- Học sinh còn thụ động, chậm tiến, chưa tích cực tham gia các hoạt động trong giờ học; một số học sinh rất hiếu động, hay chọc phá bạn hoặc nói chuyện, ít tập trung dẫn đến không nắm đư
Trang 1PHẦN 1 THỰC TRẠNG ĐỀ TÀI
Năm học 2017-2018, tôi được phân công dạy học lớp 5/1 tại Trường Tiểu học Bình Trinh Đông Thời gian đầu nhận lớp, tôi ghi nhận những thuận lợi, khó khăn như sau:
1 Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường và chính quyền địa phương
- Bản thân được nhà trường phân công dạy lớp 5 trong nhiều năm liền
- Trường đã tổ chức triển khai nhiều chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy học sinh làm trung tâm
2 Khó khăn:
- Một số gia đình có hoàn cảnh khó khăn nên phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc học của con em mình
- Học sinh còn thụ động, chậm tiến, chưa tích cực tham gia các hoạt động trong giờ học; một số học sinh rất hiếu động, hay chọc phá bạn hoặc nói chuyện, ít tập trung dẫn đến không nắm được nội dung, kiến thức bài học
- Nhiều học sinh khả năng tiếp thu kiến thức còn hạn chế
Đầu năm học, sau một tháng thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục ở lớp chủ nhiệm, để tìm hiểu về khả năng tiếp thu bài của học sinh qua các môn học do tôi phụ trách, tôi tiến hành một cuộc khảo sát nhỏ và kết quả đạt được như sau:
Tổng số
học sinh Môn học
Mức đạt được của học sinh Hoàn thành tốt Hoàn thành Chưa hoàn thành
34
Trong quá trình thực hiện dạy học theo mô hình trường học mới, việc hình thành các phương pháp giảng dạy phù hợp với nội dung chương trình sách giáo khoa, phù hợp với các đối tượng học sinh nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, học sinh còn thụ động, chưa thực sự đáp ứng được các yêu cầu mà sách hướng dẫn học đã định ra Trong các giờ học, học sinh còn thụ động, ngại phát biểu, tiếp thu chậm Cuối tiết học, học sinh thường uể oải, ít tập trung chú ý vào bài vì đặc điểm của
Trang 2PHẦN 2 NỘI DUNG CẦN GIẢI QUYẾT
Từ thực trạng trên, tôi thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướng
phát huy tính tích cực, phát triển năng lực học sinh qua đề tài “Một số biện pháp
tạo hứng thú trong học tập cho học sinh lớp 5” với mong muốn góp phần nâng
cao hiệu quả giảng dạy và giáo dục của lớp chủ nhiệm nói riêng và nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường nói chung
Hứng thú là một thuộc tính tâm lí - nhân cách của con người Hứng thú có vai trò rất quan trọng trong học tập và làm việc, không có việc gì người ta không làm được dưới ảnh hưởng của hứng thú Cùng với tự giác, hứng thú làm nên tính tích cực nhận thức, giúp học sinh học tập đạt kết quả cao, có khả năng khơi dậy mạch nguồn của sự sáng tạo Có nhiều nhóm biện pháp tạo hứng thú học tập cho học sinh và chúng thuộc những bình diện khác nhau của quá trình dạy học Trong
đề tài này, tôi đi sâu tìm hiểu một số nội dung, biện pháp sau:
- Tạo hứng thú học tập cho học thông qua trò chơi
- Tổ chức dạy học theo nhóm
- Dạy học áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”
- Dạy học bằng sơ đồ tư duy
- Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
- Xây dựng môi trường học tập thân thiện
PHẦN 3 BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT 3.1.Tạo hứng thú học tập thông qua trò chơi.
Trong thực tế dạy học, giờ học nào tổ chức trò chơi cũng đều gây được không khí học tập hào hứng, thoải mái, vui nhộn Nghiên cứu cho thấy, trò chơi học tập có khả năng kích thích hứng thú và trí tưởng tượng của trẻ em, kích thích
sự phát triển trí tuệ của các em
Trò chơi học tập nhất thiết phải là một bộ phận của nội dung bài học, phải là một phần cấu tạo nên bài học
* Trò chơi sắm vai
Sắm vai trong dạy học là giáo viên cho học sinh nhận một vai giao tiếp nào
đó nhằm thể hiện sinh động nội dung học tập Hình thức học tập sắm vai tạo không khí vui tươi nhờ những chi tiết hài hước, ngộ nghĩnh từ những “diễn viên bất đắc
dĩ”
Ví dụ:
Bài 29B: Con gái kém gì con trai ? - Hoạt động thực hành (tập viết đoạn
hội thoại) (Sách Hướng dẫn học Tiếng Việt 5, tập 2B, trang 11)
Trang 3Học sinh thực hiện yêu cầu: Viếp tiếp một số lời thoại để chuyển một trong hai phần của bài Một vụ đắm tàu
Sau khi học sinh viết tiếp một số lời thoại để hoàn chỉnh màn kịch, giáo viên
tổ chức cho các nhóm sắm vai nhân vật Ma-ri-ô và Giu-li-ét-ta, diễn lại màn kịch
mà nhóm mình đã viết, sau đó diễn trước lớp rồi nhận xét lẫn nhau giữa các nhóm
Qua việc sắm vai nhân vật, học sinh được trải nghiệm diễn xuất, thể hiện tính cách nhân vật, học sinh trong lớp được xem bạn diễn sẽ dễ hiểu nội dung đoạn kịch của nhóm bạn để nhận xét và rút kinh nghiệm Qua đó các em hiểu hơn về nữ tính và nam tính, giúp mở rộng vốn từ về chủ đề nam và nữ Cách làm này sẽ tạo cho học sinh sự hứng thú hơn là viết xong đoạn kịch rồi đọc lên nội dung đó
Bài Phòng tránh HIV/AIDS – Thái độ đối với người nhiễm HIV/AIDS –
Hoạt động thực hành (Sách Hướng dẫn học Khoa học 5, tập 1, trang 45)
Thay vì cho học sinh quan sát hình và trả lời câu hỏi “Bạn em có người thân
bị nhiễm HIV, em sẽ đối xử với bạn ấy như thế nào? Vì sao?” thì giáo viên cho các nhóm sắm vai, xử lí tình huống Có như vậy học sinh tiếp thu bài một cách tự nhiên hơn, đồng thời các em có kỹ năng xử lí tình huống, kỹ năng giao tiếp tốt hơn
Hay khi dạy bài Phòng tránh bị xâm hại tình dục – Hoạt động thực hành
(Sách Hướng dẫn học Khoa hoc 5, tập 1, trang 51), tham gia trò chơi sắm vai thể hiện các tình huống có nguy cơ bị xâm hại sẽ giúp học sinh có kiến thức và kỹ năng ứng phó khi gặp các tình huống đó trong cuộc sống
* Trò chơi “Ong tìm chữ’
Trò chơi “Ong tìm chữ” có thể được sử dụng để dạy các bài Luyện từ và câu với mục đích mở rộng vốn từ
Ví dụ: Bài 20A: Trí dũng song toàn – Hoạt động thực hành: Mở rộng, hệ
thống hoá vốn từ chủ điểm Công dân (Sách hướng dẫn học Tiếng Việt 5, tập 2A, trang 26)
Khi củng cố bài học, thay hỏi đáp tìm từ ngữ trong chủ đề, giáo viên tổ chức cho học sinh tham gia trò chơi “Ong tìm chữ”
- Giáo viên chuẩn bị cho mỗi nhóm một số tấm thẻ bằng bìa, trong đó có một thẻ vẽ một chú ong mang tiếng “công”
- Cách chơi như sau: Nhóm trưởng nhận bộ thẻ cho nhóm mình và điều khiển các bạn trong nhóm viết những tiếng có thể ghép với tiếng “công” vào từng tấm thẻ gắn xung quanh chú ong để tạo thành từ có nghĩa (công tâm, công bằng, công lí, công cộng, công nhân, công chúng, công minh, …) Trong khoảng thời gian quy định, nhóm nào ghép đúng nhiều từ sẽ là nhóm thắng cuộc
* Trò chơi “Khám phá bí mật”
Trang 4Bài Biến đổi hóa học - Hoạt động cơ bản (Sách hướng dẫn học Khoa học 5,
tập 2, trang 17) Trò chơi “Khám phá bí mật” giúp học sinh nhận biết sự biến đổi
hoá học xảy ra dưới tác dụng của nhiệt
Chuẩn bị : Mỗi nhóm 1 tờ giấy A4, một cây nến, một quả chanh hoặc một ít giấm, một que tăm
Cách tiến hành :
- Học sinh mỗi nhóm sẽ dùng que tăm viết câu chúc mừng hoặc lời động viên học tập bằng nước cốt chanh hoặc giấm (đã chuẩn bị trước) vào tờ giấy, đợi khô chữ rồi gửi cho nhóm bạn Sau khi nhận thư, nhóm bạn sẽ hơ bức thư trên ngọn nến cho đến khi thấy xuất hiện nội dung bức thư, đọc nội dung trong bức thư cho các bạn trong nhóm và cả lớp nghe Cả lớp sẽ tuyên dương nhóm tìm ra nội dung bức thư bí mật nhanh nhất và an toàn nhất
- Giáo viên yêu cầu học sinh giải thích do đâu em đọc được chữ trong bức thư, từ đó rút kiến thức : sự biến đổi hóa học xảy ra dưới tác dụng của nhiệt
Trong quá trình học sinh làm thí nghiệm, giáo viên xuống từng nhóm nhắc nhở các em chú ý an toàn, vì khi hơ giấy trên ngọn lửa thì rất dễ bị cháy, bỏng,
* Trò chơi “Tìm bạn”
Trò chơi “Tìm bạn” có thể được sử dụng khi dạy học môn Toán, giúp học sinh nhận biết các cặp phân số hoặc cặp số thập phân bằng nhau
Ví dụ : Bài Ôn tập về phân số - Hoạt động thực hành (Sách Hướng dẫn học
Toán 5, tập 1A, trang 6)
- Giáo viên chuẩn bị một số thẻ ghi phân số, chẳng hạn :
9
5
87 4224 2540 72
16
14
18
10
5
8
7
4
42
12
- Cách chơi : Mỗi bạn nhận một thẻ ghi phân số Sau khi nghe quản trò (do ban học tập đảm nhận) ra hiệu lệnh “Trò chơi bắt đầu !”, mỗi người sẽ đi tìm bạn
có thẻ ghi phân số bằng phân số ghi trên thẻ của mình Khi tìm được bạn rồi thì một trong hai bạn sẽ đọc to cặp phân số bằng nhau ghi trên thẻ và giải thích cho bạn nghe Những bạn thực hiện đúng và nhanh nhất thì thắng cuộc
Trò chơi này giúp học sinh củng cố kiến thức một cách nhẹ nhàng, tránh được sự nặng nề, căng thẳng Nhờ vậy, các em thích học môn Toán hơn
* Trò chơi “Ai nhanh ai đúng ?”
Trang 5Trò chơi “Ai nhanh, ai đúng?” giúp học sinh rèn sự nhanh nhẹn, chính xác,
tự tin , kỹ năng hợp tác, tinh thần thi đua,
Ví dụ : Khi dạy bài Cộng hai số thập phân (Sách Hướng dẫn học Toán 5,
tập 1B, trang 5, giáo viên tổ chức trò chơi “Ai nhanh ai đúng?” nhằm củng cố, khắc sâu cách cộng hai phân số
Cách thực hiện : Ban học tập viết một phép cộng lên bảng, chẳng hạn :
28,19 + 6,04 Cả lớp thực hiện phép tính trên bảng con rồi giơ lên Bạn nào làm đúng và nhanh nhất thì được tuyên dương
Hay khi dạy bài Sự sinh sản và chu trình sinh sản của động vật (Sách
Hướng dẫn học Khoa học 5, tập 2, trang 82), trước khi vào bài mới, giáo viên cho các nhóm tham gia trò chơi “Ai nhanh, ai đúng ?”
Cách chơi : Các nhóm thi viết tên các con vật đẻ con, các con vật đẻ trứng vào bảng nhóm và chia sẻ trước lớp Sau thời gian quy định, nhóm nào viết đúng tên nhiều con vật thì thắng cuộc
Qua trò chơi giáo viên nhận xét, khen “Các em đã có những hiểu biết ban đầu về sự sinh sản của động vật.” và giới thiệu bài “Để hiểu rõ hơn về sự sinh sản của chúng, cô và các em sẽ cùng tìm hiểu qua bài học hôm nay nhé !” Cách vào bài như vậy giúp học sinh bắt đầu tiết học một cách nhẹ nhàng, vui tươi, tạo hứng thú tham gia tìm hiểu bài học
* Trò chơi “Hộp thư bí mật”
Trong các bước dạy học truyền thống, trước khi dạy bài mới, giáo viên thường kiểm tra bài cũ bằng cách đặt câu hỏi, gọi học sinh trả lời Việc làm này sẽ gây sự nhàm chán, nặn, tạo áp lực đối với các em Để tránh điều đó, giáo viên có
thể tổ chức cho các em tham gia trò chơi “Hộp thư bí mật” như sau :
- Giáo viên chuẩn bị một chiếc hộp nhỏ, một vài câu hỏi ghi trên các mảnh giấy bỏ vào trong hộp
- Ban học tập điều khiển các bạn tham gia trò chơi Khi trò chơi bắt đầu, cả lớp vừa hát vừa chuyền tay nhau chiếc hộp, cuối mỗi câu hát thì dừng lại, hộp thư ngay bạn nào, bạn ấy được quyền mở hộp, lấy một mảnh giấy và thực hiện yêu cầu ghi trong mảnh giấy đó Học sinh thực hiện đúng được cả lớp tuyên dương, nếu chưa đúng các bạn sẽ bổ sung và trò chơi lại tiếp tục đến khi trong hộp không còn mảnh giấy nào thì trò chơi kết thúc, giáo viên nhận xét và chuyển ý vào bài mới
Ví dụ : Trước khi dạy bài Châu Phi (Sách Hướng dẫn học Lịch sử và Địa lí
5, tập 2, trang 81), giáo viên có thể giúp học sinh ôn lại kiến thức bài Châu Âu bằng cách tổ chức trò chơi “Hộp thư bí mật” với các nội dung như sau :
+ Bạn hãy cho biết châu Âu nằm ở bán cầu nào ?
+ Châu Âu tiếp giáp với châu lục, biển và đại dương nào ?
Trang 6+ Theo bạn, châu Âu nằm trong đới khí hậu nào ?
+ Bạn biết gì về châu Phi ?
Với những câu hỏi như thế học sinh có thể vừa nhớ được kiến thức đã học vừa nêu được những hiểu biết ban đầu (dựa vào hiểu biết của bản thân) về kiến thức sẽ học ở bài mới Điều đó giúp giáo viên vào bài dễ hơn và học sinh có hứng thú hơn
* Trò chơi “Ghép chữ vào hình”
Bài Sinh sản của thực vật có hoa (Sách Hướng dẫn học Khoa học 5, tập 2,
trang 55), trò chơi “Ghép chữ vào hình” giúp học sinh củng cố về cơ quan sinh sản của thực vật có hoa và sự thụ phấn, sự thụ tinh, sự hình thành hạt và quả
- Chuẩn bị :
+ Sơ đồ cơ quan sinh sản ở thực vật có hoa
+ 2 bộ thẻ chữ có ghi tên các bộ phận của cơ quan sinh sản ở thực vật có hoa:
Cách tiến hành :
- Hội đồng tự quản chia lớp thành các đội chơi
- Hướng dẫn cách chơi : Các thành viên trong mỗi đội tiếp sức nhau đính thẻ
từ ghi tên các cơ quan sinh sản của thực vật có hoa vào sơ đồ trống Đội nào đính nhanh và chính xác các vị trí trên sơ đồ và nêu đúng sự thụ phấn, sự thụ tinh, sự hình thành hạt và quả là thắng cuộc
Đầu nhuỵ Ống phấn Bầu nhuỵ
Trang 7- Tuyên dương đội thắng cuộc, động viên, khích lệ đội về sau rằng “Hãy cố gắng hơn ở lần sau các em nhé!”
Bài Sinh sản và nuôi dạy con của chim và thú (Sách Hướng dẫn học Khoa
học 5, tập 2, trang 79), giáo viên có thể cho học sinh củng cố bằng trò chơi “Ghép chữ vào hình” như sau:
- Giáo viên chuẩn bị hình ảnh hổ và hươu, một số thẻ chữ ghi đặc điểm sinh sản và nuôi dạy con của hai con vật đó (2 bộ)
- Cách chơi: Hai đội thi tiếp sức, chọn những thẻ ghi đặc điểm của hổ hoặc của hươu để ghép vào hình tương ứng Đội nào thực hiện nhanh, chính xác thì thắng cuộc
Hoạt động này giúp học sinh nắm kiến thức một cách chắn chắn và ghi nhớ một cách sâu sắc
Ngoài ra còn một số trò chơi khác như : Đố bạn, Thi tìm từ, Thi viết chữ đẹp, Giáo viên có thể lựa chọn tùy theo nội dung bài học, điều kiện của lớp, của trường
Tổ chức trò chơi học tập góp phần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh; góp phần gây hứng thú học tập, tạo điều kiện cho các em học mà chơi, chơi mà học Trò chơi không những giúp các em lĩnh hội được tri thức mà còn giúp các em củng cố và khắc sâu các tri thức đó Nhờ vậy mà kết quả học tập cũng được nâng lên Tổ chức trò chơi cần có luật chơi, tạo hứng thú và sự thi đua giữa học sinh với nhau, chú ý đảm bảo tính công bằng, vui, khỏe, an toàn và đoàn kết, thân thiện
3.2 Tổ chức dạy học theo nhóm
Ăn thịt
Sống đơn độc, chỉ sống thành đôi
vào mùa sinh sản
Đẻ mỗi lứa từ 2 đến 4 con
Dạy con săn mồi
Ăn cỏ, lá cây Sống theo bầy, đàn
Đẻ mỗi lứa 1 con Dạy con tập chạy
Trang 8Học theo nhóm là hình thức học tập có sự hợp tác của nhiều thành viên trong lớp nhằm giải quyết những nhiệm vụ học tập chung Được tổ chức một cách khoa học, học theo nhóm sẽ phát huy tính tích cực, sáng tạo, năng lực, sở trường, tinh thần và kỹ năng hợp tác của mỗi thành viên trong nhóm Trong giờ học, biện pháp này đã tạo nên một môi trường giao tiếp tự nhiên, thuận lợi, đó là hoạt động giao tiếp nhằm trao đổi, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm của những người bạn
Hoạt động nhóm có hiệu quả khi tất cả các thành viên trong nhóm đều làm việc Do vậy, hoạt động nhóm phải có nhóm trưởng điều khiển, thư ký ghi lại kết quả đã được các bạn thống nhất Khi tiến hành hoạt động nhóm, nhóm trưởng yêu cầu cá nhân thực hiện các yêu cầu của hoạt động rồi sau đó mới trao đổi, chia sẻ cùng bạn Khi chia sẻ trong nhóm, nhóm trưởng mời từng bạn nêu ý kiến, các bạn còn lại phải lắng nghe và nhận xét
Để tránh sự nhàm chán khi chỉ có một bạn được làm nhóm trưởng, còn các bạn khác lúc nào cũng phải làm theo sự điều khiển của bạn , tôi cho các em luân phiên làm nhóm trưởng Đầu tiên nhóm sẽ bầu chọn bạn lanh lợi, tự tin, học tốt làm nhóm trưởng, sau đó đến các bạn nhút nhát, rụt rè hơn Vào đầu mỗi tuần, nhóm trưởng các nhóm tiến hành cho các bạn xung phong hoặc bầu chọn bạn làm nhóm trưởng, luân phiên đến khi tất cả các bạn đều đã được làm nhóm trưởng thì
sẽ quay lại Được làm nhóm trưởng các em sẽ thể hiện tinh thần trách nhiệm của mình đối với nhóm, từ đó có thái độ, hành vi tốt hơn trong học tập Trong nhóm ai cũng được làm nhóm trưởng các em sẽ thấy vui hơn, hứng thu hơn, tích cực hơn khi tham gia các hoạt động
Tác dụng của việc dạy học theo nhóm là đề cao tinh thần hợp tác của cá nhân với tập thể Dạy học theo nhóm giúp học sinh rèn kỹ năng lắng nghe, tiếp nhận ý kiến của người khác để bổ sung vào hiểu biết của mình, đồng thời các em
có kỹ năng trình bày ý kiến, kỹ năng tổ chức, điều khiển,
3.3 Dạy học áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”.
Mục tiêu của phương pháp “Bàn tay nặn bột” là tạo nên tính tò mò, ham muốn khám phá và say mê khoa học của học sinh Ngoài việc chú trọng đến kiến thức khoa học, phương pháp “Bàn tay nặn bột” còn chú ý nhiều đến việc rèn luyện kỹ năng diễn đạt thông qua ngôn ngữ nói và viết cho học sinh
Ví dụ: Bài Đá vôi, xi măng – Hoạt động cơ bản (Sách Hướng dẫn học Khoa
học 5, tập 1, trang 68)
Khi dạy học hoạt động 2, giáo viên có thể áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” như sau:
Bước 1: Tình huống xuất phát nêu vấn đề
Giáo viên đưa ra tình huống:
+ Nếu cọ xát hòn đá vôi vào hòn đá cuội thì xảy ra điều gì? Theo em đá vôi cứng hơn hay mềm hơn đá cuội?
Trang 9+ Nếu nhỏ vài giọt giấm lên hòn đá vôi và hòn đá cuội thì sẽ có hiện tượng gì?
Bước 2: Bộc lộ ý tưởng ban đầu
- Học sinh thảo luận nhóm, viết dự đoán ra giấy
Bước 3: Đề xuất câu hỏi và phương án tìm tòi
- Các nhóm đặt câu hỏi cho nhau
- Đề xuất phương án tìm tòi (làm thí nghiệm)
Bước 4: Thực hiện phương án tìm tòi
- Các nhóm tiến hành làm thí nghiệm và ghi kết quả ra giấy
Bước 5: Kết luận kiến thức
- Các nhóm chia sẻ kết quả thí nghiệm và so sánh với ý tưởng ban đầu, rút ra kiến thức
- Giáo viên nhận xét và kết luận kiến thức: Đá vôi không cứng lắm Dưới tác dụng của a xít, đá vôi bị sủi bọt
Dạy học áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” giúp học sinh hứng thú hơn trong quá trình tìm tòi, khám phá và lĩnh hội tri thức vì các em được đưa ra ý tưởng, dự đoán, sau đó được trực tiếp làm thí nghiệm để so sánh, rút ra kiến thức
Để dạy học theo phương pháp “Bàn tay nặn bột” đạt hiệu quả cao giáo viên
cần phải đảm bảo các nguyên tắc cơ bản sau:
- Học sinh cần phải hiểu rõ câu hỏi đặt ra hay vấn đề trọng tâm của bài học Để đạt được yêu cầu này, bắt buộc học sinh phải tham gia vào bước hình thành các câu hỏi
- Tự làm thí nghiệm là cốt lõi của việc tiếp thu kiến thức khoa học
- Tìm tòi nghiên cứu khoa học đòi hỏi học sinh nhiều kỹ năng Một trong các kỹ năng cơ bản đó là thực hiện một quan sát có chủ đích
- Học khoa học không chỉ là hành động với các đồ vật, dụng cụ thí nghiệm
mà học sinh còn cần phải biết lập luận, trao đổi, biết viết cho mình và cho người khác hiểu
- Dùng tài liệu khoa học để kết thúc quá trình tìm tòi, nghiên cứu
- Khoa học là một công việc cần sự hợp tác
3.4 Dạy học bằng sơ đồ tư duy
Trước kia dạy theo phương pháp truyền thống thì ở phần củng cố bài học giáo viên chỉ đặt một vài câu hỏi cho học sinh trả lời, hầu như những câu hỏi này
do các em học sinh năng khiếu trả lời còn các em học sinh chưa hoàn thành thì rất thụ động Củng cố kiến thức bằng sơ đồ tư duy sẽ huy động sự suy nghĩ và làm việc của cả lớp, từ đó tất cả học sinh đều nắm được kiến thức
Trang 10Ví dụ : Khi dạy bài Vượt qua tình thế hiểm nghèo, quyết tâm chống Pháp
trở lại xâm lược (Sách Hướng dẫn học Lịch sử và Địa lí 5, tập 1, trang 47 - 48),
giáo viên tổ chức cho học sinh củng cố bài học bằng sơ đồ tư duy như sau:
Giáo viên hướng dẫn học sinh chọn từ khóa cho sơ đồ tư duy là “Tình thế hiểm nghèo”, bước tiếp theo hướng dẫn học sinh vẽ nhánh cấp 1 (nhánh cấp 1 là nội dung chính của bài hay nội dung từng phần), như vậy nhánh cấp 1 trong bài này là những khó khăn, buớc tiếp theo vẽ nhánh cấp 2 là nêu cụ thể các biện pháp khắc phục khó khăn đó, cuối cùng là hoàn thiện sơ đồ tư duy
Sau bài học, giáo viên đưa ra sơ đồ tư duy với các nhánh còn để trống, cho học sinh chơi trò chơi “Mọi người cùng thắng” để hoàn thiện sơ đồ tư duy bằng cách viết những kiến thức mà em tổng kết được vào sơ đồ Trong khoảng thời gian quy định, em nào hoàn thành đầy đủ nội dung và sớm nhất sẽ là chiến thắng và được tuyên dương
Đối với những bài kể lại diễn biến một chiến dịch có nhiều ngày tháng, sự kiện, điểm tấn công học sinh rất khó nhớ hết, vì vậy tôi cũng áp dụng sơ đồ tư duy vào giảng dạy
Sơ đồ tư duy giúp học sinh học tập một cách tích cực Vận dụng sơ đồ tư duy trong dạy học giúp học sinh có thói quen tự tay ghi chép hay tổng kết một vấn
đề, một chủ đề đã học theo cách hiểu của các em Sau khi cho các em làm quen với một số sơ đồ tư duy có sẵn, giáo viên đưa ra một chủ đề chính, đặt chủ đề này ở vị trí trung tâm bảng (hoặc vào trang vở, tờ giấy, ) rồi đặt câu hỏi gợi ý để các em
vẽ tiếp các nhánh cấp 1, cấp 2, cấp 3 Mỗi bài học được chính các em tự viết kiến thức trọng tâm trên một trang giấy giúp các em dễ ôn tập, dễ nhớ và khắc sâu hơn Cách làm này học sinh thích hơn hình thức hỏi – đáp mà giáo viên thường áp dụng khi củng cố bài học
3.5 Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học.
Tình thế
Giặc ngoại xâm
Lập “hũ gạo cứu đói”, “ngày đồng tâm”,… dành gạo cho dân nghèo
Phát động phong trào xóa nạn
mù chữ, mở thêm trường học,… Ngoại giao khôn khéo
Giặc đói
Ngoại giao khôn khéo