CHUYÊN ĐỀ ỨNG DỤNG CỦA PROBIOTICS TRONG CHĂN NUÔI

NỘI DUNG BÁO CÁO Mở đầu Khái lược về Probiotics Probiotics trong chăn nuôi Một số lưu ý khi sử dụng probiotics trong chăn nuôi Kết luận MỞ ĐẦU KHÁI LƯỢC VỀ PROBIOTICS VAI TRÒ CỦA PROBIOTICS ỨNG DỤNG PROBIOTICS TRONG CHĂN NUÔI PROBIOTICS TRONG CHĂN NUÔI HEO PROBIOTICS TRONG NUÔI TRỒNG THỦY SẢN PROBIOTICS TRONG CHĂN NUÔI GIA CẦM MỘT SỐ LƯU Ý KHI SỬ DỤNG PROBIOTICS TRONG CHĂN NUÔI KẾT LUẬN

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ

ỨNG DỤNG CỦA PROBIOTICS TRONG CHĂN NUÔI

Giảng Viên :TS Bùi Thị Hải Hòa Học Viên: Mạc Văn Trọng

N I DUNG BÁO CÁO Ộ

 M đ u ở ầ

 M t s l u ý khi s d ng probiotics trong chăn nuôi ộ ố ư ử ụ

 K t lu n ế ậ

M Đ U Ở Ầ

 Probiotic là m t ch ph m sinh h c trong đó có ch a nh ng vi sinh v t ộ ế ẩ ọ ứ ữ ậ

nh vi khu n hay n m men có l i mà khi b sung vào th c ăn chăn nuôi ư ẩ ấ ợ ổ ứ

v i m c đích đi u ch nh qu n th sinh v t đ ớ ụ ề ỉ ầ ể ậ ườ ng ru t c a v t nuôi ộ ủ ậ

nh m m c đích gi m đ n m c t i thi u s phát tán c a vi sinh v t có ằ ụ ả ế ứ ổ ể ự ủ ậ

h i trong đ ạ ườ ng ru t, tăng kh năng tiêu hoá cho v t nuôi, h n ch các ộ ả ậ ạ ế

b nh v đ ệ ề ườ ng tiêu hoá, h n ch đ ạ ế ượ c vi c s d ng kháng sinh góp ệ ử ụ

ph n làm tăng ch t l ầ ấ ượ ng s n ph m v t nuôi, v sinh an toàn th c ả ẩ ậ ệ ự

ph m, nâng cao s c kho c ng đ ng ẩ ứ ẻ ộ ồ

 Ngành chăn nuôi không ng ng phát tri n, gi i pháp chăn nuôi s ch và ừ ể ả ạ

năng su t cao luôn đ ấ ượ c bà con nông dân tìm ki m.  ế Probiotic trong th c ứ

ăn chăn nuôi ra đ i và tr thành gi i pháp h u hi u, toàn di n nh m ờ ở ả ữ ệ ệ ằ

nâng cao ch t l ấ ượ ng s n ph m đ u ra ngành chăn nuôi, gi m thi u t l ả ẩ ầ ả ế ỉ ệ

v t nuôi m c b nh, ti t ki m chi phí đ u t cho th c ăn, thu c ch a ậ ắ ệ ế ệ ầ ư ứ ố ữ

b nh ệ

1908 : Metchnikoff đ a ra khái ni m v nh ng vi ư ệ ề ữ sinh v t có l i cho ng ậ ợ ườ i và đ ng v t khi nghiên c u ộ ậ ứ

v vai trò c a nh ng vi khu n có l i trong đ ề ủ ữ ẩ ợ ườ ng ru t ộ

1953 : Kollath

l n đ u tiên gi i ầ ầ ớ 1989 : Roy Fuller đ a ra ư

2002:FAO/WHO : Probiotic là m t ộ hay h n h p nhi u vi khu n mà khi ỗ ợ ề ẩ cung c p cho ng ấ ườ i hay đ ng v t thì ộ ậ mang l i nh ng hi u qu có l i cho v t ạ ữ ệ ả ợ ậ

-Ph i đ ả ượ c khoa h c ch ng minh v tính ch c năng ọ ứ ề ứ

“Probiotic”: xu t phát t “prolife”,ti ng Hy L p, có nghĩa là “dành cho cu c ấ ừ ế ạ ộ

s ng” ố

 Trên Th gi i: ế ớ

- Năm 2008 t ng giá tr các s n ph m ổ ị ả ẩ probiotic là 15,9 t USD, d ki n năm ỷ ự ế

2013 là 19,6 t USD, t c đ tăng ỷ ố ộ

tr ưở ng trung bình đ t 4,3%/năm ạ

- Giá tr probiotic đ n năm 2023 ị ế ướ c tính đ t trên 60 t USD ạ ỷ

VAI TRÒ C A PROBIOTICS Ủ

Tác đ ng đ n vi khu n đ ộ ế ẩ ườ ng ru t ộ

+ Đi u ch nh thành ph n c u t o c a vi khu n đề ỉ ầ ấ ạ ủ ẩ ường ru t t o nên s cân b ng t m th i c a h sinh ộ ạ ự ằ ạ ờ ủ ệthái đường ru t.ộ

+ Ch ph m probiotic đi u hòa ho t đ ng trao đ i ch t c a sinh v t đế ẩ ề ạ ộ ổ ấ ủ ậ ường ru t Probiotic có th làm ộ ể

gi m pH c a b ph n tiêu hóa và có th theo cách đó sẽ gây c n tr cho ho t đ ng ti t ra enzyme c a sinh ả ủ ộ ậ ể ả ở ạ ộ ế ủ

v t đậ ường ru t Đ ng th i tăng s dung n p độ ồ ờ ự ạ ường lactose: giúp tránh kh i tình tr ng đ y h i, khó tiêu khi ỏ ạ ầ ơ

h p thu nh ng lo i th c ăn có ch a nhi u đấ ữ ạ ứ ứ ề ường lactose và làm tăng vi khu n có l i và gi m vi khu n gây ẩ ợ ả ẩ

h i.ạ

Tác đ ng kháng khu n ộ ẩ

Gi m s lả ố ượng vi khu n đ ngăn ch n các m m b nh :ẩ ể ặ ầ ệ

+ C nh tranh v i các ngu n b nh đ ngăn ch n s bám dính vào đạ ớ ồ ệ ể ặ ự ường ru tộ

+ C nh tranh dinh dạ ưỡng c n thi t cho s s ng sót c a m m b nh Tác đ ng trên mô bi u bì ru tầ ế ự ố ủ ầ ệ ộ ể ộ

+ Đ y m nh s liên k t ch t gi a nh ng t bào bi u mô ẩ ạ ự ế ặ ữ ữ ế ể

+ Gi m vi c kích thích bài ti t và nh ng h u qu do b viêm c a s lây nhi m vi khu n; ả ệ ế ữ ậ ả ị ủ ự ễ ẩ

thực phẩm

NG D NG PROBIOTICS TRONG CHĂN NUÔI

 Probiotic có tác dụng đối với tất cả vật nuôi bao gồm: gia súc, gia cầm, thủy cầm, thủy sản, giúp vật nuôi phát triển hệ vi sinh vật đường ruột bình trường, tăng cường khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng từ thức ăn

 Trong sản xuất thức ăn chăn nuôi an toàn và hiện đại, việc bổ sung các probiotic vào thức ăn chăn nuôi là việc làm cần thiết Probiotics có mặt trong các sản phẩm mà chúng

ta đã biết như Men tiêu hoá, men vi sinh v.v Trong chăn nuôi có thể lựa chọn các sản phẩm này để bổ sung vào thức ăn chăn nuôi nhằm đạt được những lợi ích như

 Với gia súc dạ cỏ thì chế phẩm này còn giúp cho hệ vi sinh vật dạ cỏ phát triển và hoạt động tốt hơn Ngoài ra khi sử dụng chế phẩm probiotic còn giúp cho tăng sức khỏe vật nuôi, tăng sức đề kháng, phòng chống các bệnh tật thường gặp nhất là bệnh ỉa phân trắng

 Với gia cầm, gia súc thì chế phẩm này cũng làm mắn đẻ, tăng chất lượng thịt, tăng số lượng trứng, và năng suất chăn nuôi Một khả năng quan trọng của chế phẩm probiotic là dùng phun xịt vào nước thải chuồng trại chăn nuôi để làm mất mùi hôi thối và ức chế

vi sinh vật gây bệnh

 Probiotic và các chế phẩm cho ăn cho uống

• Hầu hết probiotic được sử dụng hiện nay là ở dạng chế phẩm cho ăn hoặc uống

• Ứng dụng của probiotic trong chăn nuôi phân chia cho từng loại vật nuôi, từng mục đích chăn nuôi khác nhau như vật nuôi lấy thịt, lấy trứng hay sữa,…

• Đa phần các chế phẩm này thuộc dòng sản phẩm men tiêu hóa, men kích thích ăn ngon, hỗ trợ hệ tiêu hóa, hệ miễn dịch,…

 Ứng dụng của probiotic trong cải tạo môi trường chuồng trại

• Probiotic được sản xuất thành chế phẩm vệ sinh chuồng trại sinh học, giúp khử

mùi hôi, cải tạo môi trường, không gian sống an toàn và sạch sẽ cho vật nuôi

Từ đó giảm tải số công việc hàng ngày cho bà con nông dân

• Probiotic đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong cải tạo môi  trường sống cho

thủy sản Ngoài ra, khi ứng dụng probiotic trong chăn nuôi ở dạng thức ăn,

chất thải của vật nuôi cũng đã được xử lý giảm mùi hôi ngay từ trước khi thải

ra môi trường

 Ứng dụng của probiotic trong chăn nuôi thay thế kháng sinh

• Probiotic được nghiên cứu thành những sản phẩm tăng cường hệ

miễn dịch cho đàn vật nuôi, hay các sản phẩm hỗ trợ điều trị vật nuôi

bị bệnh, thay thế và giảm lượng kháng sinh sử dụng

• Sử dụng trong  probiotics thay thế kháng sinh giúp phòng ngừa và

điều trị bệnh cho vật nuôi rất hiệu quả, dần thay thế hoàn toàn kháng

sinh trong chăn nuôi

Mục chính và lớn nhất của việc ứng dụng có thể gói gọn ở một vài điểm cốt lõi nhất.

Kích thích sự thèm ăn, ăn ngon cho vật nuôi

Tăng tỉ lệ và hiệu quả tiêu hóa thức ăn, tránh lãng phí và dư thừa thức ăn thải ra ngoài

Vật nuôi tăng trọng nhanh không cần sử dụng chất tăng trọng gây hại và bị cấm

Giảm bệnh nghiêm trọng gây ra bởi E.coli, Salmonella và Clostridium, tránh phụ thuộc và lạm dụng kháng sinh chữa bệnh

Giảm mùi hôi chuồng trại, đỡ công vệ sinh, giải phóng sức lao động cho người chăn nuôi

Người nông nhân chăn nuôi nhàn hơn, an toàn hơn, thu lại lợi nhuận lớn hơn

Sản phẩm từ các chuồng nuôi ứng dụng Probiotic luôn được đánh giá cao về độ an toàn vệ sinh thực phẩm

Trong tương lai, các chế phẩm sinh học sẽ tiếp tục được mở rộng phạm vi sử dụng, nhằm tăng nguồn thực phẩm sạch cho xã hội

Mục đích ứng dụng Probiotic trong chăn nuôi

Probiotic trong thức ăn chăn nuôi | Kháng khuẩn

Nguyên lý chung: cạnh tranh với vi khuẩn gây bệnh, giảm số lượng vi khuẩn gây

bệnh và ngăn chặn mầm bệnh

Vi khuẩn có lợi (Probiotic) được đưa vào đường ruột vật nuôi qua thức ăn, trong thành

ruột, Probiotic cạnh tranh dinh dưỡng với vi khuẩn gây bệnh, quá trình hoạt động này

vừa có thể làm giảm sinh trưởng của vi khuẩn gây bệnh, vừa có thể tiêu diệt vi khuẩn

(Tùy thuộc vào thành phần và loại Probiotic trong thức ăn chăn nuôi)

Probiotic ngăn chặn sự bám dính của mầm bệnh vào thành ruột, khiến chúng không

thể sống sót và tăng sinh thêm Mô biểu bì ruột được tăng thêm sự liên kết nhờ những

tác động của lợi khuẩn lên mô biểu bì

Probiotic trong thức ăn chăn nuôi kích thích tạo các chất nhầy để phòng vệ trong

trường hợp hệ tiêu hóa bị vi khuẩn gây hại tấn công

Vai trò của Probiotic trong chăn nuôi

Probiotic trong thức ăn chăn nuôi | Tăng cường miễn dịch

Hệ miễn dịch của vật nuôi rất dễ bị ảnh hưởng trong điều kiện môi trường, thời tiết thay

đổi Khi có những sự thay đổi này, vật nuôi nuôi theo cách công nghiệp thường yếu ớt và

sức đề kháng kém hơn, đây là cơ hội tốt cho vi khuẩn gây hại bùng phát và gây bệnh

Probiotic trong thức ăn chăn nuôi đóng vai trò phân phát phân tử kháng viêm trong đường

ruột, giảm dị ứng,…

Trong nhiều trường hợp, vật nuôi được điều trị bằng kháng sinh dẫn tới các bệnh tiêu chảy

hay táo bón do kháng sinh Kháng sinh dẫn tới hệ vi sinh vật trong đường ruột vật nuôi bị

mất cân bằng, thức ăn khó tiêu hóa dẫn tới tiêu chảy hoặc táo bón. Probiotic trong thức ăn

chăn nuôi nhằm cân bằng lại hệ vi sinh này, tránh trường hợp mất cân bằng quá lâu dẫn tới

những bệnh đường ruột nguy hiểm hơn

Probiotic và tác động tới hệ vi sinh đường ruột

Như đã đề cập phía trên, nếu đường ruột bị mất cân bằng vi sinh cần phải khắc phục ngay Probiotic đưa vào cùng thức ăn làm giảm pH trong hệ tiêu hóa, ức chế sinh trưởng của vi khuẩn có hại, tăng sinh vi khuẩn có lợi

Việc đưa Probiotic trong thức ăn chăn nuôi vào đường ruột vật nuôi là một cách tạo hệ vi sinh tạm thời giúp vật nuôi thoát khỏi dấu hiệu đầy hơi, khó tiêu, thời kỳ tiền bệnh của một số bệnh

 Một số Probiotic trong thức ăn chăn nuôi quan trọng

Probiotic Lactobacillus

Probiotic Saccharomyces

Probiotic Bacillus subtilis

Probiotic Bifidobacterium

 Các chủng vi khuẩn này xuất phát từ những họ vi khuẩn khác nhau nhưng

đều có lợi cho hệ tiêu hóa.

 Chủng vi sinh vật có trong Probiotic phục vụ chăn nuôi thường ở dạng bào

tử

 Mỗi chủng vi khuẩn có thêm một vài ưu điểm riêng Nổi bật nhất trong đặc

tính của các chủng vi khuẩn có lợi này đó là các Probiotic trong thức ăn tăng

cường chức năng tiêu hóa, thay thế kháng sinh, ngăn ngừa bệnh đường

ruột, tăng khả năng hấp thụ dinh dưỡng.

Trong 10 năm gần đây, chế phẩm sinh học được nghiên cứu và sử dụng rộng rãi trong ngành chăn nuôi Các chủng vi sinh vật sử dụng phổ biến vẫn là

những chi vi khuẩn Lactobacillus, Saccharomyces, Bacillus subtilis,

Bifidobacterium….

Hiện nay, các chuyên gia vẫn đang tiếp tục nghiên cứu và tìm ra những

chủng vi khuẩn mới an toàn với hệ tiêu hóa vật nuôi, sở hữu những ưu điểm vượt trội hơn và có tác động mạnh mẽ tới sức khỏe và tốc độ tăng trưởng vật nuôi.

Tác dụng probiotics trong chăn nuôi ngày càng có hiệu quả, mang tới

những chuyển biến rõ rệt Chế phẩm probiotics đang được sử dụng thay thế cho hoocmon tăng trưởng bị cấm và kháng sinh trên vật nuôi

Tính an toàn của chế phẩm probiotic đã được chứng minh, kiểm nghiệm và

đa số người chăn nuôi đều sử dụng Probiotis thay thế kháng sinh

Công nghệ sản xuất chế phẩm probiotic trong chăn nuôi ngày càng hiện

đại. 

Tình hình ứng dụng chế phẩm probiotic trong chăn nuôi tại

Việt Nam

PROBIOTICS TRONG CHĂN NUÔI HEO

 Probiotic bổ sung vào thức ăn cho heo, đặc biệt heo con làm tăng tốc độ tăng trưởng, giảm hệ số chuyển hoá thức ăn và giảm tỷ lệ chết vì tiêu chảy Ngoài ra, nhờ tăng

trưởng đồng nhất mà thể trọng của cả đàn đồng đều hơn; nhờ tăng tỷ lệ tiêu hoá và

tích luỹ protein thức ăn, lượng nitơ thải ra môi trường giảm đi

 Trong chăn nuôi heo nước ta, probiotic đã được áp dụng phổ biến khoảng 10 năm trở lại đây Probiotic thường được sử dụng như một phụ gia bổ sung vào thức ăn cho heo con cai sữa để ngăn ngừa tiêu chảy khi heo chuyển từ sữa mẹ sang thức ăn khô, đặc biệt có khả năng thay thế kháng sinh

 Một thí nghiệm được thực hiện trên đàn heo lai D x YL sau cai sữa với các khẩu phần bổ sung probiotic, bổ sung kháng sinh so với khẩu phần đối chứng (không bổ sung kháng sinh lẫn probiotic) cho kết quả ở bảng 1

cerevisiae với số lượng 1010 CFU/g

cho mỗi loại, bổ sung vào thức ăn

với liều 200-300g/tấn.

 Một chế phẩm probiotic khác gồm vi khuẩn L acidophillus,L sporogenes và L kefir Các vi

khuẩn này phát triển tốt ở pH 4, ở nồng độ muối mật 0,3 - 1,0% và kháng lại các kháng sinh amoxillin, colistin, sulfamethoxazole và tetracycline

 Chế phẩm được cho heo con uống 1g/con lúc 1 ngày tuổi, những ngày sau đó cho đến khi cai sữa bổ sung chế phẩm vào thức ăn với liều 2g/kg Kết quả thí nghiệm đã thấy heo tăng

trưởng tốt, giảm số lượng vi khuẩn E coli, giảm tỷ lệ tiêu chảy Chế phẩm probiotic nếu

dùng kết hợp với kháng sinh (colistin sulphate và trimethoprim) hiệu quả ngăn ngừa tiêu chảy rõ rệt hơn so với chỉ dùng probiotic

Kết quảcủa probiotic (hỗn hợp L acidophillus,L sporogenes và L kefir) đến tăng trưởng và tỷ

lệ  tiêu chảy ở heo từ sơ sinh đến cai sữa

 Bổ sung probiotics bào tử chịu kháng sinh giúp cân bằng hệ vi sinh đường

ruột, tăng cường miễn dịch đường ruột

 Phòng ngừa viêm ruột, giảm tỉ lệ tiêu chảy trên heo con

 Giúp heo con tiêu hóa thức ăn tốt nhất, heo ăn khỏe, tăng trọng nhanh

 Hỗ trợ đắc lực trong điều trị tiêu chảy (hiệu quả cao khi dùng chung với

kháng sinh)

THÀNH PHẦN

 Bào tử Bacillus subtilis, Bào tử Bacillus licheniformis, Bào tử Bacillus coagulans, Bào tử Bacillus

Không có chất cấm

PigMAX Plus

   - Giúp cho vật nuôi tiêu hóa tốt thức ăn

Tăng khả năng tiêu hóa tinh bột, protein và chất xơ Giúp heo hấp thụ tối đa chất dinh dưỡng.

   - Giảm chi phí thức ăn, giảm mùi hôi phân heo.

   - Hạn chế bệnh đường ruột, tiêu chảy trên vật nuôi

   - Hỗ trợ điều trị rối loạn tiêu hóa cho heo.

PROBIOTICS TRONG NUÔI TR NG TH Y S N Ồ Ủ Ả

 Chế phẩm sinh học trong nuôi trồng có thể hoạt động tương tự như các loài động vật trên cạn Tuy nhiên, mối quan hệ giữa các loài sinh vật thủy sản với môi trường nuôi thường phức tạp hơn nhiều so với mối quan hệ giữa động vật trên cạn và môi trường nuôi xung quanh chúng

 Probiotics trong thủy sản “là sự bổ sung các vi sinh vật sống nhằm mang lại lợi ích cho vật

chủ, bằng cách thay đổi cộng đồng vi sinh vật trên vật chủ hay môi trường nuôi xung quanh vật chủ để đảm bảo hiệu quả việc sử dụng thức ăn và giá trị dinh dưỡng bằng cách tăng cường sức đề kháng của vật chủ đối với dịch bệnh và cải thiện môi trường nuôi.”

 Các vi sinh vật có mặt trong môi trường nước (bao gồm cả các vi sinh vật mang mầm bệnh) tiếp xúc trực tiếp với vật nuôi, với hệ hô hấp và với thức ăn của vật nuôi, do vậy các

vi sinh vật này dễ dàng xâm nhập vào hệ tiêu hóa của vật nuôi Các vsv có hại là các tác nhân chính gây ra các bệnh trong nuôi trong thủy sản và thậm chí có thể ảnh hưởng đến sức khỏe con người

 Do vậy, việc sử dụng chế phẩm sinh học trong nuôi trồng không chỉ có lợi trực tiếp đối với loài nuôi mà còn tác động đến cả môi trường nuôi Theo quan sát của Bergh và cộng sự, khi thức ăn bắt đầu đi vào đường ruột, hệ vi sinh vật đường

ruột của cá Atlantic halibut (Hippoglossus hippoglossus) thay đổi Vi khuẩn

Aeromonas spp./Vibrio spp đã lấn át Flavobacterium spp cho thấy sự ảnh hưởng

 Việc lựa chọn chế phẩm sinh học để bổ sung vào môi trường nước trong các ao nuôi

trồng thủy sản cần phải nhất quán bởi vì các điều kiện về môi trường sẽ thay đổi

theo từng thời kỳ

 Trong các hệ thống nuôi thâm canh, mật độ thả giống thường rất cao, cùng với các

yếu tố khác sẽ gây ra stress cho vật nuôi và thường dẫn đến kết quả là vật nuôi

chậm lớn và hiệu quả thức ăn giảm, hệ thống miễn dịch kém, do vậy vật nuôi dễ bị

tổn thương bởi các vi sinh vật gây bệnh có mặt trong ao

 Xét về khía cạnh này, chế phẩm sinh học đã được chứng minh là có hiệu quả rõ rệt

đối với sức khỏe của vật nuôi Ngoài ra, chế phẩm sinh học còn được sử đụng để

thúc đẩy sự phát triển của vật nuôi

 Trong nuôi trồng thủy sản, chế phẩm sinh học được sử nhiều nhất

là các dòng Bacillus spp (B subtilis, B licheniformis và B

circulans), Bifidobacterium spp (B bifidum, B lactis, và B

thermophilum, (Lactobacillus spp E Carnobacterium spp.) và

Saccharomyces cerevisiae