10 cach thuc ren luyen ky nang song cho tr vi thanh nien

Do đó, mỗi người là duy nhất, là đặc biệt, là không thể thay thế được ➢ Em có rút ra được kinh nghiệm gì sau khi chia sẻ với các bạn về cái hộp của em và của bạn không?. Thí dụ: không ti

10 CÁCH THỨC RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO TUỔI VỊ

THÀNH NIÊN

Nhóm tác giả: NGUYỄN THỊ OANH (chủ biên), TRẦN TUẤN HUY, NGUYỄN THỊ TUYẾT XUÂN, NGUYỄN THỊ ÁNH

NGUYỆT, TRẦN THỊ BẠCH YẾN

MỘT SỐ CHỈ DẪN DÀNH CHO HƯỚNG DẪN VIÊN (HDV)

Vì sự tham gia chủ động của trẻ là

rất quan trọng, nên mỗi lớp không nên

quá 30 em

Điều lý tưởng là 30 em này phải

được học cả 10 kỹ năng Khoảng cách

giữa 2 lớp tùy bạn sắp xếp

Nên tập hợp trẻ có những đặc điểm

chung về tuổi tác, trình độ văn hóa, hoàn

cảnh xã hội

Bầu không khí thân mật, thoải mái,

vui vẻ, tin tưởng là điều kiện cần thiết cho

việc học tập

Mỗi buổi thực hành cho một kỹ

năng và chỉ kéo dài 180 phút

Nội dung từng bài với những hoạt

động khác nhau chỉ mang tính gợi ý HDV

có thể điều chỉnh, thay thế các phần để

thích nghi với điều kiện và nhu cầu của

học viên Miễn là đạt được mục đích học

tập đề ta

Do đó, HDV không nên làm một cách máy móc hay vội vã dạy cho “hết bài” Nếu không đủ thời gian thời bỏ bớt một số sinh hoạt

Vấn đề là làm sao trẻ có được nhận thức, thái độ, hành vi, và quyết tâm mới

Điều cần nhất là bạn nắm vững nội dung và ý nghĩa của từng kỹ năng, mặn

mà và nhuần nhuyễn với phương pháp giáo dục chủ động

Kèm với những bài tập có phần tài liệu dành cho HDV, mong bạn tham khảo

kỹ lưỡng trước khi bắt đầu

Do đó bạn nên đọc kỹ quyển sách

“Kỹ năng sống cho tuổi vị thành niên”

(NXB Trẻ), đặc biệt là phần đề cập đến phương pháp

Nhóm tác giả rất mong nhận được nhiều nhận xét góp ý để hoàn thiện tài liệu này

BÀI 1

KỸ NĂNG NHẬN THỨC BẢN THÂN MỤC ĐÍCH:

Giúp trẻ nhận biết được những đặc điểm chính trong nhân cách của mình một cách đầy đủ, rõ ràng và có ý thức hơn

Giúp trẻ ý thức về sự tư duy nhất của mỗi cá nhân (Nếu chúng ta làm tốt điều này, trẻ sẽ có thêm lòng TỰ TRỌNG và TÔNG TRỌNG người khác)

Giúp trẻ tập sống cởi mở, thể hiện qua việc chia sẻ với người khác về bản thân mình Và có cơ hội trải nghiệm để tin vào tác dụng tích cực của sự chia sẻ này

TRÒ CHƠI 1: “TÔI TÌM TÔI”

3 vòng tay (có ghi sẵn số thứ tự) = 3 nhu cầu

Trẻ tô màu đẻ trang trí và ghi theo thứ tự quan trọng

3 hòn sỏi: ghi 3 ưu khuyết điểm nổi bật

Trẻ tô màu đen cho khuyết điểm, màu khác (tùy ý trẻ) cho ưu điểm nhưng tổng cộng chỉ

3

3 bông hoa (có ghi sẵn số thứ tự) trên đó trẻ ghi ddieuf gì mình thích nhất (ví dụ: nghe nhạc, dã ngoại, tiếp xúc với bạn bè…) Tô màu thật đẹp, xếp theo thứ tự hứng thú nhất

23 viên kim cương

1 viên ghi điều tốt đẹp nhất mà trẻ đã hoặc muốn chọn làm đèn đường cho cuộc sống; hoặc 1 người; 1 con vật nào đó mà trẻ muốn trở thành giống như vậy

1 viên ghi điều mà trẻ tin tưởng mãnh liệt nhất

Ghi xong bỏ tất cả vào hộp giấy

(giải lao 10 phút)

HOẠT ĐỘNG 2: TÌM ẢNH (HÌNH) CỦA TÔI (80 PHÚT)

Bước 1: giúp trẻ suyt nghĩ (10 phút)

HDV giúp trẻ suy nghĩ với các câu hỏi sau đây (có ghi lên bảng, hoặc HDV chuẩn bị sẵn và treo lên bảng) Trẻ không cần trả lời các câu hỏi này Sau mỗi câu hỏi, HDV dừng lại

Bước 2: Trao đổi theo nhóm (50 phút)

Chia trẻ thành nhóm 2-3 em Lần lượt từng em mở hộp của mình ra, giới thiệu các

đồ vật và chia sẻ, giải thích cho nhóm

Bước 3: Tập hợp tất cả - chia sẻ chung (20 phút)

HDV tiếp tục đưa câu hỏi lên bảng:

➢ Em cảm thấy gì khi phát hiện được những “đồ vật” hiện có trong cái hộp của em?

➢ Em nghĩ gì khi có những vật ấy?

➢ Trong nhóm em (và có thể dự đoán trong cả lớp), có hộp nào giống hoàn toàn hộp nào không?

➢ Em có thể có 2 người bạn (2 người chị, anh, em,…) hoàn toàn giống nhau, người này

có thể thay thế vai trò vị trí của người kia (trong mọi lĩnh vực) không? Vì sao không thay thế được cho nhau? Điều này có ý nghĩa gì với em không? (những mong ước, những ưu khuyết, những hứng thú, những chọn lựa của mỗi người là không giống nhau Do đó, mỗi người là duy nhất, là đặc biệt, là không thể thay thế được)

➢ Em có rút ra được kinh nghiệm gì sau khi chia sẻ với các bạn về cái hộp của em và của bạn không?

➢ Em có thể dùng những hiểu biết về bản thân em để làm gì? Trong những trường hợp nào?

Mời vài em tình nguyện trả lời trước lớp

Hỏi xem có em nào muốn phát biểu, hoặc có ý kiến gì khác không

Sau đó HDV nhắc lại, nhấn mạnh những ý quan trọng trong các phts biểu trên để kết thúc

KẾT THÚC

Tất cả hát chung, có thể nhờ một em trong nhóm chọn và bắt bài hát

HDV lưu ý:

➢ Trọng tâm trò chơi là 1 trẻ làm cho được “Cái hộp của tôi” trong sự nghiêm túc

➢ Khi hướng dẫn trẻ điền vào “Cái hộp của tôi”, nhiệm vụ chính của HDV là giải thích, phân biệt:

➢ “nhu cầu” – Những gì cần thiết không thể thiếu để sống

➢ “hứng thú” – Những gì tôi thích, có nó thì cuộc sống tôi vui tươi hơn, thoải mái hơn nhưng không có không sao

➢ Chia nhóm: vì vấn đề mang tính riêng tư, các em có thể chọn nhóm viên tho ý mình Các em nào không có ý kiến thì HDV có thể chia nhóm cho các em

➢ Động tác tô màu cho các vật – sau mỗi phần tập trung suy nghĩ, có thể là căng thẳng với trẻ - đây là lúc các em vẫn lắng xuống, tập trung nhưng thư giãn Không nên bỏ phần hoạt động này Tuy nhiên, HDV chú ý chỉ để trẻ tô màu sau khi đã ghi nội dung của vật

➢ Số lượng các đồ vật – nếu trẻ thuộc nhóm tuổi nhỏ, khả năng tập trung suy nghĩ về những vấn đề nghiêm túc này chưa cao, HDV bỏ bớt sao cho phù hợp

➢ Có thể có trẻ không đồng ý tham gia hoạt động (thường đó là các em đặc biệt Thí dụ: không tin vào một số mối quan hệ trong cuộc sống), đối với các em này, HDV cứ tôn trọng ý muốn của các em, nhưng thể hiện sự quan tâm (phải thật lòng, vì những

em này thường rất nhạy cảm) bằng cách trao đổi riêng với em và khuyến khích em tham gia nhóm khi các bạn khác chia sẻ Kết quả có thể đến với em sau đợt sinh hoạt

➢ HDV có thể chuẩ bị sẵn một “cái hộp” của mình (trên giấy AO), để chia sẻ khi trẻ yêu cầu

TRÒ CHƠI 2

VẼ BIỂU TƯỢNG CỦA MÌNH

MỤC ĐÍCH:

Giúp trẻ củng cố thêm sự nhận biết về bản thân, nhất là cảm nhận sự “duy nhất”,

“đặc biệt” và “không thể thay thế” của mình cũng như của mỗi người xung quanh mình

Tập chia sẻ, sống cởi mở với người xung quanh

PHƯƠNG TIỆN

➢ Mỗi trẻ ½ tờ giấy A4

➢ Mỗi nhóm (khoảng 4 trẻ): 01 hộp bút chì màu

THỜI GIAN: (55 phút)

TIẾN HÀNH:

(5 phút) HDV hướng dẫn trẻ nhớ lại những gì đã biết về mình qua bài tập trước Chọn 1 con vật đặc trưng gần đúng nhất với cá tính mình Vẽ hình con vật ấy với thân hình con vật là dấu vân tay ngón cái của trẻ Hoặc không vẽ được thì ghi tên con vật ấy quanh dấu vân tay ngón cái của trẻ và tô màu thật đẹp Hoặc chọn 1 con vật nào đó, một cái gì đó (một dòng suối, một chùm hoa…) làm biểu tượng cho mình Vẽ biểu tượng ấy với dấu vân tay ngón cái của trẻ là trung tâm

Trẻ thực hiện (20 phút): Vì để chọn được một hình ảnh làm biểu tượng cho mình cần có thời gian để suy nghĩ

Chia sẻ trong nhóm nhỏ (15 phút) Mỗi nhóm khoảng 4 trẻ Trẻ sẽ giới thiệu và giải thích với các bạn trọng nhóm: vì sao con vật ấy hoặc vật ấy là biểu tượng của em

Chia sẻ chung (10 phút): mời vài em tình nguyện lên:

Giới thiệu và giải thích biểu tượng của mình

Sau đó, giới thiệu về biểu tượng của bạn mà trẻ thấy thích thú, giải thích vì sao trẻ thích

➢ Tìm xem trong lớp có ai giống em (hoàn toàn) không?

➢ Thế giới sẽ ra sao nếu mọi người giống y hệt nhau về dáng vẻ ngoài?

➢ Thế giới sẽ ra sao nếu mọi người giống y hệt nhau về sở thích, tính cách…?

➢ Biết mình là “duy nhất”, “đặc biệt”, “không thể thay thế” em cảm thấy gì? Nghĩ gì? (tôn trọng mình – tự hào về sự duy nhất này)

➢ Điều này có thể suy rộng ra cho mọi người không? Mỗi người là “duy nhất”, “đặc biệt”, “không thể thay thế”? Do đó chúng ta sẽ…? (tôn trọng nhau)

cơ, như các mối quan hệ với người lạ trên internet…

Trẻ nắm được những bước cơ bản của tiến trình “suy nghĩ có phán đoán”

Nhận thông tin

Phân tích thông tin: những ý chính trong thông tin? Mục đích của người hoặc nơi cung cấp thông tin (nếu có)

Đánh giá mức độ: đúng - sai; tích cực – tiêu cực của thông tin

Tiếp nhận hoặc từ chối sử dụng thông tin

PHƯƠNG TIỆN

➢ Mỗi nhóm 1 tờ giấy Ao (tùy số hoạt động) + chì màu + 1 tờ A4

➢ Bản “thông tin” của HDV: khoảng 3 “thông tin”, tình huống sau Trình bày trên bảng lớn hoặc trên giấy Ao sao cho cả lớp theo dõi được dễ dàng

➢ Phân tích mẫu quảng cáo: “Điện thoại di động SAMSUNG SGH – D500 thêm khẳng

định cho ĐẲNG CẤP 5 SAO”

➢ TÌNH HUỐNG: A nhân danh tình bạn đề nghị B giúp bạn ấy một việc là nhờ B đến nhà A nói (dối) với cha mẹ A là A đi học nhóm với B nguyên ngày mai, để A chơi chơi với nhóm C B cảm thấy phân vân, không biết nghĩ thế nào cho đúng Em hãy giúp B phân tích xem thế nào là TÌNH BẠN đúng nghĩa?

➢ Hãy cho biết ý kiến của nhóm em về nhận định sau đây: “thế giới giao tiếp trên internet (trong các phòng chát) là một thế giới ảo, gồm những con người ảo” Sau

chọn cách nào khác để tạo ra “giá trị” của em không” cách nào? (chăm lo, xây dựng

những phẩm chất tốt đẹp như: có tinh thần cầu tiến – trung thực – biết tôn trọng người khác…)

➢ Tiếp nhận hoặc từ chối sử dụng thông tin? Lý do?

➢ (5 phút/1 nhóm) các nhóm giới thiệu kết quả của nhóm mình trước tập thể

Hoạt dộng 2:

A và B là đôi bạn thân A nhân danh tình bạn đề nghị B giúp bạn ấy một việc là nhờ

B tới nhà A nói (dối) với cha mẹ A là A đi học nhóm với B nguyên ngày mai, để A đi chơi cả ngày với nhóm C, B cảm thấy phân vân, không biết nghĩ thế nào cho đúng Em hãy giúp B phân tích xem A nhân danh tình bạn như thế là đúng hay sai?

Thảo luận trong nhóm theo các câu hỏi sau (10 phút/nhóm):

Hãy liệt kê những giá trị cần có trong tình bạn (trung thực – tôn trọng – chia sẻ - giúp nhau ngày càng tốt hơn…)

Sắp xếp thứ tự ưu tiên các giá trị ấy

Áp dụng vào trường hợp trên để trả lời câu hỏi: A nói như thế này là đúng hay sai? Chọn 2 nhóm tình nguyện

➢ Nhóm 1 đóng vai bạn A để đưa ra mọi lý lẽ nhằm thuyết phục B

➢ Nhóm 2 đóng vai B, lý luận để từ chối

➢ Mỗi nhóm cử ra một đại diện để đóng vai A và B Hai bạn này đối thoại, tranh luận trước lớp Các thành viên nhóm quan sát, nhắc nhở bạn mình

➢ Trong lúc ấy, HDV chia bảng thành 2 cột, một bên cho A và một bên cho B mỗi nhóm cử đại diện lên bảng ghi ý kiến cho bạn mình

➢ Cả lớp trao đổi về 2 quan điểm HDV tổng kết và liệt kê những giá trị trong tình bạn

Và tại sao B không nên chấp nhận lời đề nghị của A

Hoạt động 3:

Hãy cho biết ý kiến của nhóm em về nhận định sau đây: “thế giới giao tiếp trên

internet (trong các phòng chát) là một thế giới ảo, gồm những con người ảo” Em đồng tình

hay không đồng tình với nhận định trên? Nêu các lý do? Từ các lý do vừa kể trên, theo em nên lưu ý những điều gì khi giao tiếp trên internet với người quen? Với người lạ? em có nghe những chuyện không hay xảy ra khi giao tiếp với người lạ khồng?

Thảo luận trong nhóm (10 phút/nhóm)

➢ Đại diện các nhóm trình bày ý kiến của nhóm (2 phút/nhóm) Có thể minh họa thêm bằng cách vẽ hình

➢ Trao đổi ý kiến giữa các nhóm (15 phút)

➢ Sau khi tất cả các nhóm đã trình bày xong, HDV kết luận: khi sử dụng internet để giao tiếp, trước hết sử dụng những trang wed có uy tín, các trang wed đứng đắn Tốt nhất chỉ nên sử dụng internet để giao tiếp với người quen (chát với bạn bè, cha

mẹ…) Khi sử dụng internet tạo các mối quan hệ với người lạ, nhất là trên các trang wed lạ, các phòng “chát công cộng” phải hết sức cẩn thận, không đi quá xa trong mối quan hệ vì có rất nhiều nguy cơ tiềm ẩn trong đó

Hoạt động 4:

A nói: “mình có khiếu về văn nên định thi vào ngành văn ở Đại học Sư Phạm Nhưng

cha mẹ mình nói làm nhà giáo nghèo lắm và muốn mình học tin học hay quản trị kinh doanh Cãi lời cha mẹ thì sợ bị cho là bất hiếu Nghe theo lời cha mẹ thì mình không cảm thấy hứng thú chút nào Mình còn sợ sẽ chán nản nữa Mình phải làm sao?”

Chia nhóm thảo luận:

➢ Nếu ở vị trí của A thì bạn sẽ hành động như thế nào?

➢ Có hiếu hay bất hiếu là như thế nào?

➢ Bạn giải quyết vấn đề này như thế nào?

HDV tổng hợp:

➢ Mỗi cá nhân đều có quyền phát triển bằng cách lựa chọn những ngành nghề phù hợp với năng khiếu Tiền không phải là tiêu chuẩn đánh giá giá trị của ngành nghề Hạnh phúc mới là quan trọng và không ai tìm được hạnh phúc khi thực hiện kế hoạch do người khác vạch ra Có hiếu không phải là răm rắp tuân theo ý cha mẹ mà thương yêu, chăm sóc, nhất là phụng dưỡng cha mẹ lúc tuổi già

➢ Chúng ta có thể không đồng ý với cha mẹ nhưng có thể thuyết phục bằng cách ăn nói nhẹ nhàng, lễ phép và luôn tỏ thái độ yêu thương, chăm sóc cha mẹ

KẾT LUẬN

➢ Trong cuộc sống ta có thể có những bước đi sai lầm vì vội vã chấp nhận một thông tin, chạy theo một phong trào hoặc quá thụ động không dám biểu lộ ý kiến riêng hay sở thích của mình

➢ Do đó, suy nghĩ có phán đoán rất quan trọng, trước một thông tin, dư luận xã hội, lời rủ rê của bạn bè hay cả ý kiến của người thân, ta nên xem xét mặt phái và mặt trái của vấn đề trước khi quyết định Nếu không ta có thể hối tiếc cả đời

BÀI 3 SUY NGHĨ SÁNG TẠO MỤC ĐÍCH

➢ Giúp trẻ biết đưa ra nhiều suy nghĩ, phương án sáng tạo để giải quyết một vấn đề

➢ Thực hành suy nghĩ sáng tạo

➢ Sẵn sàng đối phó với các vấn đề và tìm ra giải pháp một cách sáng tạo

PHƯƠNG TIỆN

➢ Giấy Ao, bút lông màu, keo dán

➢ Không gian trống (phòng trống, khoảng sân trống…) để hoạt động

THỜI GIAN: 180 PHÚT

TIẾN HÀNH:

Hoạt động 1: Trò chơi sáng tạo (30 phút) HDV chuẩn bị sẵn theo mẫu ở phần sau

➢ Chia nhóm thực hiện các trò chơi: nhóm 5 – 8 em Luật chơi: trong 20 giấy các thành viên trong nhóm phải được cột dính vào nhau bằng những vật dụng có sẵn trên người hoặc trong phòng Nhóm nào cột xong nhanh chóng đi đến đích để nhận một phong bì

➢ Trong phong bì có hai bài tập, các nhóm làm trong 5 phút

Bài tập 1: có bảy miếng bìa được cắt từ một hình vuông Nhóm hãy nhanh chóng ráp lại

➢ Sau đó đặt câu hỏi tương tự cho nhóm xong cuối cùng (hoặc chưa hoàn tất) và thêm: “các em đã gặp những khó khăn nào? Vì sao các em lúng túng?

➢ (HDV hết sức lưu ý không để các em tranh hơn thua ở đây, vì có thể vô tình làm nhóm chưa hoàn tất bị mặc cảm, như thế phần tiếp theo các nhóm này sẽ khó tham gia tích cực được.)

có bạn thành công vì họ có suy nghĩ sáng tạo Họ tin chắc chắn rằng sẽ có lối ra nếu

họ quyết tâm tìm kiếm và mục đích họ vươn tới là chính đáng Đặc biệt họ dám thử những cách làm mới lạ

Hoạt động 2: Suy nghĩ sáng tạo trong cuộc sống (20 phút)

Chia nhóm nhỏ thảo luận để tìm ra càng nhiều cách giải quyết càng tốt cho một hoặc hai trong các tình huống sau Chỉ đề ra ngắn gọn các cách giải quyết, không trình bày chi tiết các cách giải quyết (vì mục đích ở đây là: cố gắng suy nghĩ không theo lối mòn, tức

là suy nghĩ có sáng tạo để tìm càng nhiều giải pháp càng tốt)

Tình huống 1: Vinh đang học lớp 10 Vinh rất siêng năng, ngoan ngoãn nhưng sức học chỉ

trung bình Mỗi lần làm bài văn, Vinh rất ngán Tuy nhiên, Vinh rất khéo tay và hay làm nữa Bàn ghế trong nhà hư đều do Vinh sửa, lâu lâu Vinh còn sửa cả điện Vinh muốn thi vào trường trung cấp dạy nghề để mtrowr thành một người thợ lành nghề Nhưng cha mẹ Vinh lại không đồng ý Ông bà muốn Vinh học hết cấp 3 và thi vào đại học Vinh khổ tâm lắm vì cảm thấy mình không thể nào thi vào đại học nổi Nhưng Vinh là một người con từ trước đế nay luôn nghe lời dạy bảo của cha mẹ

→ Các em hãy tìm càng nhiều giải pháp càng tốt để giúp Vinh giải quyết khó khăn này Liệt

kê ngắn gọn các giải pháp trên tờ giấy Ao Trình bày thật đẹp và ấn tượng

Tình huống 2: Mặc dù đã nỗ lực rất nhiều, A vẫn thi rớt đợt chuyển cấp vừa qua (hoặc thi

đại học) Sau khi xem điểm thi, A rất đau khổ và sợ gia đình la mắng nên đã đến nhà bạn B

A gặp B đang trong cơn mê “hàng trắng” trong phòng riêng B thấy A buồn nên đã rủ A chơi thử để quên đi nỗi buồn

➢ Các em hãy tìm cách, càng nhiều càng tốt, để có thể tránh được nguy cơ này Liệt kê ngắn gọn các cách ấy trên tờ giấy Ao Trình bày thật đẹp và ấn tượng

➢ Trình bày các cách của nhóm mình đề nghị - các nhóm khác bổ sung ý kiến để hoàn thiện các đề nghị, các giải pháp vừa được giới thiệu (2 phút)

KẾT THÚC:

➢ Mời một nhóm (hoặc một em nào đó tình nguyện) đưa ra một tình huống theo nhóm (hoặc em đó) là bế tắc Cả lớp đưa ra những giải pháp có thể giải quyết vấn

đề

➢ Từ đó HDV đưa ra câu hỏi: Suy nghĩ sáng tạo là gì? (là sự suy nghĩ không theo lối mòn)

➢ Có thể kết luận gì về sự suy nghĩ sáng tạo trong cuộc sống? (nếu quyết tâm, cố gắng

và thường xuyên rèn luyện chúng ta có thể tạo ra được một kỹ năng suy nghĩ sáng tạo Kỹ năng này giúp ích cho chúng ta trong việc giải quyết những vấn đề phức tạp trong cuộc sống) Ta thường hành động theo thời gian, sợ cấp trên rầy la, bạn bè chê cười và không chơi nữa, suy nghĩ sáng tạo giúp chúng ta đạt được mục đích giúp cả người xung quanh thay đổi cách suy nghĩ nếu ta biết vận dụng các kỹ năng truyền thông và thấu cảm

BÀI 4

KỸ NĂNG QUYẾT ĐỊNH MỤC ĐÍCH: giúp trẻ

➢ Nhận thức rằng cuộc sống là m ột chuỗi dài lấy quyết định và chúng thuộc về trách nhiệm của chúng ta

➢ Rằng các quyết định lớn nhỏ đều sẽ ảnh hưởng đến tương lai của chúng ta

➢ Nắm chắc các bước trong tiến trình láy quyết định

➢ Nhận thức rằng thông tin đúng chưa đủ, mà cần phải ý thức về những áp lực xã hội ảnh hưởng đến quyết định của chúng ta, để chọn lựa đúng

PHƯƠNG TIỆN:

➢ Băng keo + bút lông + giấy Ao

➢ 4 túi nilong hoặc túi giấy đục, để không nhìn thấy xuyên qua túi Trong đó có để các

đồ vật:

➢ Túi 1: 1 tờ giấy nợ

➢ Túi 2: củ hành tây

➢ Túi 3: chai nước cam chứa nước lã

➢ Túi 4: cái bánh và gói cát

THỜI GIAN:

150 phút trở lên Tùy số nhóm nhưng không nên nhiều quá 5 nhóm

TIẾN HÀNH:

Thế nào là lấy quyết định? (10 phút)

➢ Họp cả lớp đề nghị trả lời câu hỏi sau đây: “xin bạn hãy cho những ví dụ về những quyết định mà ta phải chọn trong đời thường”

➢ HDV ghi các ý kiến phát biểu trên bảng hoặc trên tờ giấy Ao

➢ Đúc kết: ta luôn luôn lấy quyết định từ nhỏ tới lớn Ví dụ như chọn quần áo đi chơi,

đi học, nhận hay không nhận lời mời đi dự tiệc, tham gia nhóm bạn, hút hay không hút thuốc, chọn ngành nghề tương lai, chọn người bạn đời…

Ta thường lấy quyết định như thế nào? (20 phút trở lên)

➢ Đặt 4 cái túi (đã cột kín miệng) trên bàn

➢ Đề nghị 3 em tình nguyện lên tham gia trò chơi

Cách chơi:

➢ Cho các em 1 phút: mỗi em sẽ chọn lấy 1 cái túi (không được nắn, lắc, động chạm gì vào các túi trước khi quyết định chọn túi nào) Đề nghị các em còn lại cố gắng gây ảnh hưởng đến các em đang chọn túi

➢ Sau khi chọn xong, đề nghị mỗi em nói lý do vì sao chọn túi đó (thường có các lý do sau: cầu may – tại bạn kia nói như vậy – tại nó ở gần bên em – tại em thấy thích thích…)

➢ Cho các em 1 phút: đề nghị các em thả túi xuống bàn, các em có thể đổi túi cho nhauy hoặc chọn túi còn lại Đề nghị các em đổi túi giải thích lý do quyết định như vậy

➢ Cho các em một khoảng thời gian (2 phút) Đề nghị các em tìm mọi cách để đoán biết trong các túi có gì nhưng không được mở túi ra Cho các em chọn lại lần cuối

➢ Đề nghị thêm một em tình nguyện lên lấy túi còn lại Các em mở túi, lấy đồ vật trong

đó ra cho cả lớp xem

Thảo luận về những gì các em quan sát và rút ra được trong trò chơi trên:

dẫn đến một số mất mát

khi chúng ta ra quyết định nhanh quá nên “nhìn gà hóa quốc” Hậu quả là phải lãnh nhận một cảm giác không thoải mái nào đó (thí dụ vị củ hành cay xè)

➢ Túi 3: chai nước cam chưa nước lã Một số quyết giống như vậy: chúng ta chọn điều

tốt nhất nhưng vì thiếu thông tin nên dẫn đến kết quả không như dự đoán

➢ Túi 4: cái bánh và gói cát Yêu cầu lấy bánh chấm cát thử ăn! Một số quyết định

không giống như vậy, chúng ta quyết định vì tò mò nhưng không ngờ những hậu quả xấu ẩn sau những quyết định ấy

Các bước của quá trình lấy quyết định:

HDV viết lên bảng hay trên tờ giấy Ao tình huống sau:

Tình huống 1: Sang là một học sinh giỏi toán sắp lên lớp 12 Sang bắt đầu suy nghĩ

về ngành nghề tương lai nhưng còn mù mờ và thậm chí rối rắm Đại gia đình và gia dình riêng của Sang có nhiều người làm bác sĩ Họ coi chuyện nối tiếp nghề nghiệp của cha anh

là trung thành với truyền thống gia đình và chứng minh lòng hiếu thảo Xuân, bạn gái của Sang cho rằng giỏi toán thì theo sự nghiệp kinh doanh tốt hơn vì sẽ làm giàu nhanh, mà làm giàu cho mình cũng là làm giàu cho đất nước Còn mấy đứa bạn thân nhất của Sang lại thích theo ngành tin học Chưa gì mà chúng nó đã rất thông thạo và có vẻ “sành điệu” trong công nghệ thông tin Sang cảm thấy hơi lạc lõng giữa chúng bạn Sang âm thầm nghĩ đến việc trở thành một giảng viên đại học nhưng nói ra sợ bạn bè cho là không thức thời Thực chất Sang cũng khó quyết định vì chỉ nghe loáng thoáng về các ngành nghề nói trên

Thảo luận:

Chia nhóm từ 5-7 em để thảo luận (15 phút)

Nếu chọn 1 trong các lĩnh vực công việc trên, Sang sẽ được gì và mất gì?

Sang phải có những bước đi thế nào để có thể quyết định đúng nhất?

HDV tóm tắt và trình bày các bước của quá trình lấy quyết định (HDV dùng ví dụ cụ thể kèm theo)

tham gia các buổi tư vấn hướng nghiệp)

➢ Liệt kê các phương án lựa chọn, với những ưu và nhược điểm của từng phương án

đặc biệt liên quan đến cá nhân, sở thích của Sang (là người thầm lặng thích nghiên cứu hay ưa giao thiệp rộng…thích thay đổi hoạt động hay duy trì một thói quen vv…(ví dụ: bác sĩ – doanh nhân – giảng viên đại học-…)

môi trường làm việc đã chọn để hiểu thêm…)

có tiến bộ đáng kể không, có gây hứng thú không…)

Tình hống 2: (nếu học viên còn quá nhỏ, chưa thể thảo luận về tình huống 1, HDV dùng tình

Áp lực xã hội đến với quá trình lấy quyết định:

➢ Nhiều lúc ta có đầy đủ thông tin nhưng vẫn quyết định sai vì áp lực của xã hội, gai đình và bạn bè

➢ Ai cũng biết ma túy là có hại nhưng trong cơn buồn vì bạn gái bỏ, A đến tìm B gặp lúc B đang chơi ma túy và mời A Thế là…

➢ C biết rõ cách phòng chống lây lan HIV qua đường tình dục Nhưng một hôm đi chơi với bạn trai, C bị anh chàng ép vào khách sạn Không ngờ chỉ một phút lỡ lầm cô bị nhiễm HIV

HDV kể câu chuyện sau đây xong, cho thảo luận theo cặp 3 phút, rồi đề nghị cả lớp đưa

ví dụ về những quyết định do áp lực của xã hội

Câu chuyện: Tân sinh trưởng trong một gia đình có cha mẹ là giáo sư đại học, Tân đang

học lớp 9 Tân chơi với một nhóm bạn 5 đứa cũng thuộc gia đình khá giả, con doanh nhân, giám đốc…3 đứa đã có điện thoại di động Thực chất nhà nào cũng có ddienj thoại bàn, nhóm bạn bè Tân gặp nhau hàng ngày ở trường, nên nhu cầu về một chiếc điện thoại di động là không có thật Tuy nhiên Tân cảm thấy bồn chồn vì 3 đứa bạn đã có Tân thử bàn với mẹ mình và đề nghị mẹ giúp 2/3 số tiền, còn Tân chịu 1/3 Mẹ đề nghị để Tân tự quyết định

Thảo luận nhóm:

➢ Nếu là Tân, bạn quyết định như thế nào?

➢ Làm thế nào để nhận thức ra và giảm bớt áp lực xã hội trong các quyết định của ta?

➢ Muốn vậy, cần phải có bản lĩnh vững vàng và có được những giá trị sống đúng

➢ Kỹ năng nhận thức bản thân và suy nghĩ có phán đoán rất quan trọng trong quá trình lấy quyết định

➢

BÀI 5

KỸ NĂNG THẤU CẢM MỤC ĐÍCH:

Tập cho trẻ đặt mình vò vị trí người khác Để có thể cảm nhận, chia sẻ cảm xúc của người khác, để có thể nhìn 1 vấn đề ở một góc độ khác với cách nhìn thường ngày của mình Từ đó, có thể thấu hiểu, cảm thông, chấp nhận sự khác biệt của người khác một cách sâu sắc hơn Đồng thời giúp tránh những mâu thuẫn hằng ngày

lao động kiếm sống (thí dụ làm thuê, bán mì gõ…) Cả nhóm làm một bài thơ và vẽ một bức tranh với nội dung: tâ sự của bạn trong một ngày lao động