Để tạo cho học sinh tham gia một cách chủ động và tích cực trong việc học thì cần đẩy mạnh việc dạy học “Lấy học sinh làm trung tâm” thông qua việc cho học sinh học bổ sung giữa cách học
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI DẠY TIN HỌC THCS THEO PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
KẾT HỢP
Tổ: Toán - Tin GV: Đặng Thị Kiều Năm học : 2016 – 2017
Trang 2MỤC LỤC
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 4
II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI 4
1) CƠ SỞ LÍ LUẬN 4
2) NỘI DUNG, CÁCH THỨC XÂY DỰNG MÔ HÌNH HỌC KẾT HỢP 5
a) Nội dung 5
b) Xây dụng mô hình học kết hợp để dạy tin học THCS 8
III HIỆU QỦA CỦA ĐỀ TÀI 9
IV KẾT LUẬN: 11
Trang 3I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trước đây, ở thời kỳ chưa hình thành tổ chức nhà trường, một giáo
viên thường dạy cho một nhóm nhỏ học sinh, có thể chênh lệch nhau khá
nhiều về lứa tuổi và trình độ Chẳng hạn thầy Nho ở nước ta thời phong
kiến dạy trong cùng một lớp từ đứa trẻ mới bắt đầu học Tam kinh tự đến
các môn sinh tú tài Trong kiểu học này, thầy đồ bắt buộc phải coi trọng
trình độ, năng lực, tính cách của mỗi học trò và cũng có điều kiện để thực
hiện cách dạy thích hợp cho mỗi học sinh, vai trò chủ động tích cực của
người học được đề cao, tuy nhiên năng suất dạy học quá thấp.
Sau đó xuất hiện tổ chức nhà trường với những lớp học có nhiều học
sinh cùng lứa tuổi và trình độ tương đối đồng đều thì giáo viên khó có
điều chăm lo cho từng học sinh, giảng dạy cặn kẽ cho từng em Từ đó
hình thành kiểu dạy học “thông báo- đồng loạt” Giáo viên phải truyền
đạt hết nội dung quy định trong chương trình và sách giáo khoa, cố gắng
làm cho mọi học sinh trong lớp hiểu và nhớ những lời thầy/ cô giảng Từ
đó, hình thành kiểu học thụ động, thiên về ghi nhớ, ít chịu suy nghĩ, học
“rập khuôn” Vai trò của giáo viên hầu như là tuyệt đối, điều đó dẫn đến
hạn chế chất lượng, hiệu quả dạy học, không đáp ứng được yêu cầu của
xã hội đối với sản phẩm giáo dục của nhà trường
Thực tế, sự hào hứng của học sinh dẫn đến kết quả của việc học tập
tốt hơn Nhưng làm thế nào giáo viên có thể tăng cường việc tương tác
của học sinh trong giờ lên lớp và thu hút được những học sinh không tự
nguyện giơ tay phát biểu trong giờ học?
Để tạo cho học sinh tham gia một cách chủ động và tích cực trong
việc học thì cần đẩy mạnh việc dạy học “Lấy học sinh làm trung tâm”
thông qua việc cho học sinh học bổ sung giữa cách học truyền thống trên
lớp kết hợp các hoạt động online
Trang 4Đối với môn tin học thì điều đó lại càng cần thiết, vì có những kiến
thức trừu tượng, khó hiểu, mà các em lại không có nhiều thời gian cho
môn học này, và cũng vì các em phải tập trung cho các môn học chính.
Nhưng làm sao vận dụng tốt phương pháp kết hợp học trên lớp và học
online để nâng cao kết quả học tập môn Tin học THCS? Tổ chức như thế
nào? Mục tiêu là gì? Cách thức thực hiện ra sao? Quả là một vấn đề
đang đặt ra nhiều thử thách mà người giáo viên cần phải nghiên cứu giải
quyết Để góp phần giải quyết phần nào những khó khăn nói trên, tôi xin
trình bày đề tài “Dạy Tin Học THCS Theo Phương Pháp Dạy Học Kết
hợp”
II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1) Cơ sở lí luận
Phương pháp học kết hợp là phương pháp học tập hòa trộn giữa cách
học cổ điển trên lớp và cách học mới e-learning Đây được xem là
phương pháp giáo dục tiên tiến, hiện đang được giảng dạy tại nhiều
trường đại học danh giá như Harvard, oxford và 40% các tổ chức chuyên
nghiệp về đào tạo trên thế giới áp dụng Ở Việt Nam, mô hình học tập kết
hợp là mô hình học tập mới trong các chương trình đào tạo, giáo dục của
các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp trong cả nước và
đã đem lại những hiệu quả đáng khích lệ.
Trong số các phương pháp dạy học đang sử dụng, phương pháp dạy
học kết hợp có nhiều ưu thế trong thực hiện mục tiêu giáo dục hiện nay
tránh được lối học thụ động trên lớp, việc học sẽ được bổ sung bởi các
hoạt động online, một số hoạt động sẽ mang tính tự định hướng và tự học,
một số sẽ khuyến khích sự hợp tác.
Học tập chịu sự tác động của các tác nhân nhận thức, xã hội, văn
hoá, liên nhân cách do vậy dạy học phải tổ chức các dạng như tác động đa
dạng cho học sinh tham gia, phải tạo ra các hoạt động dạy học đa dạng
Trang 5như tác động nhận thức cá nhân; tác động xã hội, văn hoá như gắn việc
học với hoàn cảnh cụ thể, với bối cảnh văn hoá và xã hội, thời đại; phải
tạo ra các tác động tâm lí: sự hợp tác, gắn kết, chia sẽ trách nhiệm và lợi
ích.
Có thể nói phương pháp học kết hợp là một sự thay đổi đáng kể so
với phương pháp giảng dạy truyền thống Nó lấy học sinh làm trung tâm
thay vì giáo viên trước đây, học sinh sẽ trở nên năng động và tương tác
nhiều hơn Sự tương trợ giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh với học
sinh, giữa học sinh với kiến thức và giữa học sinh với xã hội sẽ tăng cao.
Lấy một ví dụ nhỏ như sau, khi giáo viên bắt đầu một bài giảng về
mạng máy tính.Trên lớp, giáo viên tập trung vào các chủ đề và nội dung
khó để so sánh hoặc những điều không có trong sách giáo khoa hay trên
internet và đặt những câu hỏi mang tính thực tiễn cho học sinh về nhà tìm
hiểu và trả lời trên diễn đàn Sau khi lên lớp, học sinh có thể tiếp tục học
bằng cách truy cập vào website học tập của lớp cùng giáo viên và các bạn
khác thảo luận về chủ đề đã học trên lớp, làm các bài khảo sát và tổng
hợp thông tin để ứng dụng những gì đã được học
Như vậy, phương pháp học kết hợp một mặt vừa chú trọng phát huy
tính tích cực cao, tính chủ động, sáng tạo của học sinh; mặt khác lại chú
trọng sự phối hợp, hợp tác giữa các học sinh trong quá trình học tập, cần
kết hợp năng lực cạnh tranh và năng lực hợp tác ở học sinh Để sử dụng
có hiệu quả phương pháp học kết hợp, giáo viên không chỉ trên lớp tổ
chức các hoạt động học tập hoặc thông báo hàng loạt rồi ra về như
thường lệ Giáo viên có nhiệm vụ phải định hướng, hướng dẫn học sinh,
xây dựng nội dung giúp học sinh tự truy cập và quan trọng là dạy cho
người học những kỹ năng quan trọng khi khai thác, xử lý thông tin bao
gồm các kỹ năng máy tính cần thiết
2) Nội dung, cách thức xây dựng mô hình học kết hợp
Trang 6a) Nội dung
Học kết hợp hiện nay đang là một trong những mô hình học tập được
rất nhiều người quan tâm Đây thực chất không phải là một khái niệm
mới, nó là sự kết hợp những ưu điểm của phương pháp học truyền thống
(gồm bài giảng, thảo luận, bài tập, tài liệu hướng dẫn, tài liệu liên quan
tới môn học, phòng thực hành, ) và tận dụng thế mạnh của công nghệ
thông tin, cụ thể là các chương trình học qua hệ thống phần mềm hoặc
trực tuyến (gồm khảo sát trực tuyến, thư điện tử, thảo luận qua mạng,
diễn đàn trên mạng, truyền thông đa phương tiện, tài liệu trên mạng, tự
kiểm tra, )
o Trên lớp: Giáo viên giới thiệu và trình bày nội dung hoặc đưa
ra các câu hỏi mang tính định hướng để liên hệ tới kiến thức.
o Học trực tuyến: Giáo viên đặt câu hỏi trên lớp hoặc trên trang
web Học sinh trả lời các câu hỏi bằng cách tìm hiểu vấn đề
nhờ tư liệu mà giáo viên cung cấp và tư liệu tự tìm kiếm trên
mạng, thông qua sự hỗ trợ của các công cụ trực tuyến như
email, chat,…
Với mô hình học tập này, cả giáo viên và học viên sẽ có phương pháp
tiếp cận môn học theo hướng toàn diện hơn.
Phương pháp kết hợp là một trong những phương pháp dạy học đã
phát huy được tính tích cực, tự giác của người học Phương pháp này đã
tạo được một môi trường học tập thuận lợi mà ở đó trí tuệ cá nhân đã
được phát huy cũng như vai trò hoạt động xã hội của cá nhân được trải
nghiệm
Các mức độ tiến hành phương pháp học kết hợp
Mức độ 1:
o Giáo viên cung cấp bài giảng và giảng bài trên lớp, hỗ trợ
các tài liệu hướng dẫn môn học cho học sinh
o Học sinh tìm tòi các tài liệu liên quan tới môn học ở thư
viện, internet.
Mức độ 2:
Trang 7o Giáo viên thiết kế các bài giảng trực tuyến và cung cấp cho
học sinh.
o Học sinh tìm kiếm các tài liệu và cập nhật các thông tin môn
học của giáo viên bằng thư điện tử, diễn đàn.
Mức độ 3:
o Giáo viên cung cấp tài liệu đa phương tiện (có âm thanh,
hình ảnh, video, ) cho học sinh, xây dựng hệ thống kiểm tra trực tuyến để kiểm tra định kỳ cho môn học.
Một số nguyên tắc khi tiến hành phương pháp học kết hợp:
Nguyên tắc, tiêu chí thiết kế nội dung học kết hợp:
o Cân đối về nội dung: Nội dung kiến thức và mục tiêu dạy
học phải được phân chia một cách cân đối giữa việc học trên lớp và học qua mạng Internet.
o Phù hợp với trình độ của người xây dựng và khả năng của
người học.
o Phù hợp với kiến thức môn học.
Nguyên tắc, tiêu chí thiết kế bài dạy kết hợp:
o Đảm bảo kết hợp câu chữ với hình ảnh minh họa.
o Đặt hình ảnh cạnh câu chữ cần minh họa
o Đảm bảo tính khoa học và tính vừa sức
o Hình ảnh minh họa không nên sử dụng đồng thời cả lời nói
và câu chữ
o Tạo môi trường học tập có tính tương tác cao kết hợp với ren
luyện khả năng tự học.
o Phong cách viết nội dung phải có cấu trúc rõ ràng.
o Thận trọng với sự khác biệt về văn hóa và ngôn ngữ
o Đóng gói nội dung phải tuân theo các chuẩn quy định.
Trang 8 Mô hình học kết hợp
Trong mô hình này, người học tham gia vào quá trình học tập
bằng hình thức học giáp mặt trên lớp; hình thức hợp tác qua mạng
internet và tự học Với mỗi nội dung người học được học bằng
phương pháp tốt nhất, hình thức phù hợp nhất và khả năng đạt
hiệu quả cao nhất.
Vai trò của phương pháp học kết hợp
Đối với học sinh:
o Giúp học sinh tiếp cận với các nội dung chất lượng tốt hơn,
liên quan nhiều hơn.
o Học sinh có thể tiếp cận với nhiều nguồn hướng dẫn, đánh giá
và các công cụ kiểm tra giúp điều chỉnh tốc độ học của bản
thân.
Trang 9o Học sinh trở nên năng động và tương tác nhiều hơn (giữa giáo
viên với học sinh, học sinh vơi học sinh và học sinh với kiến
thức, )
o Tăng trách nhiệm đối với người học
Với nguồn tài nguyên mà giáo viên cung cấp, cộng với những tài nguyên có sẵn 24/7, tài liệu học trên lớp và bài tập về nhà cũng khiến học sinh có trách nhiệm hơn Các
em không còn bào chữa cho việc quên làm bài tập về nhà hoặc nghỉ học không chép bài, mất bài.
o Học sinh mất giờ lên lớp vì một lý do nào đó (bị ốm hay bị
thương) có thể tiếp cận với các tài liệu về bài giảng của hôm
đó.
o Giúp cá nhân hóa việc học tập của mỗi học sinh
Ví dụ 1: Bằng việc cung cấp các tài liệu online cho học
sinh giỏi tin lựa chọn (Tin học trẻ, Kỹ thuật, Olympic, tin học thế giới, ), học sinh có thể dành thời gian mà các em cảm thấy cần thiết cho một chủ đề nào đó các em quan tâm mà không bị giới hạn bởi các tiết học trên lớp hay cảm giác ngại với các bạn cùng lớp
Ví dụ 2: Ở nhà một học sinh có thể nghe đi nghe lại file
giải thích cách chèn hình ảnh, video vào phần mềm trình chiếu Power Point (Tin 9) nhiều lần cho đến khi hiểu được cách thực hiện.
Học sinh cũng có thể làm các bài lập trình (như Viết
chương trình nhập vào một dãy số, tìm và in ra số lớn nhì trong dãy, ) mà giáo viên đăng lên sau khi học xong Bài
9: “Làm việc với dãy số” (Tin 8)
Đối với giáo viên
Trang 10o Tạo điều kiện cho giáo viên đáp ứng nhu cầu hướng dẫn và
giới thiệu để đảm bảo sự tiến bộ và thành thạo cho tất cả học
sinh, có thời gian dành sự quan tâm cho học sinh yếu hơn.
Đối với gia đình
o Phụ huynh dễ dàng quan tâm tới con mình trong quá trình
học.
o Phụ huynh có thể truy cập vào nguồn học giống như con họ
để giúp con học và nghiên cứu ngoài giờ lên lớp
o Bằng việc truy cập vào các nguồn học online, phụ huynh sẽ
nắm rõ các chủ đề được dạy như thế nào và chuẩn bị tốt hơn
để giúp con mình hiểu được các khái niệm và hoàn thành bà tập.
o Tạo điều kiện cho phụ huynh có cơ hội trao đổi sâu về chủ đề
các môn học cùng các con ở nhà (Thay gì hỏi “con đã học gì hôm nay?”, phụ huynh có thể trao đổi vấn đề sâu hơn “Con sẽ ứng dụng những gì con học về PowerPoint để thiết kế giúp
mẹ một bài thuyết trình về các địa điểm du lịch nổi tiếng ở Việt Nam được không? “(Tin 9).
b) Cách thức xây dụng mô hình học kết hợp để dạy tin học THCS
Dạy học theo mô hình kết hợp với tỉ lệ 5:5
- Trình bài nội dung trọng tâm bài học.
- Học sinh tiếp thu kiến thức thông qua giảng dạy
và trình bày của giáo viên.
- Trao đổi thảo luận với học sinh.
Hoạt động dạy
vào học ở môi
trường trực
- Giáo viên cho link trang chủ của giáo viên.
- Hướng dẫn cách học tập trên trang chủ đó: cách
Trang 11tuyến chiếm
50%
lấy tài liệu học tập, tài liệu tham khảo.
- Tham gia các hoạt động được tổ chức: thảo luận (forum), làm bài tập tự luận, trắc ngiệm, nhận xét đánh giá,…
Căn cứ nội dung và nguyên tắc và tiêu chí xây dựng mô hình học kết
hợp, tôi tiến hành xây dựng mô hình học kết hợp để dạy tin học THCS
theo 2 bước cơ bản sau:
Bước 1: Thiết kế mô hình học tập
Bước 2: Vận dụng mô hình học vào thực tế
Thiết kế mô hình:
o Bước 1: Xác định mục tiêu cần đạt được
o Bước 2: Phân tích cấu trúc nội dung bài dạy, chương hoặc
phần học muốn dạy kết hợp.
o Bước 3: Đánh giá đặc điểm và phương án dạy phù hợp với
từng nội dung kiến thức.
o Bước 4: Đề xuất cấu trúc bài dạy kết hợp
o Bước 5: Chọn và xây dựng môi trường học tập trên mạng
Vận dụng mô hình vào thực tế:
o Bước 1: Tổ chức hoạt động dạy trên lớp
o Bước 2: Tổ chức hoạt động dạy qua mạng
o Bước 3: Tổ chức tổng kết, đánh giá trên lớp.
3 Tổ chức thực hiện việc vận dụng mô hình dạy học kết hợp trong
dạy học Phần 1: Lập Trình Đơn Giản (Tin học 8)
Phương pháp vận dụng mô hình dạy học kết hợp vào Bài 7:
Câu Lệnh Lặp (Tin học 8)
Trang 123 Ví dụ về câu lệnh lặp
Câu lệnh lặp trong Pascal:
- Lặp với số lần biết trước (dạng tiến):
for <biến đếm> := <giá trị đầu> to <giá trị cuối> do <câu lệnh>;
Trong đó:
Biến đếm là biến đơn có kiểu nguyên
Giá trị đầu và giá trị cuối là các biểu thức có cùng kiểu với biến đếm; và giá
trị cuối phải lớn hơn giá trị đầu
Câu lệnh có thể là câu lệnh đơn hoặc câu lệnh ghép.
Số vòng lặp= giá trị cuối – giá trị đầu +1
Trang 13Lưu ý: Vì với N lớn nên tổng của N số tự nhiên đầu tiên có thể rất lớn nên trong
chương trình trên ta sử dụng một kiểu dữ liệu mới là longint (- 231 đến 231 - 1).
Ví dụ 6: Tính N! (N! = 1.2.3…N)
BƯỚC 2: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY QUA MẠNG
Truy cập vào website
Xem lại bài giảng trên lớp:
Trang 14 Tham gia trao đổi, thảo luận vấn đề còn chưa nắm kỹ
Làm bài tập củng cố qua mạng
Trang 15
Phương pháp vận dụng mô hình dạy học kết hợp vào Bài
III HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
Tuy có rất nhiều phương pháp, mỗi phương pháp có tính ưu việt nhất định song phương pháp kết hợp tôi thấy có nhiều hiệu quả trong việc giảng dạy bộ môn tin học THCS vì nó đã phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của từng học sinh đồng thời cũng khắc phục được tính rụt rè, nhút nhát, ngại đám đông, ngại thể hiện mình Phương pháp này giúp học sinh mổ xẻ được chi tiết của bài học rồi cùng nhau rút ra được các quan điểm chung và ý nghĩa của bài học nên học sinh sẽ khắc sâu và nhớ lâu hơn.
Phương pháp này này đã được tôi áp dụng đối với học sinh khối 8 và khối 9 trường THCS Trịnh Hoài Đức.
Trước khi áp dụng phương pháp học kết hợp, kết quả được tổng hợp như sau:
Bảng thống kê kết quả bài kiểm tra định kì khi chưa áp dụng SKKN cho 8 Lớp (Học Kỳ I) năm học 2015 – 2016:
Trang 16Bảng thống kê kết quả bài kiểm tra định kì sau khi áp dụng SKKN cho học sinh khối 8 và khối 9 (Học Kỳ II) năm học 2015 – 2016:
Sau khi thực hiện SKKN thì:
Mức điểm yếu, kém giảm còn: ….%
Mức điểm trung bình, khá tăng: … %.
Mức điểm giỏi tăng: ………… %
Điều này mang lại niềm khích lệ rất lớn với những giáo viên như tôi.
IV KẾT LUẬN
Phương pháp kết hợp là một trong những phương pháp giảng dạy có hiệu quả nhằm khơi dậy sự nhiệt tình, tính năng động và sáng tạo của học sinh, khuyến khích học sinh tham gia thảo luận trên mạng và học sinh theo đó cũng
có cơ hội trao đổi, học tập lẫn nhau Đồng thời, học sinh cũng dần dần làm