gì?
* Tài liệu
Tài liệu của HS chưa được cung cấp đầy đủ
GV không có tài liệu HD GD KNS nên gặp khó khăn trong việc soạn bài
III/ MỤC TIÊU, PHƯƠNG PHÁP, HÌNH THỨC GD KNS
1 Mục tiêu Giáo dục kĩ năng sống cho HS:
-Trang bị cho học sinh những kiến thức, giá trị thái độ và kĩ năng phù hợp, trên cơ sở đó hình thành cho học sinh những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực, loại bỏ những hành vi thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống và hoạt động hàng ngày
-Tạo cơ hội thuận lợi để học sinh thực hiện tốt quyền, bổn phận của mình và phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức
2 Nguyên tắc Giáo dục kĩ năng sống:
việc giáo dục kỹ năng sống dựa trên nguyên tắc: lâu dài, không ép buộc,
khuyến khích áp dụng, vận dụng ngay trong đời sống hàng ngày gia đình và nhà trường
3 Nội dung Giáo dục Kĩ năng sống:
Để việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh đạt hiệu quả, cần phải thay đổi tư duy, tiếp đó là tiến hành nhiều giải pháp đồng bộ Giáo dục kỹ năng sống, theo cách hiểu hiện nay là giáo dục những cách ứng phó với những thử thách như: Tai nạn, điện giật, bị ngộ độc, động vật cắn, bị xâm hại tình dục, phòng, chống các tệ nạn xã hội… đây mới chỉ là mục đích trước mắt Mục đích quan trọng nhất, lâu dài đó là hình thành nhân cách cho học sinh, trong đó quan trọng nhất là giáo dục tình thân ái
và các ứng xử văn hoá
Kỹ năng tự nhận thức: Xác định được giá trị bản thân, tự tin và tự trọng;
Kỹ năng giao tiếp: Phản hồi lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ và ý tưởng, ứng xử-giao tiếp, thể hiện cảm thông;
Kỹ năng suy nghĩ, sáng tạo: Nêu vấn đề, bình luận vấn đề, tìm kiếm và xử lý thông tin, phân tích - đối chiếu;
Kỹ năng ra quyết định: Xác định tìm kiếm các lựa chọn, giải quyết vấn đề, ứng phó, thương lượng;
Kỹ năng làm chủ bản thân: Xác định và đạt được mục tiêu của bản thân, quản
lý thời gian, đảm nhận trách nhiệm, kiểm soát cảm xúc
4 Phân loại kĩ năng sống:
Trang 4a) Kĩ năng cơ bản gồm: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự đánh giá bản thân, kỹ
năng xác lập mục đích cuộc sống, kỹ năng phán đoán cảm xúc của người khác, kỹ năng kiềm chế cảm xúc, kỹ năng thể hiện và nuôi dưỡng sự tự tin, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng bày tỏ nguyện vọng, kỹ năng vượt qua áp lực, kỹ năng ứng phó với khó khăn, kỹ năng phân tích tình huống, kỹ năng kiểm soát bản thân và tránh lây lan tâm lý, kỹ năng biết chấp nhận người khác, kỹ năng hòa nhập, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng chia sẻ, kỹ năng động viên người khác, kỹ năng tư duy sáng tạo, kỹ năng xây dựng hình ảnh bản thân, kỹ năng quản lí thời gian, kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn, kỹ năng từ chối, kỹ năng xác định giá trị, kỹ năng quyết định và giải quyết vấn đề, kỹ năng truyền thông
b) Kĩ năng nâng cao là sự kế thừa và phát triển các kĩ năng cơ bản dưới
một dạng mới hơn nó bao gồm: Các kĩ năng tư duy logic, sáng tạo, suy nghĩ nhiều chiều, phân tích, tổng hợp, so sánh, nêu khái niệm, đặt câu hỏi…
-Đối với các lớp đầu cấp tiểu học, kĩ năng cơ bản được xem trọng, còn các lớp cuối cấp nâng dần cho các em về kĩ năng nâng cao Theo đó, chúng ta cần tập trung rèn luyện cho các em 2 nhóm kĩ năng sống sau đây:
-Nhóm kĩ năng giao tiếp – hoà nhập cuộc sống
-Nhóm kĩ năng trong học tập, lao động – vui chơi giải trí
2 Phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục KNS
2.1 Phương pháp giáo dục KNS trong giờ chính khóa.
- Phương pháp động não: Giáo viên (GV) nêu câu hỏi hoặc vấn đề (có nhiều
cách trả lời) cần được tìm hiểu trước cả lớp hoặc trước nhóm
- PP hảo luận nhóm
- PP đóng vai, xử lý tình huống
- PP nghiên cứu tình huống
- PP trò chơi
2.2 Một số hình thức tổ chức giáo dục KNS cơ bản cho HS
- GD KNS cho HS thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp: Các hoạt động
NGLL theo chủ điểm của tháng Hoạt động tiếng trống sạch trường; lao động…
- GD KNS trong giờ chính khóa:
+ GD lồng ghép vào các môn học (theo địa chỉ GD cụ thể - quy định của BGD&ĐT): Đạo đức, T.Việt, TC, MT, KT, Âm nhạc…
+ GD lồng ghép vào môn Âm nhạc, MT, TC (không có địa chỉ rõ ràng – GV
chủ động, linh hoạt): 4 tiết/tháng – Có tiết dạy minh họa môn Thủ công do đ/c Nguyễn Thị Hải Vân thực hiện.
+ Giáo dục vào tiết sinh hoạt (20 phút/tiết; 2 tiết/tháng) Tài liệu giáo dục KNS là tài liệu thực hành kỹ năng sống dành cho học sinh lớp 1 do ts Phan Quốc
Trang 5Việt chủ biên- Nguyễn Thùy Dương của nhà xuất bản giáo dục Việt Nam (gồm 15
bài) – Có tiết dạy minh họa do đ/c Trần Thị Ngọc Ánh thực hiện
IV VẬN DỤNG VÀO TIẾT DẠY CỤ THỂ
1 Đối vời giờ dạy (20 phút) theo tài liệu thực hành KNS trong tiết sinh hoạt
1.1 Quy trình lên lớp thực hiện:
+ Soạn giáo án :
- Xác định mục tiêu cần đạt
- Chuẩn bị đồ dùng, thiết bị dạy học
- Nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động
+ Tiến trình lên lớp:
- Thực hiện bài học: Tổ chức cho học sinh hoạt động cá nhân, hợp tác nhóm nhỏ, đàm thoại, nêu và giải quyết vấn đề, gợi mở khi cần thiết, rút ra kết luận cần nhớ, phát triển năng lực của học sinh…
- Chốt kiến thức cơ bản; mở rộng, rút ra phương pháp học tập cho từng tiết học Bài học có nhiều cách thực hành thì chọn cách thực hành nhanh nhất, đảm bảo tính sáng tạo, hợp lí để phát triển tư duy học sinh
- Kết thúc tiết học trên lớp, có thể thực hiện một số hoạt động như: đố vui, trò chơi ô chữ, hoạt động nhóm….để tạo cho học sinh sự yêu thích say mê học tập bộ môn
1.2 Giờ dạy minh họa
* Cụ thể đối với tiết giáo dục kĩ năng sống hôm nay bài " Tập chung để học tốt" mục tiêu của bài này có hai nội dung lớn Nội dung thứ nhất là giá trị của sự tập chung Nội dung thứ hai là cách để các em tập chung
Nội dung thứ nhất: Giá trị của sự tập chung,
Chúng tôi cho học sinh trải nghiệm bằng hình thức nghe giáo viên kể lại câu chuyện để học sinh khám phá sự tập chung có ích lợi gì đối với học sinh Sau đó cho học sinh làm việc cá nhân cùng suy ngẫm để trả lời các câu hỏi Sau đó dùng phương pháp đàm thoại để cùng học sinh giải quyết những câu hỏi vừa thảo luận
Nội dung thứ hai: Cách để các em tập trung
+ Tập trung học trên lớp: Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm hình thức thảo luận nhóm đôi để học sinh tìm được những hình ảnh thể hiện sự tập chung
Trang 6trong giờ học Sau đó giáo viên giúp học sinh chia sẻ nội dung những hình ảnh có nội dung học sinh tập chung trong giờ học
Giáo viên giới thiệu cho học sinh một số hình ảnh khác
Giáo viên liên hệ thực tế trong tiết học những học sinh tập trung trong giờ học và một số học sinh chưa tập chung sau đó rút ra bài học
* Môn thủ công : GD KNS trong môn thủ công khác với GD KNS có trong tiết sinh hoạt
Đầu tiên xác định nội dung hình thức thời điểm giáo dục hết sức linh hoạt và phù hợp tự nhiên.Ví dụ: Trong tiết dạy gấp cái quạt giáo viên cần quan tâm đến việc giáo dục kĩ năng sửa dụng kéo, kĩ năng sử dụng keo dán tiết kiệm cẩn thận, giáo dục tính tỉ mỉ, cẩn thận, khéo léo Giáo dục tính thẩm mĩ Giáo dục học sinh biết giữ vệ sinh trường lớp
Hình thức giáo dục và thời điểm:
- Giáo dục trực tiếp tới từng học sinh
- Vào mọi thời điểm Ví dụ: Khi học sinh sử dụng keo dán lúng túng giáo viên hướng dẫn học sinh, sử dụng keo, giáo dục học sinh sử dụng kéo giấy, khi học sinh gấp chưa đúng, giáo viên hướng dẫn học sinh kĩ thuật gấp ) cuối tiết học cho học sinh vệ sinh lớp học
* Chú ý: Để GD KNS trong các giờ học nói chung và giờ thủ công nói riêng bản thân giáo viên phải có kĩ năng quam sát, tính tỉ mỉ, tính cẩn thận Cần xác định nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục phù hợp với những phân môn mình dạy
V/ Kết luận, kiến nghị:
1/ Kết luận:
Trong Năm học 2016-2017, Sau khi tiếp tục thực hiện giảng dạy lồng ghép Giáo dục Kỹ năng sống trong các môn tôi nhận thấy những chuyển biến như sau: Việc nhận thức của cán bộ và giáo về tự học tự nghiên cứu về chuyên môn, nâng cao tay nghề, tự rèn về nhân cách đạo đức người thầy, người cô như cha mẹ hết lòng thương yêu chăm sóc học sinh như chính con em mình, thực hiện nghiêm túc chất lượng giáo dục toàn diện Chất lượng các phong trào thể hiện rõ nét, học sinh hăng hái, tích cực tham gia các buổi sinh hoạt tập thể, mạnh dạn trong giao tiếp, thái
độ lịch sự, nhã nhặn, lễ phép với thầy cô người lớn, tính cách thân thiện trong cư xử với bạn bè sống hài hoà tránh xung đột với người khác, hạn chế tối đa những hành
vi gây gổ đánh nhau, chửi thề nói tục, mà biết chia sẻ, quan tâm giúp đỡ người khác Biết tôn trọng và gìn giữ tài sản chung, nơi công cộng, biết sống tiết kiệm, bảo vệ
và thân thiện với môi trường
2 Kiến nghị:
Về giáo viên: Cần tâm huyết hơn với nghề, cần có hiểu biết về KNS cơ bản
Về nhà trường: Cần bổ sung thêm sách cho giáo viên và tài liệu hướng dẫn GDKNS
Trang 7Về phụ huynh: Cần quan tâm đến học sinh hơn, mua đầy đủ sách học cho học sinh
Trên đây là toàn bộ báo cáo công tác triển khai tổ chức đổi mới SHCM của tổ
1 Rất mong nhận được những ý kiến chỉ đạo của BGH, ý kiến đóng góp xây dựng của toàn thể các đ/c
TM BAN GIÁM HIỆU
P.HIỆU TRƯỞNG
Nguyễn Thị Thảo
NGƯỜI VIẾT
Dương Thanh An