Quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho giáo viên các trường trung học phổ thông huyện ba bể, tỉnh bắc kạn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊNTRƯỜ N G Đ Ạ I H Ọ C SƯ P H ẠM NGUYỄN THANH SƠN QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TOÁN CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌCPHỔ THÔNG HUYỆN BA BỂ TỈNH BẮC KẠN LUẬ

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜ N G Đ Ạ I H Ọ C SƯ P H ẠM

NGUYỄN THANH SƠN

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

MÔN TOÁN CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌCPHỔ

THÔNG HUYỆN BA BỂ TỈNH BẮC KẠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜ N G Đ Ạ I H Ọ C SƯ P H Ạ M

NGUYỄN THANH SƠN

QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN

TOÁN CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN BA BỂ TỈNH BẮC KẠN

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã ngành: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: 1 TS Đinh Đức Hợi

2 PGS.TS Trần Việt Cường

THÁI NGUYÊN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quảnghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kì công trình nào

khác

Thái Nguyên, tháng 7 năm 2018

Tác giả luận văn

Nguyễn Thanh Sơn

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn tới Hộiđồng Khoa học chuyên ngành Quản lý giáo dục Đại học sư phạm Thái Nguyên,cùng phòng Đào tạo, phòng Đào tạo sau Đại học, các thầy cô giáo đã giúp đỡtận tình trong công tác giảng dạy, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trongsuốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Đặc biệt, tác giả xin được bày tỏ lòng kính trọng và sự biết ơn sâu sắc tới

TS Đinh Đức Hợi, PGS.TS Trần Việt Cường, các thầyđã tận tâm, nhiệt tìnhhướng dẫn, giúp đỡ, chỉ bảo cho tác giả trong quá trình nghiên cứu, hoànthành luận văn

Xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Sở GD&ĐT Bắc Kạn, cán bộ quản lý,chuyên viên các phòng, ban trực thuộc Sở GD&ĐT Bắc Kạn, cán bộ quản lý, cácthầy cô giáo, nhân viên và học sinh hai trường THPT trên địa bàn Huyện Ba Bể,Tỉnh Bắc Kạn đã tạo điều kiện giúp đỡ tác giả trong quá trình điều tra, khảo sát,thu thập dữ liệu liên quan đến đề tài nghiên cứu

Xin cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên, giúp đỡ tác giảtrong quátrình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong nghiên cứu nhưng do hạn chế về thờigian và năng lực cho nên luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế Tácgiả kính mong nhận được những ý kiến đóng góp, chỉ bảo của các thầy giáo, côgiáo trong Hội đồng khoa học, bạn bè đồng nghiệp và bạn đọc quan tâm đểtác giả hoàn thiện luận văn và có giá trị thực tiễn

Xin trân trọng cảm ơn!

Bắc Kạn, tháng 7 năm 2018

Tác giả

Nguyễn Thanh Sơn

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN .ii

MỤC LỤC .iii

DANH MỤC VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN iv DANH MỤC CÁC BẢNG v MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 3

7 Phương pháp nghiên cứu

4 8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TOÁN CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 6

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

8 1.2.1 Hoạt động bồi dưỡng giáo viên 8

1.2.2 Quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho GV THPT 13

1.3 Năng lực đối với giáo viên dạy môn Toán ở trường THPT đáp ứng chương trình phổ thông mới 13

1.3.1 Những đặc trưng cơ bản của bộ môn Toánở trường THPT đáp ứng

1.3.3 Quan điểm chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về bồi dưỡng GV 16

1.3.4 Yêu cầu về năng lực dạy học môn Toán theo chương trình phổ thông mới 17

1.4 Quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho giáo viên trung học phổ thông 18

1.4.1 Quản lý thực hiện mục tiêu và nội dung bồi dưỡng phương pháp dạy học cho giáo viên toán 18

1.4.2 Quản lý hình thức bồi dưỡng phương pháp dạy học cho GV toán 18

1.4.3 Quản lý phương pháp bồi dưỡng phương pháp dạy học cho giáo viên toán 19

1.4.4 Quản lý việc kiểm tra và đánh giá kết quả bồi dưỡng phương pháp dạy học cho giáo viên toán 19

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý bồi dưỡng PPDH môn toán cho giáo viên các trường THPT 21

1.5.1 Các yếu tố về điều kiện kinh tế - xã hội 21

1.5.2 Các yêu cầu của đổi mới giáo dục phổ thông 21

1.5.3 Các yếu tố về phát triển quy mô trường lớp

22 1.5.4 Các yếu tố về các điều kiện đảm bảo chất lượng 22

1.5.5 Các yếu tố về chính sách và quản lý 22

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 24

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN BA BỂ TỈNH BẮC KẠN 25

2.1 Khái quát tình hình tự nhiên, kinh tế - xã hội và giáo dục của huyện Ba Bể, Tỉnh Bắc Kạn 25

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế- xã hộiHuyện Ba Bể 25

2.1.2 Khái quát về giáo dục huyện Ba Bể Tỉnh Bắc Kạn 25

2.2 Thực trạng phát triển của các trường THPT huyện Ba Bể tỉnh Bắc Kạn 26

2.2.1 Quy mô phát triển trường lớp

26 2.2.2 Chất lượng giáo dục THPT Huyện Ba Bể 27

2.2.3 Đội ngũ cán bộ quản lý 29

2.2.4 Đội ngũ giáo viên 29

2.2.5 Đội ngũ giáo viên Toán 30

2.2.6 Cơ sở vật chất 34

2.3 Thực trạng quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn Toán ở các trường trung học phổ thông huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn

34 2.3.1 Quản lý thực hiện mục tiêu và nội dung bồi dưỡng pháp dạy học môn Toán ở các trường trung học phổ thông huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn 34

2.3.2 Quản lý hình thức bồi dưỡng phương pháp dạy học môn Toán ở các trường trung học phổ thông huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn

36 2.3.3 Quản lý phương pháp bồi dưỡng giáo viên

38 2.3.4 Quản lý việc kiểm tra và đánh giá kết quả bồi dưỡng giáo viên 39

2.3.5 Quản lý việc thực hiện các chính sách đãi ngộ độingũ giáo viên toán 41

2.4 Đánh giá chung về quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho GV của các trường trung học phổ thông huyện Ba Bể tỉnh Bắc Kạn 43

2.4.1 Những mặt mạnh 43

2.4.2 Những hạn chế 43

2.4.3 Thuận lợi 45

2.4.4 Khó khăn 46

2.4.5 Nguyên nhân của những hạn chế 46

2.5 Kết quả của các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến công tác quản lý bồi dưỡng PPDH môn Toán THPT Huyện Ba Bể 48

2.5.1 Kinh tế xã hội 48

2.5.2 Các yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông 49

2.5.5 Các yếu tố về chính sách quản lý 50

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 51

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN TOÁN CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN BA BỂ, TỈNH BẮC KẠN 52

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 52

3.1.1 Nguyên tắc về mặt pháp lý 52

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 52

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn

52 3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa

53 3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính phát triển

53 3.2 Đề xuất biện pháp quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho giáo viên các trường trung học phổ thông huyện Ba Bể 53

3.2.1 Biện pháp 1: Tuyên truyền giáo dục, nâng cao nhận thức của GV toán về yêu cầu và tính cần thiết của việc đổi mới phương pháp dạy học

53 3.2.2 Biện pháp 2: Tập huấn, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên toán về việc đổi mới phương pháp giảng dạy 57

3.2.3 Biện pháp 3: Tự bồi dưỡng nhằm nâng cao hiệu quả của các phương pháp dạy học môn toán

59 3.2.4 Biện pháp 4: Quản lý việc sử dụng đội ngũ giáo viên cốt cán để hỗ trợ các giáo viên còn ít kinh nghiệm, mới ra trường 63

3.2.5 Biện pháp 5: Tạo môi trường thuận lợi và tạo động lực thúc đẩy giáo viên bồi dưỡng và phát huy năng lực sư phạm của mình

66 3.3 Mối liên quan giữa các biện pháp 68 3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho giáo viên các trường THPT huyện

Ba Bể, Tỉnh Bắc Kạn 69

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 69

3.4.2 Các bước tiến hành khảo nghiệm 69

3.4.3 Kết quả khảo nghiệm 71

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 76

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 77

1 Kết luận 77

2 Khuyến nghị 78

2.1 Với Ủy ban nhân dân Tỉnh Bắc Kạn 78

2.2 Với Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Kạn 79

2.3 Đối với Ủy ban nhân dân huyện Ba Bể, Tỉnh Bắc Kạn 79

2.4 Đối với các trường trung học phổ thông huyện Ba Bể 80

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 81 PHỤ LỤC

DANH MỤC VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

cấp chuyên nghiệp từ năm 2014 đến năm 2017 28Bảng 2.4: Kết quả thanh tra chuyên môn theo định kỳcủa hai Trường THPT

Huyện Ba Bể 30Bảng 2.5 Về trình độ đào tạo của Đội ngũ giáo viên Toán 31Bảng 2.6 Kết quả thanh tra môn Toán định kì của hai trường THPT Huyện

Ba Bể 31Bảng 2.7: Tỷ lệ đánh giá, xếp loại GV dạy toán theo quy định"Chuẩn nghề

nghiệp giáo viên trung học phổ thông" 33

Bảng 2.8 Kết quả điều tra về mục tiêu BD của 10 GV toán Huyện Ba Bể 35Bảng 2.9: Kết quả điều tra về hình thức BD phương pháp dạy họcmôn toán

của 10 GV 37Bảng 2.10: Kết quả điều tra về phương pháp BDGV Toán 38Bảng 2.11.Thống kê số lần kiểm tra và đánh giá chuyên môn GV Toán

Huyện Ba Bể 39Bảng 2.12 Kết quả điều tra về mức độ phù hợp các chế độ đãi ngộ đội ngũ

GV toán Huyện Ba Bể 41Bảng 2.13 Kết quả điều tra về mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến công

tác quản lý bồi dưỡng PPDH môn Toán THPT Huyện Ba Bể 48Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp đề xuất 71

Bảng 3.2: Thống kê kết quả khảo nghiệm về mức độ khả thi của các biện

pháp đề xuất ở các trường THPT huyện Ba Bểtỉnh Bắc Kạn về

xã hội"[32].

Đặc biệt, đối với học sinh ở vùng miền núi, các vùng có điều kiện kinh tếkhó khăn cách tiếp cận các lĩnh vực của các bộ môn khoa học còn gặp nhiềukhó khăn, chưa đồng bộ như môn khoa học Điều kiện học tập của học sinhmiền núi chưa tiến kịp so với các Thị xã, Thành phố Vì lẽ đó, kết quả học môntoán học của các em học sinh còn gặp nhiều hạn chế, chưa đáp ứng kịp với sựphát triển chung của xã hội, đặc biệt là sự phát triển của khoa học công nghệtrong thời kì hiện nay Tuy nhiên, thực tiễn quản lý hoạt động dạy học nóichung và hiệu quả quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên dạy học môn Toánnói riêng ở các trường THPT Huyện Ba Bể những năm gần đây không đồng đều,

có dấu hiệu giảm sút; thậm chí năm 2015 kết quả thi kì thi THPT Quốc gia điểm

2môn toán chưa đạt yêu cầu đề ra của nhà trường, những đợt thanh tra hoạtđộng dạy học môn Toán

với kết quả khảo sát chất lượng dạy học môn Toán của Sở chỉ đạt mức dưới trung

bình, năng lực tự học môn Toán của đại đa số học sinh chưa cao

Trong quá trình thực hiện đổi mới chương trình giáo dục nói chung, giáodục THPT nói riêng, môn Toán là một môn học chiếm vị trí đặc biệt quan trọng

và không thể thiếu trong chương trình giáo dục phổ thông Đặc trưng củaToán học là tính trừu tượng cao độ và tính thực tiễn phổ dụng, có tính lôgicchặt chẽ và tính thực nghiệm; là môn học nhằm khơi dậy, hình thành và pháttriển tư duy logic, tích cực, độc lập, sáng tạo cho học sinh; nâng cao năng lựcphát hiện và giải quyết các vấn đề trên cơ sở những kiến thức Toán học đượctích lũy một cách có hệ thống

Là giáo viên, sau nhiều năm trực tiếp giảng dạy, đồng thời từ thực tiễncông tác của đơn vị, tôi nhận thức rõ: Quản lý bồi dưỡng giáo viên nói chung

và quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn Toán nói riêng phải phù hợpvới đặc trưng và các chức năng của môn học mới có hiệu quả Hai trường trunghọc phổ thông (THPT)trên địa bàn Huyện Ba Bể Tỉnh Bắc Kạn với khoảnghơn1000 học sinh, cơ sở vật chất cơ bản đủ về số lượng, đội ngũ giáo viêngiảng dạy còn thiếu ở một số bộ môn như Toán, hóa học, sinh học, ngoại ngữ.Ban giám hiệu đã có sự quản lý tương đối sát sao, linh hoạt, phù hợp nhưng haitrường THPT Huyện Ba Bể vẫn chưa tìm ra được những biện pháp thiết thựcđột phá trong đổi mới quản lý, để nâng cao chất lượng dạy học cho bộ mônToán

Trong thực tế hiện nay tình hình đội ngũ nhà giáo trung học phổ thông ởcác huyện miền núi tỉnh Bắc Kạn có nhiều biến động Chính vì vậy việc quảnlý,bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho giáo viên THPT các huyện

miền núi là cần thiết Vì những lý do trên, tôi chọn nghiên cứu đề tài “Quản lýbồi dưỡng phương pháp dạy học môn Toán cho giáo viên các trường trung học phổ thông huyện Ba Bể, Tỉnh Bắc Kạn”, với mong muốn đóng góp một

phần nhỏ bé công sức của mình vào việc nâng cao chất lượng chuyên mônmôn toán của các trường THPT Huyện Ba Bể Tỉnh Bắc Kạn.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sơ nghiên cứu lí luận và thực tiễn công tác quản lý bồi dưỡngphương pháp dạy học môn Toán cho giáo viênTHPT hiện nay, đề xuất biệnpháp quản lý hoạt động bồi dưỡngphương pháp dạy học môn Toán cho giáoviên các trường trung học phổ thông, góp phần nâng cao chất lượng bồidưỡng giáo viên dạy Toán THPT Huyện Ba Bể Tỉnh Bắc kạn.

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình hoạt động bồi dưỡng giáo viên trung học phổ thông

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn Toán cho giáo viên cáctrường trung học phổ thông Huyện Ba Bể, Tỉnh Bắc Kạn

4 Giả thuyết khoa học

Nếu các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng THPT trong công tác bồidưỡng cho giáo viên THPT được xác lập phù hợp với các cơ sở lí luận quản lýnhà trường nói chung và lí luận quản lý chuyên môn nói riêng, phù hợp với các

cơ sở thực tiễn và điều kiện thực tế của giáo dục THPT huyện Ba Bể Tỉnh BắcKạn sẽ giúp nhóm đối tượng quản lý này nhanh chóng trưởng thành về nănglực chuyên môn, tự tin nghề nghiệp, góp phần giữ ổn định chất lượng dạy toáncủa các trường THPT huyện Ba Bể Tỉnh Bắc Kạntrong giai đoạn hiện nay và sựphát triển trong tương lai

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu lý luận về biện pháp quản lý bồi dưỡng phương pháp dạyhọc môn Toán cho đội ngũ giáo viên THPT

-Khảo sát thực trạng việc quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học mônToán của Hiệu trưởng đối với giáo viên dạy toán THPT huyện Ba Bể TỉnhBắc Kạn

- Đề xuất một số biện pháp quản lý (QL)trong việc quản lý bồidưỡngphương pháp dạy học mônToánnhằm nâng cao trình độ chuyên môncủa giáo viêndạy toán THPT huyện Ba Bể Tỉnh Bắc Kạn

6 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

+Nội dung nghiên cứu: Quản lýbồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán

đối với giáo viêndạy toán THPT huyện Ba Bể Tỉnh Bắc Kạn

+ Địa bàn nghiên cứu: Đề tài được triển khai nghiên cứu ở 2 trường THPT:

- Trường THPT Ba Bể Huyện Ba Bể Tỉnh Bắc Kạn

- Trường THPT Quảng Khê Huyện Ba Bể Tỉnh Bắc Kạn

+ Đối tượng khảo sát:

- Cán bộ quản lý hai trường

- Giáo viên dạy toán của 2 trường

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Thu thập, phân tích, tổng hợp các tài liệu lí luận quản lý giáo dục, các vănkiện Đảng các cấp, các văn bản pháp quy về giáo dục và các tài liệu khác có liênquan đến đề tài nghiên cứu

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Sử dụng phiếu trưng cầu ý kiếnđối với giáo viên, học sinh nhằm thu thập thông tin cần thiết về vấn đề đượcnghiên cứu

- Phương pháp quan sát: Sử dụng các quan sát để thu thập thông tinvềbiện pháp quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn Toán đối với giáoviên THPT

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Đọc, nghiên cứu hồ sơ chuyênmôn (giáo án, kế hoạch giảng dạy bộ môn toán,…) của giáo viênđể nắm bắtcác vấn đề của năng lực chuyên môn, phát hiện thực trạng về biện pháp quản

lý bồi dưỡng của Hiệu trưởng các trường THPT trong địa bàn nghiên cứu

- Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn hiệu trưởng, giáo viên về nhu cầu,thực trạng về biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng làm căn cứ đề xuất các

biện pháp quản lý.

- Phương pháp chuyên gia: Thông qua các hiệu trưởng, các giáo viên toán

và các giáo viên lâu năm để xác định các giải pháp tối ưu cho các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng

7.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học

Sử dụng các công thức toán về tính tổng, tính giá trị trung bình, tính tỉ lệphần trăm để xử lý kết quả khảo sát, định lượng kết quả nghiên cứu và cácnhận xét, đánh giá khoa học

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu thamkhảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học

môn toán cho giáo viên trung học phổ thông

Chương 2: Thực trạng quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn

toán ở các trường trung học phổ thông huyện Ba Bể tỉnh Bắc Kạn

Chương 3: Biện pháp quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn

toán cho giáo viên các trường trung học phổ thông huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN

TOÁN CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho giáo viên đáp ứng yêucầu đổi mới giáo dục là một trong những xu hướng của quản lý hiện đại Theo

xu hướng này, yêu cầu đáp ứng đổi mới, chuẩn hóa, chuyên nghiệp hóa ĐNGVToán là một đòi hỏi tất yếu trong quản lý ĐNGV cả ở bình diện vĩ mô và vi mô.Xuất phát từ nhận thức về vai trò của GV Toán và tính chất chuyên nghiệptrong lao động nghề nghiệp của GV nên các nghiên cứu về vấn đề phát triểnnghề nghiệp của GV tương đối phong phú Nhiều đánh giá thiết thực về côngviệc của GV và đề cao kỹ năng giảng dạy như một lĩnh vực chuyên nghiệp cầnđược đào tạo, huấn luyện đã được khẳng định

Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều coi hoạt động BDGV nói chung,bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho giáo viên nói riêng là vấn đề

cơ bản trong phát triển giáo dục Việc tạo điều kiện thuận lợi để mọi người có

cơ hội học tập suốt đời, học tập thường xuyên để kịp thời bổ sung kiến thức vàđổi mới phương pháp hoạt động phù hợp với phát triển kinh tế - xã hội làphương châm hành động của các cấp QLGD

Tại Nhật Bản, việc bồi dưỡng và đào tạo lại cho GV và cán bộ QLGD lànhiệm vụ bắt buộc đối với người lao động sư phạm Tùy theo thực tế của đơn

vị cá nhân mà các cấp QLGD đề ra các phương thức bồi dưỡng khác nhautrong một phạm vi theo yêu cấu nhất định Cụ thể là cứ từ 3 đến 5 GV đượcđào tạo lại một lần theo chuyên môn mới và tập trung nhiều vào đổi mớiphương pháp dạy

học

Triều Tiên là một trong những nước có chính sách thiết thực về bồidưỡng và đào tạo lại ĐNGV Tất cả ĐNGV đều phải tham gia học tập đầy đủ

các nội dung chương trình về nâng cao trình độ và nghiệp vụ chuyên môn theoquy định.

Tại Thái Lan, từ năm 1998 việc bồi dưỡng giáo viên được tiến hành ở cáctrung tâm học tập cộng đồng nhằm thực hiện giáo dục cơ bản huấn luyện kĩnăng nghề nghiệp và thông tin tư vấn cho mọi người dân trong xã hội.

Ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng phươngpháp dạy học môn toán cho giáo viên tương đối phong phú Nhiều hội thảokhoa học về quản lý ĐNGV Toán dưới góc độ QLGD theo ngành, bậc học đãđược thực hiện Nhiều kết quả, nhiều công trình nghiên cứu đã và đang đượcứng dụng trong các nhà trường

Tại hội thảo phát triển năng lực nghề nghiệp giáo viên táon THPT đápứng với chương trình sách giáo khoa đổi mới ngay09/5/2015 tại Hà Nội, thứtrưởng Bộ giáo dục vàđào tạo Nguyễn Vinh Hiển nhấn mạnh việc đào tạo vàbồidưỡng phương pháp cho đội ngũ giáo viên toán đáp ứng yêu cầu đổi mới giáodục phổ thông

Tài liệu “phương pháp dạy học môn toán” của tác giả Nguyễn Bá Kim nói

về nội dung của môn toán định hướng quá trình dạy học toán và phương phápdạy học môn toán

Nghiên cứu về quản lý nhà trường nói chung và quản lý hoạt động bồidưỡng nói riêng có các tác giả như: Nguyễn Ngọc Quang, Phạm Viết Vượng,Nguyễn Văn Lê, Hà Thế Ngữ, Đặng vũ Hoạt,

Những năm gần đây, nhiều luận văn tốt nghiệp thạc sĩ đã chọn đề tàinghiên cứu thuộc lĩnh vực quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục, trong đó cóvấn đề quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho giáo viên Cáctác giả nghiên cứu về vấn đề quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môntoán cho giáo viên theo bậc học và ngành học, vùng miền và địa phương khácnhau

Tuy nhiên, ĐNGV Toán và các phương pháp dạy học của GV toán cáctrường THPT huyện Ba Bể (tỉnh Bắc Kạn) còn có những hạn chế, bất cập, chưađáp ứng được yêu cầu mới của sự phát triển giáo dục trong thời kỳ công

nghiệp hóa, hiện đại hóa Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, các phương phápdạy học

đang vận dụng của đội ngũ GV Toán chưa đáp ứng yêu cầu, chậm đổi mới,phương pháp dạy học còn nặng về truyền đạt lý thuyết, ít chú ý đến phát triển

tư duy, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành của người học Chế độ, chínhsách còn bất hợp lý, chưa tạo được động lực đủ mạnh để phát huy tiềm năngcủa đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD

Xuất phát từ yêu cầu cả về mặt lý luận và thực tiễn đó đòi hỏi phải tăngcường hoạt động bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho giáo viênmột cách toàn diện

Chính vì thế luận văn của tác giả sẽ đi sâu nghiên cứu cơ sở lý luận vàthực tiễn về quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho giáo viêncủa các trường THPT huyện Ba Bể (tỉnh Bắc Kạn) để đề ra các biện pháp quản

lý hoạt động bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho giáo viên của haitrường theo tinh thần của Nghị quyết 29-NQ/TW để phát triển toàn diện nănglực và phẩm chất người học

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Hoạt động bồi dưỡng giáo

Công tác bồi dưỡng được thực hiện trên nền tảng các loại trình độ đãđược đào tạo cơ bản từ trước Hoạt động bồi dưỡng là việc làm thường xuyên,liên tục cho mỗi GV, cấp học, ngành học, không ngừng nâng cao trình độ củađội ngũ để thích ứng với đòi hỏi của nền kinh tế xã hội Nội dung bồi dưỡng

được triển khai ở các mức độ khác nhau, phù hợp cho từng đối tượng cụ thể.Bồi dưỡng với ý nghĩa nâng cao nghề nghiệp Quá trình này chỉ diễn ra khi cánhân và tổ chức có

nhu cầu nâng cao kiến thức hoặc kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ của bản thân nhằm đáp ứng nhu cầu lao động nghề nghiệp.

Như vậy, về mặt quản lý có thể hiểu bồi dưỡng thực chất là quá trình bổsung thêm những tri thức, cập nhật thêm những cái mới để làm tăng thêmvốn hiểu biết, kỹ năng nghiệp vụ từ đó nâng cao hiệu quả lao động

Từ những khái niệm trên có thể nói: Chủ thể hoạt động tự bồi dưỡng(khách thể hoạt động bồi dưỡng) là một người lao động đã được đào tạo và cómột một trình độ chuyên môn nghề nghiệp nhất định

Bồi dưỡng thực chất là quá trình cập nhật bổ sung kiến thức, kỹ năng đểnâng cao trình độ trong lĩnh vực hoạt động chuyên môn nào đó qua hình thứcđào tạo nào đó Mục đích bồi dưỡng nhằm nâng cao phẩm chất và trình độchuyên môn nghiệp vụ để người lao động có cơ hội củng cố mở mang hoặcnâng cao hệ thống tri thức kỹ năng, kỹ xảo chuyên môn nghiệp vụ có sẵn nhằmnâng cao chất lượng và hiệu quả công việc đanh làm (không nhằm mục đích đổinghề)

Trong GD&ĐT theo nghĩa rộng: Bồi dưỡng được hiểu là một dạng đàotạo phi chính quy, về bản chất thì bồi dưỡng là một con đường của đào tạo vàngười được bồi dưỡng của chương trình bồi dưỡng được hiểu là những ngườiđang đương nhiệm trong các cơ quan giáo dục hay trong các nhà trường

Về quá trình bồi dưỡng Michael Amstrong khi nghiên cứu về quá trìnhđào tạo đã nêu: Nghiên cứu quá trình đào tạo bồi dưỡng như là quá trình đàotạo có kế hoạch xác định, nó là những tác động có xem xét cất nhắc nhằmđảm bảo có được sự học tập để nâng cao khả năng làm việc thực tế Quá trìnhđào tạo, bồi dưỡng có kế hoạch là quá trình bao gồm các công đoạn sau:

- Xây dựng kế hoạch chương trình bồi dưỡng:

+ Xác định chủ thể bồi dưỡng chuyên môn và đối tượng được bồi dưỡngchuyên môn

+ Xác định nội dung cụ thể bội dưỡng chuyên môn

+ Xác định phương pháp, phương tiện thực hiện bồi dưỡng chuyên môn.

- Xây dựng địa điểm và phân công người đảm nhiệm việc bồi dưỡng

- Triển khai thực hiện kế hoạch bồi dưỡng.

- Đánh giá và hiệu chỉnh kết quả thực hiện kế hoạch bồi dưỡng

- Có nhiều nội dung bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn,nghiệp vụ cho ĐNGV THPT, trong đó có các nội dung cơ bản như sau:

+ Bồi dưỡng, tự bồi dưỡng về chuyên môn để đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa

và nâng chuẩn; nâng cao kiến thức liên quan như ngoại ngữ, tin học

+ Bồi dưỡng, tự bồi dưỡng về nghiệp vụ sư phạm: Phương pháp giảngdạy, giáo dục HS; phương pháp kiểm tra đánh giá HS; công tác chủ nhiệm lớp,giáo dục nghề nghiệp, giáo dục kỹ năng sống cho HS

+ Bồi dưỡng, tự bồi dưỡng về kĩ năng nghiên cứu khoa học: Phươngpháp luận nghiên cứu khoa học; tổ chức tiến hành nghiên cứu đề tài, sáng kiếnkinh nghiệm giảng dạy

+ Bồi dưỡng về lí luận chính trị và các kiến thức quản lý khác

- Việc bồi dưỡng ĐNGV cũng có thể tiến hành với nhiều hình thức đadạng, phong phú như: bồi dưỡng tập trung; bồi dưỡng tại chức, từ xa; bồidưỡng thường xuyên theo chu kỳ, trong hè; bồi dưỡng theo chuyên đề ngắnhạn; bồi dưỡng tại các nhà trường; tự bồi dưỡng của GV,…

Trong nhà trường, GV là người trực tiếp thực hiện mục đích, nhiệm vụgiáo dục, người quyết định phương hướng trong giảng dạy Trình độ học vấn

và sự phát triển tư duy độc lập, sáng tạo của HS không chỉ phụ thuộc vàochương trình sách giáo khoa, cũng không chỉ phụ thuộc vào nhân cách của HS

mà còn phụ thuộc vào nhân cách của người thầy, vào phẩm chất chính trị,trình độ chuyên môn, khả năng tay nghề của người thầy Vì vậy, việc bồi dưỡng

và tự bồi dưỡng để không ngừng nâng cao phẩm chất, năng lực của người GV

là đòi hỏi tự thân, mang tính bắt buộc của nghề dạy học

Như vậy, bồi dưỡng chính là quá trình tổ chức và thực hiện những tương tác qua lại giữa các thành tố cấu trúc trong đó chủ thể bồi dưỡng chuyên môn

đóng vai trò chủ đạo, nhằm làm cho đối tượng bồi dưỡng chuyên môn hoạt động

tích cực, qua đó nâng cao năng lực và phẩm chất, đáp ứng yêu cầu của xã hội Quá trình bồi dưỡng thể hiện quan điểm giáo dục hiện đại đó là "Đào tạo liên tục và học tập suốt đời".

1.2.1.2 Đội ngũ giáo viên

- Theo từ điển Tiếng Việt định nghĩa: "Đội ngũ là một tập hợp một sốđông người cùng chức năng nghề nghiệp, được tập hợp và tổ chức thành mộtlực lượng" [28]

- Khi đề cập đến khái niệm ĐNGV, một số tác giả nước ngoài đã nêuquan niệm: "Đội ngũ giáo viên là những chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục, họnắm vững tri thức và hiểu biết dạy học và giáo dục như thế nào và có khả năngcống hiến toàn bộ sức lực và tài năng của họ đối với giáo dục"

- Các tác giả trong nước thì quan niệm như sau: "Đội ngũ giáo viên trongngành giáo dục là một tập thể người, bao gồm cán bộ quản lý, giáo viên vànhân viên; nếu chỉ đề cập đến đặc điểm của ngành thì đội ngũ đó chủ yếu làmột đội ngũ giáo viên và đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục"

- Căn cứ vào đó có thể hiểu ĐNGV như sau: ĐNGV là một tập hợp nhữngngười làm nghề dạy học - giáo dục được tổ chức thành một lực lượng, có chungmột lý tưởng, mục đích, nhiệm vụ là tạo ra sản phẩm giáo dục "Nhân cách -Sức lao động" Họ là một tập hợp có tổ chức, có sự chỉ huy thống nhất, bị ràngbuộc bởi trách nhiệm, quyền hạn và được hưởng các quyền lợi về vật chất vàtinh thần trong khuôn khổ quy định của luật pháp, luật giáo dục và điều lệ nhàtrường

- Từ khái niệm ĐNGV nói chung ta còn có khái niệm đội ngũ riêng chotừng cấp học, bậc học ĐNGV THPT là những nhà giáo giảng dạy, giáo dục ởcấp THPT

1.2.1.3 Phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học là những cách thức làm việc giữa thầy giáo và học

sinh, nhờ đó mà học sinh nắm vững được kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo, hìnhthành được thế giới quan và năng lực.

Nói cách khác phương pháp dạy học là hệ thống những hành động cóchủ đích theo một trình tự nhất định của giáo viên nhằm tổ chức hoạt độngnhận thức và hoạt động thực hành của học sinh nhằm đảm bảo cho họ lĩnh hộinội dung dạy học và chính như vậy mà đạt được mục đích dạy học.

Phương pháp dạy học bao gồm phương pháp dạy và phương pháp họcvới sự tương tác lẫn nhau, trong đó phương pháp dạy đóng vai trò chủ đạo,còn phương pháp học có tính chất độc lập tương đối, chịu sự chi phối củaphương pháp dạy, song nó cũng ảnh hưởng trở lại phương pháp dạy

Phương pháp dạy học là tổ hợp những biện pháp với tư cách là nhữngthành phần cấu trúc của nó, song việc phân như vậy cũng chỉ có tính chấttương đối Chẳng hạn giảng giải là phương pháp dạy học trong tiết học lĩnh hộitri thức mới nhưng lại là một biện pháp của phương pháp công tác trongphòng thí nghiệm Điều đó có nghĩa là trong những điều kiện nhất định, chúng

có thể chuyển hoá lẫn nhau

1.2.1.4 Phương pháp dạy học môn Toán

Phương pháp dạy học môn toán là quá trình dạy học môn toán, quátrình này bao gồm việc dạy của thầy, việc học của trò dựa trên nội dung dạyhọc, thầy đóng vai trò chủ đạo, tổ chức hoạt động, trò đóng vai trò chủ động,tích cực Giữa việc dạy, việc học và nội dung dạy học có mối quan hệ và tácđộng qua lại với

nhau

Phương pháp dạy học môn toán có những nhiệm vụ chính sau:

- Trang bị những kiến thức cơ bản về dạy học môn toán

- Rèn luyện những kĩ năng cơ bản về dạy học môn toán

- Bồi dưỡng tình cảm nghề nghiệp, phẩm chất đạo đức của người thầy giáo dạy môn toán

- Phát triển năng lực tự đào tạo, tự nghiên cứu về phương pháp dạy

họcmôn toán.

1.2.2 Quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán cho giáo viên THPT

Quản lý bồi dưỡng phương pháp dạy học môn toán là việc thực hiệncác chức năng quản lí trong quá trình tổ chức BD phương pháp dạy học môntoán, từ chức năng lập kế hoạch, tổ chức các phương pháp dạy học, điều khiểnđến khâu kiểm tra đánh giá để công tác BDphương pháp dạy học môn Toán đạtđược mục tiêu và hiệu quả

Bồi dưỡng phương pháp dạy học môn Toán nhằm mang lại hiệu quảcao hơn là yêu cầu thường xuyên, liên tục đối với nghề dạy học Nó có ý nghĩaquyết định đối với chất lượng giảng dạy của nhà trường và với bản thân GVToán Để công tác phương pháp dạy học môn Toán có hiệu quả, Hiệu trưởngcần đánh giá đúng tình hình thực trạng ĐNGV Toán về năng lực, GV xác địnhyêu cầu bồi dưỡng của bản thân về nội dung, mức độ cần đạt Trên cơ sở đó,Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch bồi dưỡng của trường về nội dung, thời gian,đối tượng

Mục tiêu quản lý BDphương pháp dạy học môn Toán là nhằm nâng caophẩm chất, năng lực sư phạm, năng lực giáo dục của GV Toán, đồng thời chuẩnhóa trình độ của đội ngũ nhà giáo, từng bước nâng cao chất lượng giáo dụccủa nhà trường, cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng cho sự nghiệp côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

1.3 Năng lực đối với giáo viên dạy môn Toán ở trường THPT đáp ứng chương trình phổ thông mới

1.3.1 Những đặc trưng cơ bản của bộ môn Toánở trường THPT đáp ứng

chương trình phổ thông mới

Môn Toán là một môn học chiếm vị trí đặc biệt quan trọng và không thểthiếu trong chương trình giáo dục Điều này xuất phát từ đặc trưng của Toánhọc là tính trừu tượng và tính thực tiễn phổ dụng, có tính lôgic chặt chẽ và tínhthực nghiệm

Môn Toán có vai trò, vị trí và ý nghĩa hết sức quan trọng trong các nhà