Những sai lầm thường gặp trong hồi sinh tim phổi

NHỮNG SAI LẦM TRONG HÔI SINH TIM PHỔI BV Trưng Vương... Phân công nhiệm vụ trong nhóm cấp cứu • Đội ngũ HSTP được phân công hợp lý từng vị trí cụ thể: – Một trong ba yếu tố quyết đ

NHỮNG SAI LẦM TRONG

HÔI SINH TIM PHỔI

BV Trưng Vương

Sai lầm thường gặp

• Trong quan niệm và suy nghĩ

• Trong phát hiện và chẩn đoán ngưng TH-HH:

– Phát hiện

– Xác định để xử trí

• Trong xử trí cấp cứu:

– Tổ chức ekip cấp cứu

– Kỹ thuật cấp cứu hồi sinh

– Sử dụng thuốc

Hồi sinh Tim - Phổi

Sai lầm trong quan niệm và suy nghĩ

• Ngưng tim là gì?

– = tim không đập??

– Không bao gồm ngưng thở?

• Ngưng tim chỉ xảy ra ở khoa cấp cứu – hồi sức?

– Có phải chuyện của mình?!

– Có cần tổ chức ekip cấp cứu sẵn sàng tại khoa?

– Có cần trang bị đủ và sẵn sàng? Hay có gì thì đi mượn!

• Cần tách riêng thân nhân BN khỏi khu vực cấp cứu?

Sai lầm trong quan niệm và suy nghĩ

• Cấp cứu HSTP: là xoa bóp tim ngoài lồng ngực?

• Cấp cứu HSTP là chỉ bao gồm: A – B – C?

• Cấp cứu HSTP là công việc của bác sĩ?

• Cấp cứu HSTP chỉ cần đủ thuốc và trang bị?

Hồi sinh Tim - Phổi

Đại cương

• Ngưng tuần hoàn - hô hấp = Ngưng tim

• Là cấp cứu khẩn cấp có thể xảy ra bất kì nơi nào: đường phố, bệnh viện, công trường, bãi biển, gia đình

• Xử trí cấp cứu = Hồi sinh Tim - Phổi:

– Phân loại tùy theo phương tiện và trình độ người CC:

• HSTP cơ bản: Basic Life Support - BLS

• HSTP cao cấp: Advanced Cardiac Life Support - ACLS.– Nhằm mục đích:

• Cung cấp tuần hoàn và hô hấp nhân tạo tạm thời

Hồi sinh Tim - Phổi

Biện pháp và tổ chức hồi sinh tim phổi

• Biện pháp:

– Tuần hoàn: Ép tim ngoài lồng ngực, Sốc điện, dùng thuốc…– Hô hấp: TKCH (miệng-miệng; bóng-mask; bóng-NKQ)

• Tổ chức thực hiện:

– Bất kỳ Bs, Đd, NV cứu hộ cũng thành thạo về kỹ thuật

– Được tổ chức phân công hợp lý: từng vị trí cụ thể

– Càng sớm càng tốt: chỉ có 3 - 4 phút để hành động.

Nguyên nhân

• Nội khoa hay ngoại khoa:

– Nội khoa: bệnh tim; phản xạ; quá liều thuốc; TBMM não; tai nạn (điện giật, ngộ độc…); Suy HH cấp (thường gặp);…

– Ngoại khoa: mất máu (mổ,vết thương); C/Thương;

• Có thể phục hồi được hay không:

cấp; Tràn khí MP áp lực; RL chuyển hoá; Nhồi máu cơ tim;

 thân nhiệt; thuyên tắc phổi;

– Không thể: Cancer, bệnh giai đoạn cuối, tai nạn qúa nặng,

đã tiên lượng từ trước;…

Hồi sinh Tim - Phổi

Sinh bệnh học

• Hoạt động của não phụ thuộc:

– Cung cấp oxy và glucose

• Ngưng tuần hoàn sau 8 - 10 giây sẽ mất ý thức

• Cung lượng máu não: BT 75 ml/100g chất xám

trạng thiếu oxy

Phân loại ngừng tuần hoàn theo cơ chế

• Ngừng tim (vô tâm thu): đẳng điện trên ECG

• Rung thất: thường gặp nhất (75 - 95%)

– Sóng Lớn: mới ngừng, chưa thiếu oxy tới hạn…

– Sóng Nhỏ: thiếu oxy nặng, có tổn thương tim từ trước, rung thất kéo dài trên 2 phút

• Tim không hiệu qủa:

– Mất máu cấp

– Rối loạn nhịp tim

– Phân ly điện cơ

Sai lầm trong phát hiện

• Khi mạch quay không bắt được (M = 0)?

• Khi huyết áp không đo được (HA = 0)?

• Khi nghe tim không thấy đập?

• Khi đo điện tim đẳng điện?

• Khi nghe phổi không thấy thở trong 30’?

• Khi thấy máu ngưng chảy trong lúc đang mổ?

Hồi sinh Tim - Phổi

Sai lầm trong chẩn đoán

1 Mất ý thức đột ngột

2 Ngừng thở đột ngột

3 Mất mạch bẹn, mạch cảnh

Sai lầm trong xử trí cấp cứu

• Tổ chức ekip cấp cứu:

– Có cần thiết phải tổ chức ekip cấp cứu tại mỗi khoa?

– Có cần phải chuẩn bị diễn tập theo nhiều kịch bản soạn sẵn?

– Có cần sắp xếp dụng cụ cấp cứu ngay trong tầm tay?

• Trang bị và huấn luyện ekip cấp cứu:

– Có cần trang bị máy phá rung cho các khoa lâm sàng?– Có cần huấn luyện cho mọi CBNVYT trong bệnh viện?– Có cần cắm điện để charge máy phá rung liên tục?

Hồi sinh Tim - Phổi

Phân công nhiệm vụ trong nhóm cấp cứu

• Đội ngũ HSTP được phân công hợp lý từng vị trí cụ thể:

– Một trong ba yếu tố quyết định thành công hay thất bại, – Do làm giảm đáng kể thời gian gián đoạn vô ích

• Tùy theo tình hình nhân lực có thể phân công cụ thể nhiệm

quyết định và phối hợp nhịp nhàng

Bác sĩ 1

 Trưởng nhóm quyết định chỉ đạo: can thiệp, thuốc

 Duy trì đường thở (mask,NKQ)

 Thông khí nhân tạo

Bác sĩ 2

 Ép Tim, phá rung

 Đặt TMTT, chọc MP, MT

 Bám sát Monitor nhịp tim

Bác sĩ 3 (được tăng cường)

 Hỗ trợ thực hiện các thủ thuật

 Cầm máu bên ngoài.

 Giúp thay y phục cho BN.

Điều dưỡng 1

- Giúp đặt NKQ, hút đàm

- Ghi hồ sơ

Điều dưỡng 2

- Đặt đường TMNV, tiêm thuốc

- Chuẩn bị dụng cụ cấp cứu

- Lấy mẫu gửi xét nghiệm.

- Mời chuyên khoa, tăng viện

- Hộ tống BN khi di chuyển

Điều dưỡng 3 (được tăng cường)

- Sắp xếp, ổn định vị trí BN và dụng cụ.

- Hỗ trợ cho nhóm khi có yêu cầu.

- Trấn an, cách ly thân nhân BN

Sơ đồ bố trí nhóm hồi sinh tim phổi (ví dụ)

Sai lầm trong xử trí cấp cứu

• Trong kỹ thuật cấp cứu hồi sinh

– Có cần theo thứ tự C – A – B – D ?

– Có cần thiết xác định đường thở thông suốt?

– Có bắt buộc phải đặt được ống NKQ khi CCHSTP?

– Có cần phối hợp nhịp nhàng giữa ép tim và thổi ngạt?

– Có cần tuân thủ đúng tỷ lệ ép tim/thổi ngạt?

– Có cần ép tim đúng kỹ thuật: bàn tay?, khuỷu tay?, vị trí ép?

Sai lầm trong xử trí cấp cứu

• Trong kỹ thuật cấp cứu hồi sinh

– Có cần cố gắng bằng mọi giá đặt đường TM trung tâm?

– Có nên chích thuốc trực tiếp vào tim?

– Có cần dùng “cú đấm trước tim” không?

– Có nên dùng máy phá rung càng sớm càng tốt khi có thể?

– Có cần thiết phải học cách sử dụng máy phá rung?

– Máy phá rung loại nào cũng được hay phải là loại biphasic? – Dùng mức năng lượng phá rung lớn nhất ngay hay tăng dần? – Có cần tạm ngưng CPR để đánh giá tim đập hiệu qủa?

– Phá rung 01 lần hay 03 lần liên tiếp?

Hồi sinh Tim - Phổi

Sai lầm trong xử trí cấp cứu

• Trong sử dụng thuốc khi CCHSTP:

– Adrenalin nên dùng liều cao (5 – 10 mg) ngay từ đầu?

– Nên dùng Canxi chích TM cho mọi BN ngưng THHH?

– Atropin nên chích 1/4mg x 4 TM?

– Nên dùng Glucose 5% làm dịch giữ vein và dd pha thuốc?– Nên pha Adrenalin vào dịch truyền TM xả tối đa khi hồi

sinh?

PHÁC ĐỒ HỒI SINH TIM – PHỔI

Nạn nhân không đáp ứng

Gọi sự giúp đỡ Kích hoạt hệ thống cấp cứu Lấy máy phá rung (AED) và thiết bị cấp cứu

Hô hấp nhân tạo: 5-6s/1lần thở hay khoảng 10-12lần/phút

- Kích hoạt hệ thống cấp cứu Khẩn (nếu chưa làm) sau 2 phút

- Tiếp tục hô hấp nhân tạo, kiểm tra mạch 2 phút/lần, nếu không có mạch tiến hành CPR

- Nếu nghi quá liều opioid, có thể dùng naloxone Theo dõi

Xác minh an toàn

Kiểm tra thở (không thở hay thở hước) kiểm tra mạch cảnh có cảm nhận không?

(không quá 10s)

CPR (Cardiopulmonary Resuscitation) Bắt đầu các chu kỳ 30 ép tim và 2 lần thở

Sử dụng AED (automated external defibrilator)

ngay khi sẵn sàng

Ngay lập tức tiến hành CPR trong

2 phút, kiểm tra lại nhịp tim Tiếp tục cho đến khi HSTP

Sốc 1 lần, ngay lập tức tiến hành CPR

trong 2 phút, kiểm tra lại nhịp tim

Tiếp tục cho đến khi HSTP nâng cao

Kiểm tra nhịp tim Nhịp có sốc được không?

Thở bình thường

và có mạch

Không thở và có mạch

Không thở và

không có mạch Tại thời điểm này tất cả

hệ thống ứng cứu khẩn cấp hoặc hỗ trợ được kích hoạt; máy AED và thiết bị cấp cứu có hoặc đang mang tới

Máy sốc điện đến Sốc điện được Không sốc điện được

Hồi sinh Tim - Phổi

• Mất ý thức và/hoặc ngưng thở đột ngột ?

• Đánh giá đáp ứng:

– Gọi hoặc lay nhẹ  không trả lời ?

– Kiểm tra hô hấp, Sờ mạch cảnh - bẹn (10’) 

không thấy đập nảy ?

• Báo động hệ thống cấp cứu

– Gọi lớn mọi người trong kíp trực hoặc

– Gọi phone 115 hay số của khoa CCHS gần nhất

• Gọi máy phá rung

Nghi ngờ ngừng tim - phản ứng thích hợp

 C - C irculation: tuần hoàn

Sờ mạch cảnh - bẹn  ép tim: 5cm; 100l/p; 30ET/2TN

A - A irway: đường thở

Đánh giá lưu thông  làm thông và KS đường thở …

 B - B reathing: nhịp thở

Thổi 2 nhịp thở chậm hoặc bóp bóng qua Mask

D - D efibrillation: tìm rung thất

 phá rung 01 lần 360j (máy đơn pha) hay 200J (máy 2 pha)Quy trình CABD thứ nhất - cơ

bản

Hồi sinh Tim - Phổi

Tìm và điều trị những ng/nhân có thể hồi phục được*

Quy trình CABD thứ hai - cao

cấp

C - tuần hoàn nhân tạo

Hồi sinh Tim - Phổi

C - tuần hoàn nhân tạo

• Ép tim ngoài lồng ngực:

– Biên độ: 5-6 cm

– Tần số: 100-120 lần / phút nếu đã có NKQ

– Phối hợp 30/2 với TKCH (thổi, bóp bóng: chưa có NKQ)– Tránh thao tác chưa chuẩn: bàn tay, khớp khuỷu…

• Đường dùng thuốc:

– Tốt nhất là TM trung tâm nếu có sẵn nhưng không nên cố gắng bằng mọi giá (thời gian, cản trở ép tim, TKCH)

– TM ngoại vi: càng lớn và có sớm càng tốt

A - Kiểm soát đường thở

A - Kiểm soát đường thở

• Đánh giá lưu thông:

– Quan sát, thổi

– Dùng tay, …

• Làm thông:

– Nâng cằm, kéo lưỡi;

– Móc hút bỏ dị vật…

• Đặt đường thở nhân tạo

– Canul,

– Mask: thanh quản? Mặt?

– NKQ: mũi hay miệng?

– Kim luồn màng giáp nhẫn

Hồi sinh Tim - Phổi

B - Thông khí nhân tạo - cơ học

B - Thông khí cơ học - nhân tạo

• Thực hiện qua:

– Miệng - miệng: trực tiếp hay gián tiếp

– Bóng - Mask: hiệu qủa khá tốt, kỹ thuật đơn giản

– Bóng - NKQ

– Máy thở - NKQ

=100% bằng bóng giúp thở có túi oxy)

• Tần số 10-12 lần/phút

• Phối hợp với ép tim nếu chưa có đường thở nhân tạo chắc

chắn

Hồi sinh Tim - Phổi Hồi sinh Tim - Phổi

Dùng thuốc trong hồi sinh tim phổi

• Adrenalin 1mg:

– TM 1mg/lần, lặp lại mỗi 3 -5 phút

– Bơm NKQ: liều >2 lần IV, pha loãng trong 10ml nước cất và bóp bóng 2 lần

– HS Tim - Phổi > 15 phút mà chưa hiệu qủa

Hồi sinh Tim - Phổi

Dùng thuốc trong hồi sinh tim phổi (tiếp)

Hồi sinh Tim - Phổi

Dùng thuốc trong hồi sinh tim phổi (tiếp)

– Lidocain: (Hiện ít dùng, dùng khi Cordaron không hiệu quả)

• Khi có rung thất hoặc nhịp nhanh thất liều: 1-1,5mg/kg bolus, lặp lại 0,75mg/kg mỗi 5-10phút; max 3 mg/kg

– Cordaron:

• Trong nghiên cứu thấy tốt hơn lidocain để trị RL nhịp thất

• Liều 300mg/IV (10’) rồi 1mg/phút trong 06h

Hồi sinh Tim - Phổi

D – phát hiện sớm

và phá rung thất ngay

 Phá rung ngay 1 lần với 360J nếu dùng monophasic defibrillator

hoặc 200J nếu dùng biphasic defibrillator

 Nếu không hiệu quả: tiến hành HSTP (CPR) ngay 05 chu kỳ CPR

(hoặc 2 phút), sau đó phá rung tiếp lần thứ hai với mức năng lượng

cũ nếu có chỉ định.

Cơ sở của phá rung sớm

 Thể thường gặp nhất (75 - 95%).

 Điều trị hiệu quả rung thất duy nhất là khử rung

 Hiệu qủa của phá rung giảm nhanh theo thời gian.

 Sẽ chuyển thành asystole trong vài phút.

Hồi sinh Tim - Phổi

Nguyên tắc phá rung sớm

 Mọi người làm cấp cứu HSTP phải được:

 Huấn luyện,

 Trang bị và

 Cho phép dùng máy phá rung ngay khi có BN ngưng tim.

 Chuẩn mực cho C/C HSTP trong và ngoài BV.

 Máy phá rung cần được trang bị ở nơi có nhiều nguy cơ

 Phá rung - kỹ năng cần phải có của tất cả NV Y tế.

Sai lầm trong xử trí cấp cứu

• Trong kỹ thuật cấp cứu hồi sinh

– Có cần cố gắng bằng mọi giá đặt đường TM trung tâm?

– Có nên chích thuốc trực tiếp vào tim?

– Có cần dùng “cú đấm trước tim” không?

– Có nên dùng máy phá rung càng sớm càng tốt khi có thể?

– Có cần thiết phải học cách sử dụng máy phá rung?

– Máy phá rung loại nào cũng được hay phải là lọai biphasic? – Dùng mức năng lượng phá rung lớn nhất ngay hay tăng dần? – Có cần tạm ngưng CPR để đánh giá tim đập hiệu qủa?

– Phá rung 01 lần hay 03 lần liên tiếp?

Hồi sinh Tim - Phổi

Tỷ lệ hồi sinh thành công giảm theo thời gian

Hồi sinh Tim - Phổi Hồi sinh Tim - Phổi

Vai trò của hồi sinh sớm và phá rung sớm

Kết luận

• Ngưng TH-HH: cấp cứu khẩn cấp, có thể xảy ra bất kì nơi nào trong BV, công trường, bãi biển, gia đình…

• Các nơi có nguy cơ cao có ngưng tim – phổi cần có phương án

xử trí khi có xảy ra ngưng tim – phổi.

• Mỗi đơn vị y tế cần có phác đồ cụ thể cho việc xử trí ngưng

tuần hoàn – hô hấp tại đơn vị của mình.

• Mọi phác đồ xử trí đều phải hướng đến:

– Tiêu chuẩn xác định ngưng tuần hoàn – hô hấp.

– Những việc cần làm theo thứ tự C-A-B-D khi có BN ngưng TH-HH phù hợp với điều kiện của BV mình.

Hồi sinh Tim - Phổi

Kết luận

• Cần huấn luyện, trang bị và cho phép các nơi có nguy cơ cao của NTH-HH sử dụng máy phá rung nhằm gia tăng tỷ lệ thành công của HS T-P.

• Cần tổ chức tốt các nhóm – tổ, kíp trực tại các TTYT thành

các đội hồi sinh chuyên nghiệp nhằm cứu sống những BN

thuộc nhóm có thể hồi phục được.

CẢM ƠN SỰ LẮNG NGHE

CỦA QUÝ VỊ