Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập có nội dung gắn với thực tiễn nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống thông qua dạy học hóa vô cơ lớp 11 THPT (tt)

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM LÊ MINH HẢI XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP CÓ NỘI DUNG GẮN VỚI THỰC TIỄN NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC HÓA HỌC VÀO CUỘC SỐNG TH

Trang 1

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ MINH HẢI

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG

HỆ THỐNG BÀI TẬP CÓ NỘI DUNG GẮN VỚI THỰC TIỄN

NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG

KIẾN THỨC HÓA HỌC VÀO CUỘC SỐNG THÔNG QUA DẠY HỌC HÓA HỌC VÔ CƠ LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học

Mã số: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học

TS NGUYỄN PHÚ TUẤN

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trang 2

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, đƣợc các đồng tác giả cho phép

sử dụng và chƣa từng đƣợc công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Họ tên tác giả

Lê Minh Hải

Trang 3

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi xin bày tỏ sự biết ơn chân thành và sâu sắc đến:

Các thầy cô giáo Khoa Hóa trường Đại học Sư phạm Huế là những thầy cô đã đào tạo và hướng dẫn để tôi có đủ khả năng thực hiện luận văn khoa học này

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Phú Tuấn – người hướng dẫn khoa học – đã luôn quan tâm, động viên, tận tình giúp đỡ và chỉ dẫn tôi suốt quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn

Xin gởi lời cảm ơn đến các thầy cô giáo tổ Hóa học và các em học sinh trường THPT Trần Văn Thành (Huyện Châu Phú – An Giang), THPT Châu Phú (Huyện Châu Phú – An Giang) đã tạo điều kiện để tôi hoàn thành tốt đợt thực nghiệm sư phạm

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và tình thân ái đến những người thân trong gia đình cùng bạn bè và đồng nghiệp xa gần, những người đã cùng tôi trao đổi và chia sẻ những khó khăn, kinh nghiệm trong suốt quá trình học tập cũng như thời gian thực hiện luận văn này

An Giang - 06/ 2018

Tác giả

Lê Minh Hải

Trang 4

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT 4

DANH MỤC CÁC BẢNG 5

DANH MỤC CÁC HÌNH 5

MỞ ĐẦU 7

1 Lý do chọn đề tài 7

2 Mục đích nghiên cứu 7

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 8

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 8

5 Phạm vi nghiên cứu 8

6 Giả thuyết khoa học 8

7 Phương pháp và các phương tiện nghiên cứu 8

8 Những đóng góp mới của đề tài 9

9 Cấu trúc của luận văn 9

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 10

1.1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 10

1.2 MỤC TIÊU VÀ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC HIỆN NAY Ở TRƯỜNG THPT 11

1.2.1 Mục tiêu giáo dục hiện nay 11

1.2.2 Xu hướng phát triển giáo dục 13

1.3 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ NĂNG LỰC 14

1.3.1 Khái niệm về năng lực 14

1.3.2 Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống 15

1.4 BÀI TẬP HOÁ HỌC 16

1.4.1 Khái niệm BTHH 16

Trang 5

1.4.2 Vai trò, chức năng của BTHH 17

1.4.3 Phân loại BTHH 20

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 28

Chương 2: XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP HOÁ HỌC CÓ NỘI DUNG GẮN VỚI THỰC TIỄN TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC VÔ CƠ LỚP 11 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 29

2.1 CHƯƠNG TRÌNH HÓA HỌC VÔ CƠ LỚP 11 THPT 29

2.2 NGUYÊN TẮC VÀ QUY TRÌNH XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP THỰC TIỄN 30

2.2.1 Một số nguyên tắc khi xây dựng bài tập thực tiễn 30

2.2.2 Quy trình xây dựng hệ thống bài tập thực tiễn 32

2.3 HỆ THỐNG BÀI TẬP HOÁ HỌC VÔ CƠ 11 GẮN VỚI THỰC TIỄN 34

2.3.1 Sự điện li 34

2.3.2 Nhóm Nitơ – Photpho 43

2.3.3 Nhóm Cacbon - Silic 64

2.4 SỬ DỤNG BÀI TẬP HÓA HỌC THỰC TIỄN TRONG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THPT 81

2.4.1 Sử dụng bài tập hóa học thực tiễn trong dạy học 81

2.4.2 Hướng dẫn học sinh giải bài tập hóa học thực tiễn 83

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 86

Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 87

3.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm 87

3.2 Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm 87

3.3 Kế hoạch thực nghiệm sư phạm 88

3.3.1 Lựa chọn địa bàn, đối tượng và thời gian thực nghiệm sư phạm 88

3.3.2 Chuẩn bị cho thực nghiệm sư phạm 89

3.3.3 Tiến hành thực nghiệm sư phạm 89

3.4 Kết quả thực nghiệm sư phạm 90

3.4.1 Kết quả các bài dạy thực nghiệm sư phạm 90

3.4.2 Xử lí thống kê kết quả thực nghiệm sư phạm 96

Trang 6

3.4.3 Đánh giá, phân tích kết quả thực nghiệm sƣ phạm 100

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 102

I KẾT LUẬN 102

II KIẾN NGHỊ 103

TÀI LIỆU THAM KHẢO 104

Trang 7

DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

Trang 8

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng 1 Kết quả học sinh đạt điểm xi của 2 bài kiểm tra của trường THPT

Trần Văn Thành 90 Bảng 2 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra 15 phút –

Hóa khối 11 của trường THPT Trần Văn Thành 90 Bảng 3 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra 45 phút

Hóa– Khối 11 của trường THPT Trần Văn Thành 91 Bảng 4 Bảng phân loại kết quả học tập của học sinh trường THPT Trần Văn Thành 92 Bảng 5 Kết quả học sinh đạt điểm xi của 2 bài kiểm tra của trường THPT Châu Phú 93 Bảng 6 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra 15 phút

Hóa - khối 11 của trường THPT Châu Phú 94 Bảng 7 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất lũy tích bài kiểm tra 45 phút-

Hóa khối 11 của trường THPT Châu Phú 95 Bảng 8 Bảng phân loại kết quả học tập của học sinh trường THPT Châu Phú 96 Bảng 9 Tổng hợp các tham số đặc trưng 99

Trang 9

DANH MỤC CÁC HÌNH

Trang

Hình 1 Đường lũy tích bài kiểm tra 15 phút – Khối 11 của trường THPT TVT 91 Hình 2 Đường lũy tích bài kiểm tra 45 phút – Khối 11 của trường THPT

Trần Văn Thành 92 Hình 3: Đồ thị phân loại kết quả học tập của học sinh khối 11 trường THPT

Trần Văn Thành 93 Hình 4 Đường lũy tích bài kiểm tra 15 phút Hóa – khối 11 của trường THPT

Châu Phú 94 Hình 5 Đường lũy tích bài kiểm tra 45 phút Hóa – khối 11 của trường THPT

Châu Phú 95 Hình 6 Đồ thị phân loại kết quả học tập của trường THPT Châu Phú 96

Trang 10

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong giai đoạn hiện nay, để hội nhập với xu thế phát triển chung của thế giới, của thời đại, một yêu cầu cấp bách đang đặt ra với nền giáo dục nước ta là phải liên tục đổi mới, hiện đại hóa nội dung và phương pháp dạy học Giáo dục phải tạo

ra những con người có đủ năng lực, đủ trình độ, tự tin, sáng tạo trong công việc

Nhà tâm lý học người Nga M.A Đanhilốp nhận định: “Kiến thức sẽ được nắm vững thật sự nếu học sinh có thể vận dụng thành thạo chúng vào việc hoàn thành những bài tập lý thuyết và thực hành” Hóa Học là một môn khoa học thực nghiệm, một môn gần gũi với đời sống và sản xuất Trong dạy học hóa học ở trường phổ thông bài tập hóa học được xem vừa là mục tiêu vừa là nội dung và phương pháp dạy học Bài tập hóa học, bài tập có nội dung gắn với thực tiễn nói riêng cung cấp cho học sinh không chỉ kiến thức mà còn cung cấp cho học sinh con đường để dành lấy kiến thức Học sinh sẽ tìm thấy niềm vui sướng của sự phát hiện, vận dụng kiến thức để giải quyết thành công nhiệm vụ của bài tập đặt ra, nhưng trong cấu trúc chương trình hiện nay thiên nhiều về mặt lý thuyết, thời lượng dành cho thực hành thí nghiệm rất hạn chế, trang thiết bị cấp về các trường rất hạn chế Những kiến thức

lý thuyết xa rời thực tiễn gây nhàm chán cho học sinh, thiếu lòng tin về khoa học, hơn nữa những vấn đề về đặc thù của bộ môn rất trừu tượng, học sinh rất khó hình dung được vấn đề nên việc tiếp thu kiến thức của các em gặp nhiều khó khăn

Với những lý do trên thôi thúc chúng tôi lựa chọn đề tài “Xây dựng và sử

dụng hệ thống bài tập có nội dung gắn với thực tiễn nhằm phát triển năng lực vận

dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống thông qua dạy học hóa vô cơ lớp 11 THPT”

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu xây dựng và sử dụng bài tập hóa học có nội dung gắn với thực tiễn để:

- Tạo nguồn tài liệu phong phú phục vụ cho công tác giảng dạy góp phần đổi

mới phương pháp dạy học

- Nâng cao khả năng tư duy của học sinh, rèn luyện năng lực phát hiện và

Trang 11

giải thích các kiến thức hóa học thông qua hệ thống bài tập có nội dung gắn với thực tiễn

- Tạo hứng thú trong việc lĩnh hội kiến thức, tạo lòng tin về khoa học cho học sinh

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài nghiên cứu:

+ Lịch sử của vấn đề + Cơ sở lý luận của đề tài + Thực trạng dạy học và vận dụng bài tập có nội dung gắn với thực tiễn

- Sưu tầm và thiết kế hệ thống bài tập có nội dung gắn với thực tiễn phần hóa

vô cơ 11

- Sử dụng bài tập thực nghiệm trong dạy học

- Thực nghiệm sư phạm để đánh giá hiệu quả của đề tài

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Việc xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập có nội dung gắn với thực tiễn ở trường THPT

- Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học hoá học ở trường THPT

5 Phạm vi nghiên cứu

- Nội dung: Phần hóa vô cơ 11

- Địa điểm: một số trường phổ thông ở huyện Châu Phú – AG

- Thời gian: tháng 08/2017 đến tháng 06/2018

6 Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập có nội dung gắn với thực tiễn một cách có hiệu quả thì sẽ tạo được lòng tin về khoa học ở các em học sinh, nâng cao hiệu quả trong công tác giảng dạy, phát huy tính tích cực chủ động của học sinh đúng theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học của nghành

7 Phương pháp và các phương tiện nghiên cứu

1 Các phương pháp nghiên cứu lí luận

- Nghiên cứu cơ sở lí luận về xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hoá học

- Nghiên cứu chương trình hoá học vô cơ 11

Trang 12

- Nghiên cứu cơ sở lí luận về thực nghiệm hoá học

- Phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá

2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp điều tra: Điều tra thực trạng sử dụng câu hỏi và bài tập có nội dung thực nghiệm hóa học trong DHHH, trong đó có việc kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

- Phương pháp hỏi ý kiến chuyên gia: Trao đổi kinh nghiệm với những giáo viên giảng dạy hóa học ở các trường THPT

3 Phương pháp toán học thống kê: Xử lý số liệu thực nghiệm sư phạm thu được bằng phần mềm SPSS rút ra kết luận

4 Phương tiện nghiên cứu: máy vi tính, tranh ảnh, các phần mềm hỗ trợ

8 Những đóng góp mới của đề tài

- Xây dựng được hệ thống bài tập có nội dung gắn với thực tiễn, tạo nguồn tài liệu tham khảo cho GV và HS trong quá trình dạy – học môn Hóa Học

- Đề xuất các biện pháp sử dụng sử dụng bài tập trong dạy học nhằm tạo được sự hứng thú cho HS trong việc lĩnh hội kiến thức bộ môn

- Rèn luyện kỹ năng thực hành cho HS

- Rèn luyện năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống

- Góp phần giáo dục tư tưởng, đạo đức, tác phong cho học sinh

- Đề xuất một số biện pháp sử dụng bài tập thực nghiệm trong dạy học

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

Chương 2: Hệ thống bài tập có nội dung gắn với thực tiễn trong dạy học hóa học vô cơ 11 ở trường THPT

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Định dạng
Số trang	12
Dung lượng	1,82 MB