http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,… MẮT VÀ CÁC DỤNG CỤ QUANG HỌC Câu 1 thầy Lại Đắc Hợp 2018 : Một thấu kính hội tụ L có tiêu c
Trang 1http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
MẮT VÀ CÁC DỤNG CỤ QUANG HỌC
Câu 1 (thầy Lại Đắc Hợp 2018) : Một thấu kính hội tụ (L) có tiêu cự f 12 cm và phương của trục chính ban đầu thuộc đường thẳng (∆) với quang tâm đặt tại O Một điểm sáng S cố định cũng thuộc (∆) được đặt trước (L), khoảng cách SO 15 cm Ảnh S’ của S qua (L) hiện lên rõ nét tại màn hứng ảnh (M) đặt phía sau (L) (hình vẽ) Người ta cho quang tâm của (L) dao động điều hòa theo phương vuông góc với (∆) quanh vị trí cân bằng O bằng cách dịch chuyển thấu kính Nếu biên độ dao động của quang tâm đó là 1 cm thì biên độ dao động của S’ bằng
A 5cm B 0, 25cm C 4 cm D 1, 25cm
Đáp án A
Câu 1 (thầy Phạm Quốc Toản 2018) : Một tia sáng trắng chiếu tới bản hai mặt song song với góc tới
i = 600 Biết chiết suất của bản mặt đối với tia tím và tia đỏ lần lượt là 1,732 và 1,70 Bề dày của bản mặt e = 2 cm Độ rộng của chùm tia khi ra khỏi bản mặt là:
A 0,146cm B 0,0146m C 0,0146cm D 0,292cm
Đáp án C
Trang 2http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
= Độ rộng của chùm tia khi ra khỏi bản mặt là: DK = DT.cos60 = 0,0146cm
Câu 2 (thầy Phạm Quốc Toản 2018) : Chọn câu đúng Để mắt có thể nhìn rõ vật ở các khoảng cách
khác nhau thì:
A Thấu kính mắt phải dịch chuyển ra xa hay lại gần màng lưới sao cho ảnh của vật luôn nằm trên
màng lưới
B Thấu kính mắt phải thay đổi tiêu cự nhờ cơ vòng để cho ảnh của vật luôn nằm trên màng lưới
C Màng lưới phải dịch lại gần hay ra xa thấu kính mắt sao cho ảnh của vật luôn nằm trên màng lưới
D Thấu kính mắt đồng thời vừa phải chuyển dịch ra xa hay lại gần màng lưới và vừa phải thay đổi cả
tiêu cự nhờ cơ vòng để cho ảnh của vật luôn nằm trên màng lưới
Câu 3 (thầy Phạm Quốc Toản 2018) : Lăng kính có góc chiết quang A=300, chiết suất n 2 Tia
ló truyền thẳng ra không khí vuông góc với mặt thứ hai của lăng kính khi góc tới i có giá trị:
Trang 3http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Vì i2 = 0 nên thay vào (2) ta được r2 = 0 Thay r2 = 0 vào (3) ta được r1 = 30
Câu 4 (thầy Phạm Quốc Toản 2018) : Một người mắt cận có điểm cực viễn cách mắt 50m Để nhìn
rõ vật ở rất xa mà mắt không phải điều tiết, người đó phải đeo sát mắt một kính có độ tụ bằng
Câu 5 (thầy Phạm Quốc Toản 2018) : Một lăng kính có tiết diện thẳng là tam giác BC, góc chiết
quang A = 300 Chiếu một tia sáng đơn sắc tới lăng kính theo phương vuông góc với mặt bên B Tia sáng khi đi ra khỏi lăng kính nằm sát với mặt bên C Chiết suất của lăng kính bằng
Trang 4http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
+ Ta có:
0
090
30
ANJ INJANJ INJ
Câu 6 (thầy Phạm Quốc Toản 2018) : Một tia sáng đơn sắc đi từ không khí có chiết suất tuyệt đối
bằng 1 tới một khối thu tinh có chiết suất tuyệt đối bằng 1,5 Tại mặt phân cách xảy ra hiện tượng phản xạ và khúc xạ, tia phản xạ và tia khúc xạ hợp với nhau góc 1200 Góc tới của tia sáng bằng
Trang 5http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Từ sơ đồ ta có góc hợp bởi tia khúc xạ và tia phản xạ có giá trị :
Câu 7 (thầy Phạm Quốc Toản 2018) : Khi tịnh tiến chậm một vật B có dạng đoạn thẳng nhỏ dọc
theo và luôn vuông góc với trục chính ( nằm trên trục chính) của một mắt không có tật từ xa đến
điểm cực cận của nó, thì có ảnh luôn hiện rõ trên võng mạc Trong k hi vật dịch chuyển, tiêu cự của
thủy tinh thể và góc trông vật của mắt này thay đổi như thế nào?
A Tiêu cự tăng, góc trông vật tăng B Tiêu cự tăng, góc trông vật tăng
C Tiêu cự giảm, góc trông vật giảm D Tiêu cự giảm, góc trông vật tăng
Đáp án D
Câu 8 (thầy Phạm Quốc Toản 2018) : Một vật AB có dạng đoạn thẳng nhỏ cao 2 cm đặt song song
với một màn hứng ảnh cố định Đặt một thấu kính có tiêu cự f vào khoảng giữa vật và màn sao cho trục chính của thấu kính đi qua và vuông góc với màn ảnh Khi ảnh của vật AB hiện rõ nét trên màn thì khoảng cách giữa vật và màn đo được gấp 7,2 lần tiêu cự Chiều cao ảnh của B trên màn bằng
Trang 6http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
A 10 cm hoặc 0,4 cm B 4 cm hoặc 1 cm C 2 cm hoặc 1 cm D 5 cm hoặc 0,2 cm Đáp án A
Trang 7http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Ta có: d 0 nên vật đạt trước thấu kính một đoạn: 60 cm
Câu 3 (megabook năm 2018) Bộ phận của mắt giống như thấu kính là
A dịch thủy tinh B thủy dịch C giác mạc D thủy tinh thể Đáp án D
Bộ phận của mắt có cấu tạo như một thấu kính hội tụ: thủy tinh thể
Câu 4 (megabook năm 2018) Qua một thấu kính phân kì có tiêu cự 20 cm, một vật đặt trước kính 20
Trang 8http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Thay số vào được:
Câu 5 (megabook năm 2018) Ảnh và vật thật bằng nó của nó cách nhau 100 cm Thấu kính này
A là thấu kính phân kì có tiêu cự 25 cm B là thấu kính hội tụ có tiêu cự 50 cm
C là thấu kính hội tụ có tiêu cự 25 cm D là thấu kính phân kì có tiêu cự 50 cm Đáp án C
Ảnh là ảnh thật nên thấu kính là thấu kính hội tụ
Câu 6 (megabook năm 2018) Ảnh thật cách vật 60 cm và cao gấp 2 lần vật Thấu kính này
A là thấu kính phân kì có tiêu cự 40
cm
3 B là thấu kính hội tụ có tiêu cự 40 cm
C là thấu kính hội tụ có tiêu cự 40
cm
3 D là thấu kính phân kì có tiêu cự 40 cm
Đáp án C
Trang 9http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Ảnh là ảnh thật nên thấu kính là thấu kính hội tụ
Câu 7 (megabook năm 2018) Ảnh và vật thật bằng nó của nó cách nhau 100 cm Thấu kính này
A là thấu kính phân kì có tiêu cự 25 cm B là thấu kính hội tụ có tiêu cự 50 cm
C là thấu kính hội tụ có tiêu cự 25 cm D là thấu kính phân kì có tiêu cự 50 cm Đáp án C
Ảnh là ảnh thật nên thấu kính là thấu kính hội tụ
Trang 10http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Câu 8 (megabook năm 2018) Qua thấu kính phân kì, vật thật thì ảnh không có đặc điểm
A cùng chiều vật B nhỏ hơn vật C nằm sau kính D ảo
Đáp án C
Ảnh qua thấu kính phản kì là ảnh ảo, nhỏ hơn vật, cùng chiều với vật và nằm trước thấu kính
Câu 9 (megabook năm 2018) Thấu kính mỏng làm bằng thủy tinh có chiết suất đối với tia đỏ là
Trang 11http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Cả thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì đều có thể cho ảnh ảo, cùng chiều với vật nên chưa thể kết luận đây là thấu kính hội tụ hay phân kì
Câu 11 (megabook năm 2018) Qua một thấu kính hội tụ tiêu cự 20 cm, một vật đặt trước kính 60 cm
sẽ cho ảnh cách vật: [Bản quyền thuộc về website dethithpt.com]
Câu 1 (thầy Trần Đức Hocmai năm 2018) Chọn phát biểu đúng
A Với thấu kính hội tụ, vật thật ở trong khoảng OF luôn cho ảnh ảo lớn hơn vật
B Với thấu kính hội tụ, vật thật ở trong khoảng OF luôn cho ảnh thật lớn hơn vật
C Với thấu kính hội tụ, vật thật ở trong khoảng OF luôn cho ảnh thật nhỏ hơn vật
D Cả ba đáp án trên đều sai
Đáp án A
Với thấu kính hội tụ, vật thật ở trong khoảng OF luôn cho ảnh ảo
Câu 2 (thầy Trần Đức Hocmai năm 2018) Trên vành của một kính lúp có ghi 10×, độ tụ của kính lúp này bằng
A 10 dp B 2,5 dp C 25 dp D 40 dp Đáp án D
Trang 12http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Câu 3 (thầy Trần Đức Hocmai năm 2018) Đặt vật B trước và cách thấu kính phân kì một khoảng
d 1,5f (f là tiêu cực của thấu kính) Di chuyển vật lại gần thấu kính thêm 20cm thì thấy ảnh
f 40
Câu 4 (thầy Trần Đức Hocmai năm 2018) Chọn đáp án ĐÚNG Mắt không có tật là mắt
A Khi không điều tiết, có tiêu điểm nằm trên võng mạc
B Khi điều tiết, có tiêu điểm nằm trên võng mạc
Trang 13http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
C Khi không điều tiết, có tiêu điểm nằm trước võng mạc
D Khi điều tiết, có tiêu điểm nằm trước võng mạc
Đáp án A
+ Mắt không có tật là mắt, khi không điều tiết có tiêu điểm nằm trên võng mạc ( màng lưới )
Câu 5 (thầy Trần Đức Hocmai năm 2018) Một người cận thị phải đeo sát mắt một thấu kính có độ
tụ ‒ 2,5 dp mới nhìn rõ được các vật cách mắt từ 25 cm đến vô cực Giới hạn nhìn rõ của mắt người này khi không đeo kính là
Câu 6 (thầy Trần Đức Hocmai năm 2018) Một người cận thị phải đeo sát mắt kính có tiêu cự
‒ 100cm thì mới quan sát được xa vô cùng mà mắt không phải điều tiết Người này bỏ kính cận ra và dùng một kính lúp có tiêu cự 5 cm đặt sát mắt để quan sát vật nhỏ khi không điều tiết mắt Vật phải đặt cách mắt là
Trang 14http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Kính lúp là một thấu kính hội tụ, có công dụng bổ trợ cho mắt, có tác dụng làm tang góc trông ảnh bằng cách tạo ra một ảnh ảo, cùng chiều và lớn hơn vật
Câu 8 (thầy Trần Đức Hocmai năm 2018) Một người có khoảng nhìn rõ từ 25 cm đến vô cực, quan sát một vật nhỏ qua kính lúp có độ tụ D = +20dp trong trạng thái ngắm chừng ở vô cực Độ bội giác của kính là
Trang 15http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
của một thấu kính hội tụ (O là quang tâm của thấu kính, F là tiêu điểm vật chính của thấu kính) Lần lượt đặt tại và B một vật phẳng, nhỏ vuông góc với trục chính thì thấy
Câu 10 (thầy Trần Đức Hocmai năm 2018) Thấu kính có độ tụ D = - 5 (dp), đó là
A thấu kính phân kì có tiêu cự f = ‒ 5 (cm)
Trang 16http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
B thấu kính phân kì có tiêu cự f = ‒ 20 (cm)
C thấu kính hội tụ có tiêu cự f = + 5 (cm)
D thấu kính hội tụ có tiêu cự f = + 20 (cm)
A 4,4 cm B 6,6 cm C 10 cm D 12,4 cm Đáp án A
Để không nhìn thấy kim thì xảy ra hiện tượng phản xạ toàn phần
Trang 17http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
A Thấu kính là hội tụ B Thấu kính là phân kì
C hai loại thấu kính đều phù hợp D không thể kết luận được
Đáp án A
+ ảnh của vật tọ bởi thấu kính trong cả 2 trường hợp đều lớn hơn bằng 3 lần vật
+ Một trường hợp sẽ là ảnh thật và trường hợp còn lại sẽ là ảnh ảo
+ Một thấu kính mà có thể tạo được ảnh ảo lớn gấp 3 lần vật thì đó là thấu kính hội tụ
Câu 14 (thầy Trần Đức Hocmai năm 2018) Để mắt nhìn rõ vật tại các các vị trí khác nhau, mắt phải điều tiết Đó là sự thay đổi
A vị trí thể thu tinh B vị trí thể thu tinh và màng lưới
C độ cong thể thu tinh D vị trí màng lưới
Đáp án C
Khoảng cách từ quang tâm của thấu kính mắt đến màng lưới ( điểm vàng) OV được coi là không đổi , chỉ có độ cong các mặt của thể thủy tinh có thể thay đổi để làm thay đổi độ tụ của thấu kính mắt Nhờ đó ta mới có thể quan sát vật được ở những khoảng cách rất xa ( ngôi sao , mặt trăng , ) đến những vật ở rất gần Điều này được gọi là sự điều tiết của mắt
Trang 18http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Mắt và các dụng cụ quang học
Câu 1 (Sở GD&ĐT Vĩnh Phúc năm 2018) : Mắt cận thị khi không điều tiết có
A độ tụ nhỏ hơn độ tụ mắt bình thường B điểm cực cận xa mắt hơn mắt bình thường
C điểm cực viễn xa mắt hơn mắt bình thường D độ tụ lớn hơn độ tụ mắt bình thường Đáp án D
+ Mắt cận khi không điều tiết có độ tụ lớn hơn mắt bình thường
Câu 2 (Sở GD&ĐT Lào Cai năm 2018) : Mắt thường và mắt cận nhìn được xa nhất khi
A mắt không điều tiết B mắt điều tiết cực đại
C đường kính con ngươi lớn nhất D đường kính con ngươi nhỏ nhất
Đáp án A
+ Cả mắt thường và mắt cận có điểm nhìn xa nhất là điểm cực viễn khi quan sát các vật ở điểm cực viễn thì mắt không điều tiết
Câu 3 (Sở GD&ĐT Bắc Ninh năm 2018) : Mắt không có tật là mắt
A khi quan sát ở điểm cực viễn mắt phải điều tiết
B khi không điều tiết có tiêu điểm nằm trước màng lưới
Trang 19http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
C khi quan sát ở điểm cực cận mắt không phải điều tiết
D khi không điều tiết có tiêu điểm nằm trên màng lưới
Đáp án D
+ Mắt không có tật là mắt khi không điều tiết có tiêu điểm nằm trên màn lưới
Câu 4 (Sở GD&ĐT Bắc Ninh năm 2018) : Để mắt nhìn rõ vật tại các các vị trí khác nhau,
mắt phải điều tiết Đó là sự thay đổi :
A vị trí thể thu tinh B vị trí thể thu tinh và màng lưới
C độ cong thể thu tinh D vị trí màng lưới
Đáp án C
+ Quá trình điều tiết của mắt là sự thay đổi độ cong của thủy tinh thể
Câu 5 (Sở GD&ĐT Ninh Bình năm 2018) : Một người có khoảng nhìn rõ từ 12,5 cm đến
Câu 6 (Sở GD&ĐT Vĩnh Phúc năm 2018) : Một kính lúp là một thấu kính hội tụ có độ tụ
10 dp Mắt người quan sát có khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 20 cm Số bội giác của kính lúp khi ngắm chừng ở vô cực là
Đáp án C
+ Mắt người quan sát ở khoảng nhìn rõ ngắn nhất là 20 cm CC 20 cm.
Độ bội giác khi ngắm chừng ở vô cực CC DCC 2.
f
Trang 20http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Câu 7 (Sở GD&ĐT Vĩnh Phúc năm 2018) : Khi dùng một thấu kính hội tụ tiêu cự f làm
A Thấu kính có hai mặt đều lõm là thấu kính hội tụ
B Thấu kính có một mặt lõm, một mặt phẳng là thấu kính phân kỳ
C Thấu kính có hai mặt đều lồi là thấu kính hội tụ
D Thấu kính có một mặt lồi, một mặt phẳng là thấu kính hội tụ
Đáp án A
+ Thấu kính có hai mặt lõm trong không khí đều là thấy kính phân kì A sai
Câu 9 (Sở GD&ĐT Lào Cai năm 2018) : Một người chưa đeo kính nhìn được vật gần nhất
cách mắt 12cm Khi đeo kính sát mắt, người này đọc được sách gần nhất cách mắt 24cm Tiêu cự của kính đeo là
A f = 24cm B f = –8cm C f = 8cm D f = –24cm Đáp án D
+ Để người này đọc được sách ở gần mắt nhất cách mắt 24 cm thì ảnh ảo của sách qua kính phải nằm trên điểm cực cận của mắt người này CC 12 cm
f 24 cm
24 12 f
Trang 21http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Câu 10 (Sở GD&ĐT Bắc Ninh năm 2018) : Một kính lúp có tiêu cự f = 5 cm Người quan
sát mắt không có tật, có khoảng nhìn rõ ngắn nhất Đ = 25cm Số bội giác của kính lúp khi người đó ngắm chừng ở vô cực bằng:
Câu 11 (Sở GD&ĐT Bắc Ninh năm 2018) : Một vật sáng B đặt trên trục chính và vuông
góc với trục chính của một thấu kính cho ảnh ’B’, cùng chiều nhỏ hơn vật 2 lần Dịch chuyển vật đoạn 15cm thì được ảnh nhỏ hơn vật 3 lần Tiêu cự của thấu kính là:
Đáp án A
+ Vật thật cho ảnh cùng chiều nhỏ hơn vật → thấu kính phân kì
Ta để ý rằng ảnh bằng một nữa vật → vật được đặt tại tiêu cự '
f d 2
Câu 12 (Sở GD&ĐT Hà Nội năm 2018) : Một người mắt cận có điểm cực viễn cách mắt 50
cm Để nhìn rõ vật ở rất xa mà mắt không phải điều tiết, người đó cần đeo sát mắt một kính
có độ tụ bằng
Đáp án C
Trang 22http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Để khắc phục tật cận thị, người này phải mang kính phân kì, có độ tụ
Đáp án D
Tại cạnh bên C của lăng kính, tia sáng nằm sát mặt bên → bắt đầu đã
xảy ra hiện tượng phản xạ toàn phần
Câu 14 (Sở GD&ĐT Bắc Giang năm 2018) : Chiếu một tia sáng tới vuông góc với mặt bên
của lăng kính thủy tinh có chiết suất tuyệt đối n = 1,5, góc chiết quang Tia ló hợp với tia tới một góc D = 300 Góc chiết quang của lăng kính là
Trang 23http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Câu 15 (Sở GD&ĐT Bắc Giang năm 2018) : Một thấu kính mỏng bằng thủy tinh chiết suất
n = 1,5 hai mặt cầu lồi có các bán kính 10 cm và 30 cm Tiêu cự của thấu kính đặt trong không khí là
A f = 20 cm B f = 15 cm C f = 25 cm D f = 17,5 cm Đáp án B
Câu 17 (Sở GD&ĐT Bắc Giang năm 2018) : Vật thật qua thấu kính phân kì
A luôn cho ảnh thật, cùng chiều và lớn hơn vật
B có thể cho ảnh thật hoặc ảnh ảo tùy thuộc vào vị trí của vật
C luôn cho ảnh thật, ngược chiều và nhỏ hơn vật
D luôn cho ảnh ảo, cùng chiều và nhỏ hơn vật
Đáp án D
Vật thật qua thấu kính phân kì luôn cho ảnh ảo cùng chiều với vật
Câu 18 (Sở GD&ĐT Bắc Giang năm 2018) : Cho một thấu kính hội tụ có tiêu cự 10 cm
Một vật sáng là đoạn thẳng B được đặt vuông góc với trục chính của thấu kính ( nằm trên trục chính của thấu kính) Vật sáng B này qua thấu kính cho ảnh 'B' và cách B một đoạn
L Cố định vị trí của thấu kính, di chuyển vật dọc theo trục chính của thấu kính sao cho ảnh
Trang 24http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
của vật qua thấu kính luôn là ảnh thật Khi đó, khoảng cách L thay đổi theo khoảng cách từ vật đến thấu kính là O = x được cho bởi đồ thị như hình vẽ x1 có giá trị là
x 30 15x =10L
Câu 19 (Sở GD&ĐT Bắc Giang năm 2018) : Một người cận thị phải đeo kính cận số 0,5
Nếu xem ti vi mà không phải đeo kính, người đó phải ngồi cách màn xa nhất là
Trang 25http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Câu 20 (Sở GD&ĐT Thanh Hóa năm 2018) : Trong giờ thực hành, để đo tiêu cự f của một
thấu kính hội tụ, một nhóm học sinh dùng một vật sáng phẳng nhỏ B và một màn ảnh Đầu tiên đặt vật sáng song song với màn, sau đó đặt thấu kính vào trong khoảng giữa vật và màn sao cho vật, thấu kính và màn luôn song song với nhau Điều chỉnh vị trí của vật và màn đến khi thu được ảnh rõ nét của vật trên màn Tiếp theo học sinh cố định thấu kính, cho vật dịch chuyển dọc theo trục chính, lại gần thấu kính 2 cm, lúc này để lại thu được ảnh của vật rõ nét trên màn, phải dịch chuyển màn dọc theo trục chính một đoạn 30 cm, nhưng độ cao của ảnh thu được lúc này bằng 5
3 độ cao ảnh lúc trước Giá trị của f là
1
32
Trang 26http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Câu 1 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) Vật sáng được đặt trước một thấu kính hội tụ có tiêu cự f
= 20 cm Ảnh của vật qua thấu kính có số phóng đại ảnh k = - 2 Khoảng cách từ vật đến thấu
Câu 2 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) : Một người cận thị chỉ nhìn rõ các vật cách mắt từ 10 cm
đến 50 cm Để có thể nhìn các vật rất xa mà mắt không phải điều tiết thì người này phải đeo sát mắt kính có độ tụ bằng bao nhiêu; khi đó khoảng cách thấy rỏ gần nhất cách mắt một khoảng?
Câu 3 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) : Thấu kính hội tụ có tiêu cự 5 cm A là điểm vật thật trên
trục chính cách thấu kính 10 cm, A’ là ảnh của A Người ta đã chứng minh được rằng AA’ là khoảng cách ngắn nhất và bằng
Trang 27http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Câu 4 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) Vật AB đặt vuông góc với trục chính của một thấu kính
hội tụ có tiêu cự f = 12 cm, qua thấu kính cho ảnh ảo A1B1, dịch chuyển AB ra xa thấu kính thêm 8 cm Khi đó ta thu được ảnh thật A2B2 cách A1B1 đoạn 72 cm Vị trí của vật AB ban đầu cách thấu kính
Câu 5 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) Một người có mắt bình thường (không tật) nhìn được các
vật ở rất xa mà không phải điều tiết Khoảng cực cận của người này là OC C 25cm Độ tụ của người này khi điều tiết tăng tối đa bao nhiêu?
Trang 28http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Đối với mắt không tật ta có max min 1 1 4
+ Khi quan sát ở vô cùng d 1 f OV
+ Khi quan sát ở điểm cực cận C 1 1 1 1
Trang 29http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Trang 30http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
max25
C
Cách khắc phục: Đeo kính hội tụ để nhìn gần như mắt thường tức là vật đặt cách mắt 25cm
cho ảnh ảo qua kính nằm ở điểm cực cận
2525
Câu 6 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) : Một điểm sáng S nằm trên trục chính của một thấu kính
hội tụ có tiêu cự 10cm, cách thấu kính 15cm Cho điểm sáng S dao động điều hòa theo phương vuông góc với trục chính của thấu kính quanh vị trí ban đầu với biên độ 4cm Gọi S’
là ảnh của S qua thấu kính S’ dao động điều hòa với
A biên độ 6cm và cùng pha với S
B biên độ 8cm và ngược pha với S
C biên độ 8cm và cùng pha với S
D biên độ 6cm và ngược pha với S
Câu 7 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) : Vật thật đặt vuông góc với trục chính của một thấu kính
hội tụ có tiêu cự f và cách thấu kính một khoảng 2f thì ảnh của nó là
Trang 31http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
A ảnh thật nhỏ hơn vật B ảnh ảo lớn hơn vật
Câu 8 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) : Một vật sáng AB cách màn ảnh E một khoảng L = 100 cm
Đặt một thấu kính hội tụ trong khoảng giữa vật và màn để có một ảnh thật lớn gấp 3 lần vật
ở trên màn Tiêu cự của thấu kính là
Câu 9 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) : Một điểm sáng S nằm trên trục chính của một thấu kính
hội tụ có tiêu cự 10cm, cách thấu kính 15cm Cho điểm sáng S dao động điều hòa theo phương vuông góc với trục chính của thấu kính quanh vị trí ban đầu với biên độ 4cm Gọi S’
là ảnh của S qua thấu kính S’ dao động điều hòa với:
A biên độ 6cm và cùng pha với S B biên độ 8cm và ngược pha với S
C biên độ 8cm và cùng pha với S D biên độ 6cm và ngược pha với S
Trang 32http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Câu 10 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) Sự điều tiết của mắt là
A thay đổi độ cong của thủy tinh thể để ảnh của vật quan sát hiện rõ nét trên màng
lưới
B thay đổi đường kính của con ngươi để thay đổi cường độ sáng chiếu vào mắt
C thay đổi vị trí của vật để ảnh của vật hiện rõ nét trên màng lưới
D thay đổi khoảng cách từ thủy tinh thể đến màng lưới để ảnh của vật hiện rõ nét trên võng mạc
Đáp án A
Sự điều tiết của mắt là A thay đổi độ cong của thủy tinh thể để ảnh của vật quan sát hiện rõ nét trên màng lưới
Câu 11 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) Một người đeo kính có độ tụ -1,5 dp thì nhìn xa vô
cùng mà không phải điều tiết Người này:
Câu 12 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) Nhận định nào sau đây không đúng về độ tụ và tiêu
cự của thấu kính hội tụ?
Trang 33http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
A Tiêu cự của thấu kính hội tụ có giá trị dương;
B Tiêu cự của thấu kính càng lớn thì độ tụ của kính càng lớn;
C Độ tụ của thấu kính đặc trưng cho khả năng hôi tụ ánh sáng mạnh hay yếu;
D Đơn vị của độ tụ là đi ốp (dp)
f D => Đáp án B sai
Câu 13 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) Một người cận thị có giới hạn nhìn rõ từ 10 cm đến
100 cm Khi đeo một kính có tiêu cự - 100 cm sát mắt, người này nhìn được các vật từ
d f Như vậy, mắt có thể nhìn được vật từ 100/9 cm đến ∞
Câu 14 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) : Thấu kính là một khối chất trong suốt được giới hạn
bởi
A hai mặt cầu lồi B hai mặt phẳng
C hai mặt cầu lõm D hai mặt cầu hoặc một mặt cầu, một mặt phẳng
Đáp án A
Trang 34http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Thấu kính là một khối chất trong suốt được giới hạn bởi hai mặt cầu hoặc một mặt cầu, một mặt phẳng
Câu 15 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018): Một điểm sáng S dao động điều hòa trước một thấu kính
có tiêu cự 10 cm, theo phương vuông góc với trục chính và cách thấu kính 40/3 cm Sau thấu kính đặt một tấm màn vuông góc trục chính để thu được ảnh S' của S Chọn trục tọa độ có phương trùng phương dao động của S, gốc tọa độ nằm trên trục chính của thấu kính Nếu điểm S dao động với phương trình x = 4cos(5πt +π/4) cm thì phương trình dao động của S' là
Câu 16 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) : Bộ phận của mắt giống như thấu kính là
A thủy dịch B dịch thủy tinh
C thủy tinh thể D giác mạc
Đáp án C
Trang 35http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Bộ phận của mắt giống như thấu kính là thủy tinh thể
Câu 17 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) Khi đo tiêu cự của thấu kính phân kì, đại lượng nào sau
đây không cần xác định với độ chính xác cao?
A Khoảng cách từ vật đến thấu kính phân kì;
B Khoảng cách từ thấu kính phân kì đến thấu kính hội tụ;
C Khoảng cách từ thấu kính hội tụ đến màn hứng ảnh;
D hiệu điện thế hai đầu đèn chiếu
Đáp án D
Khi đo tiêu cự của thấu kính phân kì, đại lượng nào sau đây không cần xác định với độ
chính xác cao là hiệu điện thế hai đầu đèn chiếu
Câu 18 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) Trong các nhận định sau, nhận định không đúng về
chùm sáng qua thấu kính hội tụ khi đặt trong không khí là
A chùm sáng tới song song, chùm sáng ló hội tụ;
B chùm sáng tới hội tụ, chùm sáng ló hội tụ;
C chùm sáng tới qua tiêu điểm vật, chùm sáng ló song song với nhau;
D chùm sáng tới thấu kính không thể cho chùm sáng phân kì
Đáp án D
Trong các nhận định sau, nhận định không đúng về chùm sáng qua thấu kính hội tụ khi đặt trong không khí là chùm sáng tới thấu kính không thể cho chùm sáng phân kì
Câu 19 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) Cách sửa các tật nào sau đây là không đúng?
A Muốn sửa tật cận thị ta phải đeo vào mắt một thấu kính phân kì có độ tụ phù hợp
Trang 36http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
B Muốn sửa tật viễn thị ta phải đeo vào mắt một thấu kính hội tụ có độ tụ phù hợp
C Muốn sửa tật lão thị ta phải đeo vào mắt một kính hai tròng gồm nửa trên là kính hội tụ, nửa dưới là kính phân kì
D Muốn sửa tật lão thị ta phải đeo vào mắt một kính hai tròng gồm nửa trên là kính phân
kì, nửa dưới là kính hội tụ
Đáp án C
Lưu ý về mắt lão Mắt lão có khả năng điều tiết giảm do cơ mắt yếu và thể thủy tinh trở nên
cứng Do đó điểm cực cận dịch xa ra mắt
Muốn sửa tật lão thị ta phải đeo vào mắt một kính hai tròng gồm nửa trên là phân kì nửa
dưới là kính hội tụ Đáp án C sai
Câu 20 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) Phát biểu nào sau đây về mắt cận là đúng?
A Mắt cận đeo kính phân kì để nhìn rõ vật ở xa vô cực
B Mắt cận đeo kính hội tụ để nhìn rõ vật ở xa vô cực
C Mắt cận đeo kính phân kì để nhìn rõ vật ở gần
D Mắt cận đeo kính hội tụ để nhìn rõ vật ở gần
Đáp án A
Đối với mắt cận đeo kính phân kì để nhìn rõ vật ở xa vô cực
Câu 21 (thầy Hoàng Sư Điểu 2018) Một lăng kính bằng thuỷ tinh chiết suất n, góc chiết
quang A Tia sáng tới một mặt bên có thể ló ra khỏi mặt bên thứ hai khi
A góc chiết quang A có giá trị bất kỳ
B góc chiết quang A nhỏ hơn hai lần góc giới hạn của thuỷ tinh
C góc chiết quang A là góc vuông
D góc chiết quang A lớn hơn hai lần góc giới hạn của thuỷ tinh
Trang 37http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Đáp án A
*Một lăng kính bằng thuỷ tinh chiết suất n, góc chiết quang A Tia sáng tới một mặt bên có thể ló ra khỏi mặt bên thứ hai khi góc chiết quang A có giá trị bất kỳ
MẮT VÀ CÁC DỤNG CỤ QUANG HỌC
Câu 1 (đề thi lovebook 2018) : Chiếu tia sáng đơn sắc vào mặt bên của lăng kính có góc chiết quang
600 Tia ló qua mặt bên thứ hai có góc ló là 500
và góc lệch so với tia tới là 200 thì góc tới là bao nhiêu
Câu 2 (đề thi lovebook 2018) : Góc lệch của tia sáng khi truyền qua lăng kính là góc tạo bởi
A hai bên của lăng kính B tia tới và pháp tuyến
C tia tới lăng kính và tia ló ra khỏi lăng kính D tia ló và pháp tuyến
Đáp án C
A sai vì là góc chiết quang
B sai vì là góc tới
D sai vì là góc ló (góc khúc xạ ở mặt bên thứ 2)
Trang 38http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Câu 3 (đề thi lovebook 2018) : Vật B đặt thẳng góc trục chính thấu kính hội tụ, cách thấu kính
10cm. Tiêu cự thấu kính là 20cm.Qua thấu kính cho ảnh A'B' là ảnh:
A Thật, cách thấu kính 10cm B Ảo, cách thấu kính 10cm.
C Thật, cách thấu kính 20cm. D Ảo, cách thấu kính 20cm.
Vậy ảnh ảo, cách thấu kính một khoảng d' 20cm
Câu 4 (đề thi lovebook 2018) : Năm 1610, Ga-li-lê-o Ga-le-lê đã quan sát thấy 4 vệ tinh của mộc tinh
Ganymede là trong 4 vệ tinh đó và là vệ tinh lớn nhất trong số các vệ tinh của các hành tinh trong hệ Mặt Trời Đường kính xích đạo của nó khoảng 5262km Nếu Ga-li-lê muốn quan sát thấy vệ tinh này khi nó cách xa Trái Đất 630 000 000km thì ông phải dùng kính thiên văn có số bội giác ít nhất bằng: (cho năng suất phân li của mắt là 1')
A 34,827 B 39,564 C 0,027 D 119726,340 Đáp án A
Góc trông trực tiếp vật là tan 5262
Câu 5 (đề thi lovebook 2018) : Một vật đặt cách thấu kính hội tụ 12cm cho ảnh thật cao gấp 3 lần vật
Tiêu cự của thấu kính
Trang 39http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Câu 6 (đề thi lovebook 2018) : Phát biểu nào sau đây là đúng?
A Khi tia sáng đi qua lăng kính có góc lệch cực tiểu thì góc ló i2 có giá trị bé nhất
B Khi tia sáng đi qua lăng kính có góc lệch cực tiểu thì góc tới i1 có giá trị bé nhất
C Khi tia sáng đi qua lăng kính có góc lệch cực tiểu thì góc ló i2 bằng góc tới i1
D Khi tia sáng đi qua lăng kính có góc lệch cực tiểu thì góc ló i2 bằng hai lần góc tới i1
Câu 7 (đề thi lovebook 2018) : Vật sáng B cách màn E một đoạn D 200 cm Trong khoảng giữa vật B và màn E, đặt một thấu kính hội tụ L Xê dịch L dọc theo trục chính, ta được hai vị trí của L cách nhau 1 60 cm để cho ảnh rõ nét trên màn E Tiêu cự của thấu kính là:
A 32cm B 33cm C 34cm D 35cm
Đáp án A
Đây là bài toán trong đó khoảng cách giữa vật và ảnh thật không đổi bằng D và cùng một thấu kính đặt ở hai vị trí khác nhau Điều này hoàn toàn khác với bài toán hệ hai thấu kính
Trang 40http://topdoc.vn – File sách tham khảo, giáo án dạy thêm, chuyên đề luyện thi học sinh giỏi,…
Áp dụng nguyên lý thuận nghịch chiều truyền ánh sáng:
Từ công thức 1 1 1
f d d ' ta thấy: công thức có tính đối xứng đối với d và d '
Vì nếu hoán vị d vàd 'thì công thức không thay đổi gì cả Nói cách khác nếu vật cách thấu kính d cho ảnh thấu kính d ' thì ngược lại, nếu vật cách thấu kính d ' sẽ cho ảnh cách thấu kính là D
Nếu gọi d1, d '1 tương ứng là khoảng cách vật và ảnh tới thấu kính ở vị trí 1 (1) và d2, d '2 là khoảng cách vật và ảnh tới thấu kính ở vị trí (2) thì ta có mối liên hệ: d1 d '2 và d '1 d2