Abraham (Harold) Maslow (141908 – 861970) là một nhà tâm lý học người Mỹ. Ông được thế giới biết đến qua mô hình nổi tiếng Tháp nhu cầu và được coi là cha đẻ của tâm lý học nhân văn. Theo Maslow, các nhu cầu của con người được sắp xếp theo một thứ bậc. Các nhu cầu càng thấp trong thứ bậc, chúng càng cơ bản và giống các nhu cầu của động vật. Các nhu cầu càng cao trong thứ bậc, chúng càng đặc trưng cho con người. Nhu cầu sinh lý →Nhu cầu an toàn → Nhu cầu được chấp nhận → Nhu cầu được tôn trọng, công nhận thành đạt → Nhu cầu tự thể hiện mình.
Trang 1MỞ ĐẦU
Tâm lý học là ngành khoa học nghiên cứu hành vi, tinh thần và tư tưởng của con người (cụ thể đó là những cảm xúc, ý chí và hành động), chú tâm đến
sự ảnh hưởng của hoạt động thể chất, trạng thái tâm lý và các yếu tố bên ngoài lên hành vi và tinh thần của con người Môn tâm lý học đã trở thành một trong những cơ sở khoa học của các ngành chuyên môn liên quan đến con người và có vai trò rất quan trọng trong đời sống hiện nay
Trong tâm lý học hiện đại có nhiều quan điểm khác nhau, trong đó có trường phái tâm lý học nhân văn – trường phái hướng tới động cơ chính trong cuộc đời là khuynh hướng tự thể hiện mình, khuynh hướng này bẩm sinh nơi con người và không ngừng thúc đẩy con người hướng tới hoạt động và các sự kiện giúp họ tự thể hiện mình, do A.Maslow và C Rogers sáng lập Vào năm
1954, Abraham Maslow đã đưa ra đưa ra quan điểm về nhu cầu của con người
và nhu cầu này được sắp xếp theo các thứ bậc khác nhau Học thuyết của ông được dựa trên những con người khoẻ mạnh, sáng tạo, những người sử dụng tất
cả tài năng, tiềm năng và năng lực trong công việc Để tìm hiểu đi sâu hơn về
vấn đề này nhóm 01 xin chọn đề tài: “ Lý thuyết hệ thống nhu cầu của A Maslow: nội dung và ứng dụng trong cuộc sống ”
ĐỀ BÀI SỐ 08: LÝ THUYẾT HỆ THỐNG NHU CẦU CỦA A MASLOW:
NỘI DUNG VÀ ỨNG DỤNG TRONG CUỘC SỐNG
NỘI DUNG
Trang 2I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN QUAN
1 Sơ lược về nhà tâm lý học A.Maslow
Abraham (Harold) Maslow (1/4/1908 – 8/6/1970) là một nhà tâm lý học
người Mỹ Ông được thế giới biết đến qua mô hình nổi tiếng Tháp nhu cầu và được coi là cha đẻ của tâm lý học nhân văn
Theo Maslow, các nhu cầu của con người được sắp xếp theo một thứ bậc Các nhu cầu càng thấp trong thứ bậc, chúng càng cơ bản và giống các nhu cầu của động vật Các nhu cầu càng cao trong thứ bậc, chúng càng đặc trưng cho con người
Nhu cầu sinh lý →Nhu cầu an toàn → Nhu cầu được chấp nhận → Nhu cầu được tôn trọng, công nhận thành đạt → Nhu cầu tự thể hiện mình
2 Nhân cách và nhu cầu – biểu hiện của thuộc tính xu hướng trong cấu trúc nhân cách.
2.1 Nhân cách
Định nghĩa: Nhân cách là tổ hợp những thuộc tính tâm lý của một cá nhân
biểu hiện ở bản sắc và giá trị xã hội của người ấy.1
Về đặc điểm, nhân cách có:
- Tính ổn định
- Tính thống nhất
- Tính tích cực
- Tính giao tiếp
2.2 Nhu cầu – biểu hiện của thuộc tính xu hướng trong cấu trúc nhân cách
1 Trang 179, giáo trình Tâm lý đại cương, trường đại học Luật Hà Nội.
Trang 3 Xu hướng và những biểu hiện của xu hướng trong cấu trúc nhân cách
Xu hướng cá nhân là một hệ thống động cơ và mục đích định hướng và thúc đẩy con người tích cực hoạt động nhằm thoả mãn nhu cầu, hứng thú, hoặc vươn tới mục tiêu mà cá nhân lấy làm lẽ sống của mình.2
Từ khái niệm trên ta thấy được trong cuộc sống hàng ngày của con người, xu hướng được biểu hiện ra bên ngoài ở:
- Nhu cầu
- Hứng thú
- Lí tưởng
- Thế giới quan
- Niềm tin
Nhu cầu- biểu hiện của thuộc tính xu hướng trong cấu trúc nhân cách
Nhu cầu là những đòi hỏi khách quan của con người trong những điều kiện nhất định, bảo đảm sự tồn tại và phát triển của họ.3
Nhu cầu bao giờ cũng là đòi hỏi về một cái gì đó, được cá nhân nhận thức ngày càng đày đủ và sâu sắc hơn ý nghĩa của nó đối với sự tồn tại và phát triển của mình Lúc đó nhu cầu trở thành động lực thúc đẩy cá nhân hoạt động nhằm mục đích thoả mãn chính nhu cầu này
Nhu cầu gồm 3 loại: nhu cầu vật chất, nhu cầu tinh thần, nhu cầu gắn liền với các chức năng xã hội
2 Trang 192, 193, giáo trình Tâm lý đại cương, trường đại học Luật Hà Nội.
3 Trang 193, giáo trình Tâm lý đại cương, trường đại học Luật Hà Nội.
Trang 4- Nhu cầu vật chất: là nhu cầu có liên quan trực tiếp đến sự tồn tại của cơ
thể con người, có cội nguồn sâu xa từ bên trong cơ thể Ví dụ: nhu cầu ăn uống, nhu cầu quần áo mặc,…
- Nhu cầu tinh thần: là nhu cầu có liên quan trực tiếp đến những đòi hỏi về
các lĩnh vực chính trị- đạo đức, nhận thức và thẩm mỹ, có cội nguồn từ trong xã hội loài người
Nhu cầu vật chất thường gắn với nhu cầu tinh thần
- Nhu cầu gắn liền với chức năng xã hội: là những nhu cầu lao động, nhu
cầu giao tiếp và nhu cầu hoạt động xã hội khác
+ Nhu cầu lao động: là nhu cầu đòi hỏi khách quan phải được thoả mãn
về hoạt động chân tay và hoạt động trí óc nhằm cải tạo tự nhiên, cải tạo xã hội
và phục vụ cho con người
+ Nhu cầu giao tiếp: là nhu cầu quan hệ giữa người này với người khác, giữa cá nhân với nhóm, giữa nhóm này với nhóm khác Thông qua đó mà nhân cách, mối quan hệ liên nhân cách hình thành và phát triển
Nhu cầu là nguồn gốc bên trong tạo nên tính tích cực của cá nhân
II LÝ THUYẾT HỆ THỐNG NHU CẦU CỦA A MASLOW: NỘI DUNG
VÀ ỨNG DỤNG TRONG CUỘC SỐNG
1 Nội dung lý thuyết hệ thống nhu cầu của A Maslow
1.1 Nhu cầu cơ bản
Nhu cầu này còn được gọi là nhu cầu của cơ thể hoặc nhu cầu sinh lý bao gồm các nhu cầu cơ bản của con người như ăn, uống, ngủ, không khí để thở, tình dục, các nhu cầu làm cho con người thoải mái,…đây là những nhu cầu cơ bản nhất và mạnh nhất của con người
Maslow cho rằng, những nhu cầu ở mức độ cao hơn sẽ không xuất hiện trừ khi những nhu cầu cơ bản này được thỏa mãn và những nhu cầu cơ bản này sẽ
Trang 5chế ngự, hối thúc, giục giã một người hành động khi nhu cầu cơ bản này chưa đạt được
Nhu cầu này xuất hiện rất nhiều trong cuộc sống hằng ngày con người, chẳng hạn như:
- Ông bà ta có câu: “Có thực mới vực được đạo”, cần phải được ăn uống,
đáp ứng nhu cầu cơ bản để có thể hoạt động, vươn tới nhu cầu cao hơn Chúng
ta có thể kiểm chứng dễ dàng điều này khi cơ thể không khỏe mạnh, đói khát hoặc bệnh tật, lúc ấy, các nhu cầu khác chỉ còn là thứ yếu
- Ở một số các nhà máy, xí nghiệp: sự phản đối của công nhân, nhân viên khi đồng lương không đủ nuôi sống họ cũng thể hiện việc đáp ứng các yêu cầu
cơ bản cần phải được thực hiện ưu tiên
1.2 Nhu cầu về an toàn
Khi con người đã được đáp ứng các nhu cầu cơ bản, tức các nhu cầu này không còn điều khiển suy nghĩ và hành động của họ nữa Khi đó các nhu cầu về
an toàn, an ninh sẽ bắt đầu được kích hoạt Nhu cầu an toàn và an ninh này thể hiện trong cả thể chất lẫn tinh thần
Con người mong muốn có sự bảo vệ cho sự sống còn của mình khỏi các nguy hiểm Nhu cầu này sẽ trở thành động cơ hoạt động trong các trường hợp khẩn cấp, nguy khốn đến tính mạng như chiến tranh, thiên tai, gặp thú dữ,… Trẻ con thường hay biểu lộ sự thiếu cảm giác an toàn khi bứt rứt, khóc đòi cha
mẹ, mong muốn được vỗ về
Nhu cầu này cũng thường được khẳng định thông qua các mong muốn về
sự ổn định trong cuộc sống, được sống trong các khu phố an ninh, sống trong xã hội có pháp luật, có nhà cửa để ở,…Nhiều người tìm đến sự che chở bởi các niềm tin tôn giáo, triết học cũng là do nhu cầu an toàn này, đây chính là việc tìm kiếm sự an toàn về mặt tinh thần
Trang 6Các chế độ bảo hiểm xã hội, các chế độ khi về hưu, các kế hoạch để dành tiết kiệm, …cũng chính là thể hiện sự đáp ứng nhu cầu an toàn này
1.3 Nhu cầu về xã hội
Nhu cầu này còn được gọi là nhu cầu mong muốn thuộc về một bộ phận, một tổ chức nào đó hoặc nhu cầu về tình cảm, tình thương Nhu cầu này thể hiện qua quá trình giao tiếp như việc tìm kiếm, kết bạn, tìm người yêu, lập gia đình, tham gia một cộng đồng nào đó, đi làm việc, đi chơi picnic, tham gia các câu lạc bộ, làm việc nhóm, …
Nhu cầu này là một dấu vết của bản chất sống theo bầy đàn của loài người chúng ta từ buổi bình minh của nhân loại Mặc dù, Maslow xếp nhu cầu này sau
2 nhu cầu phía trên, nhưng ông nhấn mạnh rằng nếu nhu cầu này không được thoả mãn, đáp ứng, nó có thể gây ra các bệnh trầm trọng về tinh thần, thần kinh Thực tế:
- Nhiều nghiên cứu gần đây cũng cho thấy, những người sống độc thân thường hay mắc các bệnh về tiêu hóa, thần kinh, hô hấp hơn những người sống với gia đình
- Hay để đáp ứng cấp bậc nhu cầu thứ 3 này, nhà trường áp dụng các phương pháp làm việc theo nhóm, các phương pháp giảng dạy dựa trên vấn đề, các tổ chức Đoàn, Đội trong nhà trường được giao trách nhiệm tập hợp các em, định hướng các em vào những hoạt động bổ ích Các kết quả cho thấy: các hoạt động chung, hoạt động ngoài trời đem lại kết quả tốt cho tinh thần và hiệu suất cho công việc được nâng cao
- Kinh nghiệm giảng dạy của nhiều giáo viên cũng đưa đến kết luận: phần lớn các em học sinh sống trong các gia đình hay bất hòa, vợ chồng lục đục, thiếu quan tâm, tình thương của gia đình thường có kết quả học tập không cao như các em học sinh khác
1.4 Nhu cầu về được quý trọng
Trang 7Nội dung của nhu cầu này gồm 2 loại đó là:
- Lòng tự trọng bao gồm nguyện vọng muốn giành được long tin, có năng
lực, có bản lĩnh, có thành tích, độc lập, tự tin, tự do, tự trưởng thành, tự biểu hiện và tự hoàn thiện
- Nhu cầu được người khác tôn trọng là nhu cầu được người khác quý mến,
nể trọng trong tổ chức, xã hội
Chúng ta thường thấy trong công việc hoặc cuộc sống, khi một người được khích lệ, tưởng thưởng về thành quả lao động của mình, họ sẵn sàng làm việc hăng say hơn, hiệu quả hơn Nhu cầu này được xếp sau nhu cầu “thuộc về một
tổ chức”, nhu cầu xã hội phía trên Sau khi đã gia nhập một tổ chức, một đội nhóm, chúng ta luôn muốn được mọi người trong nhóm nể trọng, quý mến, đồng thời chúng ta cũng phấn đấu để cảm thấy mình có “vị trí” trong nhóm đó Kinh nghiệm giáo dục cũng chỉ ra rằng: các hành động bêu xấu học sinh trước lớp, cho các học sinh khác “lêu lêu” một em học sinh bị phạm lỗi,… chỉ dẫn đến những hậu quả tồi tệ hơn về mặt giáo dục, tâm lý
1.5 Nhu cầu được thể hiện mình
Đây là nhu cầu đỉnh của thang Maslow, nhu cầu được thể hiện bản thân, được khẳng định mình trong cuộc sống hay sống và làm việc theo đam mê và cống hiến hết mình cho nhân loại hay một cộng đồng Việc làm của họ dựa trên chân lý, sự hiểu biết, thông thái và sự từng trải Mà theo Maslow chỉ có một tỉ lệ nhỏ dân số đạt được mức độ này
Chính sự khao khát được thể hiện mình, được thấy mình quan trọng đã khiến một nhân viên bán tạp hoá ít học, nghèo khổ chịu khó nghiên cứu những cuốn sách luật cũ kỹ mà cậu tình cơ tìm thấy dưới đáy một cái thùng đựng đồ lặt vặt được cậu mua với giá 50 xu Tên anh ta là Lincoln – người thay đổi lịch sự nước Mỹ Nếu không xem sự khát khao được thể hiện mình là một thuộc tính của con người thì có lẽ nhiều người sẽ ngạc nhiên hỏi vì sao một người vĩ đại
Trang 8như George Washington cũng muốn được gọi là “Đức ngài Tổng thống Hợp Chủng quốc Hoa Kỳ”, nữ hoàng Catherine vĩ đại không chịu mở bất kỳ bức thư nào nếu không có lời đề bên ngoài: “Kính gửi Nữ Hoàng quyền uy”… Nhờ có nhu cầu thể hiện mình mà nhân loại đã sản sinh ra những con người vĩ đại cống hiến hết mình cho cộng đồng, cho xã hội
2 Ứng dụng lý thuyết nhu cầu Maslow vào trong thực tiễn.
2.1 Hệ thống lý thuyết nhu cầu Maslow được áp dụng trong quá trình làm việc
Khi là sinh viên vừa tốt nghiệp ra trường:
- Là sinh viên mới ra trường bạn chỉ cần một việc làm với mức lương đủ sống là được → Nhu cầu cơ bản
- Sau khi làm việc được vài ba tháng, nhu cầu an toàn trong bạn xuất hiện, bạn bắt đầu nói với cấp trêm của mình về hợp đồng lao động, về các chế độ y tế bảo hiểm → Nhu cầu an toàn
- Bạn bắt đầu gắn bó với mọi người trong công ty, coi công ty như ngôi nhà thứ hai của mình, cảm thấy bạn là một phần không thể thiếu của nó Đây là lúc nhu cầu thuộc về, nhu cầu tình cảm trong bạn trỗi dậy → Nhu cầu xã hội
- Làm việc 5 năm – 10 năm, bạn có mong muốn được thừa nhận trong công ty, muốn mình là người có tiếng nói trong công ty, muốn được đề bạt làm
tổ trưởng hay chức vị quản lí → Nhu cầu về được quý trọng
- Đến một lúc nào đó, có thể đồng tiền không phải là thứ giữ bạn Bạn muốn làm một công việc mà bạn yêu thích, đam mê và cống hiến hết mình → Nhu cầu được thể hiện mình
2.2 Ứng dụng lí thuyết của Maslow về nhu cầu cá nhân, tổ chức
Maslow cho rằng những nhu cầu con người ở mức độ cao hơn sẽ không xuất hiện trừ khi những nhu cầu ở cấp thấp được đáp ứng Vì vậy chúng ta phải biết
Trang 9ứng dụng những nấc thang của Maslow một các linh hoạt, hợp lí trong cuộc sống
- Nhu cầu cơ bản : Trong cuộc sống hằng ngày cá nhân có nhu cầu về thu
nhập tốt, ổn định đáp ứng các yêu cầu cơ bản là nuôi sống bản thân Khi cá nhân được đáp ứng các nhu cầu cơ bản lại mong muốn được đáp ứng nhu cầu an toàn
- Nhu cầu về an ninh và an toàn: Nhu cầu an toàn được khẳng định thông
qua các mong muốn về sự ổn định của cuộc sống, được sống trong các khu phố
an ninh, sống trong xã hội có pháp luật
- Nhu cầu xã hội của con người: được thể hiện qua quá trình giao tiếp như
việc tìm kiếm, kết bạn, lập gia đình, tham gia vào một tổ chức hay cộng đồng nào đó…
- Nhu cầu được tôn trọng: Sự đáp ứng nhu cầu được tôn trọng có thể giúp
cho mọi người vui vẻ với nhau hơn, giúp cho đứa trẻ tích cực học tập hơn, người trưởng thành cảm thấy tự do hơn
- Và nhu cầu được thể hiện mình: là mục tiêu cao nhất mà giáo dục nhằm
hướng đến trong thông báo của UNESCO, vấn đề học tập được miêu tả qua 4
trụ cột sau : “ học để biết, học để làm, học để chung sống, học để khẳng định
mình”.
Như vậy, muốn một người phát triển ở mức độ cao phải đáp ứng được những
nhu cầu bậc thấp của họ, ví dụ như đồng lương tốt, chết độ đãi ngộ hợp lí… Con người cá nhân hay con người trong tổ chức chủ yếu hoạt động theo nhu cầu, chính sự thoả mãn nhu cầu sẽ giúp họ hài lòng và khích lệ họ hành động Mỗi cá nhân có nhu cầu mong muốn, hy vọng khác nhau và tất cả điều đó hình thành trong thực tiễn hoạt động của họ
Trang 10KẾT LUẬN
Tâm lý học Maslow đã có những ảnh hưởng mạnh mẽ và đóng góp to lớn cho nền tâm lý học thế giới Cũng giống như bao lý thuyết khác, lý thuyết này
dĩ nhiên không phải là một sự tuyệt đối hóa và toàn vẹn, nó cũng nhận được nhiều ý kiến trái ngược và phản bác Tuy nhiên, hơn 60 năm qua, lý thuyết Maslow vẫn được nhắc đến và sử dụng rộng rãi Cho đến ngày nay, thuyết hệ thống nhu cầu của Maslow vẫn có vai trò quan trọng trong nghiên cứu, tìm hiểu
về tâm lý học và trường phái tâm lý học nhân văn, đem lại nhiều ứng dụng trong cuộc sống con người
Trang 11DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Giáo trình Tâm lý học đại cương, trường đại học Luật Hà Nội, nxb Công
an Nhân dân, Hà Nội – 2015
2 Bài viết: “ Lý thuyết Thang bậc nhu cầu Maslow và các ứng dụng của nó trong
đời sống và giáo dục ”, đăng trên trang Công nghệ - Điện tử - Cuộc sống
https://nguyentathuu.wordpress.com/2012/01/17/ly-thuyet-maslow-va-cac-ung-dung-trong-giao-du
3 Tài liệu “Hệ thống 5 nhu cầu của Maslow”, đăng trên tài liệu Ebook
http://doc.edu.vn/tai-lieu/tieu-luan-phan-tich-noi-dung-cua-thuyet-he-thong- nhu-cau-5-bac-cua-maslow-maxlau-ung-dung-cua-thuyet-nay-trong-cac-linh-40109