Vùng biển Tây Nam Việt Nam từ mũi Cà Mau đến biên giới Campuchia bao gồm cả các đảo Phú Quốc và Thổ Chu có tầm quan trọng đặc biệt trong sự phát triển kinh tếxã hội và an ninh quốc phòng của nước ta. Vùng biển này cũng như toàn bộ vịnh Thái Lan nói chung đã được chú ý nghiên cứu từ khá sớm nhằm thu thập những tư liệu phục vụ cho việc khai thác, sử dụng nguồn lợi và phát triển kinh tế biển. Dù rằng so với các vùng biển khác của nước ta nói riêng và Biển Đông nói chung mức độ nghiên cứu ở đây còn tương đối ít và riêng lẻ
Trang 1
BÁO CÁO T NG H P
VÙNG BI N TÂY NAM, PH C V PHÁT TRI N KINH T VÀ
B O V AN NINH CH QUY N QU C GIA
Trang 2
BÁO CÁO T NG H P
VÙNG BI N TÂY NAM, PH C V PHÁT TRI N KINH T VÀ
B O V AN NINH CH QUY N QU C GIA
MÃ S KC.09.02/06-10
Ch nhi m đ tài/d án C quan ch trì đ tài/d án
Ban ch nhi m ch ng trình B Khoa h c và Công ngh
Hà N i – 2010
Trang 323 PGS TS H Thanh H i Vi n Sinh thái và Tài nguyên Sinh v t
24 GS TSKH ng Ng c Thanh Vi n Khoa h c và Công ngh Vi t Nam
25 PGS TSKH Ph m Th c Vi n Nghiên c u H i s n
26 PGS TS Nguy n Kh c Khôi Vi n Sinh thái và Tài nguyên Sinh v t
27 TS Hà Quý Qu nh Vi n Sinh thái và Tài nguyên Sinh v t
28 TS Nguy n Kiêm S n Vi n Sinh thái và Tài nguyên Sinh v t
Trang 429 TS Ph m ình Tr ng Vi n Sinh thái và Tài nguyên Sinh v t
30 TS Nguy n Huy Y t B o tàng Thiên nhiên Vi t Nam
31 ThS Lê Hùng Anh Vi n Sinh thái và Tài nguyên Sinh v t
32 ThS Tr n c L ng Vi n Sinh thái và Tài nguyên Sinh v t
33 ThS ng V n Thi Vi n Nghiên c u H i s n
34 ThS V n T Vi n Sinh thái và Tài nguyên Sinh v t
35 CN Phan V n M ch Vi n Sinh thái và Tài nguyên Sinh v t
Trang 5M C L C
DANH M C CÁC B NG vii
DANH M C CÁC HÌNH xi
M U 1
GI I THI U VÙNG NGHIÊN C U 12
CH NG 1 THU TH P T LI U 15
1.1 Thu th p và t ng h p các t li u đã có 15
1.1.1 i u ki n kinh t - xã h i, môi tr ng 15
1.1.2 Các y u t khí t ng, th y đ ng l c bi n 16
1.1.3 a ch t 26
1.1.4 Sinh v t 30
1.1.5 B n đ 31
1.2 i u tra kh o sát b sung 32
1.2.1 K ho ch kh o sát 32
1.2.2 Các h ng m c đo đ c và thu m u v t 34
K t lu n Ch ng 1 36
CH NG 2 CÁC PH NG PHÁP NGHIÊN C U 37
2.1 i v i s li u khí t ng th y v n, th y đ ng l c h c 37
2.2 i v i ch t l ng n c 41
2.3 Các m u sinh v t bi n 41
2.4 Ph ng pháp nghiên c u đ a ch t, đ a m o 42
2.4.1 Nhóm ph ng pháp nghiên c u ngoài tr i 42
2.4.2 Nhóm ph ng pháp nghiên c u, phân tích và x lý trong phòng 43
2.5 Ph ng pháp mô hình s tr 47
2.5.1 Mô hình tính toán và d báo m c n c và dòng ch y 47
2.5.2 Mô hình tính toán và d báo sóng 58
2.5.3 Mô hình tính toán v n chuy n bùn cát và bi n đ ng đ ng b 73
2.5.4 Mô hình ch t l ng n c 80
2.5.5 Mô hình mô ph ng và d báo v t d u tràn 86
2.6 Công ngh H thông tin đ a lý (GIS) 93
2.7 Xây d ng c s d li u 93
K t lu n Ch ng 2 93
Trang 6CH NG 3 CÁC K T QU NGHIÊN C U CHÍNH V I U
KI N T NHIÊN VÀ MÔI TR NG VÙNG BI N
TÂY NAM 94
3.1 Các đ c tr ng khí t ng th y v n 94
3.1.1 Gió 94
3.1.2 Bão, dông 103
3.1.3 Ch đ nhi t, m 107
3.1.4 Ch đ th y v n 109
K t lu n v c đi m khí t ng th y v n 116
3.2 Các đ c tr ng đ ng l c bi n 116
3.2.1 Th y tri u 116
3.2.2 Dòng ch y 134
3.2.3 Sóng 145
3.2.4 V n chuy n bùn cát và bi n đ ng đ ng b 156
K t lu n v c tr ng th y th ch đ ng l c bi n 159
3.3 c đi m đ a ch t, đ a m o 160
3.3.1 c đi m đ a m o 160
3.3.2 Vài nét v l ch s phát tri n đ a hình 170
3.3.3 c đi m đ a ch t 172
3.3.4 c đi m môi tr ng các thành t o tr m tích t ng m t 186
3.3.5 L ch s phát tri n các thành t o tr m tích t ng m t 202
3.3.6 c đi m tân ki n t o và đ a đ ng l c 204
3.3.7 Khoáng s n 215
K t lu n v c đi m đ a ch t, đ a m o 227
3.4 Tài nguyên sinh v t bi n 227
3.4.1 a d ng sinh h c bi n Tây Nam 227
3.4.2 Ngu n l i sinh v t bi n 241
3.4.3 Tình tr ng khai thác ngu n l i sinh v t bi n 251
3.4.4 a d ng sinh h c các khu b o t n thiên nhiên trên c n ven bi n 260
K t lu n v Tài nguyên sinh v t bi n 265
Trang 73.5 Hi n tr ng và xu th bi n đ ng môi tr ng bi n 265
3.5.1 Các ho t đ ng kinh t , xã h i tác đ ng đ n môi tr ng bi n 266
3.5.2 Hi n tr ng môi tr ng bi n 276
3.5.3 Bi n đ ng h sinh thái do công trình thoát l ra bi n Tây và vi c quai đê l n bi n R ch Giá 295
K t lu n v Hi n tr ng môi tr ng bi n 313
3.6 C s d li u và t p b n đ 314
3.6.1 C s d li u 314
3.6.2 T p b n đ 330
K t lu n ph n C s d li u và t p b n đ 332
CH NG 4 CÁC GI I PHÁP QU N LÝ, B O V B , TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TR NG BI N VEN B TÂY NAM, GÓP PH N PH C V PHÁT TRI N KINH T - XÃ H I VÀ AN NINH QU C PHÒNG 333
4.1 Các gi i pháp b o v b bi n 334
4.2 Các gi i pháp b o v môi tr ng s ng 337
4.3 Các gi i pháp b o t n và phát tri n đa d ng sinh h c bi n 339
4.3.1 M t s đ xu t đ i v i các khu b o t n thiên nhiên s n có 339
4.3.2 Xây d ng h th ng khu b o t n bi n tiêu bi u vùng bi n Tây Nam 340
4.4 Các gi i pháp b o v ngu n l i bi n 342
4.4.1 Ph ng h ng phát tri n b o v ngu n l i 342
4.4.2 Công tác tuyên truy n, giáo d c 343
4.4.3 Thay đ i sinh k cho c ng đ ng 344
4.4.4 B o t n và qu n lý ngu n l i có s tham gia c a c ng đ ng 344
4.4.5 Gi i pháp b o v ngu n l i cá c m 344
4.5 B o v an ninh ch quy n qu c gia 347
4.5.1 V n đ biên gi i Vi t Nam - Campuchia 347
4.5.2 V n đ biên gi i bi n Vi t Nam - Thái Lan 353
K t lu n ch ng 4 358
Trang 8K T LU N VÀ KI N NGH 360
1 K t lu n v nh ng đi m m i đã đ t đ c c a tài 360
2 K t qu công b 361
3 K t qu đào t o 362
4 Ki n ngh 362
TÀI LI U THAM KH O 364
PH N PH L C (đ c in trong quy n riêng)
Trang 9DANH M C CÁC B NG
B ng 1.1 Danh sách các tr m đo gió khu v c vùng bi n Tây Nam 17
B ng 1.2 Các tr m đo m c n c khu v c vùng bi n Tây Nam 18
B ng 1.3 Giá tr h ng s đi u hòa 4 sóng chính 19
B ng 1.4 Giá tr h ng s đi u hòa 8 sóng tri u 20
B ng 1.5 Các tr m đo dòng ch y khu v c vùng bi n Tây Nam 21
B ng 1.6 Các tr m đo sóng vùng bi n Tây Nam 23
B ng 1.7 Các tr m đo hàm l ng phù sa l l ng, phân tích c p h t 24
B ng 2.1 T n su t t c đ gió theo các h ng t i tr m LT-14, (16-23/9/2007) 37
B ng 2.2 T n su t t c đ dòng t ng c ng theo các h ng t i tr m LT-21, t ng gi a (cách đáy 6m), 16-18/9/2007 38
B ng 2.3 H ng s đi u hòa th y tri u t i tr m LT-14 39
B ng 2.4 T n su t t c đ dòng l u d theo các h ng t i tr m LT-21, t ng gi a (cách đáy 6m), 16-18/9/2007 39
B ng 2.5 T n su t sóng theo các h ng t i tr m LT-14, 16-23/9/2007 40
B ng 2.6 Các ch tiêu đ a hoá đ c tr ng cho môi tr ng tr m tích 46
B ng 2.7 So sánh k t qu tính toán dòng ch y do gió v i s li u th c đo t i tr m TL1-98 57
B ng 2.8 So sánh k t qu tính toán dòng ch y do gió v i s li u th c đo t i tr m TL1-04 và TL2-04 57
B ng 2.9 Các tham s c a l i d báo sóng ven b v nh Thái Lan v i b c l i 200m x 200m 67
B ng 2.10 S li u sóng s d ng trong hi u ch nh và ki m ch ng mô hình sóng trong bão, gió mùa và trong đ t kh o sát c a tài 68
B ng 2.11 ánh giá các mô hình tính toán và d báo bi n đ ng đáy và đ ng b theo các so sánh tính toán th c t [79] 78
B ng 2.12 Các giá tr đ u vào cho mô hình ch t l ng n c, tháng 3 84
Trang 10B ng 2.13 Các giá tr đ u vào cho mô hình ch t l ng n c, tháng 9 84
B ng 2.14 V trí các ngu n gi đ nh gây s c tràn d u vùng bi n Tây
l n theo chu k l p khác nhau 103
B ng 3.7 Danh sách các c n bão ho t đ ng trên vùng bi n Tây Nam
(1951-2007) 104
B ng 3.8 S các c n bão ho t đ ng khu v c nghiên c u (n m
1951-2007) 106
B ng 3.9 S c n bão xu t hi n trong vùng bi n Tây Nam theo c p
bão trong th i gian 1951-2007 106
B ng 3.10 K t qu th ng kê đ cao, chu k sóng và t c đ gió theo
các su t đ m b o ch đ và trung bình n m 146
B ng 3.11 Các k ch b n m c t ng nhi t đ không khí và m c n c
bi n vào cu i th k 21 155
B ng 3.12a Thông l ng n ng l ng sóng trung bình n m [N/tháng]
cho khu v c c a Sông Ông c, Cà Mau 156
B ng 3.12b L ng v n chuy n bùn cát t ng c ng [m3] trong toàn b
th i gian (10 n m) cho khu v c c a Sông Ông c, Cà Mau 157
B ng 3.12c L ng v n chuy n bùn cát trung bình n m [m3/n m] cho
khu v c c a Sông Ông c, Cà Mau 157
Trang 11B ng 3.13 Thông s môi tr ng tr m tích bi n Pleistocen mu n, ph n
B ng 3.16 Thông s môi tr ng tr m tích bi n Holocen s m - gi a 192
B ng 3.17 Thông s môi tr ng tr m tích bi n đ m lây Holocen
mu n (ambQ2
3
) 194
B ng 3.18 Thông s môi tr ng tr m tích sông bi n Holocen mu n 196
B ng 3.19 Thông s môi tr ng tr m tích bi n Holocen mu n 198
B ng 3.28 c tính sinh kh i chung theo đ sâu 250
B ng 3.29 c tính sinh kh i vùng bi n mi n Tây Nam theo mùa 251
B ng 3.30 S n l ng khai thác h i s n c a t nh Kiên Giang vùng
Trang 12B ng 3.34 Bi n đ ng s n l ng cá c m theo mùa th xã Hà Tiên,
t nh Kiên Giang (kg) 256
B ng 3.35 S l ng các tàu khai thác h i s n theo các nhóm công su t
phân theo ngh V n qu c gia t m i Cà Mau 258
B ng 3.36 S n l ng nuôi tr ng th y s n phân theo đ i t ng nuôi là
cá, tôm 259
B ng 3.37 Tình hình t ng dân s t nh Kiên Giang và Cà Mau,
2004-2008 267
B ng 3.38 T ng l ng các ch t th i trong ngày đêm vào môi tr ng
t dân c sinh s ng vùng ven bi n 268
B ng 3.52 Nh ng đ c tr ng môi tr ng các vùng c a sông ven bi n
Tây Nam trong n m 2008, 2009 304
B ng 3.53 Các ki u h sinh thái bi n và ven b tiêu bi u vùng bi n
Tây Nam 307
Trang 13DANH M C CÁC HÌNH
Hình 1 Ph m vi vùng nghiên c u 13
Hình 1.1 sâu vùng bi n Tây Nam 32
Hình 1.2 S đ kh o sát vùng bi n Tây Nam 33
Hình 2.1 Hoa gió t i tr m LT-14 (16-23/9/2007) 38
Hình 2.2 Hoa dòng t ng c ng t i tr m LT-21, t ng gi a (cách đáy 6m), 16-18/9/2007 38
Hình 2.3 Hoa dòng l u d t i tr m LT-21, t ng gi a (cách đáy 6m), 16-18/9/2007 40
Hình 2.4 Hoa sóng t i tr m LT-14, 16-23/9/2007 41
Hình 2.5 Phép bi n đ i sigma 49
Hình 2.6 S đ l i tính toán 50
Hình 2.7 S đ ghép 2 l i 50
Hình 2.8 S đ đi m sai phân không đ u 51
Hình 2.9 L i tính thô và mi n tính tinh (hình ch nh t nh ) 52
Hình 2.10 So sánh k t qu tính toán và th c đo h ng s đi u hòa sóng tri u K1 53
Hình 2.11 So sánh k t qu tính toán và th c đo h ng s đi u hòa sóng tri u S2 54
Hình 2.12 So sánh k t qu tính toán và th c đo h ng s đi u hòa sóng tri u N2 (a) và P1 (b) 54
Hình 2.13 So sánh k t qu tính toán và th c đo m c n c t 1h 19/9 đ n 1h 23/9/2007 55
Hình 2.14 So sánh k t qu tính toán và th c đo m c n c t 19h 10/3 đ n 14h 14/3/2009 55
Hình 2.15 K t qu đo đ c (trái) và tính toán (ph i) ellip dòng tri u sóng K1 t i tr m LT1-04 56
Hình 2.16 K t qu đo đ c (trái) và tính toán (ph i) ellip dòng tri u sóng M2 t i tr m LT1-04 57
Hình 2.17 L i tính sóng vùng n c sâu cho mô hình SWAN 62
Trang 14Hình 2.18 S đ tính sóng trong tr ng dòng ch y [110] 63
Hình 2.19 L i tính trong mô hình STWAVE [109] 65
Hình 2.20 L i d báo sóng chi ti t (l i s 1 và 2) vùng ven b
vùng bi n Tây Nam 66
Hình 2.21 cao sóng (a) và chu k sóng (b) t i giàn khoan MSP1
tính theo các tham s v t lý khác nhau 69
Hình 2.22 Bi n trình đ cao sóng tính toán theo th i gian v i các h
s tiêu tán n ng l ng Komen khác nhau và đ cao sóng
th c đo t i giàn khoan MSP1 t 0h ngày 18/11 đ n 0h ngày 25/11/2004 70
Hình 2.23 So sánh đ cao sóng tính toán và đo đ c trong bão Linda
Hình 2.26 So sánh đ cao sóng tính toán và đo đ c t i tr m s 37-38 73
Hình 2.27 Phân lo i các mô hình tính toán bi n đ ng đáy bi n, đ ng
b theo th i gian và không gian [84] 74
Hình 2.28 S đ mô t ph ng trình bùn cát liên t c c a mô hình
đ ng b 75
Hình 2.29 Phân b n ng đ BOD tháng 3 (a) và tháng 9 (b) 85
Hình 2.30 Phân b n ng đ Nitrate tháng 3 (a) và tháng 9 (b) 85
Hình 2.31 K t qu hi u ch nh mô hình: So sánh k t qu tính toán v i
nh v tinh đ đ c vùng c a Sông Hàn mùa m a n m 1992 89
Hình 2.32 K t qu ki m tra mô hình: So sánh k t qu tính toán v i
nh v tinh đ đ c vùng c a nh An mùa m a n m 1992 89
Hình 2.33 Phân b v t d u tràn sau khi x y ra s c 24 gi (D u DO,
đi m ngu n c ng Bình Tr , gió W 5,0 m/s) 92
Hình 2.34 Phân b v t d u tràn sau khi x y ra s c 48gi (D u DO,
đi m ngu n c ng Hòn Chông, gió NE 4,5 m/s) 92
Trang 15Hình 3.1 Phân b nhi t đ t ng m t tháng 1 110
Hình 3.2 Phân b nhi t đ t ng m t tháng 8 110
Hình 3.3 M t c t nhi t đ d c v tuy n 9 o N (t 99oE đ n 105o E) tháng 1 110
Hình 3.4 Bi n thiên nhi t đ n c t i đi m 9o N-102oE theo đ sâu và các tháng 112
Hình 3.5 Phân b đ mu i t ng m t tháng 1 114
Hình 3.6 Phân b đ mu i t ng m t tháng 8 114
Hình 3.7 Bi n thiên đ mu i t i đi m (102o E, 9oN) theo đ sâu và các tháng 114
Hình 3.8 Phân b n ng đ ôxy hòa tan trong n c m t v nh Thái Lan trong các mùa 115
Hình 3.9 Phân b biên đ và pha sóng tri u K1 (a) và O1 (b) 117
Hình 3.10 Phân b biên đ và pha sóng tri u P1 (a) và Q1 (b) 118
Hình 3.11 Phân b biên đ và pha sóng tri u M2 (a) và S2 (b) 119
Hình 3.12 Phân b biên đ và pha sóng tri u N2 (a) và K2 (b) 120
Hình 3.13 Ch đ th y tri u 121
Hình 3.14 Phân b m c tri u thiên v n l n nh t 123
Hình 3.15 Phân b m c tri u thiên v n nh nh t 123
Hình 3.16 V trí các đi m xây d ng đ ng t n su t th y tri u 126
Hình 3.17 cao m c n c th y tri u theo su t đ m b o n m t i đi m 9 (104°48'13", 9°09'42"), Khánh H ng, Tr n V n Th i, Cà Mau 127
Hình 3.18 cao m c n c th y tri u theo su t đ m b o n m t i đi m 26 (104°36'08", 10°08'20"), Bình An, Hà Tiên, Kiên Giang 127
Hình 3.19 Tr ng dòng ch y t ng m t tháng 1, lúc tri u dâng (trái), tri u rút (ph i) 136
Hình 3.20 Tr ng dòng ch y t ng m t tháng 4, lúc tri u th p (trái), tri u cao (ph i) 137
Trang 16Hình 3.21 Tr ng dòng ch y t ng m t tháng 7, lúc tri u th p (trái),
tri u cao (ph i) 138
Hình 3.22 Tr ng dòng ch y t ng m t tháng 10, lúc tri u tri u dâng (trái), tri u rút (ph i) 139
Hình 3.23 Tr ng dòng ch y gió (trung bình theo đ sâu) tháng 1 140
Hình 3.24 Tr ng dòng ch y gió (trung bình theo đ sâu) tháng 4 141
Hình 3.25 Tr ng dòng ch y gió (trung bình theo đ sâu) tháng 7 142
Hình 3.26 Tr ng dòng ch y gió (trung bình theo đ sâu) tháng 10 143
Hình 3.27 Tr ng đ cao (a), chu k sóng (b) trung bình tháng 1 147
Hình 3.28 Tr ng đ cao (a), chu k (b) sóng trung bình tháng 4 148
Hình 3.29 Tr ng đ cao (a), chu k sóng (b) trung bình tháng 7 149
Hình 3.30 Tr ng đ cao (a), chu k sóng (b) trung bình tháng 10 150
Hình 3.31 Tr ng đ cao (a), chu k sóng (b) trung bình trong gió mùa đông b c 151
Hình 3.32 Tr ng đ cao (a), chu k sóng (b) trung bình trong gió mùa tây nam 152
Hình 3.33 Tr ng đ cao (a), chu k sóng (b) trung bình n m 153
Hình 3.34 B n đ đ a m o vùng bi n Tây Nam Vi t Nam, t l 1:500000 161
Hình 3.35 B n đ đ a ch t vùng bi n Tây Nam, t l 1:500000 173
Hình 3.36 S đ tr m tích t ng m t vùng bi n ven b Tây Nam Vi t Nam 187
Hình 3.37 S đ các y u t ki n trúc tân ki n t o khu v c th m l c đ a Tây Nam Vi t Nam, t l 1:500000 206
Hình 3.38 S đ tri n v ng khoáng s n vùng bi n Tây Nam Vi t Nam, t l 1:500000 216
Hình 3.39 S đ phân vùng tri n v ng d u khí b Mezozoi Phú Qu c 221
Hình 3.40 Phân b m t đ đ ng v t n i vùng bi n Tây Nam tháng 9/2007 (a) và tháng 3/2009 (b) 233
Hình 3.41 Phân b m t đ Amphipoda tháng 9/2007 (a) và tháng 3/2009 (b) 239
Trang 17Hình 3.42 Phân b n ng su t khai thác c a nhóm cá C m vùng bi n
Tây Nam qua chuy n đi u tra ngu n l i h i s n b ng l i vây cá C m s d ng ánh sáng: tháng 5 – 6/2005 (a), tháng
12/2005 (b), tháng 4/2006 (c), tháng 9/2006 (d) 243
Hình 3.43 Ng tr ng ch y u c a ngh khai thác cá c m vùng bi n Tây Nam 244
Hình 3.44 Phân b m t đ cá con c a cá c m vùng bi n Tây Nam tháng 4/2006 (a) và tháng 9/2006 (b) 247
Hình 3.45 Phân b bãi tôm trong mùa khô (a) và mùa m a (b) vùng bi n Tây Nam 248
Hình 3.46 Phân b m t đ m c trong tháng 5/1994 t i vùng bi n Tây Cà Mau 249
Hình 3.47 S n l ng nuôi tr ng c a t nh Cà Mau t n m 2001-2009 258
Hình 3.48 Hàm l ng TSS trong th i k 2003-2008 278
Hình 3.49 Hàm l ng COD trong n c bi n 279
Hình 3.50 Hàm l ng d u trong n c bi n 281
Hình 3.51 M t đ Coliform trong n c bi n 283
Hình 3.52 S đ các đi m kh o sát ch t l ng n c và tr m tích 285
Hình 3.53 Phân b hàm l ng TSS vào mùa m a, tháng 9/2007 286
Hình 3.54 Phân b hàm l ng TSS vào mùa khô, tháng 3/2009 287
Hình 3.55 Phân b hàm l ng COD vào mùa m a, tháng 9/2007 289
Hình 3.56 Phân b hàm l ng Coliform vào mùa m a, tháng 9/2007 291
Hình 3.57 Mô hình c u trúc ph n m m và c s d li u 315
Hình 3.58 C a s chính c a ph n m m 317
Hình 3.59 M t ph n đo n l nh c a ph n m m 317
Hình 3.60 óng gói ph n m m và c s d li u 318
Hình 3.61 Kh i đ ng ch ng trình cài đ t 318
Hình 3.62 Xác nh n vi c ti p t c cài đ t 319
Hình 3.63 Xác nh n c u hình cài đ t 319
Hình 3.64 Xác nh n vi c k t thúc cài đ t 320
Hình 3.65 Kích ho t ch ng trình cài đ t 321
Trang 18Hình 3.66 Kh ng đ nh vi c cài đ t 321
Hình 3.67 Xác nh n b n quy n 322
Hình 3.68 Kh i đ ng Control Panel 323
Hình 3.69 Kh i đ ng module Thêm vào ho c G b ph n m m 323
Hình 3.70 Ch n ph n m m CSDL bien Tay Nam đ g b 323
Hình 3.71 Xác nh n vi c g b 324
Hình 3.72 G b b ng ch ng trình Unistall .324
Hình 3.73 Kh i đ ng ch ng trình C s D li u bi n Tây Nam 324
Hình 3.74 Thoát kh i ch ng trình 325
Hình 3.75 Các h ng m c chính 326
Hình 3.76 Mô hình c u trúc cây th m c l u tr d li u trên máy tính 327
Hình 3.77 Chuy n sang màn hình Map 328
Hình 3.78 Ch n ch c n ng Info 328
Hình 3.79 Xác đ nh đ i t ng c n truy v n 329
Hình 3.80 Kh i đ ng ch ng trình đi u ki n máy in 329
Hình 3.81 Bìa c a T p b n đ 330
Hình 4.1 B n đ các vùng ch ng l n t i V nh Thái Lan [45] 351
Trang 19n c ta nói riêng và Bi n ông nói chung m c đ nghiên c u đây còn
t ng đ i ít và riêng l
Tr c tiên có th đi m qua nh ng nghiên c u c a n c ngoài cho vùng
bi n này
Nh ng quan tr c v khí t ng h i v n trong vùng bi n v nh Thái Lan đã
đ c ti n hành t khá s m trong các chuy n kh o sát chuyên đ đ n l ho c theo quan tr c obship trên các tàu bi n trên đ ng hành trình qua v nh
Trong nh ng th p niên 80 và 90, v i s ti n b v t b c c a h th ng quan tr c bi n và công ngh thông tin đã cung c p cho ngành h i d ng h c nhi u t li u quý v đi u ki n t nhiên và môi tr ng bi n nhi u khu v c
c a đ i d ng th gi i V nh Thái Lan nh là m t b ph n c a Bi n ông
c ng đ c cung c p thêm m t s t li u v khí t ng h i v n đ c quan tr c
b ng vi n thám Tuy nhiên, đ phân gi i không gian c ng còn nhi u h n ch ,
đ c bi t các vùng bi n ven b h u nh ch a có t li u chi ti t t đi u tra
t ng h p c a tàu Stranger c a Vi n H i d ng h c Script thu c tr ng i
h c T ng h p California t tháng 10 n m 1959 đ n tháng 12 n m 1960 trong
ch ng trình NAGA thám hi m v nh Thái Lan và Bi n ông có th xem là
đ t đi u tra nghiên c u quy mô nh t trong v nh Thái Lan mà ta bi t đ c t
tr c đ n nay M c đích c a nghiên c u này là nh m thu th p các s li u và
t li u v h i d ng h c, sinh h c và ngh cá trong khu v c, đ ng th i đào
t o hu n luy n các cán b khoa h c k thu t c a Vi t Nam và Thái Lan trong
l nh v c h i d ng h c và sinh v t Các t li u c a đ t đi u tra đã đ c ch nh
lý, tính toán và công b trong các t p chuyên kh o khoa h c NAGA report (1974), t p 3 v v t lý h i d ng, t p 4 và 5 v sinh v t [96], [97], [98]
Trang 20V các công trình nghiên c u đ ng l c h c h i d ng riêng cho v nh Thái Lan có r t ít, th ng là nh ng công trình tính toán chung cho c Bi n ông trong đó v nh Thái Lan nh là m t b ph n c u thành Có th k đ n các công trình tính toán th y tri u và hoàn l u gió c a K Wyrtki (1961) [117]; Các công trình tính toán phân b các sóng tri u chính c a K.T Bogdanov (1963) [76], U.N Xecgayev (1964) [118], Nguy n Ng c Th y (1969) [62], ng Công Minh (1975) [44], Robinson (1983) [122], T Yanagi
và Takao (1997) [119]; Công trình tính toán v hoàn l u c a T Pohlmann (1987) Trong đó các công trình c a các tác gi Vi t Nam đã đ c th c hi n
n c ngoài trong khuôn kh các lu n án phó ti n s , ti n s Các công trình
ch tính riêng cho v nh Thái Lan r t hi m đây có th ch ra công trình c a
A Siripong (1985) [108] tính toán hoàn l u theo các mùa cho v nh Thái Lan Công trình c a T Yanagi (1998) [121] tính toán th y tri u cho v nh Thái Lan,
đã ch ra c ch d ch chuy n pha theo chi u kim đ ng h c a các sóng bán
nh t tri u khác v i d ch chuy n pha ng c kim đ ng h c a các sóng nh t tri u đây
Nghiên c u tài nguyên sinh v t bi n vùng bi n Tây Nam B và v nh Thái Lan đã đ c th c hi n t khá s m, k t khi thành l p Vi n H i d ng
h c t i Nha Trang (1922) Vi n này đã ti n hành h p tác qu c t , s d ng tàu nghiên c u De Lanessan th c hi n có h th ng và đ nh k đi u tra sinh v t
bi n trên các tr m kh o sát đ t g n b bi n Vi t Nam, Campuchia và Thái Lan Ch ng trình kh o sát NAGA (1959-1961) đã nói trên đã đ t m c tiêu
tr ng tâm vào nghiên c u sinh h c và ngh cá ngoài các m c tiêu h i d ng
h c nói chung T tài li u đi u tra này đã có m t s công trình đ c công b : Brinton (1963) [77], Fleminger (1963), Rottaman (1963) [104], Alvarino (1963) [76] Ti p theo đó là hàng lo t công trình c a Shirota (1963, 1966) [106], [107] nghiên c u v phù du sinh v t vùng bi n ven b phía tây Cà Mau
và vùng quanh đ o Phú Qu c Sau này có nh ng công trình nghiên c u v sinh v t cho các vùng b g n Thái Lan, Campuchia, Malayxia không nêu ra đây
V nghiên c u đ a ch t, đ a m o, đã có nhi u công trình nghiên c u vùng
bi n Tây Nam, bao g m vi c thành l p các lo i b n đ khác nhau Tuy nhiên
nh ng công trình nghiên c u riêng v đ a ch t cho v nh Thái Lan h u nh r t
ít đ c công b , mà đ i t ng v nh Thái Lan ch đ c quan tâm nh m t b
Trang 21ph n c a Bi n ông M t m c quan tr ng trong vi c nghiên c u Bi n ông
là vi c xu t b n b Atlas đ a ch t - đ a v t lý Bi n ông (1987) c a nhà xu t
b n Khoa h c Qu ng ông B Atlas đó g m 11 t , t l 1/2.000.000, trong
đó có t trùm lên lãnh h i Vi t Nam Công trình này có tính khái quát nh ng
ch a có đ chi ti t và tin c y c n thi t T đó, Trung Qu c ti n hành nhi u
h p tác qu c t v i C ng hòa Pháp và Hoa K nghiên c u chi ti t h n v đ a
v t lý và đ a ch t N m 1985, b ng chuy n kh o sát R/V Charcot (trên tàu Nanhai) đã phát hi n và chi ti t hóa đ i tách giãn Bi n ông có chi u r ng 150-200km ã thu th p nhi u tài li u m i v đ a v t lý (đ a ch n, t , tr ng
l c và đ a t ) (Guy Pautot và nnk, 1990, 1991) Ti p theo b ng chuy n kh o sát Shiyan I và II đã k t h p tài li u đ a v t lý và đ a ch t thành l p đ c c t
đ a t ng t ng đ i chính xác Bi n ông (Jiang Shaoren và nnk, 1994)
Thái Lan có nhi u nghiên c u đ a ch t, đ a v t lý vùng v nh Thái Lan r t chi ti t Tuy nhiên, do ph n l n các công trình nghiên c u liên quan đ n d u khí nên các tài li u này đ c b o m t K t qu nghiên c u ch y u đ c ph n ánh trong công trình “Phát tri n c a Cenozoic Thái Lan” (Songpope
v n c đ nh nh m đo đ c liên t c nhi u n m các y u t khí t ng th y h i v n vùng ven bi n ó là các tr m đ t t i Hà Tiên, R ch Giá, Phú Qu c, Cà Mau dài th i gian ho t đ ng c a t ng tr m có khác nhau, trong đó có nh ng
tr m đã ho t đ ng liên t c trên 20 n m đây đã ti n hành đo đ c gió, các
y u t khí t ng (nhi t đ không khí, đ m, khí áp, l ng m a ), dao đ ng
m c n c bi n, quan tr c sóng và tình tr ng m t bi n Ngoài ra, còn thu
nh n đ c các quan tr c Obship trên các tàu đánh cá, tàu buôn, tàu v n t i, tàu khai thác, th m dò d u khí ho t đ ng trên vùng bi n Nh ng t li u này
th ng do T ng C c Khí t ng Th y v n, B Th y s n, T ng C c D u khí thu nh n và qu n lý
Trang 22tài KT.03.22 “ i u tra nghiên c u v đi u ki n t nhiên và tài nguyên thiên nhiên vùng bi n Tây Nam ph c v kinh t - xã h i” (1994-1995)
do TS Phan V n Ho c ch nhi m [14], đã ti n hành m t chuy n kh o sát trong khu v c t b Vi t Nam ra kh i không quá 20 h i lý, kéo dài t Hòn Khoai ra đ n Hòn Chu i, t qu n đ o Nam Du kéo ra đ o Phú Qu c ã ti n hành đo đ c v khí t ng, dòng ch y, sóng, nhi t đ , đ m n n c bi n, ôxy hòa tan, phù du sinh v t ây là đ t đi u tra nghiên c u đ u tiên c a n c ta trong vùng bi n này Các s li u v khí t ng th y v n thu nh n đ c vùng ven b Tây Nam đã đ c phân tích, tính toán và đ a ra nh ng hi u bi t s b ban đ u v m t s đ c tr ng khí t ng th y v n trong vùng bi n ven b quan
tr ng này
Ti p theo, đ tài KHCN.06.03 “ i u tra kh o sát b sung vùng bi n Kiên Giang - Cà Mau” (1998-1999) c ng do TS Phan V n Ho c ch nhi m [15] đã ti n hành 2 chuy n đi u tra vào mùa khô (3/1998) và mùa m a (9-10/1999) ã phân tích, t ng h p các tài li u và ch ra m t s bi n đ i theo mùa c a m t s y u t khí t ng th y v n trong vùng
tài KHCN.06.10 “C s khoa h c và các đ c tr ng k thu t đ i b
ph c v xây d ng công trình bi n ven b ” (1996-2000) do GS.TSKH Ph m
V n Ninh [16] làm ch nhi m đã ti n hành nghiên c u cho toàn d i bi n ven
b n c ta t Móng Cái đ n Hà Tiên trên c s t ng h p t li u đã có, ti n hành đi u tra kh o sát b sung và tính toán mô ph ng theo mô hình toán h c
b này theo yêu c u c a công tác xây d ng công trình ven bi n Nh ng k t
qu c a đ tài đã cung c p nh ng hi u bi t chung nh t v đi u ki n t nhiên, môi tr ng c a vùng bi n, ph c v t t cho vi c xây d ng các d án ti n kh thi Tuy nhiên, m c đ chi ti t và nh ng bi n đ ng theo không gian và th i gian thì c n ph i ti p t c nghiên c u t m h n đ ph c v các yêu c u th c
t ngày càng cao t i t ng vùng c th
Trong khuôn kh án “ i u tra đ a ch t và tìm ki m khoáng s n r n ven b Vi t Nam” (1991-2000) c a B Công nghi p N ng do TSKH Nguy n
Trang 23Nh ng k t qu này tr c h t ph c v cho các m c tiêu c a d án chung, ch
ra các đi u ki n khí t ng, th y đ ng l c c a vùng nghiên c u trong khi kh o sát và phân tích v đ a ch t
Ngoài ra, trong khuôn kh các h p đ ng nghiên c u khoa h c v i các ngành và đ a ph ng đ gi i quy t các v n đ v đánh giá hi n tr ng và d báo xu th bi n đ i c a các đi u ki n th y th ch đ ng l c và môi tr ng cho
t ng khu v c c th ph c v vi c xây d ng, duy tu các công trình nh b n
c ng, lu ng l ch, sân bay mà t p th các cán b nghiên c u c a Vi n C
h c đã ti n hành hàng lo t các nghiên c u ng d ng nh “Kh o sát và ch nh
lý s li u bi n ph c v xây d ng c ng cá và c s h u c n ngh cá t i đ o
Th Chu, Kiên Giang” (1994) [39], “Khí t ng th y v n ph c v thi t k
c ng và lu ng vào c ng Bình Tr , Kiên Giang” (1995) [13], “Kh o sát và tính toán sa b i khu v c c ng xi m ng Sao Mai” (1999) [40], “Tính toán ch đ dòng ch y, sóng và v n chuy n bùn cát vùng ven b Tây Nam Vi t Nam” (2003) [7],
Trong l nh v c tài nguyên sinh v t bi n c ng đã thu hút s chú ý c a nhi u nhà nghiên c u n c ta
T sau khi đ t n c th ng nh t (1975), ho t đ ng đi u tra nghiên c u sinh v t bi n nói chung và sinh v t bi n Tây Nam B nói riêng đ c t ch c
th c hi n v i qui mô l n h n và nhi u h n N m 1982-1985, Vi n Nghiên
c u H i s n đã s d ng đôi tàu 200 cv (NC.01, NC.02) ti n hành đ t đi u tra
tr l ng ngu n l i tôm he vùng bi n g n b phía đông và phía tây Nam
B , trong gi i h n đ sâu t 5-30m Các k t qu nghiên c u đã đ c t ng k t trong các báo cáo chuyên đ c a Nguy n Ng c Toàn, Nguy n Công Con, V
Nh Ph c, Nguy n H i ng, Tr ng V H i, T Xuân D c (1987, 1989) Các k t qu nghiên c u sinh v t n i trong 7 chuy n đi u tra t tháng 12/1983 đ n tháng 1/1985 đã xác đ nh đ c 150 loài th c v t n i, các vùng
Trang 24t p trung th ng t i hàng ch c tri u tb/m3 C ng trong đ t kh o sát này, đã xác đ nh đ c 95 loài đ ng v t n i trong đó có 86 loài giáp xác chân chèo (Copepoda)
Trong các đ tài đi u tra nghiên c u vùng bi n Tây Nam KT.03.22 (1994-1995) [14] và KHCN.06.03 (1998-1999) [15] đã nói trên, ngoài ph n
đi u ki n t nhiên còn có ph n kh o sát v sinh v t phù du và sinh v t đáy Báo cáo c a các đ tài này cho th y đ ng v t không x ng s ng là đ c s n có
t l cao, chi m 48% t ng s n l ng, đi u này ít th y có vùng bi n khác Tuy nhiên, ngu n l i các loài đ c h i s n có giá tr cao nh h i sâm, trai ng c, bào ng , tôm hùm, đ i m i đang gi m sút nghiêm tr ng do khai thác quá
m c
Ngoài ra, các ho t đ ng đi u tra v ngu n l i sinh v t bi n trong vùng
v nh Thái Lan c ng đã đ c th c hi n trong khuôn kh c a m t s đ tài, đ
án khác do các c p qu n lý khác nhau N i b t là đ t đi u tra ngu n l i sinh
v t vùng gi a v nh Thái Lan trong khuôn kh h p tác gi a Vi t Nam và Thái Lan đ c th c hi n trong tháng 11 và 12 n m 1997 Trong cu c đi u tra h n
h p này, phía Vi t Nam có tàu nghiên c u Bi n ông (công su t máy 1.500 cv) c a Vi n Nghiên c u H i s n H i Phòng, phía Thái lan có tàu nghiên c u Chulabhorn (2.800 cv) cùng đ ng th i tham gia kh o sát Trên các tàu nghiên
c u này, có các trang b khá đ y đ các thi t b nghiên c u kh o sát môi
tr ng và sinh v t bi n hi n đ i, đ ng th i đã s d ng các lo i l i rê, l i kéo đáy và câu vàng đ đánh giá ngu n l i cá bi n Các k t qu nghiên c u v sinh v t bi n và ngu n l i cá bi n vùng gi a v nh Thái Lan c a chuy n
kh o sát h n h p Vi t - Thái đã đ c công b (Ph m Th c, 2001) [64]
Nh ng k t qu nghiên c u và tính toán g n đây nh t đã ch ra tr l ng cá
n i, tr l ng cá đáy và kh n ng khai thác t i vùng bi n Tây Nam (Bùi ình Chung, Chu Ti n V nh, Nguy n H u c, 2001) [26] Các tác gi này c ng cho th y nh ng đ o l n trong khu v c nh Phú Qu c n m trong khu v c khai thác cá bi n quan tr ng và có đi u ki n đ tr thành trung tâm ngh cá l n c a
Vi t Nam Th i k gió mùa tây nam (mùa m a) là th i k đ tr ng c a ph n
l n các loài cá vùng bi n Tây Nam B
N m 2005-2006, Vi n Nghiên c u H i S n th c hi n đ tài: “ ánh giá
ngu n l i cá c m (Stolephorus spp.) vùng bi n tây Nam B và đ xu t các
gi i pháp b o v , khai thác h p lý” M t trong các k t qu c a đ tài là đã xây
Trang 25d ng đ c s đ phân b m t đ và ng tr ng khai thác các loài cá C m ( ng V n Thi, 2007) [57]
C ng đã có các nghiên c u v khu h đ ng v t vùng bi n quanh đ o Phú Qu c và các đ o nh lân c n nh k t qu kh o sát khu h cá r n san hô vùng bi n An Th i (Phú Qu c) c a Nguy n H u Ph ng và nnk., (1996) [47],
V n Kh ng và nnk.(2010) Th ng kê c a Nguy n Huy Y t (1998) [72],
V ình áp và nnk.(2010) [32] v thành ph n loài và ngu n l i đ ng v t da gai đ o Phú Qu c, Th Chu Nguy n V n Ti n và nnk.(2006) [66] đã có
nh ng nghiên c u v thành ph n loài c ng nh phân b s l ng c bi n vùng ven đ o Phú Qu c
i v i vùng đ t ng p n c ven bi n, trong khuôn kh d án "B o v và phát tri n nh ng vùng đ t ng p n c ven bi n (CWPDP)" do Ngân hàng Th
gi i và DANIDA tài tr , n m 2007-2009 có các đi u tra, nghiên c u đa d ng sinh h c và ngu n l i th y s n khu v c v n qu c gia M i Cà Mau và ph
c ng ít h n H u h t các k t qu nghiên c u c b n đã có v tài nguyên sinh
v t vùng này là nh ng t li u t i th i đi m trên d i 10 n m tr c đây
Vi c đi u tra nghiên c u đ a ch t đ a m o vùng bi n c ng thu hút đ c nhi u h c gi n c ta
Tuy nhiên, nh ng nghiên c u riêng bi t cho vùng bi n Tây Nam h u nh
r t ít Có th tìm th y nh ng k t qu trong các công trình nghiên c u chung v
Bi n ông và th m l c đ a Vi t Nam
Trong nh ng n m 1980-1994 các tàu kh o sát c a Vi n Hàn lâm Khoa
h c Liên xô có s tham gia c a chuyên gia Vi t Nam nh : Volcanalog, Nesmeianov, Gagarinski đã kh o sát các khu v c khác nhau c a th m l c đ a
Vi t Nam, đo sâu h i âm hàng lo t tuy n, góp ph n làm sáng t đ a hình đáy
bi n
Trang 26N m 1985, trong ch ng trình nghiên c u bi n 48-06, b n đ đ ng sâu
th m l c đ a Vi t Nam đã đ c xây d ng t l 1:1.000.000 (H c Hoài, 1985) ây là b n đ đ u tiên khái quát v đ a hình vùng lãnh h i r ng l n
ch y u đ i b Các tác gi L u T (1985) [71], Nguy n Th Ti p (1990) [59] đã quan tâm đ n các ki u b bi n, h th ng th m bi n và l ch s phát tri n đ a hình đ i b …
Trong ch ng trình nghiên c u bi n giai đo n 1991-1995, b n đ đ a
m o th m l c đ a Vi t Nam t l 1:1.000.000 đ c thành l p Trên b n đ Nguy n Th Ti p và các tác gi đã phân chia ra 20 ki u đ a hình th m l c
đ a, 8 ki u s n l c đ a, 2 ki u chân l c đ a và tr ng sâu Bi n ông B n đ
đ a m o đ c xây d ng theo nguyên t c ki n trúc - hình thái đã ph n ánh
đ c b c tranh t ng đ i đ y đ v các ki u hình thái và ki n trúc c a đáy
bi n, di n gi i c ch thành t o c ng nh th i gian thành t o c a chúng (Bùi Công Qu , 1995) Trong đ tài KHCN-06-12, các tác gi đã ch nh lý b sung phân chia thành 30 ki u đ a hình trên b n đ đ a m o Bi n ông Vi t Nam t
l 1:1.000.000 (Bùi Công Qu , 2000)
T nh ng n m 1990 đ n 2000, trong nhi m v đi u tra đ a ch t và khoáng s n bi n đ i ven b , các b n đ đ a m o t l 1:500.000 đ i ven b (0÷30m) t Móng Cái đ n Hà Tiên đã đ c thành l p (Nguy n Bi u và nnk,
2001 [20]) Nh ng b n đ này đã góp ph n làm sáng t đ c đi m đ a hình, đ a
ch t, tích t sa khoáng c ng nh môi tr ng đ a ch t đ i ven b
Trong công trình nghiên c u c a mình, Nguy n V n T c (1996) [54],
c ng đã phân tích các tác nhân chính tham gia vào vi c t o thành đ a hình,
Trang 27phân chia các ki u c u trúc - hình thái đ a hình và l p b n đ đ a m o t l 1:1.000.000 th m l c đ a Nam Trung B và Nam B
Trong đ tài KHCN-06-11 [17], ng V n Bát và các tác gi khác đã thành l p b n đ đ a m o th m l c đ a Vi t Nam trên c s nguyên t c ngu n
g c - hình thái - đ ng l c nh m ph c v nghiên c u đ a ch t công trình bi n (Mai Thanh Tân, 2000)
Bên c nh nh ng công trình nghiên c u v đ a hình, đ a m o đáy bi n, các công trình nghiên c u v đ o th m l c đ a Vi t Nam c ng có ý ngh a quan tr ng, góp ph n làm sáng t đi u ki n hình thành Bi n ông c ng nh phát huy ti m n ng kinh t c a lãnh h i n c ta Lê c An (1995) đã nghiên
c u h th ng đ o ven b ph c v qu n lý t ng h p vùng bi n Vi t Nam
Nh v y vùng bi n Tây Nam Vi t Nam đã đ c các nhà nghiên c u trong và ngoài n c ti n hành nghiên c u t vài ch c n m nay theo t ng l nh
v c và chuyên đ khác nhau L ng t li u c ng r t l n và phong phú Có
nh ng ngu n chúng ta có th ti p c n nh ng c ng còn nhi u ngu n chúng ta không th ti p c n đ c Nhìn chung ngu n t li u có đ c ch a đu c hoàn
ch nh, còn nhi u ch ch a đ đ chi ti t, ch a đ c t p h p, nghiên c u và đánh giá Vì v y, ý ngh a s d ng cho m c tiêu kinh t - xã h i còn b h n
ch
M c tiêu đ tài l n này là t p h p l i nh ng ngu n tài li u đã có v các
m t, k t h p v i đi u tra nghiên c u b sung đ có đ c c s d li u đ y đ
và tin c y v ch đ khí t ng th y v n, đ ng l c, v n chuy n bùn cát, bi n
đ ng đ a hình đáy và b bi n, môi tr ng, c u trúc đ a ch t, tr m tích đáy, đ a
m o và tài nguyên sinh v t c a vùng bi n Tây Nam, ph c v cho nhu c u nghiên c u khoa h c và phát tri n kinh t - xã h i ng th i, trên c s d
li u đã có s ti n hành phân tích, tính toán đ có đ c nh ng k t qu nghiên
c u khoa h c v các đ c tr ng ch đ c a các quá trình nói trên
ây là lo i đ tài t ng h p g m nhi u l nh v c chuyên ngành khác nhau
nh khí t ng th y v n, th y đ ng l c, môi tr ng, sinh v t, đ a ch t Ph ng pháp nghiên c u đ c k t h p gi a đi u tra kh o sát ngoài hi n tr ng v i phân tích, tính toán, mô hình hóa, lý thuy t trong phòng thí nghi m
th c hi n đ tài này đã có s h p tác ch t ch các cán b chuyên môn
ch y u thu c ba Vi n: Vi n C h c, Vi n Sinh thái Tài nguyên Sinh v t và
Trang 28Vi n a ch t thu c Vi n Khoa h c và Công ngh Vi t Nam Ngoài ra còn có các cán b thu c các c quan khác có liên quan
tài đã s d ng k t h p nhi u ph ng pháp nghiên c u khác nhau:
- Thu th p, phân tích các k t qu nghiên c u và các d n li u li u khoa
h c liên quan đã có t tr c t i nay, t ng h p thành các chuyên đ kh o c u;
- i u tra kh o sát b sung;
- Phân tích ch t l ng n c n c, sinh v t, đ a ch t;
- Mô hình s tr ;
- K thu t vi n thám và GIS;
- T ch c các h i th o khoa h c v các chuyên đ liên quan
Báo cáo t ng k t c a tài g m ph n M đ u, 4 ch ng và ph n k t
lu n
Hai ch ng đ u c a Báo cáo (Ch ng 1 Thu th p t li u và Ch ng 2
nghiên c u c a tài T đó, tài đã ti n hành nghiên c u t ng l nh v c và
ven b Tây Nam, góp ph n ph c v phát tri n kinh t - xã h i và an ninh qu c phòng
Ngoài ra, ph n Ph l c là nh ng s li u chi ti t v k t qu tính toán c a tài
Trang 29Trong quá trình th c hi n đ tài đã nh n đ c s ch đ o và giúp đ t n tình c a Ban ch nhi m Ch ng trình Khoa h c và Công ngh Bi n KC.09/06-10, V n phòng các Ch ng trình Khoa h c và Công ngh tr ng
đi m c p Nhà n c, V Khoa h c Xã h i và T nhiên và V K ho ch Tài chính thu c B Khoa h c và Công ngh , Ban Lãnh đ o và các Phòng ch c
n ng thu c Vi n C h c T p th tài xin chân thành c m n
Trong quá trình biên t p báo cáo, vì th i gian và trình đ có h n, không
th tránh đ c nh ng sai sót Xin th l i và mong đ c ch giáo
Trang 30GI I THI U VÙNG NGHIÊN C U
Vùng bi n Tây Nam (hình 1) có nhi u đ o và qu n đ o n m r i rác kh p
t b c xu ng nam v i nhi u qu n đ o có di n tích khá l n nh qu n đ o Nam
Du, qu n đ o Bà L a và qu n đ o An Th i Ven b bi n t Hà Tiên đ n m i
Cà Mau có khá nhi u v ng v nh Các v ng v nh trong vùng bi n này t ng
đ i nông và không kín nh v nh Thu n Yên, v ng Ca Tho, v ng Cây D ng,
v nh R ch Giá, v nh B y H p và v ng m i Cà Mau Các c a sông chính đ vào vùng bi n ch y u là các kênh đào đ thoát n c t trong đ ng b ng ra
bi n Th t t b c xu ng nam là các c a sông:
- C a sông Hà Tiên t kênh V nh T đ vào v nh Thu n Y n;
- C a R ch Giá là c a l n - n i đ n c c a các kênh R ch Giá, Hà Tiên cùng các kênh s 1, Ba Thê, Tri Tôn;
- C a Cái L n n i đ n c c a sông Cái L n và Cái Bé vào v nh R ch Giá;
- C a Sông c n i đ n c c a sông c;
- C a ng Cùng n i đ n c c a sông ng Cùng vào v nh Ông c
- C a B y H p và c a C a L n là n i đ n c c a các sông cùng tên vào v nh B y H p
sâu vùng nghiên c u (vùng bi n Tây Nam) không quá 50m Còn đ sâu trung bình c vùng bi n v nh Thái Lan kho ng 45m, ch sâu nh t không quá 80m
Ph n trên đ t li n c a vùng bi n Tây Nam có hai t nh là Cà Mau và Kiên Giang ng b bi n thu c t nh Cà Mau dài 147km và t nh Kiên Giang dài 200km
Trang 31Hình 1 Ph m vi vùng nghiên c u
Trang 32Di n tích t nhiên c a c hai t nh Cà Mau và Kiên Giang là 11.680km2, trong đó di n tích nông nghi p là 5.812km2
(chi m 49,76%) và di n tích r ng
là 1.965km2 (chi m 17,19%), ch y u là r ng ng p m n và cây n trái
T nh Cà Mau có di n tích t nhiên 5.331,6km2, b ng kho ng 13,1% di n tích đ ng b ng sông C u Long và 1,6% di n tích c n c Nhìn chung, đ a hình Cà Mau thu c ki u đ ng b ng ven bi n v i các đ o g n b , có đi u ki n thu n l i đ phát tri n các l nh v c kinh t khác nhau Tuy nhiên, vùng có n n
đ t y u, khó kh n khi xây d ng các công trình c b n a hình b chia c t b i
h th ng sông ngòi, kênh r ch ch ng ch t, thu n l i cho phát tri n giao thông
th y, nh ng l i khó kh n cho giao thông đ ng b
T nh Kiên Giang có đ a hình đa d ng bao g m b bi n dài, nhi u sông núi và kho ng 105 hòn đ o l n nh n m r i rác trong vùng v nh Thái Lan
Di n tích t nhiên c a t nh 6.346,3km2 b ng 15,6% di n tích đ ng b ng sông
C u Long và b ng 1,9% c n c a hình ph n đ t li n t ng đ i b ng
ph ng, có h ng th p d n t đông b c (đ cao trung bình t 0,8-1,2m) xu ng tây nam (đ cao trung bình t 0,2-0,4 m)
Trang 33CH NG 1 THU TH P T LI U
1.1 Thu th p và t ng h p các t li u đã có
1.1.1 i u ki n kinh t - xã h i, môi tr ng
ã thu th p s li u v đi u ki n kinh t - xã h i n m 2006, 2007 c a t nh
Cà Mau và Kiên Giang qua các tài li u:
- Niên giám Thông kê 2008;
- Niên giám Th ng kê t nh Cà Mau n m 2006, 2008;
- Niên giám Th ng kê t nh Kiên Giang n m 2006, 2008
Các tài li u này đ c s d ng đ th ng kê, phân tích các y u t gây áp
l c đ n môi tr ng, sinh thái vùng bi n Tây Nam C th đã s d ng các s
li u sau:
- S li u v di n tích t nhiên, di n tích r ng, di n tích đ t s n xu t nông nghi p, nuôi tr ng th y s n;
- Dân s ;
- Tình hình phát tri n du l ch;
- Tình hình phát tri n giao thông v n t i;
- Tình hình phát tri n nông nghi p;
- Tình hình phát tri n ngành nuôi tr ng th y s n;
- Tình hình phát tri n công nghi p;
V môi tr ng vùng bi n Tây Nam, đã thu th p đ c các tài li u sau:
- Báo cáo hi n tr ng môi tr ng t nh Kiên Giang và Cà Mau các n m t 2002-2008 c a S Tài nguyên và Môi tr ng Kiên Giang, Cà Mau;
- Báo cáo t ng h p k t qu quan tr c và phân tích môi tr ng vùng bi n phía Nam t n m 1996-2008 c a Tr m Quan tr c và Phân tích Môi tr ng
Bi n Mi n Nam Tr m này thu c m ng l i quan tr c, phân tích môi tr ng
bi n Qu c gia, ti n hành quan tr c ch t l ng n c bi n và tr m tích trong vùng bi n Tây Nam v i đi m đ i di n l y t i c a R ch Giá (t a đ
10o00’26”N và 104o56’20”E)
Trang 34- Báo cáo “Thu th p, t ng h p các thông tin c p nh t v m c đ nh y
c m môi tr ng đ i v i khu v c ven bi n phía Nam”
- S li u t m ng l i quan tr c môi tr ng hàng n m c a Cà Mau và Kiên Giang Hai t nh này đ t m t s đi m quan tr c ch t l ng môi tr ng
n c t i nhi u v trí khác nhau vùng bi n ven b
Các tài li u này đ c s d ng đ phân tích hi n tr ng môi tr ng vùng
bi n Tây Nam và đánh giá nh h ng c a công trình thoát l ra bi n Tây và
vi c quai đê l n bi n R ch Giá đ n môi tr ng sinh thái
1.1.2 Các y u t khí t ng, th y đ ng l c bi n
làm c s nghiên c u cho tài, đã ti n hành thu th p và ch nh lý các t li u đã có v khí t ng th y v n, đ ng l c vùng bi n Tây Nam (v nh Thái Lan) g m các y u t : gió, m c n c, sóng, dòng ch y, tr m tích, các b n
đ v đ a hình đáy bi n và hình thái đ ng b Ngu n g c s li u đ c thu
h i” Báo cáo k t qu đi u tra kh o sát t ng h p các đi u ki n t nhiên vùng
bi n Kiên Giang - Minh H i, Ch ng trình Bi n KT.03, 1994 [14]
- H p đ ng “L p b n đ th y đ ng l c vùng bi n Hà Tiên - Cà Mau” thu c đ án đi u tra đ a ch t và tìm ki m khoáng s n bi n ven b (0-30m
n c) Vi t Nam t l 1:500.000 Trung tâm Kh o sát, Nghiên c u, T v n Môi tr ng Bi n, Vi n C h c, 1995 [42]
- tài KHCN.06.03 Báo cáo k t qu đi u tra kh o sát vùng bi n Kiên Giang - Cà Mau mùa khô và mùa m a, Ch ng trình Bi n KHCN.06, 1998 [15]
- H p đ ng “Kh o sát các y u t đ ng l c, tính toán sa b i khu v c c ng nhà máy xi m ng Sao Mai - Kiên Giang”, Trung tâm Kh o sát, Nghiên c u,
T v n Môi tr ng Bi n, Vi n C h c, 1998 [40]
Trang 35- tài KHCN.06.10 “C s khoa h c và các đ c tr ng k thu t đ i b
ph c v yêu c u xây d ng công trình ven bi n ven b ” Báo cáo k t qu kh o sát vùng c a sông Ông c - Cà Mau, Ch ng trình Bi n KHCN.06, 1999 [16]
- H p đ ng “Kh o sát các y u t đ ng l c và môi tr ng vùng ven bi n Phú Qu c” - D án nâng c p đ ng l n và sân đ c ng hàng không Phú
Qu c, Trung tâm Kh o sát, Nghiên c u, T v n Môi tr ng Bi n, Vi n C
h c, 2003 [4]
- tài c p Vi n Khoa h c và Công ngh Vi t Nam: ”Ch đ th y đ ng
l c và v n chuy n bùn cát vùng bi n Tây Nam Vi t Nam”, 2004 [18]
B ng 1.1 Danh sách các tr m đo gió khu v c vùng bi n Tây Nam
TT Tên tr m T a đ tr m Th i gian đo đ c
1 Cà Mau 105°10’E, 9°10’N t 1978 đ n 1995 (18 n m)
2 R ch Giá 105°05’E, 10°00’N t 1979 đ n 1995 (17 n m)
3 Phú Qu c 103°58’E, 10°13’N t 1979 đ n 2003 (25 n m)
b) Tr ng gió phân tích trên toàn Bi n ông
ã thu th p tr ng gió phân tích trên toàn Bi n ông t tài li u c a C quan Khí t ng Nh t B n (JMA) v i đ phân gi i 1,25° x 1,25° trong th i gian 10 n m (t n m 2000 đ n nay) theo t ng obs
Trang 36B ng 1.2 Các tr m đo m c n c khu v c vùng bi n Tây Nam
ã thu th p s li u h ng s đi u hòa 4 sóng tri u chính (K1, O1, M2, S2)
t i 21 tr m ven b c a đ tài c p Nhà n c KT.03.03: “Th y tri u Bi n ông
và s dâng lên c a m c n c bi n ven b Vi t Nam” V trí và giá tr h ng s
đi u hòa thu th p đ c đ c trình bày trong b ng 1.3
Trang 37B ng 1.3 Giá tr h ng s đi u hòa 4 sóng chính
Trang 38B ng 1.4 Giá tr h ng s đi u hòa 8 sóng tri u Ông c
(104.833°E, 9.041°N)
X o Rô (105.111°E, 9.867°N)
R ch Giá (105.081°E, 10.002°N)
Phú Qu c (103.954°E, 10.214°N)
b nh h ng c a sóng bi n), b c th i gian ghi 15 phút 1 s li u ho c 1 gi 1
s li u Các thông s t ghi g m: Time - th i gian đo; VEL - t c đ dòng
ch y; DIR - h ng dòng ch y; ADIR - h ng dòng ch y trung bình; TEMP - nhi t đ n c bi n V trí, th i gian đo đ c các tr m đo dòng ch y đ c đ a
b ng 1.5
Trang 39B ng 1.5 Các tr m đo dòng ch y khu v c vùng bi n Tây Nam
đ ng l c bi n khu
v c ven bi n đ o Hòn Khoai, Th Chu - ph c v vi c xây d ng c ng ngh
cá Hòn Khoai - Th Chu” [6]
bi n Tây Nam ph c
v m t s nhi m v kinh t -xã h i” [14]
v c c ng nhà máy xi
m ng Sao Mai - Kiên Giang” [40]
Trang 40TT Tr m đo T a đ Th i gian đo Thu c đ tài, h p
l c và môi tr ng vùng ven bi n Phú
Qu c” - D án nâng
c p đ ng l n và sân đ c ng hàng không Phú Qu c,
”Ch đ th y đ ng
l c và v n chuy n bùn cát vùng bi n Tây Nam Vi t Nam”, 2005 [18]
1.1.2.5 Sóng
Sóng đ c đo b ng máy t ghi sóng DNW-5M, 3 gi ho c 1 gi m t chu i s li u (theo yêu c u c a t ng đ t đo kh o sát) Các thông s đo g m:
đ cao sóng h u hi u – Hs’, đ cao sóng c c đ i s 1 – H1’ (đ cao sóng c c
đ i t đ nh cao nh t đ n b ng sóng th p nh t trong chu i ghi – không nh t thi t trong cùng m t con sóng), đ cao sóng c c đ i s 2 – H2’ (đ cao sóng
c c đ i t đ nh cao nh t đ n b ng sóng th p nh t c a cùng m t con sóng), đ cao sóng trung bình c a 5 sóng c c đ i trong chu i - Hmax, s đ nh sóng trong chu i sóng ghi đ c – Nc, chu k sóng trung bình c a các sóng có đ nh
- Tc, s sóng c t đ ng trung bình ghi đ c trong th i gian đo - Nz, chu k sóng trung bình c a các sóng c t đ ng trung bình - Tz, tham s b r ng ph