ĐỀ CƯƠNG LẬP VÀ PHÂN TÍCH DỰ ÁNCâu 1 : Khái ni m v d án ệm về dự án ề dự án ự án Dự án là đối tượng của quản lý và là một nhiệm vụ mang tính chất một lần, có mục tiêu rõ ràng, trong đó b
Trang 1Câu 1 : Khái niệm về dự án 2
Câu 2: Đặc điểm của DA 2
Câu 3: Công tác nghiên cứu lập dự án môi trường 3
Câu 4: Công tác tổ chức soạn thảo dự án môi trường 4
Câu 5: Phân tích tổ chức nhân sự dự án môi trường (Các mô hình) 7
a Mô hình chủ đầu tư trực tiếp quản lý thực hiện DA 7
b Mô hình chủ nhiệm điều hành DA 8
c Mô hình chìa khóa trao tay 9
10
Câu 6: Vai trò của phân tích tài chính trong dự án đầu tư 10
Câu 7: Khái niệm và các tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả kinh tế xã hội dự án đầu tư 10
Câu 8: Khái niệm và sự cần thiết khi tiến hành thẩm định, phê duyệt dự án va mục đích 12
Câu 9: Thẩm định các điều kiện pháp lý 13
Câu 10: Khái niệm và các giai đoạn của quản lý dự án môi trường 14
Câu 11: Quản trị rủi ro dự án môi trường 14
Khái niệm rủi ro: 14
Phân loại rủi ro: 14
Quản trị rủi ro dự án 15
b Nội dung quản trị rủi ro 16
Xác định (nhận diện) rủi ro 16
Đánh giá và đo lường khả năng thiệt hại 16
Phân tích và đánh giả mức độ rủi ro 16
c Các phương pháp quản trị rủi ro 17
Trang 2ĐỀ CƯƠNG LẬP VÀ PHÂN TÍCH DỰ ÁN
Câu 1 : Khái ni m v d án ệm về dự án ề dự án ự án
Dự án là đối tượng của quản lý và là một nhiệm vụ mang tính chất một lần, có mục tiêu
rõ ràng, trong đó bao gồm chức năng, số lượng và tiêu chuẩn chất lượng, yêu cầu phải được hoàn thành trong một khoảng thời gian quy định, có dự toán tài chính từ trước và nói chung không được vượt qua dự toán đó
Câu 2: Đ c đi m c a DA ặc điểm của DA ểm của DA ủa DA
1 Nhiệm vụ có tính đặc thù riêng có tính chất 1 lần: không có nhiệm vụ nào giống hoàn toàn với nhiệm vụ nào Điểm khác biệt của nó được thể hiện trên bản thân nhiệm vụ và trên cả thành quả cuối cùng
2 Phải đáp ứng được những mục tiêu rõ ràng
- DA đầu tư có mục đích rõ ràng, được thể hiện ở 2 mức: Mục tiêu lâu dài là những lợi ích KT-XH do DA mang lại; Mục tiêu trước mắt là mục đích cụ thể cần đạt được của việc thực hiện DA
- Mục tiêu của dự án gồm 2 loại:
+ Mục tiêu mang tính chất thành quả là yêu cầu mang tính chức năng của
DA như công suất, chỉ tiêu KTKT
+ Mục tiêu mag tính ràng buộc như thống nhất đảm bảo các mục tiêu chung
về thời gian, chi phí và việc hoàn thành với chất lượng cao
3 Mang lại những yếu tố không chắc chắn và có rủi ro: Tính bất định và độ rủi ro cao
4 Chỉ tồn tại trong 1 thời gian nhất định
- DA có chu kì phát triển riêng và có thời gian tồn tại hữu hạn
- DA là 1 sự sáng tạo, giống như các thực thể sống DA cũng trải qua các giai đoạn: hình thành, phát triển, có thời điểm bắt đầu và kết thúc… DA không kéo dài mãi mãi
Trang 3- Khi DA kết thúc, kết quả DA được trao cho bộ phận quản lý vận hành
5 Yêu cầu có sự kết hợp nhiều nguồn lực đa dạng
6 Là đối tượng mang tính tổng thể
Những đặc trưng trên đã chi phối trực tiếp đến công tác lập quản trị quá trình thực hiện đầu tư và vận hành khai thác của dự án
Những đặc điểm khác của DA:
- 1 DA các biệt có thể là 1 phần của DA lớn
- Trong quá trình triển khai thực hiện, các mục tiêu và đặc điểm kết quả của 1 số
DA có thể là 1 sản phẩm hoặc 1 số đơn vị của sản phẩm
- Bộ máy tổ chức chỉ là tạm thời và được thành lập trong thời gian thực hiện DA
- Sự tương tác giữa các hoạt động của DA có thể phức tạp
Câu 3: Công tác nghiên cứu lập dự án môi trường
1 Nghiên cứu cơ hội đầu tư
các kết quả và hiệu quả sẽ đạt được nếu thực hiện đầu tư
tư, các kết quả và hiệu quả sẽ đạt được nếu thực hiện đầu tư
1 Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước hoặc chiến lược phát triển sản xuất kinh doanh của ngành, của cơ sở
2 Nhu cầu trong nước và trên thế giới về những hoạt động cụ thể Đây là nhân tố quyết định sự hình thành và hoạt động của các dự án đầu tư
3 Tình hình cung cấp những mặt hang hoặc hoạt động dịch vụ đề cập trên đây
ở trong nước và trong thế giới còn chỗ trống để dự án chiếm lĩnh trong một thời gian dài
Trang 44 Tiềm năng sẵn có, cần và có thể khai thác về vốn, tài nguyên thiên nhiên, sức lao động để thực hiện dự án của đất nước, của địa phương, của nghành hoặc của các cơ sở
5 Những kết quả và hiệu quả sẽ đạt được nếu thực hiện dự án Đây là tiêu chuẩn tông hợp để đánh giá tính khả thi của toàn bộ dự án
2 Nghiên cứu khả thi
* Nội dung phần thuyết minh dự án
với dự án sản xuất, kinh doanh; hình thức đầu tư xây dựng công trình; địa điểm xây dựng, nhu cầu sử dụng đất; điều kiện cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu và các yếu tố đầu vào khác
gồm công trình chính, công trình phụ và các hạng mục công trình khác; phân tích lựa chọn phương án kỹ thuật, công nghệ và công suất
1 Phương án giải phóng mặt bằn, tái định cư và phương án hỗ trợ xây dựng
hạ tầng kỹ thuật nếu có
2 Các phương án thiết kế kiến trúc đối với công trình trong đô thị và công trình có yêu cầu kiến trúc
3 Phương án khai thác dự án và sử dụng lao động
4 Phân đoạn thực hiện, tiến độ thực hiện và hình thức quản lý dự án
an ninh quốc phòng
năng cấp vốn theo tiến độ; phương án hoàn trả vốn đối với các dự án có yêu cầu thu hồi vốn; các chi tiêu tài chính và phân tích đánh giá hiệu quả kinh
tế, hiệu quả xã hội của dự án
Câu 4: Công tác t ch c so n th o d án môi tr ổ chức soạn thảo dự án môi trường ức soạn thảo dự án môi trường ạn thảo dự án môi trường ảo dự án môi trường ự án ường ng
2.2.1 Quy trình soạn thảo dự án môi trường
2.2.1.1 Yêu cầu và căn cứ để soạn thảo dự án môi trường
a Yêu cầu đối với việc soạn thảo dự án môi trường
- Đảm bảo DA được lập ra phù hợp với các quy định của pháp luật, tiêu chuẩn, quy phạm, quy định của các cơ quan quản lý Nhà nước, tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế
=> Việc soạn thảo DA phải dựa trên cơ sở pháp lý vững chắc
Trang 5- Đảm bảo độ tin cậy và mức chuẩn xác cần thiết của các thông số phản ánh các yếu tố kinh tế, kỹ thuật của DA trong từng giai đoạn nghiên cứu
- Đánh giá được tính khả thi của DA trên các phương diện, trên cơ sở đưa ra các phương
án, so sánh lựa chọn phướng án tốt nhất, tính toán thận trọng và chính xác từng nội dung
DA, đặc biệt là các nội dung về công nghệ, tài chính, thị trường sản phẩm và dịch vụ để lạu chọn phương án tối ưu
b Các căn cứ để soạn thảo DA đầu tư
- Chủ trương, quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển KT-XH của Nhà nước và địa phương
- Về mặt pháp lý, DA đầu tư được lập căn cứ vào chủ trương, quy hoạch phát triển được duyệt của ngành, địa phương hay các nhiệm vụ cụ thể được nhà nước giao
- Hệ thống văn bản pháp quy: là các luật hiện hành áp dụng trong mọi lĩnh vực như: các văn bản về luật quốc tế và luật của CHXHCNVN có liên quan đến lập, thẩm định và triển khai DA: về lĩnh vực môi trường ở VN có Luật môi trường, khía cạnh bảo vệ môi trường có Luật Khoáng sản, Luật Đất đai, Luật Phát triển và bảo
vệ rừng,…
2.2.1.2 Mục đích, yêu cầu và công tác lập nhóm soạn thảo
a Xác định mục đích, yêu cầu của việc lập DA đầu tư
- Mục đích: xây dựng được những nội dung có cơ sở khoa học, cơ sở thực tiễn và có tính khả thi cao để các cơ quan quản lý nhà nước chức năng xem xét và phê duyệt, các định chính chấp thuận tài trợ vốn
- Yêu cầu: Xem xét, nghiên cứu một cách toàn diện với các phương án nghiên cứu, tính toán có cơ sở và phù hợp nhằm đảm bảo những yêu cầu đặt ra đối với DA đầu tư, tức đảm bảo tính khoa học, tính thực tiễn, tính pháp lý, tính thống nhất và tính phỏng định có căn cứ
b Nhóm soạn thảo DA đầu tư
- Thường gồm chủ DA và các thành viên Số lượng các thành viên của nhóm phụ thuộc vào nội dung và quy mô của DA Chủ nhiệm DA là người tổ chức và điều hành công tác lập DA Nhiệm vụ chính của chủ nhiệm DA là:
Trang 6 Lập kế hoạch, lịch trình soạn thảo DA (bao gồm cả xác định và phân bổ kinh phí soạn thảo)
DA
2.2.1.3 Quy trình soạn thảo DA môi trường
Bước 1: Nhận dạng DA
- Xác định DA thuộc loại nào, DA phát triển ngành, vùng hay đầu tư xây dựng mới, cải tạo, mở rộng 1 doanh nghiệp,…
- Xác định mục đích cụ thể của DA
- Chủ DA đầu tư
- Làm rõ sự cẩn thiết phải có DA
- Thứ tự ưu tiên của DA trong chiến lược phát triển sản xuất kinh doanh của DN, của ngành và trong chiến lược phát triển KT-XH của vùng, đất nước
- Tính hợp phapscuar ngành sản xuất kinh doanh
Bước 2: Lập đề cương sơ bộ của DA và dự trù kinh phí soạn thảo
Đề cương sơ bộ của DA thường bao gồm: giới thiệu sơ lược về DA và những nội dung cơ bản của DA khả thi: nghiên cứu các căn cứ để xác định đầu tư, nghiên cứu khía cạnh kỹ thuật, tổ chức quản lý và nhân sự, tài chính, KT-XH của DA
Kinh phí soạn thảo của DA gồm:
- Chi phí cho việc sưu tầm hay mua các thông tin, tư liệu phục vụ cho công tác phân tích soạn thảo của DA
- Chi phí khảo sát điều tra thực địa
- Chi phí hành chính, văn phòng
- Chi phí bồi dưỡng ( hoặc thù lao) cho những người làm công tác soạn thảo DA bao gồm cả các chuyên gia (trong và ngoài nước) mời tham gia vào quá trình phân tích các nội dung của DA
- Mức kinh phí cho mỗi DA cụ thể tùy thuộc vào quy mô DA, loại DA và đặc điểm của việc soạn thảo DA, nhất là điều kiện về thông tin, tư liệu và yêu cầu khảo sát, điều tra thực địa để soạn thảo DA
Bước 3: Lập đề cương chi tiết của DA
Trang 7- Việc lập đề cương chi tiết được tiến hành sau khi đề cương sơ bộ được thông qua
Ở đề cương chi tiết, các nội dung của đề cương sơ bộ càng chi tiết càng tốt Cần tổ chức thảo luận xây dựng đề cương chi tiết ở nhóm soạn thảo, để mọi thành viên đóng góp xây dựng đề cương và từng phần việc, tạo điều kiện để họ hoàn thành tốt công việc của mình trong công tác soạn thảo DA
Bước 4: Phân công công việc cho các thành viên soạn thảo
- Trên cơ sở đề cương chi tiết được chấp nhận, chủ nhiệm DA phân công công việc cho các thành viên của nhóm soạn thảo theo chuyên môn của họ
Bước 5: Tiến hành soạn thảo DA
- Thu thập thông tin, tư liệu cần thiết cho DA Việc thu thập thông tin tư liệu các thành viên nhóm soạn thảo thực hiện theo phần việc được phân công Các nguồn thu thập chính: các cơ quan quản lý nhà nước, các cơ quan nghiên cứu, các tổ chức kinh tế có liên quan, sách báo, tạp chí,…
- Điều tra, khảo sát thực tế để thu thập các dữ liệu thực tế cần thiết phục vụ việc nghiên cứu, giải quyết vấn đề thuộc các phần nội dung của DA
- Phân tích, xử lý các thông tin, tư liệu đã thu thập theo các phần công việc đã phaan công trong nhóm soạn thảo tương ứng với các nội dung của DA
- Tổng hợp các kết quả nghiên cứu Các kết quả nghiên cứu của từng phần việc sẽ được các thành viên nhóm tổng hợp, sau đó được tổng hợp chung thành nội dung của DA
Bước 6: Mô tả DA và trình bày với chủ đầu tư hoặc cơ quan có thẩm quyền quyết định đầu tư của nhà nước xem xét
- Nội dung của DA, sau khi đã tổ chức phản biện và thảo luận trong nhóm soạn thảo
sẽ được mô tả ở dạng văn bản hồ sơ và được trình bày với chủ đầu tư hoặc cơ quan
có thẩm quyền quyết định đầu tư cho ý kiến bổ sung và hoàn chỉnh nội dung DA Bước 7: Hoàn tất văn bản DA
- Sau khi có ý kiến của chủ đầu tư hoặc cơ quan có thẩm quyền quyết định đầu tư xem xét, nhóm soạn thảo tiếp tục bổ sung và hoàn chỉnh nội dung của DA cũng như hình thức trình bày Sau đó bản DA sẽ được in ấn
Trang 8Câu 5: Phân tích t ch c nhân s d án môi tr ổ chức soạn thảo dự án môi trường ức soạn thảo dự án môi trường ự án ự án ường ng (Các mô hình)
a Mô hình ch đ u t tr c ti p qu n lý th c hi n DA ủa DA ầu tư trực tiếp quản lý thực hiện DA ư ự án ếp quản lý thực hiện DA ảo dự án môi trường ự án ệm về dự án
- Là mô hình quản lý dự án mà chủ đầu tư tự thực hiện và quản lý mọi công việc của dự
án hoặc lập ra 1 ban quản lý để tư vấn
- Đối tượng áp dụng: DA quy mô nhỏ (DA xây dựng: có tổng mức đầu tư dưới 7 tỷ
đồng), Kỹ thuật đơn giản và gần với chuyên môn của CĐT, đồng thời CĐT có đủ năng lực chuyên môn kỹ năng và kinh nghiệm quản lý DA
- Ưu điểm:
+ Các quyết định và thông tin được thực hiện nhanh chóng
+ Phản ứng linh hoạt với các thay đổi của môi trường
+ Ít tốn kém chi phí
- Nhược điểm:
+ Tính chuyên môn hóa không cao
+ Nếu chủ đầu tư không đủ năng lực sẽ dẫn đến nhiều rủi ro khi thực hiện dự án
- Sơ đồ:
Chủ đầu tư- chủ dự án
Chuyên gia quản lý
dự án ( cố vấn)
Tổ chức thực hiện dự
Tổ chức thực hiện dự
án I
Trang 9b Mô hình ch nhi m đi u hành DA ủa DA ệm về dự án ề dự án
- Là mô hình tổ chức quản lý trong đó CĐT thuê chủ nhiệm điều hành dự án có đủ trình
độ, năng lực quản lý dự án Chủ nhiệm điều hành dự án chịu trách nhiệm toàn bộ các công việc theo hợp đồng ký kết
- Ưu điểm: Tính chuyên môn hóa cao, tận dụng được ý kiến chuyên gia
- Nhược điểm: Tốn kém chi phí, mất thời gian cho việc ra quyết định
- Mọi quyết định của CĐT có liên quan đến các đơn vị thực hiện được triển khai thông qua chủ nhiệm điều hành DA => Chủ nhiệm điều hành DA đại diện quyết định mọi hoạt động thực hiện DA
- Sơ đồ:
c Mô hình chìa khóa trao tay
- Là mô hình tổ chức quản lý dự án trong đó chủ đầu tư sẽ giao cho nhà thầu toàn quyền quản lý dự án Nhà thầu trở thành chủ dự án và chịu trách nhiệm toàn bộ các công việc của dự án Chủ đầu tư chỉ tiếp nhận sau khi sản phẩm đã hoàn thành
- Đặc điểm:
Chủ nhiệm điều hành dự án Chủ đầu tư- chủ dự án
Các chủ thầu
Gói thầu n Gói thầu
Gói thầu 2 Gói thầu 1
Trang 10 CĐT giao cho một nhà thầu (có thể do một số nhà thầu liên kết lại với nhau) thay mình thực hiện toàn bộ các công việc: từ lập DA đầu tư đến thực hiện DA
và bàn giao toàn bộ DA đã hoàn thành cho CĐT khai thác, sử dụng
toàn bộ DA từ khảo sát thiết kế, mua sắm vật tư, thiết bị, xây lắp cho đến khi bàn giao công trình đưa vào khai thác, sử dụng
việc khảo sát, thiết kế hoặc một phần khối lượng công tác xây lắp
- Ưu điểm: Giảm rủi ro cho chủ đầu tư
- Nhược điểm: Chất lượng công trình phụ thuộc nhiều vào nhà thầu
- Sơ đồ:
Câu 6: Vai trò c a phân tích tài chính trong d án đ u t ủa DA ự án ầu tư trực tiếp quản lý thực hiện DA ư
- Phân tích tài chính có vai trò quan trọng không chỉ dối với chủ đầu tư mà còn đối với các cơ quan có thẩm quyền quyết đinh đầu tư của Nhà nước, các cơ quan tài trợ vốn cho dự án
+ Đối với chủ đầu tư: Phân tích tài chính cung cấp các thông tin cần thiết để chủ đầu tư đưa ra quyết định có nên đầu tư không vì mục tiêu của các tổ chức và các cá nhân đầu tư
Thuê tư vấn hoặc tự lập dự án Chủ đầu tư chủ dự án
Chọn tổng thầu( Chủ nhiệm điều hành dự
án ) Thầu phụ
Trang 11+ Đối với các cơ quan có thấm quyền quyết định đầu tư cùa Nhà nước: Phân tích tài chính là một trong những căn cứ để các cơ quan này xem xét cho cấp phép đầu tư đối với các dự án sử dụng nguồn vốn của nhà nước
+ Đối với các cơ quan tài trợ vốn cho dự án: Phân tích tài chính là căn cứ quan trọng để quyết định tài trợ vốn cho dự án Dự án chỉ có khả năng trả nợ là dự án đó phải đạt được hiệu quả tài chính và có độ an toàn cao về mặt tài chính
- Phân tích tài chính còn là cơ sở để tiến hành phân tích khía cạnh kinh tế xã hội: Dựa trên những chi phí và lợi ích trong phân tích tài chính tiến hành điều chỉnh để phản ánh những chi phí cũng như những lợi ích mà nền kt và xh phải bỏ ra hay thu được
Câu 7: Khái ni m và các tiêu chu n đánh giá hi u qu kinh t xã h i d án ệm về dự án ẩn đánh giá hiệu quả kinh tế xã hội dự án ệm về dự án ảo dự án môi trường ếp quản lý thực hiện DA ội dự án ự án
đ u t ầu tư trực tiếp quản lý thực hiện DA ư
+ Khái niệm: phân tích khía cạnh kt xh của dự án đầu tư là việc so sánh, đánh giá một cách có hệ thống giữa những chi phí và các lợi ích của dự án trên quan điểm của toàn bộ nền kinh tế và toàn bộ xã hội
+ Tiêu chuẩn đánh giá:
- Giá trị gia tăng thuần: là 1 trong những tiêu chí cơ bản phản ánh hiệu quả kt của
dự án đầu tư trên góc độ của nền kt Chỉ tiêu này cho biết mức đóng góp trực tiếp của dự án cho tăng trưởng kt của 1 quốc gia Giá trị tăng thuần chính là mức chênh lệch giữa giá trị đầu ra và giá trị đầu vào Có công thức tính toán: NVA= O – (MI+I) Trong đó O là giá trị đầu ra của dự án ; MI là giá trị đầu vài vật chất
thường xuyên và I là vốn đầu tư
- Giá trị hiện tại ròng kinh tế: là chỉ tiêu phản ánh tổng lợi ích thuần của cả đời dự
án trên góc độ của toàn bộ nền kinh tế quy về mặt bằng thời gian hiện tại Công thức tính toán như sau: NPVE = ∑
i=0
n BEi−CEi
(1+ Rs)i
- với BEi là lợi ích kt của dự án tại năm thứ i của đời dự án CEi là chi phí kinh tế tại năm i Rs là tỷ suất chiết khấu xh Nếu NPVE >0 thì tổng thu kt của cả đời dự
ân lớn hơn tổng chi của cả đời dự án quy về mặt bằng tg hiện tại Nếu <0 thì có thể bác bỏ hoặc điều chỉnh lại dự án đứng trên góc độ lợi ích của toàn bộ nền kinh tế