SKKN Sử dụng hình thức đố vui trong dạy học địa lí trung học phổ thông

Xuất phát từ việc đổi mới theo hướng yêu cầu học sinh phải độc lập hơntrong suy nghĩ, phát huy tính sáng tạo trong học tập, nắm được nội dung kiến thứctrong bài học và rèn luyện các kỹ n

SỬ DỤNG HÌNH THỨC ĐỐ VUI TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÝ Ở TRƯỜNG TRUNG

và học môn học Địa Lý cũng đã có nhiều thay đổi so với trước đây Ngoài nhữngyêu cầu trong việc đổi mới dạy học Địa Lý thì còn có yêu cầu về việc đổi mới hìnhthức đánh giá năng lực của học sinh thông qua các bài kiểm tra có hình thức trắcnghiệm Xuất phát từ việc đổi mới theo hướng yêu cầu học sinh phải độc lập hơntrong suy nghĩ, phát huy tính sáng tạo trong học tập, nắm được nội dung kiến thứctrong bài học và rèn luyện các kỹ năng cơ bản thông qua môn học Địa Lý mà bảnthân tôi muốn nghiên cứu là đưa phương pháp đố vui Địa Lý vào ứng dụng giảngdạy Địa Lý trong nhà trường phổ thông Đố vui Địa Lý là một hình thức trò chơi trítuệ đơn giản nhằm tăng cường sự hiểu biết kiến thức Địa Lý ở học sinh, khả năngsuy luận, óc sáng tạo và kỹ năng tiến hành các kiến thức dễ vận dụng ở mọi nơimọi lúc và kích thức hứng thú học tập của học sinh Đặc biệt hiện nay để đánh giákết quả học tập của học sinh trong môn Địa Lý ra sao thay vì làm bài kiểm tra tựluận thì hình thức đã đổi thành bài kiểm trắc nghiệm Đố vui Địa Lý hầu như đều lànhững câu hỏi ngắn, xúc tích và rất gần với câu hỏi trặc nghiệm Thế nên sử dụngphương pháp đố vui Địa Lý trong giảng dạy cũng bổ trợ nhiều cho học sinh khi các

em làm bài kiểm trắc nghiệm Ngoài ra trong môn Địa Lý thì việc nắm kiến thứckhông phải bằng phương pháp học thuộc lòng mà phải thông qua trực quan, mối

quan hệ giữa các yếu tố Địa Lý, giữa các sự vật hiện tượng Vì vậy để giúp họcsinh của mình biết tự suy luận vấn đề, nắm được kiến thức một cách dễ dàng vànhớ lâu hơn thì trong việc giảng dạy các bài học Địa Lý nên lồng ghép vào phần đốvui để khơi hứng thú ham học tập, tìm hiểu của các em Từ những lý do trên, tôi đãchọn đề tài “Sử dụng hình thức đố vui trong dạy học Địa Lý ở trường trung họcphổ thông” để nghiên cứu góp phần vào việc giảng dạy bộ môn của mình tốt hơn.Mong nhận được sự đóng góp chân thành từ quý thầy cô!

II Giới hạn đề tài

Nội dung nghiên cứu của đề tài là đối với các bài học trong chương trình sáchgiáo khoa Địa Lý của các khối lớp thuộc bậc trung học phổ thông Đối với bộ mônĐịa Lý có rất nhiều bài học về địa lý tự nhiên, địa lý dân cư và địa lý kinh tế xã hội

mà đòi hỏi cần phải khắc sâu kiến thức cho học sinh Tuy nhiên đề tài này chỉ đisâu vào việc sử dụng các câu hỏi đố vui có liên quan đến mỗi bài học để giúp các

em học sinh nắm vững hơn các kiến thức cơ bản và quan trọng của bài học Sửdụng đố vui Địa Lý để củng cố bài học thông qua các câu hỏi sát với thực tiễn giúphọc sinh nắm được vấn đề của bài học một cách dễ dàng, tạo cho các em tính độclập trong suy nghĩ, linh hoạt hơn trong các hoạt động của một giờ học Địa Lý trênlớp Ngoài ra hiện nay Bộ Giáo dục và Đào tạo có những thay đổi hình thức kiểmtra Địa Lý từ tự luận sang trắc nghiệm chính vì thế đố vui trong Địa Lý cũng nênđược áp dụng trong các tiết ôn tập trước các kỳ kiểm tra và thi học kỳ Vì ở dạngcác câu hỏi ngắn nên sẽ giúp ích cho học sinh trong việc ghi nhớ kiến thức choviệc làm bài trắc nghiệm

B PHẦN NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận

Phương pháp dạy học truyền thống là những phương pháp dạy học quen thuộcđược truyền từ lâu đời và được bảo tồn, duy trì qua nhiều thế hệ Về cơ bản,phương pháp dạy học này lấy hoạt động của người thầy làm trung tâm Kiến thức

sẽ được truyền từ đầu thầy sang đầu trò Thực hiện lối dạy này, giáo viên là ngườithuyết trình, diễn giảng, là “kho tri thức” sống, học sinh là người nghe, nhớ, ghichép và suy nghĩ theo Với phương pháp dạy học truyền thống giáo viên là chủ thể,

là tâm điểm, học sinh là khách thể Giáo án giảng dạy theo phương pháp này đượcthiết kế kiểu đường thẳng theo hướng từ trên xuống Do đặc điểm hàn lâm của kiếnthức nên nội dung bài dạy theo phương pháp truyền thống sẽ có tính hệ thống, tínhlogic cao Do là kiến thức được truyền từ giáo viên thẳng đến học sinh nên kiếnthức đó sẽ chuẩn, ít khi có sai sót Và trong tiết học giáo viên sẽ dễ dàng quản lýhọc sinh, tránh được việc học sinh trao đổi quá nhiều làm ồn trong lớp Song doquá đề cao người dạy nên nhược điểm của phương pháp dạy học truyền thống làhọc sinh thụ động tiếp thu kiến thức, giờ dạy sẽ dễ đơn điệu, buồn tẻ, kiến thứcthiên về lý luận, ít chú ý đến kỹ năng thực hành của người học, do đó kỹ năng hànhdụng vào đời sống thực tế bị hạn chế

Trước đây trong dạy học nói chung và giảng dạy Địa Lý nói riêng giáo viênđược xem là trung tâm, được xem như là diễn viên và học sinh chính khán giả.Giáo viên là người truyền đạt kiến thức cho học sinh từ đó học sinh ghi nhận lại.Hình thức chủ yếu trong giảng dạy đó là giáo viên viết kiến thức lên bảng để họcsinh ghi nhận lại, hoặc giáo viên đọc kiến thức còn học sinh ghi chép lại Với cáchthức đó kiến thức sẽ được truyền đạt nhanh chóng và chính xác Tuy nhiên vìkhông để học sinh tự tìm kiến thức mà kiến thức do giáo viên cung cấp nên việcdạy và học trong một tiết học sẽ rất tĩnh lặng, chỉ một chiều giáo viên làm việc làchính Khi đó học sinh không phát huy được khả năng tự tìm tòi và sáng tạo củabản thân Chính vì thế thay đổi phương pháp dạy học theo hướng tích cực lấy họcsinh là trung tâm là cần thiết Thay đổi theo phương pháp mới học sinh sẽ là người

tự tìm tòi, suy luận để đúc kết kiến thức cho bản thân Lúc này giáo viên chỉ là

người hướng dẫn hướng tìm hiểu và gợi ý cho học sinh khi các em cần Thay đổi sẽbuộc học sinh phải tích cực hơn trong giờ học Từ đó các em có thể tiếp thu kiếnthức nhanh chóng và việc khắc sâu kiến thức cũng trở nên dễ dàng hơn.

Thế giới hiện nay phát triển với tốc độ nhanh cho nên khối lượng tri thức củanhân loại, trong đó có tri thức Địa Lý ngày càng tăng lên nhanh chóng Trong các

dự báo cho thấy vào những thập niên đầu của thế kỷ XXI, trong vòng khoảng bốnnăm tri thức nhân loại đã tăng gấp đôi Trong nhà trường không thể học hết tất cả,

mà chỉ đưa vào những kiến thức cơ bản nhất của khoa học Địa Lý Và ngay trongtừng bài lên lớp học sinh cũng chỉ học những kiến thức cơ bản, vạch được bản chấtcủa sự vật, hiện tượng Địa Lý Còn rất nhiều kiến thức học sinh cần nắm, phảihiểu, phải vận dụng trong cuộc sống của mình chưa được đưa vào trương trình Địa

Lý phổ thông Chính vì thế phải thay đổi phương pháp học theo hướng tích cực lấyhọc sinh làm trọng tâm Giáo viên sẽ là người hướng dẫn học sinh để học sinh tựtìm kiến thức cho chính mình Học sinh sau khi nắm được kiến thức sách giáo khoa

sẽ tìm hiểu thêm kiến thức ngoài xã hội Dạy học tích cực có rất nhiều phươngpháp ví như phương pháp vấn đáp, phương pháp đặt và giải quyết vấn đề, phươngpháp hoạt động nhóm, phương pháp đóng vai, phương pháp động não Mộtphương pháp nhỏ có thể dùng lồng ghép cùng các phương pháp khác trong các giờhọc đó là phương pháp đố vui Địa Lý Đố vui Địa Lý là một trong những conđường để học sinh bổ sung, mở rộng thêm những kiến thức cần thiết cho mình,hiểu biết thêm thiên nhiên con người ở địa phương mình nói riêng và các nơi khácnói chung, khám phá thêm những sự vật, hiện tượng Địa Lý Mỗi học sinh là mộtchủ thể của quá trình học tập của mình, mang trong mình tiềm năng về trí nhớ, lậpluận, quan sát, giao tiếp Đố vui Địa Lý tạo ra khả năng rộng rãi cho mỗi học sinhđều có cơ hội phát triển tài năng đa dạng của mình Đố vui Địa Lý có tác dụng rấtlớn trong việc nâng cao hiệu quả dạy học Địa Lý ở nhà trường, gớp phần tích cựcvào việc nâng cao, mở rộng vốn tri thức của các em, rèn luyện kỹ năng Địa Lý,tăng cường hứng thú học tập bộ môn và giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước

Đố vui Địa Lý giúp học sinh mở rộng, bổ sung, cập nhật các kiến thức Địa Lý cầnthiết, làm giàu thêm vốn tri thức của các em Đố vui Địa Lý trong học tập sẽ giúphọc sinh phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và rèn luyện kỹ năng

vận dụng kiến thức vào thực tế Các câu hỏi đố vui có thể do chính một số học sinh

có khả năng hoặc giáo viên Địa Lý căn cứ vào chương trình và trình độ học tập củahọc sinh mà đặt ra Nội dung câu hỏi liên quan đến tất cả các phần trong chươngtrình đã học, có thể chú trọng nhiều đến Địa Lý địa phương để các em được mởrộng thêm kiến thức của bản thân Đặc biệt các câu hỏi đố vui Địa Lý nên là nhữngcâu hỏi yêu cầu được học sinh vận dụng kiến thức Địa Lý vào tình hình thực tế

Ví dụ: Giáo viên có thể đặt một số câu hỏi đố vui ở chương trình phổ thôngnhư: Khoảng không gian vô tận chứa các thiên hà là gì? (Vũ trụ), Khi bán cầu Bắc

là mùa Xuân thì bán cầu Nam sẽ là mùa gì? (Mùa Thu), Quốc gia đông dân nhấttrên thế giới là quốc gia nào? (Trung Quốc), Ngành nào có sản phẩm là sự chuyênchở người và hàng hóa? (Ngành GTVT), Dãy núi cao và đồ sộ nhất thế giới? (dãyHymalaya), Thế giới có sự phân chia các nhóm nước như thế nào? (2 nhóm nước:phát triển và đang phát triển), Châu lục nào có số người nhiễm HIV đông nhất thếgiới? (Châu Phi), Đồng bằng lớn nhất của Nhật Bản có tên là gì? (Kanto), Tỉnh nào

có diện tích trồng chè nhiều nhất ở Việt Nam? (Lâm Đồng), Vịnh nào phong cảnhhữu tình, kỳ quan thế giới đã bình chọn ra? (Vịnh Hạ Long), Đảo nào lớn nhấtnước ta? (Phú Quốc), Đây chỉ là một số ví dụ minh họa cho thấy rằng đa phầncách câu hỏi đố vui đều là những câu hỏi ngắn gọn, xúc tích nên trong một tiết dạygiáo viên có thể đặt được nhiều câu hỏi nhằm mục đích để học sinh xây dựng bàihọc đồng thời tạo không khí học tập sôi nổi cho học sinh Giáo viên có thể cho họcsinh tự đặt các câu hỏi đố vui nhằm mục đích cho học sinh tự nói ra những vấn đềcác em muốn tìm hiểu Ngoài ra giáo viên cũng có thể cộng điểm cho học sinh đểkích thích tinh thần tích cực của học sinh

Vậy các câu hỏi đố vui Địa Lý yêu cầu trả lời đơn giản, nhanh Điều đó đềulàm cho các em học sinh khẩn trương suy nghĩ và nhanh chóng thi đua giành vị trítrả lời trước Điều đó sẽ tạo được không khí vui vẻ trong tiết học Hằng năm giáoviên Địa Lý tích cực sưu tầm hoặc suy nghĩ soạn thảo các câu hỏi, hoặc động viênhọc sinh khá giỏi đề xuất các câu hỏi, tập hợp thành ngân hàng câu hỏi đố vui Địa

Lý, sử dụng trong nhiều dịp khác nhau của năm học Các câu hỏi đố vui Địa Lý cóthể có nhiều dạng khác nhau chứ không chỉ là đặt câu hỏi trực tiếp Ví như có thể

lồng ghép thơ văn, tục ngữ vào các câu hỏi đố vui Địa Lý Giáo viên có thể hỏi:

“Trường Sơn, Đông nắng Tây mưa Ai chưa đến đó thì chưa hiểu mình” nói về sựkhác biệt khí hậu của Tây và Đông Trường Sơn Sự khác biệt đó như thế nào? Tạisao có sự khác biệt đó? Hay vận dụng tục ngữ: “Đêm tháng năm chưa nằm đãsáng Ngày tháng mười chưa cười đã tối” hãy giải thích hiện tượng trên? Ngoài ra

đố vui Địa Lý có thể tổ chức hoạt động đố vui bằng các hoạt động yêu cầu học sinhphải vận động thể chất Giáo viên có thể tổ chức hoạt động đố vui bằng cách ghépmahr bản đồ, tìm điểm sai trên một bản đồ, một bức ảnh, một tranh vẽ (do giáoviên chuẩn bị sẵn, có cố ý làm sai một số điểm), tìm đường đi ngắn nhất trên bảnđồ Ví dụ như giáo viên dùng 2 bản đồ khung Việt Nam, cắt thành các mảnh cóhình thù khác nhau Sau đó yêu cầu học sinh chia làm 2 đội trong thời gian quyđịnh phải ghép đúng bản đồ Việt Nam Đội thắng cuộc là đội hoàn thành đúng vàtrước đội kia Hoặc yêu cầu học sinh dùng các mảnh giấy tròn có ghi địa danh dulịch gắn lên bản đồ câm Việt Nam Hai đội có 2 bản đồ câm giống nhau Trong thờigian quy định đội nào dán được nhiều địa danh du lịch đúng trên bản đồ là độithắng cuộc Hay giáo viên chọn 2 đội mỗi đội 10 học sinh đứng theo hàng dọc Khigiáo viên phát hiệu lệnh thì học sinh luân phiên nhau lên ghi tên các nước ở Châu

Á Mỗi người một lần lên chỉ được ghi tên một nước Đội nào ghi chính xác đượcnhiều tên quốc gia trong khoảng thời gian quy định đội đó thắng cuộc

Đố vui Địa Lý có thể dành cho nhóm , đội đại diện cho lớp, nhưng cũng cóthể có những câu hỏi dành cho toàn thể Ai trả lời nhanh nhất, đúng nhất sẽ đạtgiải Hình thức này cuốn hút tất cả mọi người tham gia hào hứng vào cuộc đố vui

Ví dụ hỏi toàn thể: Hãy kể tên các di sản văn hóa Thế giới ở Việt Nam? Hay: tỉnhnào ở nước ta có diện tích lớn nhất? Bé nhất? Số dân đông nhất? Ít nhất? Hay:Đồng bằng sông Cửu Long bao gồm những tỉnh nào? Kể tên? Hay: Kể tên các tỉnhTây Nguyên?

Không những vậy hình thức đố vui Địa Lý còn có thể sử dụng trong các hoạtđộng phong trào của trường Gần gủi nhất là được sử dụng trong buổi sinh hoạtdưới cờ Các câu hỏi đố vui Địa Lý được sử dụng trong các buổi sinh hoạt tập thểthường là những câu hỏi về kiến thức thực tế xã hội có liên quan đến Địa Lý Đó

có thể là các câu hỏi về xã hội như: Quốc gia nào có dân số đông nhất thế giới?;Việt Nam có dân số đông thứ bao nhiêu trên thế giới?; Châu lục có số người nhiễmHIV nhiều nhất trên thế giới là châu lục nào?; Đồng tiền của quốc gia nào có giá trịlớn nhất thế giới?; Quốc gia nổi tiếng với kim tự tháp Ai Cập là quốc gia nào?.Hoặc cũng có thể hỏi một số câu hỏi liên quan đến tự nhiên như: Đất nước có diệntích lớn nhất thế giới là nước nào?; Dòng sông có chiều dài dài nhất thế giới làsông nào?; Sông có lưu vực lớn nhất thế giới là sông nào?; Sa mạc lớn nhất thếgiới là sa mạc nào?; Đại dương lớn nhất thế giới là đại dương nào?; Đỉnh núi caonhấ thế giới là núi nào?; Vực sâu nhất thế giới là vực nào và nằm ở đâu?; Đảo lớnnhất Việt Nam là đảo nào? Đỉnh núi cao nhất Việt Nam là núi nào?;

Đố vui Địa Lý khi sử dụng trong các tiết học Địa Lý có thể được dùng đểkhuyến khích tình thần hăng say phát biểu của học sinh Nếu học sinh trả lời đúnggiáo viên có thể cộng điểm khuyến khích cho học sinh vào cột điểm kiểm tramiệng cũng có thể thưởng cho học sinh những phần quà nho nhỏ Như vậy sẽ cóthể giúp cả thầy và trò có được một tiết dạy và học lý thú và vui vẻ

II Cơ sở thực tiễn

Ở đây tôi xin minh họa cụ thể bằng một số tiết dạy Địa Lý ở các khối lớp củachương trinh Địa Lý phổ thông có thể sử dụng đố vui Địa Lý

* Hoạt động 1: tìm hiểu về chuyển

động biểu kiến hàng năm của Mặt Trời.

I Chuyển động biểu kiến h àng

Hình thức: Cả lớp.

- GV: Dựa vào hình 6.1 SGK và kênh

chữ cho biết thế nào là chuyển động biểu

kiến của Mặt Trời trong một năm? Nguyên

nhân của chuyển động đó?

- HS trả lời GV chuẩn kiến thức và

lưu bảng

- hãy xác định khu vực nào trên Trái

Đất có hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh

mỗi năm 2 lần? Nơi nào chỉ có một lần?

Khu vực nào không có hiện tượng Mặt Trời

lên thiên đỉnh ? Tại sao?

- HS trả lời GV chuẩn kiến thức

Giáo viên có thể lồng ghép một số

câu hỏi đố vui Địa Lý vào phần kiến

thức này ví dụ như:

- Chuyển động giả của mặt

trời xung quanh trái đất là chuyển

động gì?

- Khu vực nào có hiện tượng

mặt trời lên thiên đỉnh một năm

hai lần?

- Khi nào được gọi là hiện

tượng mặt trời lên thiên đỉnh?

- Hiện tượng chuyển động

biểu kiến của mặt trời trong một

năm là gì?

-năm của Mặt Trời.

- Chuyển động giả của Mặt Trờihằng năm giữa hai chí tuyến

- Nguyên nhân: Trục Trái Đấtnghiêng không đổi phương khi chuyểnđộng quanh Mặt Trời

*Hoạt động 2: tìm hiểu hệ quả các

mùa trong năm.

+ Vị trí và khoảng thời gian của các

mùa: Xuân, hạ, thu, đông

+ Vị trí các ngày: xuân phân, hạ chí,

thu phân, đông chí

- Giải thích vì sao: mùa xuân ấm áp,

mùa hạ nóng bức, mùa thu mát mẻ, mùa

đông lạnh lẽo

- Vì sao các mùa của hai nửa cầu trái

ngược nhau?

* Gợi ý: Khi giải thích về mùa cần chú

ý mối quan hệ giữa trục nghiêng không đổi

hướng của Trái Đất khi chuyển động quanh

Mặt Trời với độ lớn của góc chiếu sáng và

sự hấp thụ nhiệt, tỏa nhiệt của bề mặt Trái

Đất

→ HS thảo luận và trình bày, GV

chuẩn kiến thức và lưu bảng

Giáo viên có thể lồng ghép một số

II Các mùa trong năm.

- Mùa: Là khoảng thời gian trongmột năm có những đặc điểm riêng về thờitiết và khí hậu

- Có 4 mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông ỞBán Cầu Nam 4 mùa diễn ra ngược lạivới Bán Cầu Bắc

- Nguyên nhân: Do trục Trái Đấtnghiêng và không đổi phương nên báncầu Nam và bán cầu Bắc lần lượt ngã vềphía Mặt Trời khi Trái Đất chuyển độngtrên quỹ đạo

câu hỏi đố vui Địa Lý vào phần kiến

- Khi Bắc bán cầu là mùa

Xuân thì Nam bán cầu là mùa gì?

*Hoạt động 3: tìm hiểu hệ quả ngày, đêm

dài ngắn theo mùa và theo vỹ độ

Hình thức: Cặp đôi.

HS dựa vào hình 6.2, 6.3 và kênh chữ,

vốn hiểu biết, thảo luận theo gợi ý:

- Thời gian nào, những mùa nào nửa

cầu Bắc có ngày dài hơn đêm, nửa cầu

Nam có ngày ngắn hơn đêm? Vì sao?

- Thời gian nào, những mùa nào nửa

cầu Bắc có ngày ngắn hơn đêm, nửa cầu

Nam có ngày dài hơn đêm? Vì sao?

- Nêu kết luận về hiện tượng ngày đêm

dài ngắn theo mùa trên Trái Đất

- Vào những ngày nào khắp nơi trên

Trái Đất có ngày bằng đêm?

III Ngày, đêm dài ngắn theo mùa

và theo vĩ độ.

- Do trục Trái Đất nghiêng và khôngđổi hướng trong khi chuyển động quanhMặt Trời nên tùy vị trí Trái Đất trên quỹđạo mà ngày, đêm dài ngắn theo mùa

- Mùa Xuân và Hạ có ngày dài đêmngắn, mùa thu và đông có ngày ngắn đêmdài

- 21/3 và 23/9: Ngày dài bằng đêm

- Ở Xích Đạo: độ dài ngày đêm bằngnhau Càng xa Xích Đạo về 2 cực độ dàingày đêm càng chênh lệch

- Từ 2 vòng cực về 2 cực, có hiệntượng ngày hoặc đêm dài 24 giờ Tại 2

- Hiện tượng ngày đêm dài ngăn khác

nhau có thay đổi như thế nào theo vĩ độ? Vì

sao?

* Gợi ý: Khi quan sát hình 6.5 chú ý:

- Vị trí đường phân chia sáng tối so

với hai cực Bắc, Nam

- So sánh diện tích được chiếu sáng

với diện tích trong bóng tối của một nửa

cầu trong cùng thời điểm (22/6 hoặc

22/12)

→ HS thảo luận và trình bày, GV giúp

HS chuẩn kiến thức và lưu bảng

Giáo viên có thể lồng ghép một số

câu hỏi đố vui Địa Lý vào phần kiến

thức này ví dụ như:

- Khi cực Bắc là ngày thì Nam

bán cầu là ngày hay đêm và thời

gian là bao lâu?

- Vào mùa nào có ngày dài

2 Khối 11

TIẾT 21: BÀI 9: NHẬT BẢN.

Ở phần nội dung bài mới giáo viên có thể đưa cụ thể một số câu hỏi đố vui vào cácphần kiến thức:

* Hoạt động 1: tìm hiểu về vị trí địa

lí và điều kiện tự nhiên.

thuận lợi và khó khăn gì?

- HS đưa ra nhận xét, phân tích yếu tố

thuận lợi và khó khăn của vị trí địa lí của

Nhật Bản

- GV chuẩn kiến thức và lưu bảng

- GV: Nêu đặc điểm chủ yếu của địa

hình, khí hậu, sông ngòi khoáng sản và

- Đất nước quần đảo, trong khu vực Đông

Á, cách không xa lục địa Châu Á, kéo dài từBắc xuống Nam theo hướng vòng cung với bốnđảo lớn (Hôcaiđô, Hônsu, Xicôcư, Kiu Xiu) vàhàng ngàn đảo nhỏ (3900 đảo)

- Tiếp giáp: bốn mặt giáp biển

- Tại các vùng biển Nhật Bản nơi các dòngbiển nóng và lạnh gặp nhau có các ngư trườnglớn với nhiều loài cá

=>Thuận lợi: - Dễ dàng mở rộng mối quan

hệ với các nước trong khu vực và trên thế giớibằng đường biển Trong lịch sử phát triển Nhậtkhông hề bị một đế quốc nào xâm lược, nhưng