Tiểu luận Thời đại ngày nay là thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới.

Thời đại ngày nay là thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới. Là những người có may mắn được hưởng niềm vui lớn lao ấy trong cuộc đời con người, chúng ta hoàn toàn có quyền tự hào rằng thế kỷ XX là thế kỷ phát triển rực rỡ nhất của loài người trong thiên niên kỷ thứ hai. Đó là thế kỷ mà khoa học và công nghệ phát triển với tốc độ vũ bão, đời sống vật chất và tinh thần của con người được nâng lên gấp bội. Nhưng đó cũng là thế kỷ có nhiều sự kiện đau buồn như đã diễn ra hai cuộc chiến tranh thế giới và hàng loạt các cuộc xung đột vũ trang khiến cho cả cộng đồng nhân loại phải hứng chịu biết bao tổn thất nặng nề. Dấu ấn nổi bật và đậm nét của thế kỷ này là những thắng lợi trong cuộc đấu tranh cách mạng kiên cường, giành độc lập dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người trên phạm vi toàn thế giới, được mở đầu bằng Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại cuộc cách mạng mà trong lịch sử loài người chưa từng có cuộc cách mạng nào có ý nghĩa to lớn và sâu xa như thế. Thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại đã mở đầu một thời đại mới trong lịch sử thế giới và như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: Cách mạng Tháng Mười đã mở ra con đường giải phóng cho các dân tộc và cả loài người, mở đầu một thời đại mới trong lịch sử thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên CHXH trên toàn thế giới. Vào các năm 1957 và 1960, Hội nghị quốc tế các Đảng Cộng sản và Công nhân xác định: Nội dung cơ bản của thời đại chúng ta là sự quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, mở đầu bằng Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại. Tuy nhiên, kể từ đó, việc nghiên cứu, nhận thức nội dung cơ bản ấy của thời đại chúng ta đã không tránh khỏi bị chi phối bởi sự thăng trầm của phong trào cộng sản, công nhân quốc tế và của hệ thống XHCN. Những năm 80 về trước, thắng lợi không thể phủ nhận được trong công cuộc xây dựng CHXH ở hàng loạt nước trong hệ thống các nước XHCN, trước hết là Liên Xô, đã xuất hiện một khuynh hướng tuyệt đối hóa những thành quả đạt được trong công cuộc xây dựng CHXH, đã hình thành một quan niệm về thời đại dựa trên những ảo tưởng có thể nhanh chóng thủ tiêu chủ nghĩa tư bản và thúc đẩy một cách chủ quan quá trình cách mạng XHCN, không phù hợp với quy luật khách quan của sự phát triển xã hội. Ngược lại, vào những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX, khi chế độ XHCN ở Liên Xô và các nước Đông Âu sụp đổ, khiến phong trào cách mạng XHCN thế giới tạm thời lâm vào thoái trào, đã có không ít người vấn nuôi hy vọng đi tới CHXH bằng con đường bằng phẳng, êm ả rốt cuộc lại nhanh chóng rơi vào tâm trạng bi quan, thất bại chủ nghĩa, nên đã vội vàng phủ nhận nội đung và tính chất cơ bản của thời đại hiện nay.

Học viện báo chí và tuyên truyền Bài tập môn Triết

Thời đại ngày nay là thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới.

Bài làm.

Cuối thế kỷ thứ XX, sau khi mô hình chủ nghĩa xã hội (CNXH) ở Liên Xô

và Đông Âu sụp đổ, Việt Nam và một số nước XHCN tiếp tục tiến hành đổi mới, không ít vấn đề liên quan đến CNXH được xem xét lại, trong đó có vấn

đề về thời kỳ quá độ (TKQĐ) lên CNXH Sự thay đổi nhanh chóng của thế giới trong mấy thập niên qua đã làm cho những quan điểm tiếp cận về TKQĐ lên CNXH thay đổi

Là những người có may mắn được hưởng niềm vui lớn lao ấy trong cuộc đời con người, chúng ta hoàn toàn có quyền tự hào rằng thế kỷ XX là thế kỷ phát triển rực rỡ nhất của loài người trong thiên niên kỷ thứ hai Đó là thế kỷ mà khoa học và công nghệ phát triển với tốc độ vũ bão, đời sống vật chất và tinh thần của con người được nâng lên gấp bội Nhưng đó cũng là thế kỷ có nhiều sự kiện đau buồn như đã diễn ra hai cuộc chiến tranh thế giới và hàng loạt các cuộc xung đột vũ trang khiến cho cả cộng đồng nhân loại phải hứng chịu biết bao tôÌ

‰n thất nặng nề Dấu ấn nổi bật và đậm nét của thế kỷ này là những thắng lợi trong cuộc đấu tranh cách mạng kiên cường, giành độc lập dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người trên phạm vi toàn thế giới, được mở đầu bằng Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại - cuộc cách mạng mà "trong lịch sử loài người chưa từng có cuộc cách mạng nào có ý nghĩa to lớn và sâu xa như thế" Thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại đã "mở đầu một thời đại mới trong lịch sử thế giới" và như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Cách mạng Tháng Mười đã mở ra con đường giải phóng cho các dân tộc và cả loài người, mở đầu một thời đại mới trong lịch sử thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên CHXH trên toàn thế giới"

Vào các năm 1957 và 1960, Hội nghị quốc tế các Đảng Cộng sản và Công nhân xác định: Nội dung cơ bản của thời đại chúng ta là sự quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, mở đầu bằng Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại

Tuy nhiên, kể từ đó, việc nghiên cứu, nhận thức nội dung cơ bản ấy của thời đại chúng ta đã không tránh khỏi bị chi phối bởi sự thăng trầm của phong trào cộng sản, công nhân quốc tế và của hệ thống XHCN Những năm 80 về trước, thắng lợi không thể phủ nhận được trong công cuộc xây dựng CHXH ở hàng loạt nước trong hệ thống các nước XHCN, trước hết là Liên Xô, đã xuất hiện một khuynh hướng tuyệt đối hóa những thành quả đạt được trong công cuộc xây dựng

CHXH, đã hình thành một quan niệm về thời đại dựa trên những ảo tưởng có thể nhanh chóng thủ tiêu chủ nghĩa tư bản và thúc đẩy một cách chủ quan quá trình cách mạng XHCN, không phù hợp với quy luật khách quan của sự phát triển xã hội Ngược lại, vào những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX, khi chế độ

XHCN ở Liên Xô và các nước Đông Âu sụp đổ, khiến phong trào cách mạng XHCN thế giới tạm thời lâm vào thoái trào, đã có không ít người vấn nuôi hy vọng đi tới CHXH bằng con đường bằng phẳng, êm ả rốt cuộc lại nhanh chóng rơi vào tâm trạng bi quan, thất bại chủ nghĩa, nên đã vội vàng phủ nhận nội đung

và tính chất cơ bản của thời đại hiện nay

Đương nhiên là chúng ta không được phép dửng dưng trước sự khủng hoảng, đổ

vỡ ở hàng loạt nước trong hệ thống XHCN Chẳng lẽ, sự khủng hoảng, đổ vỡ của chế độ XHCN không đưa ra lời cảnh tỉnh nào đối với những người cách mạng hay sao? Song, nếu vì thế mà đã vội vàng đi đến kết luận rằng nội dung và tính chất của thời đại đã thay đổi thì thật là một sai lầm lớn

Nhiều năm đã qua, sau sự biến động nói trên, thực tiễn đã và đang diễn ra trên thế giới cho phép chúng ta khẳng định rằng, sự sụp đổ đó không có nghĩa là sự sụp đổ của CHXH với tư cách là một học thuyết khoa học và cách mạng, kim chỉ nam cho sự nghiệp giải phóng hoàn toàn và triệt để giai cấp công nhân, nhân dân lao động, các dân tộc bị áp bức và giải phóng con người, xây dựng XHCN

và cộng sản chủ nghĩa Sự sụp đổ ấy cũng không phải là sự sụp đổ của phong

trào XHCN thế giới, vì hiện nay các nước XHCN ở Châu Á và châu Mỹ Latinh vẫn tiếp tục giành được nhưng thắng lợi to lớn, không những trụ vững mà còn có bước phát triển mới rất quan trọng Ngay ở các nước trước đây là XHCN, tuy Nhà nước XHCN không còn, nhưng ý thức hệ XHCN và các lực lượng XHCN vẫn tồn tại và tất yếu sẽ tìm ra phương thức phù hợp với thực tiễn của mỗi nước

để tổ chức lại và tiến bước theo tiến trình phát triển lịch sử của nhân loại

Phong trào XHCN thế giới đang ở một khúc quanh lịch sử, một bước thụt lùi lớn, song chắc chắn rằng "loài người cuối cùng nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội vì đó là quy luật tiến hoá của lịch sử" Dù cho hiện nay có những đảo lộn rất lớn, nhưng những đảo lộn ấy không làm bánh xe lịch sử quay ngược lại, không

hề làm thay đổi tính chất và nội dung căn bản của thời đại hiện nay được mở đầu bằng Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại năm 1917 Khẳng định đó của Đảng Cộng sản Việt Nam là hoàn toàn đúng và có cơ sở vững chắc Bởi lẽ, thời đại là một phạm trù lịch sử có tầm bao quát rộng lớn và phản ánh tổng quát một giai đoạn lớn của lịch sử, mang ý nghĩa cơ bản về sự vận động của thế giới, cũng như của mỗi cộng đồng quốc gia dân tộc Một thời đại cụ thể, suy đến cùng, là tổng hoà những nhân tố lịch sử cấu thành, là sự xác nhận của lịch sử với tính hợp quy luật đối với sự tồn tại của một chế độ xã hội nhất định

Khi phân tích mâu thuẫn cơ bản của chủ nghĩa tư bản thông qua những biến đổi về kinh tế và chính trị của nó, C.Mác đã chỉ ra logic khách quan tất yếu dẫn tới sự phủ định của chính CNTB và sự ra đời của CHXH - giai đoạn đầu của hình thái kinh tế xã hội mới, hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa

Quan niệm đầy đủ về một thời đại mang tính quá độ đòi hỏi chúng ta phải có sự nhận thức đúng đắn về địa vị của cả CHXH lẫn CNTB trong thế giới thực tại Điều đó không hề làm mất đi trong nhận thức và quan điểm của chúng ta sự cần thiết phải phê phán tính chất phản động về chính trị của các thế lực tư bản, đế quốc Hơn nữa, nó không làm mất đi tính cảnh giác trước âm mưu và hành động

"diễn biến hoà bình" của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch nhằm xoá bỏ chủ nghĩa xã hội, bóp nghẹt các phong trào giải phóng dân tộc Với tư duy biện

chứng, trước sau như một, chúng ta tuyên bố sự diệt vong không thể tránh khỏi của CNTB thế giới và sự ra đời tất yếu của CHXH trên toàn thế giới

CNTB vẫn mang trong mình những mâu thuẫn đối kháng vốn có, những nhân tố chứa đựng sự bùng nổ xã hội sâu sắc, song nó hiện nay vẫn là một chế độ xã hội đang tồn tại CHXH với nhưng thành tựu đã đạt được trong gần một thế kỷ đã, đang và vẫn chứng tỏ trước loài người khả năng và triển vọng phát triển của mình Với tư cách là một sự kiện lịch sử vừa mới xác lập và đang còn là những thử nghiệm ban đầu, sự đổ vỡ mất mát của CHXH đầu là hiện thực, song đó chỉ

là tạm thời Phong trào XHCN thế giới đầu đang ở giai đoạn thoái trào, song rồi đây nó sẽ phục hồi và phát triển Lịch sử luôn luôn là một chuỗi liên tục của quá trình phát triển Ph.Ăngghen đã từng nói không có chế độ nô lệ cổ đại thì không

có CNXH hiện đại Lịch sử vừa đòi hỏi con người hành động sáng tạo, lại vừa tạo ra những tiền đề cho quá trình sáng tạo mới của con người Lịch sử chứng tỏ rằng, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới không diễn ra trong một thời gian ngắn và theo một con đường thẳng tắp Cũng như mọi thời đại khác trong lịch sử, nó có tiến, có thoái, quanh co khúc khuỷu, nhưng cuối cùng loài người nhất định sẽ đi đến một xã hội tốt đẹp, văn minh, dân chủ, tiến bộ hơn chế độ TBCN đó chính là chế độ XHCN và cộng sản chủ nghĩa Sự phát triển xã hội diễn ra theo tiến trình lịch sử tự nhiên như các nhà sáng lập CHXH khoa học đã khẳng định Đó là xu thế tất yếu không thể đảo ngược được của lịch sử

Mặc dù đã có biết bao biến cố lớn lao diễn ra trong hơn một thập kỷ qua mà biến

cố lớn nhất là sự sụp đổ của chế độ XHCN ở Liên Xô và các nước Đông Âu, song thời đại ngày nay vẫn là thời đại quá độ từ CNTB lên CHXH trên phạm vi toàn thế giới, mở đầu bằng Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại Đó là thời đại đấu tranh cho thắng lợi của hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và CHXH gắn liền với cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, tạo ra những tiền đề vật chất - kỹ thuật ngày càng đầy đủ cho việc chuyển lên CHXH

Để đi tới mục tiêu ấy của thời đại, hơn bao giờ hết, trong giai đoạn hiện nay,

nhân dân các nước càng phải ra sức cùng nhau đoàn kết đấu tranh chống các thế lực thù địch của hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và CHXH càng phải tỉnh táo trước âm mưu và hành động diễn biến hòa bình" của chúng hòng duy trì vĩnh viễn sự thống trị của CNTB trên hành tinh này

Lịch sử Việt Nam hơn 70 năm qua với sự lựa chọn con đường giải phóng dân tộc đi vào quỹ đạo cách mạng vô sản, đã đi từ thắng lợi này đến thắng lợi

khác.Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám, thắng lợi của hai cuộc kháng chiến chống thực dân, đế quốc nhằm giải phóng và thống nhất Tổ quốc Việt Nam, đặc biệt là thắng lợi của con công cuộc đổi mới toàn diện đất nước là thắng lợi của cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam Cách mạng nước ta vừa thể hiện, vừa góp phần thúc đẩy trào lưu chính của thời đại ngày nay - thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên CHXH trên phạm vi toàn thế giới

Khúc quanh hiện nay của lịch sử cách mạng thế giới, dù có làm cho sự quá độ từ CNTB lên CHXH trên toàn thế giới bị kéo dài thêm, song không thể đảo ngược được xu thế của thời đại Con đường của thời đại, con đường mà nhân loại đang

đi tới chính là con đường thắng lợi của hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và CHXH

Nhận thức đúng và làm rõ nội dung, tính chất của thời đại ngày nay là cơ sở quan trọng để chúng ta hoạch định đúng đắn đường lối và sách lược của chúng

ta và "chỉ có dựa trên cơ sở hiểu biết những đặc điểm cơ bản của một thời đại, chúng ta mới có thể tính đến những đặc điểm chi tiết của nước này hay nước nọ"như V.I.Lênin đã từng khẳng định

Qua phân tích ở trên chúng ta cùng đi sâu vào từng chi tiết cụ thể.

1 Về tính tất yếu và lâu dài của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Khi xây dựng học thuyết của mình, C.Mác và những nhà kinh điển mácxít đã chỉ

rõ rằng, cuộc cách mạng XHCN khác với tất cả các cuộc cách mạng trước đó ở chỗ: đây là cuộc cách mạng sâu sắc nhất, triệt để nhất Nó đem lại quyền lực chính trị cho giai cấp công nhân và lợi ích cho tất cả những người lao động

khác Khi cách mạng XHCN nổ ra, việc chuyển chính quyền vào tay giai cấp công nhân cách mạng chỉ là sự bắt đầu Vì nền tảng kinh tế, kỹ thuật của CNXH chưa hình thành đầy đủ trong lòng chủ nghĩa tư bản (CNTB), do vậy, giành chính quyền chưa phải là sự kết thúc của cách mạng Giai cấp công nhân phải dùng chính quyền chuyên chính của mình để tiếp tục trấn áp giai cấp tư sản vừa

bị đánh đổ, song chưa bị tiêu diệt và thủ tiêu sự chống phá của liên minh giai cấp tư sản trong nước với giai cấp tư sản quốc tế, ngăn chặn sự phục hồi của CNTB

Hơn thế nữa, để xoá bỏ nền tảng kinh tế - xã hội của CNTB, giai cấp công nhân phải tiến hành công cuộc cải tạo cách mạng sâu rộng cả về kinh tế và xã hội Đây là cuộc đấu tranh giai cấp phức tạp và lâu dài Trong đó, biến tư liệu sản xuất thuộc sở hữu tư nhân, tư sản thành sở hữu toàn dân mà giai cấp công nhân

là đại diện; đồng thời cải tạo nền sản xuất nhỏ, kỹ thuật thủ công, hàng ngày, hàng giờ đẻ ra quan hệ tư bản và giai cấp tư sản Nhiệm vụ này không thể hoàn thành trong một sớm, một chiều Do vậy, thời kỳ quá độ trở thành một tất yếu lịch sử

Với Cách mạng Tháng Mười năm 1917, V.I.Lênin và đảng Bônsêvic Nga đã tiến hành cuộc Cách mạng XHCN đầu tiên trên thế giới Chính quyền Xô viết đã thực hiện chính sách cộng sản thời chiến từ năm 1918 đến năm 1920 trong thời

kỳ đặc biệt của cuộc nội chiến cách mạng và đấu tranh chống sự bao vây, phá hoại của chủ nghĩa đế quốc quốc tế Nhưng chính sách này đã không còn thích hợp với nước Nga sau nội chiến Chính sách kinh tế mới được V.I Lênin thực hiện ngay sau đó, đã đưa nước Nga Xô viết trở lại với những quy luật phát triển kinh tế tự nhiên mà điều kiện, hoàn cảnh của nước Nga đòi hỏi Điều này đã khẳng định tính đúng đắn của những tư tưởng mác xít về cách mạng XHCN và TKQĐ lên CNXH Đây phải là một TKQĐ dài

Những cuộc cách mạng nổ ra sau đó ở Việt Nam, Trung Quốc, Cu Ba và nhiều nước khác đã chứng thực rằng, những nước càng lạc hậu, cơ sở vật chất kỹ thuật

càng thấp, thì quá độ lên CNXH càng phải trải qua thời gian dài Tuy nhiên, TKQĐ phải kéo dài bao lâu? Nó phải trải qua những giai đoạn nào, với những bước đi nào? Nội dung kinh tế xã hội và hình thức tổ chức hệ thống chính trị của từng giai đoạn phát triển ra sao? Từ chính lịch sử xây dựng và phát triển mô hình CNXH ở Liên Xô, Đông Âu và các nước kém phát triển hơn như: Trung Quốc, Việt Nam, Cu Ba, đã cho những lời giải khác nhau Ở Liên Xô, vào cuối những năm 30 của thế kỷ XX, Đảng Cộng sản Liên Xô đã tuyên bố chuyển sang thời kỳ xây dựng CNXH Thậm chí vào những năm 70 của thế kỷ XX, Liên Xô

đã chuyển sang thời kỳ xây dựng CNXH phát triển - giai đoạn đầu của chủ nghĩa cộng sản Nhưng thực chất Liên Xô cũng chỉ mới bước những bước đầu tiên của thời kỳ xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật của CNXH

Đảng Cộng sản Trung Quốc, vào cuối thập kỷ 80 thế kỷ trước tuyên bố, thời kỳ quá độ ở nước này phải kéo dài hàng trăm năm

Như vậy, điều cần khẳng định trước tiên về nhận thức mới về TKQĐ lên CNXH

là: đây là thời kỳ lâu dài và trải qua nhiều giai đoạn, với nhiều bước đi thích hợp với quá trình xây dựng và phát triển nền tảng kinh tế - xã hội cần thiết Điều này

đã được Đảng ta khẳng định trong Cương lĩnh 1991 Song nền tảng kinh tế - xã hội cần thiết cho CNXH là gì thì phải tùy thuộc vào thời đại Với thời đại công nghiệp cơ khí của Mác - Lênin thì đó là nền tảng công nghiệp cơ khí Còn ngày nay, cuộc cách mạng khoa học - công nghệ lần thứ hai phát triển, thì cơ sở vật chất kỹ thuật cho CNXH là nền kinh tế tri thức với trình độ phát triển cao của công nghệ thông tin và các thành tựu mới của các cuộc cách mạng trong hóa học, lý học, sinh học, vật liệu mới Đây là điều cần bổ sung thứ hai vào nhận thức về TKQĐ lên CNXH

Như vậy, nếu cuộc cách mạng XHCN nổ ra ở những nước đã có nền kinh tế tri thức thì giai cấp công nhân - trí thức chỉ việc giành lấy chính quyền từ tay giai cấp tư sản, tiếp thu và tổ chức lại nền kinh tế tri thức theo cách của mình Cuộc cách mạng XHCN sẽ nhanh chóng kết thúc Thời kỳ quá độ sẽ ngắn

Ở những nước chưa có nền kinh tế tri thức, nếu nổ ra cách mạng XHCN, thời kỳ quá độ chắc chắn sẽ kéo dài Ở đây, giai cấp công nhân không chỉ phải giành lấy chính quyền mà còn phải dùng chính quyền ấy làm cuộc cải biến cách mạng sâu rộng để xây dựng nền kinh tế tri thức Thời gian kéo dài đến mức nào phụ thuộc vào điều kiện, quyết tâm và khả năng của giai cấp công nhân - trí thức trong nước và quốc tế Đây chính là bổ sung thứ ba vào nhận thức của chúng ta về TKQĐ lên CNXH

2 Về tính chất, đặc điểm của thời kỳ quá độ

Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin và nhiều nhà lãnh đạo khác của các đảng cộng sản và công nhân quốc tế đều đã khẳng định rằng: nội dung cơ bản của TKQĐ lên CNXH chính là giải quyết cuộc đấu tranh giữa hai con đường - TBCN và XHCN Trong đó, về chính trị, phải thiết lập nền chuyên chính của giai cấp công nhân - giai cấp vô sản Về kinh tế, phải tiến hành cuộc cách mạng về quan hệ sản xuất và cách mạng khoa học - kỹ thuật, xây dựng cơ

sở vật chất kỹ thuật của CNXH và về tư tưởng - văn hóa là tiến hành cách mạng văn hóa, tư tưởng, xác lập hệ tư tưởng Mác - Lênin, xây dựng hệ giá trị, chuẩn mực và lối sống của giai cấp công nhân hiện đại

Gần một thế kỷ xây dựng mô hình CNXH ở Liên Xô, Đông Âu và nhiều nước khác, xã hội XHCN đã được xây dựng theo những chỉ dẫn có tính định hướng này Tuy nhiên, kết quả có được từ thực tế lại đặt trước chúng ta nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn cần phải suy ngẫm

Sau khi CNXH ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, những kinh nghiệm thực tiễn của cải cách và đổi mới ở một số nước cho thấy: trong thời kỳ quá độ lên CNXH, chính đảng của giai cấp công nhân khi đã nắm được chính quyền, muốn xây dựng CNXH, phải khuyến khích, sử dụng và phát huy nguồn lực vật chất và năng lực trí tuệ của giai cấp tư sản nhằm CNH, HĐH phát triển sản xuất, tăng năng suất lao động, phát triển nền kinh tế tri thức Nhiều đảng viên cộng sản đã trở thành nhà “tư bản đỏ” Trong quá trình này, ở một mức độ nào đó, sự bóc lột

và những hệ quả tiêu cực khác như phân hóa giàu nghèo, bất bình đẳng xã hội vẫn tồn tại Quá độ lên CNXH khác với phát triển CNTB chỉ ở chỗ, với quyền lực của giai cấp công nhân - trí thức, những mặt tiêu cực mà việc phát triển kinh

tế thị trường gây ra được hạn chế Phân tầng xã hội không đưa đến phân cực và xung đột xã hội Sự bất bình đẳng xã hội được nhà nước XHCN điều tiết thông qua hàng loạt những chính sách xã hội, cố gắng hạn chế đến mức thấp nhất tác động tiêu cực của kinh tế thị trường Những quan hệ nhân văn giữa con người với con người như là mục đích tối cao của CNXH được định hướng phát triển Mâu thuẫn xã hội được điều chỉnh, giảm bớt Trong quá trình xây dựng nền tảng kinh tế - xã hội của CNXH phù hợp trình độ lực lượng sản xuất mới, giai cấp công nhân và chính đảng của nó phải thực hiện những nhiệm vụ mà CNTB phải làm và đang làm; những người cộng sản có lúc phải trở thành nhà tư bản Đây chính là những thay đổi đáng chú ý trong quan niệm về thời kỳ quá độ lên CNXH mà nhiều mô hình định hướng phát triển CNXH trong nửa cuối thế kỷ

XX, đầu thế kỷ XXI đã thực hiện

Về xây dựng hệ thống chính trị Vấn đề đặt ra là, trong TKQĐ, chính quyền

chuyên chính là của ai? Nó được xây dựng trên những nguyên tắc và mô hình tổ chức quyền lực nào? Đây là điều đã có không ít ý kiến bàn luận và giải quyết thực tế Theo các nhà kinh điển mácxít, sau cách mạng XHCN, nền chuyên chính chỉ có thể là của giai cấp công nhân - chuyên chính vô sản Nhiệm vụ chủ yếu của nền chuyên chính này là tước đoạt tư liệu sản xuất của giai cấp tư sản và cải tạo nền kinh tế sản xuất nhỏ, hàng ngày, hàng giờ đẻ ra quan hệ tư bản Nhưng thực tiễn diễn ra ở nhiều nước lại không hoàn toàn như vậy Ngay chính

ở nước Nga - quê hương của Cách mạng Tháng Mười, sau cách mạng, Nhà nước công nhân không thể trực tiếp xây dựng CNXH chỉ bằng tước đoạt và cải tạo thông qua chính sách cộng sản thời chiến mà phải tiến hành các cuộc cải biến từ

từ thông qua Chính sách kinh tế mới Chính V.I.Lênin đã từng dạy rằng, để tiến tới CNXH cần phải “bắc những chiếc cầu nhỏ, vững chắc đi xuyên qua CNTB”;

sử dụng các chuyên gia tư sản, áp dụng các mô hình tổ chức kinh tế - xã hội tư

bản để phát triển sức sản xuất, tăng năng suất lao động, nâng cao đời sống nhân dân

Để trả lời câu hỏi trong TKQĐ lên CNXH, chúng ta cần thiết lập nền chuyên chính của ai xuất phát từ việc làm rõ câu hỏi lực lượng cách mạng và đối tượng cách mạng trong TKQĐ là ai? Với những nước đã kinh qua giai đoạn phát triển TBCN, nền công nghiệp đại cơ khí đã được thiết lập, nền kinh tế tri thức đang dần được hình thành, nền chuyên chính cách mạng phải là nền chuyên chính của giai cấp công nhân - trí thức Tư liệu sản xuất chính yếu lúc này không chỉ đơn thuần là máy móc của nền đại công nghiệp cơ khí mà là khoa học, công nghệ với trí tuệ bậc cao hàm chứa trong hệ thống máy móc ấy Nền chuyên chính của giai cấp công nhân - trí thức không chỉ làm công việc tước đoạt mà chủ yếu là tìm kiếm những hình thức tổ chức thích hợp cho việc phát triển kinh tế - xã hội trong thời đại toàn cầu hóa và kinh tế tri thức Trong quá trình này, một bộ phận của giai cấp tư sản sẽ chuyển hóa dần thành trí thức quản lý bậc cao TKQĐ lên CNXH sẽ gắn bó chặt chẽ với quá trình hình thành và phát triển của giai cấp công nhân - trí thức Trong đó, sự chuyển biến dần của các trí thức tư sản, tư sản trí thức và công nhân, nông dân thành giai cấp công nhân - trí thức sẽ được bắt đầu Quá trình này gắn chặt với việc phát triển khoa học - công nghệ hiện đại

Đó chính là nội dung kinh tế cơ bản của TKQĐ lên CNXH ở những nước đã phát triển Như vậy, nền chuyên chính cần phải thiết lập trong TKQĐ lên CNXH

ở những nước này chính là nền dân chủ của giai cấp công nhân trí thức - giai cấp

đã được phát triển từ những phần tử trí thức tiên tiến nhất trong tất cả các giai tầng xã hội

Ở những nước chưa qua giai đoạn phát triển TBCN, giai cấp công nhân thường còn ít về số lượng Đảng công nhân tuy xây dựng trên nền tảng tư tưởng mácxít song thành phần chủ yếu là trí thức và tầng lớp tiểu tư sản cùng với công nhân

và nông dân được giác ngộ Nhiệm vụ của Đảng là thực hiện cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân, đánh đổ phong kiến, đánh đuổi thực dân, đế quốc, định hướng