Trong lịch sử phát triển tư tưởng của nhân loại, cho đến nay chưa có một học thuyết nào có thể sánh được với chủ nghĩa xã hội khoa học về độ dài thời gian của thời kỳ “thai nghén”. Điều đó chứng tỏ, chủ nghĩa xã hội khoa học là một trong những giá trị nổi bật nhất của nhân loại trong suốt quá trình tiến hóa, và trong mỗi bước tiến của lịch sử, nó dân dần chín muồi để tự khẳng định như thước đo, kết quả, động lực của sự tiến hóa. Hơn một thế kỷ rưỡi tồn tại và phát triển, chủ nghĩa xã hội khoa học đã đương đầu và vượt qua từ thử thách đén thử thách khác, có lúc rất khốc liệt để chứng minh sức sống, tính khoa học và cách mạng của mình. Cũng giống như các hình thái ý thức xã hội khác, sự phát triển của lý luận về chủ nghĩa xã hội khoa học cũng tất yếu phải thông qua các vấn đề có tính quy luật; trong đó có quy luật: sự phát triển của lý luận về chủ nghĩa xã hội khoa học vừa mang tính phổ biến, vừa mang tính đặc thù quốc gia, dân tộc là một trong những quy luật cơ bản, có vị trí hết sức quan trọng. Đúng như Lênin đẵ khẳng định: “ Tất cả các dân tộc đều sẽ đi đến chủ nghĩa xã hội, nhưng tất cả các dân tộc đều tiến tới chủ nghĩa xã hội không phải một cách hoàn toàn giống nhau; mỗi dân tộc sẽ đưa những đặc điểm dân tộc mình vào hình thức này hay hình thức khác của chế độ dân chủ, vào loại này hay loại khác của chuyên chính vô sản, vào nhịp độ này hay nhịp độ khác của việc cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với các mặt khác nhau của đời sống xã hội” . Cố nhiên, bởi đây là một vấn đề tương đối lớn, cho nên, tác giả chỉ lựa chọn nội dung đóng góp của Trung Quốc và Việt Nam trong việc phát triển lý luận về chủ nghĩa xã hội khoa học hiện nay làm tiểu luận môn Lịch sử tư tưởng xã hội chủ nghĩa.
Trang 1một học thuyết nào có thể sánh được với chủ nghĩa xã hội khoa học về độ dàithời gian của thời kỳ “thai nghén” Điều đó chứng tỏ, chủ nghĩa xã hội khoahọc là một trong những giá trị nổi bật nhất của nhân loại trong suốt quá trìnhtiến hóa, và trong mỗi bước tiến của lịch sử, nó dân dần chín muồi để tựkhẳng định như thước đo, kết quả, động lực của sự tiến hóa Hơn một thế kỷrưỡi tồn tại và phát triển, chủ nghĩa xã hội khoa học đã đương đầu và vượtqua từ thử thách đén thử thách khác, có lúc rất khốc liệt để chứng minh sứcsống, tính khoa học và cách mạng của mình Cũng giống như các hình thái ýthức xã hội khác, sự phát triển của lý luận về chủ nghĩa xã hội khoa học cũng
tất yếu phải thông qua các vấn đề có tính quy luật; trong đó có quy luật: sự
phát triển của lý luận về chủ nghĩa xã hội khoa học vừa mang tính phổ biến, vừa mang tính đặc thù quốc gia, dân tộc là một trong những quy luật cơ bản,
có vị trí hết sức quan trọng Đúng như Lê-nin đẵ khẳng định: “ Tất cả các dântộc đều sẽ đi đến chủ nghĩa xã hội, nhưng tất cả các dân tộc đều tiến tới chủnghĩa xã hội không phải một cách hoàn toàn giống nhau; mỗi dân tộc sẽ đưanhững đặc điểm dân tộc mình vào hình thức này hay hình thức khác của chế
độ dân chủ, vào loại này hay loại khác của chuyên chính vô sản, vào nhịp độnày hay nhịp độ khác của việc cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với các mặt khácnhau của đời sống xã hội”1 Cố nhiên, bởi đây là một vấn đề tương đối lớn,
cho nên, tác giả chỉ lựa chọn nội dung đóng góp của Trung Quốc và Việt Nam trong việc phát triển lý luận về chủ nghĩa xã hội khoa học hiện nay
làm tiểu luận môn Lịch sử tư tưởng xã hội chủ nghĩa
NỘI DUNG
1 V.I.Lênin, Toàn tập, t30,, Nxb Tiến bộ, M.1981, tr.160.
Trang 21 Quan điểm cơ bản của Đảng Cộng sản Trung Quốc về chủ nghĩa
xã hội và hệ thống lý luận chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc
1.1 Quan điểm cơ bản của Đảng Cộng sản Trung Quốc về chủ nghĩa
xã hội
Đặng Tiểu Bình từng nói: “Một đảng, một nhà nước, một dân tộc nếu
xuất phát từ tư tưởng cứng nhắc, mê tín thịnh hành sẽ không thể phát triển được, sức sống ngưng trệ, đảng sẽ tan, nước sẽ mất” Nhìn lại lịch sử tiến bộ
xã hội và phát triển kinh tế của Trung Quốc trong những năm qua thì nhữngtrở ngại chủ yếu đối với sự nghiệp hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa chính lànhững quan niệm sai trái, phiến diện, giản đơn về chủ nghĩa xã hội và chủnghĩa tư bản, về chế độ công hữu và tư hữu, đặc biệt là về chủ nghĩa Mác.Những quan niệm này đến nay có chỗ đã thay đổi, có chỗ đang dần dần thayđổi, cũng có chỗ đang thu hút sự chú ý của mọi người; sự phân tích dưới đây
sẽ chứng minh điều đó
Đối với nhận thức hình thái xã hội, phải chuyển biến từng trọng điểm đơn nhất sang thống nhất về lý luận toàn diện và lý luận trọng điểm Quan
điểm về hình thái xã hội của chủ nghĩa Mác, ít nhất có hai góc độ cơ bản: một
là chế độ xã hội, hình thái kinh tế - xã hội; hai là lực lượng sản xuất Vấn đềlực lượng sản xuất và chế độ xã hội của hình thái xã hội đều là vấn đề đượcchú ý Nhưng từ trước tới nay, Trung Quốc chỉ coi trọng góc độ lực lượng sảnxuất mà coi nhẹ một cách nghiêm trọng góc độ chế độ xã hội, chủ yếu nhìnhình thái xã hội qua lực lượng sản xuất Dường như vấn đề chủ nghĩa hoặcchế độ xã hội chính là toàn bộ hình thái xã hội Thực tế, đó là quan niệmphiến diện, chế độ xã hội là hình thức của hình thái xã hội, mà phát triển lựclượng sản xuất mới là nội dung của hình thái xã hội
Trang 3Ngày nay, tuy Trung Quốc đã xây dựng chế độ cơ bản của chủ nghĩa
xã hội, song từ góc độ hình thái kỹ thuật xã hội, xét về tổng thể vẫn chỉ làđang trong quá trình chuyển đổi từ xã hội nông nghiệp sang xã hội côngnghiệp Nhiệm vụ của Trung Quốc là thực hiện hiện đại hóa đất nuớc, chế độ
xã hội chủ nghĩa cũng là phục vụ mục đích này Do đó Trung Quốc phải chú
ý hơn đến góc độ hình thái kỹ thuật xã hội để xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuậtcho chủ nghĩa xã hội, thúc đẩy Trung Quốc phát triển về cơ bản
Chuyển đổi từ mô hình chỉ coi trọng về chế độ sang xu hướng coi
trọng giá trị Lâu nay Trung Quốc luôn chú ý lý giải chủ nghĩa xã hội là một
chế độ xã hội, hơn nữa chế độ xã hội này dường như có mô hình cố định bấtbiến nào đó Cho dù thực tế có thay đổi, phát triển như thế nào cũng khôngthể làm thay đổi mô hình đó, nếu không sẽ bị coi là đi ngược lại chủ nghĩa xãhội Về vấn đề này, một đóng góp quan trọng của lý luận Đặng Tiểu Bình là
đưa ra suy luận về bản chất của chủ nghĩa xã hội, tức là: “giải phóng lực
lượng sản xuất, xóa bỏ bóc lột, xóa bỏ phân hóa giai cấp, cuối cùng đạt được cùng giàu có”.
Quan điểm của chủ nghĩa duy vật chỉ rõ: chế độ xã hội mà quan hệ sảnxuất thống nhất với kiến trúc thượng tầng là do lực lượng sản xuất và quầnchúng nhân dân quyết định, phục vụ sự phát triển của lực lượng sản xuất vànhân dân Có thể nói xu hướng giá trị, khoa học hợp lý được xây dựng trên cơ
sở qui luật chung của sự phát triển xã hội là điều căn bản bởi nó đại diện chogiá trị thực tế, ý nghĩa thực chất của chủ nghĩa xã hội Chế độ xã hội xã hộichủ nghĩa tất nhiên là vô cùng quan trọng, song chung qui phục vụ nhân dânvẫn là mục đính đầu tiên
Trang 4Trong giai đoạn hiện nay, chủ nghĩa xã hội là chế độ xã hội vẫn cònnon trẻ, chủ nghĩa xã hội vẫn đang trong thực tiễn, đang trong quá trình hìnhthành và không có khuôn mẫu của chủ nghĩa xã hội hiện hành, không cungcấp cho Trung Quốc mô hình nhất định để thực hiện Khuôn mẫu của chủnghĩa xã hội này đang đòi hỏi sự sáng tạo và tìm kiếm lâu dài, gian khổ củanhân loại, trong đó có cả nhân dân Trung Quốc Do đó, không thể coi nhữnggiả tưởng nguyên tắc về chủ nghĩa xã hội tương lai trong điều kiện người đitrước không có kinh nghiệm thực tiễn và cũng không thể coi một số quanniệm về chủ nghĩa xã hội được hình thành trong điều kiện trình độ phát triểncủa chúng ta vừa thấp, vừa phong kiến là điều vô cùng chính xác, không thểthay đổi Tuy chủ nghĩa xã hội là chế độ xã hội chủ nghĩa, nhưng chế độ nàycòn rất non trẻ, chưa định hình, điều quan trọng nhất của chủ nghĩa xã hội làchọn hướng giá trị, tức thực hiện giàu có và hạnh phúc cho nhân dân Chế độ
và thể chế của chủ nghĩa xã hội đều phục vụ mục đích này
Chuyển đổi từ đối lập tuyệt đối các chế độ xã hội khác nhau sang nhìn thẳng vào đa dạng hóa xã hội Thời đại ngày nay, khi xây dựng chủ nghĩa xã
hội phải giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa
tư bản Báo cáo Đại hội 17 và một số văn kiện quan trọng của Đảng Cộng sản
Trung Quốc đều nhấn mạnh: Thế giới đa dạng phong phú, chế độ xã hội khác
nhau và con đường phát triển khác nhau nên tôn trọng lẫn nhau, cùng tồn tại lâu dài, trong cạnh tranh phải lấy chỗ mạnh bổ sung chỗ yếu, cùng phát triển trong “tìm điểm đồng, gác bất đồng” Điều này đòi hỏi phải thẳng thắn thừa
nhận chế độ tư bản sẽ tồn tại lâu dài, và thừa nhận chủ nghĩa tư bản và chủnghĩa xã hội có những mạnh yếu riêng, từ đó mới có thể lấy ưu bổ khuyết vàtìm ra được tính tất yếu và khả năng cùng phát triển Chủ tịch Hồ Cẩm Đàonhiều lần nhấn mạnh cần bảo vệ tính đa dạng của thế giới và đa dạng hóa môhình phát triển, kiên trì giao lưu và đối thoại bình đẳng, đề xướng quan điểm
Trang 5văn minh và tiếp thu có chọn lọc để các nền văn minh khác nhau có thể dùngđiểm mạnh bổ sung cho điểm yếu trong cạnh tranh, trong phát triển chung Tư
tưởng này khác xa với những quan niệm giản đơn trước đây là: “chủ nghĩa xã
hội tiên tiến, chủ nghĩa tư bản lạc hậu”, “chủ nghĩa tư bản thối nát, giãy chết”, “chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản là quan hệ đối lập tuyệt đối”.
Chuyển đổi từ chỉ coi trọng quan hệ sản xuất sang coi trọng phát triển lực lượng sản xuất Về vấn đề chế độ công hữu, lâu nay nhiều người hình
thành tư duy coi chế độ công hữu là vấn đề căn bản nhất, nội dung quan trọngnhất của chủ nghĩa xã hội, dường như có chế độ công hữu là có chủ nghĩa xãhội, chế độ công hữu càng nhiều, càng lớn tức là chủ nghĩa xã hội càng chínmuồi Đây là quan niệm sai lầm, xa rời lực lượng sản xuất, bàn luận một cáchchủ quan, duy ý chí về chế độ sở hữu và chủ nghĩa xã hội
Về mặt lý luận, quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác về vấn đề sởhữu là tiêu chuẩn của lực lượng sản xuất, cho rằng tất cả chế độ sở hữu có lợicho lực lượng sản xuất đều là hợp lý và tiến bộ, còn tất cả chế độ sở hữu cảntrở sự phát triển của lực lượng sản xuất đều là lạc hậu, thậm chí phản động
Trung Quốc phải thay đổi từ chỗ quan tâm thái quá “là công hay tư” sang quan tâm trước tiên chế độ sở hữu “là tốt hay xấu”, tức là có lợi cho phát
triển lực lượng sản xuất hay không Điều đó mới khoa học, có ý nghĩa thực tế
và phù hợp với nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác
Thực tiễn của Trung Quốc và một số nước xã hội chủ nghĩa khác đãchứng minh, chế độ công hữu ít nhất có hai loại: một là, chế độ công hữutrong suốt thời kỳ dài không có lợi ích và hiệu quả; hai là, chế độ công hữu cólợi ích và hiệu quả Như vậy, có thể thấy rằng không thể đánh dấu bằng giữa
Trang 6chế độ công hữu và chủ nghĩa xã hội Có chế độ công hữu không nhất định cóchủ nghĩa xã hội.
Trước khi Trung Quốc cải cách mở cửa, chế độ công hữu chiếm trên99% nền kinh tế quốc dân, nếu như lấy chế độ công hữu làm tiêu chuẩn thìdường như Trung Quốc giống chủ nghĩa xã hội hơn bây giờ Vậy mà lúc đóTrung Quốc lại lâm vào tình trạng nước yếu dân nghèo Sau khi bước vào thời
kỳ cải cách, Đảng và nhà nước ta điều chỉnh cơ cấu chế độ công hữu quá đơnnhất, cho phép và động viên nền kinh tế phi công hữu phát triển, giảm mộtcách thích đáng tỉ trọng chế độ công hữu, đặc biệt là nền kinh tế quốc hữu.Biện pháp này đã thúc đẩy lực lượng sản xuất, quốc lực tổng hợp và đời sốngnhân dân nâng cao rõ rệt, được tuyệt đại đa số cán bộ và quần chúng nhân dânủng hộ, trên thực chất rất gần với chủ nghĩa xã hội
Đối với chế độ sở hữu, chuyển biến từ "Phương pháp nhị phân hẹp" sang cách nhìn nhận bao quát hơn Về vấn đề sở hữu, trong suốt thời gian dài
Trung Quốc vẫn quen dùng “phương pháp nhị phân” công và tư để phân tích, dường như chế độ sở hữu không phải “công” thì là “tư” Trên thực tế, chế độ
sở hữu có hình thức “lập thể” về động thái, nhận thức chế độ sở hữu còn
nhiều góc độ khác nhau
Trên thực tế, trước đây quan điểm của Trung Quốc coi chế độ sở hữunhà nước là hình thức cao nhất của chế độ sở hữu xã hội chủ nghĩa, là có rấtnhiều thiếu sót Xu hướng chủ yếu của sự phát triển chế độ sở hữu đương đại
là chế độ sở hữu hỗn hợp, coi chế độ cổ phần là hình thức thực hiện, nó cùng
dung nạp cả công hữu, tư hữu, quốc hữu, dân hữu, có ưu thế “tạp giao” nhất
định
Trang 7Hiện nay, Trung Quốc đang tiến hành điều chỉnh mang tính chiến lượcnền kinh tế mang tính quốc hữu vì đã thấy được tính hạn chế của sở hữu nhànước, vì thế đó chính là lựa chọn hợp lý với xu hướng phát triển của xã hội.
Xu thế phát triển của chế độ sở hữu, phương hướng cơ bản của chế độ
sở hữu là thích nghi với yêu cầu sản xuất không ngừng của xã hội hóa.TrungQuốc không chỉ phải chú ý phát huy tác dụng của tư bản, bảo vệ lợi ích hợppháp của người sở hữu, mà còn phải chú trọng bảo vệ lợi ích của người lao
động, từng bước thực hiện: “người lao động có phần của mình”, “người
người có phần của mình” Vừa phải chú ý thực hiện quyền sở hữu, vừa phải
chú ý quyền thu nhập thực tế, bởi quyền thu nhập thực tế là thực hiện mụcđích cuối cùng của quyền sở hữu
Nghiên cứu tầng lớp giai cấp, thay đổi từ góc độ quan hệ sản xuất đơn thuần sang thiên về góc độ lực lượng sản xuất Về phương diện đánh giá
các giai cấp và giai tầng, không ít đảng viên lấy quan hệ sản xuất làm tiêu chuẩn,tức là căn cứ vào một giai cấp và giai tầng có phải tư nhân chiếm hữu tư liệu sảnxuất, có phải bóc lột hay không bóc lột để phân định họ tiến bộ hay phản động
Trung Quốc phải thay đổi lý luận về tiêu chuẩn quan hệ sản xuất nàybằng tiêu chuẩn lực lượng sản xuất Bởi giai tầng và giai cấp chủ yếu là mộtquan hệ xã hội đặc biệt, là phạm trù quan hệ sản xuất Ví dụ như: phân biệtcác quan hệ sản xuất có hợp lý hay không, phải giống như lấy lực lượng sảnxuất làm tiêu chuẩn căn bản, phân định các giai cấp phản động hay tiến bộcũng phải liên hệ với lực lượng sản xuất, xem tác dụng khác nhau của chúngvới lực lượng sản xuất
Chủ nghĩa Mác cũng đã từng khẳng định, trong lịch sử giai cấp tư sảncũng đã từng có tác dụng rất cách mạng, đã từng làm giai cấp lãnh đạo của
Trang 8cách mạng Căn cứ của nó chính là trong thời kỳ lịch sử nhất định, giai cấp tưsản đại diện cho yêu cầu phát triển của lực lượng sản xuất, thúc đẩy sự pháttriển của lực lượng sản xuất xã hội Đối với các giai cấp khác cũng nên đánhgiá theo cách như vậy, nói một cách cụ thể, nên căn cứ vào các giai cấp vàgiai tầng có cần thiết cho yêu cầu của lực lượng sản xuất lúc đó hay không đểnhận định họ tiến bộ hay phản động Phàm là giai tầng và giai cấp mà sảnxuất xã hội yêu cầu đều thuộc lực lượng tiến bộ xã hội.
Từ đối lập đơn giản giữa giai cấp và giai tầng chuyển sang bổ trợ hợp tác cùng có lợi Trong quá khứ, khi phân tích về giai cấp và giai tầng, có
khuynh hướng chú trọng vào sự khác biệt về lợi ích, thậm chí vào sự xungđột Điều đó đã có tính hợp lý lịch sử nhất định Ngày nay, sự khác biệt kháchquan giữa giai cấp và giai tầng cũng không thể phủ nhận Nhưng khi xem xét
sự khác biệt giữa giai cấp và giai tầng thì cũng phải nhìn nhận sự đồng nhấtgiữa giai cấp và giai tầng Nếu chỉ nhìn sự khác biệt thì điều đó là phiến diện
và trên thực tế là có hại
Có thể lấy mối quan hệ giữa người công nhân và người chủ xí nghiệp:
Họ chiếm hữu bao nhiêu tài sản? Thu nhập bao nhiêu? Chi phí như thế nào?Giữa họ có sự khác biệt và mâu thuẫn, đồng thời lại có tính bổ trợ rất lớn.Biểu hiện chủ yếu là người chủ xí nghiệp tạo ra điều kiện sản xuất và cơ hộiviệc làm cho người công nhân, sức lao động của người công nhân được báođáp thích ứng, mà người chủ xí nghiệp nhờ có tiền vốn và tài trí quản lý màthu được lợi nhuận nhất định
Trong nội bộ nhân dân, khái niệm hợp tác, tương hỗ, hai bên cùng cólợi này đã có sự chuyển đổi Thực tế này bao hàm một sự chuyển đổi về quanniệm, từ đối lập giản đơn giữa giai cấp và giai tầng đến chuyển đổi hài hòa
Trang 9cùng có lợi Đương nhiên người lao động có địa vị yếu thế, lợi ích thường bịtổn hại, chúng ta phải chú ý bảo vệ lợi ích chính đáng của họ.
Sự khác biệt giữa giai cấp và giai tầng trong giai đoạn lịch sử hiện nay
là không thể tránh được và cũng không thể triệt tiêu hoàn toàn Hơn nữa, bảnthân của sự phân công lao động đã thể hiện rõ sự khác nhau giai cấp và giaitầng là không thể san lấp, biểu hiện rõ quan hệ tương hỗ và hợp tác giữa họvới nhau Chính vì vậy, từ quan niệm này Trung Quốc đã có sự chuyển đổi,
nỗ lực xây dựng xã hội hài hòa, cùng xây dựng, cùng hưởng thụ
Từ lý luận bản vị sang bảo vệ thực tiễn Phải dùng chủ nghĩa Mác
đang phát triển để chỉ đạo thực tiễn mới, khái niệm này được nhấn mạnh ở hai
ý nghĩa: Một là, kiên trì chủ nghĩa Mác, đó là tôn trọng lịch sử, tôn trọng khoa học, cũng là yêu cầu thực tiễn hiện nay Hai là, dựa vào chủ nghĩa Mác cũng
chưa thể đầy đủ, chủ nghĩa Mác tất yếu phải phát triển Vì Mác sống cách đâyhơn 120 năm, lý luận của ông đưa ra trong thời điểm hoàn cảnh lịch sử lúcbấy giờ là phù hợp; hơn 120 năm nay, thế giới và Trung Quốc đã có sự biếnđổi to lớn, nên không thể tuân theo một cách giản đơn chủ nghĩa Mác
Tuân theo chủ nghĩa Mác là tuân theo quan điểm thực tiễn Lý luận rađời từ thực tiễn, lấy thực tiễn kiểm nghiệm lý luận, dựa vào phát triển củathực tiễn mà thay đổi, hơn nữa cuối cùng là phục vụ thực tiễn Thực tiễn tình
hình là “thực địa”, lý luận là “bản đồ”, “địa hình” thay đổi “bản đồ” cũng phải thay đổi theo Không thể lấy “bản đồ” để thay đổi “thực địa” Kiên trì
quan điểm thực tiễn như vậy, dựa vào quan điểm thực tiễn và lý luận chính làkiên trì quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác
Từ phục tùng cá nhân lãnh đạo cách mạng chuyển đổi sang tuân thủ chân lý phổ biến Chỉ có chân lý phổ biến mới giành được sự ủng hộ của nhân
Trang 10dân, mới có thể chuyển đổi từ đời này sang đời khác, cuối cùng giành thắnglợi Điều chủ yếu của chủ nghĩa Mác là thế giới quan và phương pháp luận,đồng thời các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác cũng từ đây mà ra Khôngthể coi những kết luận cụ thể và phán đoán khác của Mác, Ăngghen, Lênin lànhững tư tưởng chỉ đạo của Trung Quốc.
Giống như các khoa học khác, chủ nghĩa Mác không có biên giới,cũng không bị hạn chế bởi tư tưởng của người lãnh đạo Chỉ cần đó là điềuđúng đắn thì cho dù trong kinh điển của chủ nghĩa Mác chưa đề cập đến thì
chúng ta cứ theo cái đúng mà làm Lênin đã từng nói: chủ nghĩa Mác hoàn
toàn khác với “chủ nghĩa bè phái”, nó không phải là học thuyết bất biến cứng nhắc, giẫm chân tại chỗ, xa rời với sự phát triển văn minh thế giới.
Xét từ góc độ vĩ mô của văn minh thế giới, về chính thể, chủ nghĩa
Mác là chân lý song không phải là “sự toàn diện” của chân lý, mà là một bộ
phận quan trọng của chân lý nhân loại Không ít nước tuy không dùng chủnghĩa Mác làm chủ đạo, song về tổng thể cũng đang phát triển và tiến bộ Lýluận tư tưởng của họ cũng bao hàm nhiều thành phần của khoa học, bao gồmtrình độ thực tiễn tương đối cao Những lý luận tư tưởng của các nước pháttriển về văn hóa, kinh tế ở trình độ cao cũng là điều đáng để chúng ta học tập
Có thể thấy chủ nghĩa Mác là tư tưởng chỉ đạo của Trung Quốc, bắtnguồn từ Mác, song không chỉ giới hạn ở Mác, trên tổng thể chúng ta phải kếthừa, điều chỉnh và phát triển
Chuyển đổi từ tiêu chuẩn "Trích dẫn" sang tiêu chuần tinh thần cơ bản.
Tiêu chuẩn cơ bản kiên trì hay xa rời chủ nghĩa Mác, tức là có tôn trọng quiluật khách quan, đặc biệt là trên cơ sở qui luật xã hội hay không, mưu cầu chođại đa số nhân dân, bao gồm mỗi cá nhân trong đó Trong đó tôn trọng khách
Trang 11quan là tiền đề và cơ sở, nó thể hiện tính khoa học của chủ nghĩa Mác, màmưu cầu lợi ích cho tuyệt đại đa số nhân dân lại là mục đích, nó thể hiện tínhnhân dân của chủ nghĩa Mác Không có tinh thần cống hiến cho lợi ích tuyệtđại đa số nhân dân thì không phải là chủ nghĩa Mác chân chính.
Hiểu rõ tiêu chuẩn này giúp chúng ta lý giải chủ nghĩa Mác sâu sắchơn, có ý nghĩa quan trọng trong việc phán đoán kiên trì hay đi ngược lại chủ
nghĩa Mác Thực chất của cái gọi là “trung thành với chủ nghĩa Mác” là
trung thành với khoa học, trung thành với nhân dân, chứ không phải trungthành với cá nhân Mác và những trích dẫn của ông Nắm vững tinh thần cơbản này đó là kiên trì chủ nghĩa Mác
1.1 Hệ thống lý luận chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc có một số quan điểm cơ bản có liên quan như sau:
1.1.1 Đường lối tư tưởng về xây dựng chủ nghĩa xã hội đặc sắc TrungQuốc là phải giải phóng tư tưởng, thực sự cầu thị, tiến cùng thời đại Theo đó,thực sự cầu thị là cách nói rõ ràng nhất về đường lối Tiến cùng thời đại là bảnchất lý luận chủ nghĩa Mác Giải phóng tư tưởng là bảo bối lớn trong quátrình phát triển Chỉ có kiên trì tư tưởng, đường lối đổi mới, mới mãi mãi pháttriển, làm cho chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc ngày càng sâu sắc vàrộng mở
1.1.2 Về giai đoạn phát triển và chiến lược phát triển của chủ nghĩa xãhội đặc sắc Trung Quốc Hiện Trung Quốc vẫn ở vào giai đoạn đầu của chủnghĩa xã hội Giai đoạn này, theo Đặng Tiểu Bình, ít nhất hàng trăm năm.Nếu như vậy, 20 năm đầu thế kỷ này là xây dựng xã hội khá giả Trung Quốc.Trong quá trình xây dựng và thực hiện Chiến lược phát triển đất nước, phảicăn cứ vào tình hình cơ bản của đất nước
Trang 121.1.3 Về chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc - cải cách và mở cửa.Trung Quốc cho rằng, cải cách và mở cửa là một cuộc cách mạng mới, là conđường tất yếu xây dựng chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc; do đó, quátrình thực hiện cải cách mở cửa thì phải kết hợp với kế thừa, sử dụng thànhquả văn minh của các nước để xây dựng xã hội văn minh Trung Quốc.
1.1.4 Bản chất của chủ nghĩa xã hội là phát triển sức sản xuất, giảiphóng tư tưởng, tiêu diệt bóc lột, , tất cả cùng tiến lên Nhiệm vụ căn bảncủa chủ nghĩa xã hội là tập trung phát triển lực lượng sản xuất xã hội, đưaphát triển sức sản xuất lên hàng đầu, toàn tâm, toàn ý mưu cầu cho phát triển
1.1.5 Về chế độ kinh tế cơ bản của chủ nghĩa xã hội đặc sắc TrungQuốc: kiên trì chế độ công hữu làm chủ thể, dẫn dắt các thành phần kinh tếphi công hữu cùng phát triển; chế độ sở hữu đa dạng cùng phát triển, nhưngkhông lay chuyển chế độ công hữu Hình thành cục diện mới về kinh tế, cácchế độ sở hữu cạnh tranh, bình đẳng, cùng phát triển
1.1.6 Đường lối đổi mới phát triển, nhấn mạnh phát triển là đạo lý.Nhiệm vụ hàng đầu của Đảng và Nhà nước là chấn hưng đất nước xâydựng đời sống nhân dân giàu có, môi trường sinh thái tốt lành, xây dựng xãhội phát triển thân thiện với môi trường, lấy con người làm gốc phát triểnhài hòa và bền vững Phải kiên trì phương châm: vừa tốt, vừa nhanh
1.1.7 Chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc với phát triển khoa học.Khoa học - kỹ thuật là lực lượng sản xuất vật chất hàng đầu, phát triển lựclượng sản xuất không tách rời khoa học - kỹ thuật Xây dựng và phát triểnkinh tế phải dựa vào khoa học và tố chất con người