Tăng cường quản lý dự án cấp nước nông thôn tại chi cục thủy lợi phú thọ

Dự án Dự án là tập hợp các đề xuất để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc nhằm đạt được mục tiêu hay yêu cầu nào đó trong một thời gian nhất định dựa trên nguồn vốn xác định Theo k

––––––––––––––––––––––––––––

NGUYỄN MẠNH CƯỜNG

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ DỰ ÁN CẤP NƯỚC NÔNG THÔN

TẠI CHI CỤC THỦY LỢI PHÚ THỌ

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2018

––––––––––––––––––––––––––––

NGUYỄN MẠNH CƯỜNG

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ DỰ ÁN CẤP NƯỚC NÔNG THÔN

TẠI CHI CỤC THỦY LỢI PHÚ THỌ Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 8.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS TRẦN NHUẬN KIÊN

THÁI NGUYÊN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, chưa công bố tại bất kỳ nơi nào, mọi số liệu sử dụng trong luận văn này là những thông tin xác thực

Tôi xin chịu mọi trách nhiệm về lời cam đoan của mình

Thái Nguyên, ngày tháng 5 năm 2018

Tác giả luận văn

Nguyễn Mạnh Cường

LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Trần Nhuận Kiên,

người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo khoa Quản lý Luật Kinh tế, phòng Đào tạo - Trường Đại học Kinh tế & Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn tới Chi cục Thuỷ lợi Phú Thọ, lãnh đạo, các bạn bè đồng nghiệp, đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Do bản thân còn nhiều hạn chế nên luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô giáo

và các bạn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày tháng 5 năm 2018

Tác giả luận văn

Nguyễn Mạnh Cường

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

DANH MỤC CÁC HÌNH viii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 2

4 Những đóng góp của luận văn 3

5 Kết cấu của luận văn 3

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN CẤP NƯỚC NÔNG THÔN 4

1.1 Cơ sở lý luận 4

1.1.1 Dự án 4

1.1.2 Quản lý dự án 7

1.1.3 Nội dung quản lý dự án 9

1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dự án 17

1.2 Cơ sở thực tiễn 21

1.2.1 Kinh nghiệm quản lý dự án của một số nước trên thế giới 21

1.2.2 Kinh nghiệm của một số địa phương của nước ta 24

1.2.2 Bài học kinh nghiệm đối với Chi cục Thủy lợi Phú Thọ 28

Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 30

2.1 Câu hỏi nghiên cứu 30

2.2 Phương pháp nghiên cứu 30

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin 30

2.2.2 Phương pháp tổng hợp và xử lý thông tin 32

2.2.3 Phương pháp phân tích thông tin 32

2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 33

Chương 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DỰ ÁN CẤP NƯỚC NÔNG THÔN TẠI CHI CỤC THỦY LỢI PHÚ THỌ 35

3.1 Tổng quan về Chi cục Thủy lợi Phú Thọ 35

3.1.1 Chức năng 35

3.1.2 Tổ chức bộ máy 35

3.1.3 Nhiệm vụ chính trị của Chi cục Thủy lợi 37

3.2 Thực trạng quản lý dự án cấp nước nông thôn tại chi cục Thủy lợi Phú Thọ 37

3.2.1 Tình hình thực hiện quản lý quá trình lập dự án 37

3.2.2 Quản lý công tác lựa chọn nhà thầu 41

3.2.3 Quản lý công tác thi công xây dựng 46

3.2.4 Quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình 56

3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dự án cấp nước nông thôn tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ 61

3.4 Đánh giá chung về quản lý dự án cấp nước nông thôn tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ 64

3.4.1 Kết quả 64

3.4.2 Hạn chế và nguyên nhân 64

Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ DỰ ÁN CẤP NƯỚC NÔNG THÔN TẠI CHI CỤC THỦY LỢI PHÚ THỌ 70

4.1 Phương hướng, mục tiêu quản lý dự án cấp nước nông thôn tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ 70

4.1.1 Phương hướng 70

4.1.2 Mục tiêu 71

4.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý dự án cấp nước nông thôn tại Chi cục

Thủy lợi Phú Thọ 72

4.2.1 Giải pháp nâng cao chất lượng công tác khảo sát, lập, thẩm tra và phê duyệt thiết kế - dự toán 72

4.2.2 Tăng cường chất lượng công tác tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà thầu 74

4.2.3.Nâng cao chất lượng giám sát quá trình thi công 75

4.2.4.Nâng cao chất lượng công tác quản lý chi phí dự án 77

4.2.5 Hoàn thiện công tác quản lý chất lượng công trình 79

4.2.6 Tăng cường giám sát cộng đồng về chất lượng dự án cấp nước nông thôn 79

4.3 Kiến nghị 79

4.3.1.Kiến nghị với Bộ Kế hoạch và Đầu Tư 83

4.3.2 Đối với Uỷ ban nhân dân tỉnh Phú Thọ 84

KẾT LUẬN 85

TÀI LIỆU THAM KHẢO 86

PHỤ LỤC 88

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

GPMB : Giải phóng mặt bằng

PTNT : Phát triển nông thôn

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Số lượng mẫu 31 Bảng 3.1 Kết quả phê duyệt dự án cấp nước nông thôn tại Chi cục Thủy

lợi Phú Thọ giai đoạn 2015-2017 39 Bảng 3.2 Đánh giá công tác lập dự án cấp nước nông thôn tại Chi cục

Thủy lợi Phú Thọ 40 Bảng 3.3 Tổng hợp kết quả lựa chọn nhà thầu 44 Bảng 3.4 Đánh giá công tác lựa chọn nhà thầu trong các dự án cấp nước

nông thôn tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ 46 Bảng 3.5 Tổng hợp kết quả thi công một sốc gói thầu chậm tiến đọ giai

đoạn 2015-2017 50 Bảng 3.6 Tổng hợp kết quả nghiệm thu, thanh toán các dự án đầu tư giai

đoạn 2015-2017 51 Bảng 3.7 Đánh giá công tác quản lý thi công xây dựng dự án cấp nước

nông thôn tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ 55 Bảng 3.8 Tổng hợp kết quả thực hiện Tổng mức đầu tư, Quyết toán các

công trình giai đoạn 2014-2016 58 Bảng 3.9 Tổng hợp kết quả thực hiện vốn đầu tư giai đoạn 2015-2017 59 Bảng 3.10 Đánh giá công tác quản lý chi phí thi công xây dựng dự án cấp

nước nông thôn tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ 60

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 3.1 Cơ cấu tổ chức Chi cục Thủy lợi Phú Thọ 35 Hình 3.2 Biểu đồ trình độ chuyên môn của cán bộ Chi cục Thủy lợi 36 Hình 3.3 Biểu đồ độ tuổi cán bộ Chi cục 36 Hình 3.4 Quy trình quản lý công tác lập dự án xây dựng tại Chi cục Thủy

lợi Phú Thọ 38 Hình 3.5 Quy định lựa chọn nhà thầu theo hình thức chỉ định thầu 42 Hình 3.6 Quy trình lựa chọn nhà thầu theo hình thức đấu thầu rộng rãi và

chào hàng cạnh tranh 43

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đầu tư xây dựng là một lĩnh vực quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước Muốn đầu tư xây dựng có hiệu quả thì công tác quản lý có vai trò quyết định Vì vậy, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến công tác quản lý chất lượng đầu tư xây dựng Trong những năm qua, cùng với sự đổi mới cơ chế quản lý đầu tư xây dựng, công tác quản lý đầu tư xây dựng tại các Chi cục Thuỷ lợi quản lý đã có những đổi mới, phát huy tác dụng trong công tác quản lý các hoạt động xây dựng theo định hướng nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước Nhà nước đã ban hành hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về đầu tư xây dựng ngày càng được hoàn thiện có tính khả thi cao, đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của hoạt động đầu tư xây dựng Những thay đổi trên đã mang lại cho hoạt động đầu tư xây dựng những diện mạo mới và thành tựu rất đáng kể: Hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng 02 dự án, chuẩn bị bàn giao 02 dự án cấp nước tập trung Các công trình đưa vào khai thác sử dụng đã cấp nước cho 22 xã trên địa bàn tỉnh Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý dự án đầu

tư của các Chi cục Thuỷ lợi quản lý dự án cũng còn nhiều vấn đề bất cập, tồn đọng, đặc biệt là hiệu quả trong công tác đầu tư xây dựng còn thấp và thất thoát lãng phí trong đầu tư xây dựng ở các khâu vẫn diễn ra Trong đó phổ biến là những sai sót trong quy hoạch, công tác kiểm tra giám sát còn yếu kém Một số dự án khâu đấu thầu còn thể hiện tính cục bộ của quá trình đầu

tư Một số công trình phải gia hạn thêm thời gian cho đơn vị thi công do công tác đôn đốc thi công còn chưa hiệu quả (Ví dụ như: Dự án cấp nước sinh hoạt

xã Vụ Cầu huyện Hạ Hòa, dự án cấp nước sinh hoạt xã Xuân Huy huyện Lâm Thao) Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên, song nguyên nhân chính vẫn là do công tác quản lý dự án của Chi cục Thuỷ lợi đầu tư xây dựng còn nhiều yếu kém

Chi cục Thủy lợi Phú Thọ cũng như các đơn vị nhà nước khác, công tác quản lý dự án đầu tư đã có những kết quả, thành công nhất định Tuy vậy, hiệu quả của công tác đầu tư xây dựng chưa đạt được mục tiêu đề ra, tồn tại hạn chế còn xảy ra, thất thoát trong đầu tư chưa được khắc phục

Để tìm ra những giải pháp góp phần tăng cường quản lý các dự án đầu

tư xây dựng công trình thuộc lĩnh vực Thủy lợi, nước sinh hoạt và nông thôn,

nơi tôi công tác Với lý do như vậy, tôi lựa chọn đề tài “ Tăng cường quản lý

dự án cấp nước nông thôn tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ" làm luận văn

nghiên cứu của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Trên cơ sở đánh giá thực trạng, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến

một số giải pháp nhằm tăng cường quản lý các dự án cấp nước nông thôn, góp phần tăng cường quản lý đầu tư công tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ nói riêng

và tỉnh Phú Thọ nói chung trong những năm tới

- Đề xuất một số giải pháp tăng cường quản lý dự án cấp nước nông

thôn tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác quản lý dự án cấp nước

nông thôn tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về không gian: Đề tài nghiên cứu tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ

- Phạm vi về thời gian: Nghiên cứu các dự án cấp nước nông thôn tại Chi cục thủy lợi Phú Thọ giai đoạn từ năm 2015-2017 đối với số liệu thứ cấp

và số liệu sơ cấp được tác giả tiến hành thu thập từ tháng 3-5 năm 2018

- Phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung phân tích công tác quản lý dự

án cấp nước nông thôn do Chi cục Thuỷ lợi quản lý

4 Những đóng góp của luận văn

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn bao gồm có 04 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý dự án cấp nước nông thôn Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý dự án cấp nước nông thôn tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ

Chương 4: Một số giải pháp tăng cường quản lý dự án cấp nước nông thôn tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN

CẤP NƯỚC NÔNG THÔN 1.1 Cơ sở lý luận về quản lý dự án cấp nước nông thôn

1.1.1 Dự án

Dự án là tập hợp các đề xuất để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc nhằm đạt được mục tiêu hay yêu cầu nào đó trong một thời gian nhất định dựa trên nguồn vốn xác định (Theo khoản 7 điều 4- Luật Đấu thầu), hay nói cách khác dự án đầu tư là một lĩnh vực hoạt động đặc thù, một nhiệm vụ cần phải được thực hiện với phương pháp riêng, nguồn lực riêng và theo một

kế hoạch tiến độ nhằm tạo ra một thực thể mới [3]

* Đặc điểm của dự án

- Dự án có mục đích, kết quả xác định Điều này có thể hiện tất cả các dự

án đều phải có kết quả được xác định rõ Kết quả này có thể là một toà nhà, một con đường, một dây chuyền sản xuất…Mỗi dự án lại bao gồm một tập hợp nhiệm vụ cần thực hiện Mỗi nhiệm vụ lại có kết quả riêng, độc lập Tập hợp các kết quả cụ thể của các nhiệm vụ hình thành nên kết quả chung của dự án

- Dự án có chu kỳ phát triển riêng và thời gian tồn tại hữu hạn Dự án

là một sự sáng tạo, dự án không kéo dài mãi mãi Khi dự án kết thúc, kết quả dự án được chuyển giao cho bộ phận quản lý vận hành, nhóm quản lý

dự án giải tán

- Dự án có sự tham gia của nhiều bên như: Chủ đầu tư, nhà thầu, cơ quan cung cấp dịch vụ trong đầu tư, cơ quan quản lý Nhà nước Dự án nào cũng có sự tham gia của nhiều bên hữu quan như chủ đầu tư, người hưởng từ

dự án, các nhà Tư vấn Nhà thầu, các cơ quan quản lý Nhà nước Tuỳ theo tính chất của dự án và yêu cầu của chủ đầu tư mà sự tham gia của các thành phần trên cũng khác nhau

- Sản phẩm dự án mang tính chất đơn chiếc, độc đáo Kết quả của dự án

có tính khác biệt cao, sản phẩm và dịch vụ do dự án đem lại là duy nhất

- Môi trường hoạt động “va chạm” quan hệ giữa các dự án là quan hệ chia nhau cùng một nguồn lực khan hiếm của tổ chức Dự án “cạnh tranh” lẫn nhau và với các hoạt động tổ chức sản xuất khác về tiền vốn, nhân lực, thiết bị…Trong quản lý, nhiều trường hợp, các thành viên Chi cục Thuỷ lợi quản

lý dự án lại có “hai thủ trưởng” nên không biết phải thực hiện mệnh lệnh của cấp trên trực tiếp nào nếu hai lệnh lại mâu thuẫn nhau…do đó, môi trường quản lý dự án có nhiều quan hệ phức tạp nhưng năng động

- Dự án có tính bất định và độ rủi ro cao, do đặc điểm mang tính dài hạn của hoạt động đầu tư phát triển Hầu hết các dự án đòi hỏi quy mô tiền vốn, vật tư và lao động rất lớn để thục hiện trong một khoảng thời gian nhất định Mặt khác, thời gian đầu tư và vận hành kéo dài nên các dự án đầu tư thường có độ rủi ro cao

*Vai trò của dự án

Dự án đầu tư có các vai trò sau:

- Đối với các cơ quan quản lý nhà nước: dự án đầu tư là cơ sở để thẩm định và ra quyết định đầu tư

- Trên góc độ các định chế tài chính: dự án đầu tư là cơ sở để ra quyết định tài trợ vốn cho dự án

- Trên góc độ Chủ đầu tư: dự án đầu tư là căn cứ để xin phép đầu tư và giấy phép hoạt động, xin phép nhập khẩu máy móc vật tư kỹ thuật, xin hưởng các khoản ưu đãi đầu tư, xin gia nhập các khu chế xuất, khu công nghiệp, xin vay vốn của các định chế tài chính trong và ngoài nước, là căn cứ để kêu gọi góp vốn hoặc phát hành các cổ phiếu, trái phiếu…

Dự án đầu tư khi được xây dựng sẽ đem lại những hiệu quả kinh tế xã hội to lớn:

- Kết quả trực tiếp: công trình cơ sở hạ tầng được xây dựng tạo điều kiện giao thông thuận lợi, phát triển kinh tế, kéo theo hàng loạt những dự án đầu tư khác khiến bộ mặt kinh tế quanh khu vực có công trình thay đổi

- Kết quả gián tiếp: tạo công ăn việc làm, nhiều ngành nghề mới phát sinh trong khu vực có công trình xây dựng được tạo nên, tạo cảnh quan đô thị

* Phân loại dự án đầu tư và quản lý Nhà nước đối với dự án đầu tư

Theo Nghị định số 12/2009/NĐ-CP ngày 10/02/2009 của Chính phủ [1], quy định các dự án đầu tư xây dựng công trình (sau đây gọi chung là dự án) được phân loại như sau:

- Theo quy mô và tính chất: dự án quan trọng quốc gia do Quốc hội

thông qua chủ trương và cho phép đầu tư; các dự án còn lại được phân thành

3 nhóm A, B, C

- Theo nguồn vốn đầu tư:

+ Dự án sử dụng vốn ngân sách Nhà nước;

+ Dự án sử dụng vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu

tư phát triển của Nhà nước;

+ Dự án sử dụng vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp Nhà nước; + Dự án sử dụng vốn khác bao gồm cả vốn tư nhân hoặc sử dụng hỗn hợp nhiều nguồn vốn

Các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước do cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền quyết định theo phân cấp, phù hợp với quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước

1.1.2 Quản lý dự án cấp nước nông thôn

1.1.2.1 Khái niệm quản lý dự án:

Quản lý dự án là quá trình lập kế hoạch, điều phối thời gian, nguồn lực

và giám sát quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời hạn, trong phạm vi ngân sách được duyệt và đạt được các yêu cầu đã định về kỹ thuật và chất lượng sản phẩm dịch vụ, bằng những phương pháp và điều kiện tốt nhất cho phép [10]

Quản lý dự án bao gồm ba giai đoạn chủ yếu Đó là việc lập kế hoạch, điều phối thực hiện mà nội dung chủ yếu là quản lý tiến độ thời gian, chi phí và thực hiện giám sát các công việc dự án nhằm đạt được những mục tiêu xác định

Lập kế hoạch Đây là giai đoạn xây dựng mục tiêu, xác định công việc,

dự tính nguồn lực cần thiết để thực hiện dự án và là quá trình phát triển một

kế hoạch hành động thống nhất, theo trình tự logic, có thể biểu diễn dưới dạng các sơ đồ hệ thống hoặc theo phương pháp lập kế hoạch truyền thống

Điều phối thực hiện dự án Đây là quá trình phân phối nguồn lực bao

gồm tiền vốn, lao động, thiết bị và đặc biệt quan trọng là điều phối và quản lý tiến độ thời gian Giai đoạn này chi tiết hóa thời gian, lập lịch trình cho từng công việc và toàn bộ dự án (Khi nào bắt đầu, khi nào kết thúc), trên cơ sở đó,

bố trí tiền vốn, nhân lực và thiết bị phù hợp

Giám sát Là quá trình theo dõi kiểm tra tiến trình dự án, phân tích tình

hình thực hiện, báo cáo hiện trạng và đề xuất biện pháp giải quyết những vướng mắc trong quá trình thực hiện Cùng với hoạt động giám sát, công tác đánh giá dự án giữa kỳ và cuối kỳ cũng được thực hiện nhằm tổng kết rút kinh nghiệm, kiến nghị các phía sau dự án

1.1.2.2 Mục đích của quản lý dự án:

QLDA đòi hỏi sự kết hợp của nhiều yếu tố như sự nỗ lực, tính tập thể, yêu cầu hợp tác…vì vậy nó có tác dụng rất lớn, dưới đây trình bày một số mục đích chủ yếu sau:

- Liên kết tất cả các công việc, các hoạt động của dự án

- Tạo điều kiện thuận lợi cho việc liên hệ thường xuyên, gắn bó giữa nhóm quản lý dự án với khách hàng và các nhà cung cấp đầu vào cho dự án

- Tăng cường sự hợp tác giữa các thành viên và chỉ rõ trách nhiệm của các thành viên tham gia dự án

- Tạo điều kiện phát hiện sớm những khó khăn vướng mắc nảy sinh và điều chỉnh kịp thời trước những thay đổi hoặc điều kiện không dự đoán được Tạo điều kiện cho việc đàm phán trực tiếp giữa các bên liên quan để giải quyết những bất đồng

- Tạo ra những sản phẩm và dịch vụ có chất lượng cao hơn

Đối với những dự án đầu tư sử dụng vốn ngân sách Nhà nước vai trò của QLDA lại càng thể hiện một cách rõ rệt vì:

- Dự án đầu tư là những dự án có tính chất phức tạp, quy mô tiền vốn lớn, máy móc, thiết bị, vật tư cần nhiều, thời gian thi công kéo dài

- Dự án đầu tư có ảnh hưởng rất lớn đến tình hình kinh tế xã hội nơi nó tọa lạc khi được hoàn thành

- Do sử dụng vốn của Nhà nước, nguồn vốn quản lý còn nhiều lỏng lẻo

và tồn tại nhiều kẽ hở nên cần phải quản lý một cách chặt chẽ

1.1.2.3 Đặc điểm của quản lý dự án cấp nước nông thôn

Quản lý dự án cấp nước nông thôn thường có một số đặc điểm sau:

- Đầu tư vào các vùng, khu vực có trình độ dân trí thấp, do đó trong quá trình chuẩn bị đầu tư đòi hỏi phải triển khai phổ biến kỹ nội dung dự án, vận động người dân tham gia vào dự án

- Dự án đầu tư là dự án phúc lợi do đó hiệu quả về kinh tế thương thấp, chỉ mang tính an sinh xã hội là chủ yếu

- Dự án thường đầu tư trải dài trên địa bàn một xã hoặc nhiều xã, hoặc

ở những địa bàn vùng sâu vùng xa do đó quá trình triển khai thi công gặp

nhiều khó khăn Bên cạnh đó dự án thường liên quan đến các công trình công cộng khác do đó tiến độ triển khai thi công thường chậm

- Do ý thức nhân dân vùng dự án còn thấp do đó quá trình quản lý sau đầu tư thường gặp nhiều khó khăn, đôi khi công trình đầu tư mang tính hiệu quả thấp

- Để dự án có thể đi vào đời sống của nhân dân có hiệu quả, các dự án cấp nước Nông thôn đã vận động người dân tích cực tham gia vào dự án với vai trò nhà nước và nhân dân cùng làm (Nhà nước đầu tư 90%, dân đóng góp 10%) nâng cao nhận thức của nhân dân trong việc sử dụng nước sạch

1.1.3 Nội dung quản lý dự án cấp nước nông thôn

1.1.3.1 Quản lý trình tự, thủ tục lập dự án đầu tư

Quản lý trình tự và lập dự án đầu tư là quá trình quản lý bao gồm việc thiết lập mạng công việc, xác định thời gian thực hiện công việc cũng như toàn bộ dự án, quản lý tiến trình thực hiện các công việc dự án và các thủ tục cần thiết để lập dự án trên cơ sở nguồn lực cho phép và những yêu cầu về chất lượng đã định

Mục đích của công tác này là làm sao để dự án hoàn thành đúng theo trình tự, thời hạn trong phạm vi ngân sách và nguồn lực cho phép, đáp ứng những yêu cầu đã định về chất lượng

Công việc trình tự và thủ tục lập dự án đầu tư phải trả lời được các câu hỏi chủ yếu sau:

- Để hoàn thành toàn bộ dự án cần thực hiện những công việc gì và thứ

tự thực hiện công việc như thế nào?

- Công tác lập, xây dựng dự án đầu tư bao gồm những thủ tục gì?

- Khi nào bắt đầu? Khi nào kết thúc mỗi công việc của dự án?

- Để đảm bảo hoàn thành đúng hạn dự án như đã hoạch định cần tập trung chỉ đạo những công việc nào (công việc được ưu tiên thực hiện)

- Những công việc nào có thể kéo dài và có thể kéo dài bao lâu mà vẫn không làm chậm tiến độ thực hiện dự án? Công việc nào thực hiện trước, công việc nào thực hiện sau

- Trình tự và thủ tục lập dự án có thể đơn giản hóa được hay không? Nếu có thì có thể lược bỏ những thủ tục nào và rút ngắn thời gian thực hiện những công việc nào và rút ngắn được bao lâu

Quản lý trình tự và thủ tục lập dự án đầu tư là cơ sở để giám sát chi phí cũng như các nguồn lực khác cần cho công việc của dự án Trong môi trường

dự án, chức năng quản lý trình tự và thủ tục lập dự án đầu tư quan trọng hơn trong môi trường hoạt động kinh doanh thông thường vì nhu cầu kết hợp phức tạp và thường xuyên liên tục giữa các công việc của từng khâu trong lập dự

án Thường khi tiến hành quản lý trình tự dự án đầu tư, cần phải xem xét trên các công việc chủ yếu theo trình tự sau đây:

- Tư vấn lập báo cáo dự án đầu tư công trình sau đó tiến hành lập báo cáo

- Trình lên các cấp thẩm định và xin phê duyệt

- Công tác giải phóng mặt bằng

- Công tác xây lắp, mua sắm lắp đặt vật tư, thiết bị

- Giám sát các nhà cầu thi công xây lắp

- Quyết toán công trình

1.1.3.2 Quản lý công tác lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng

Trong chu trình các bước thực hiện dự án, công tác quản lý lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng có một ý nghĩa rất quan trọng Vì quá trình thực hiện các dự án xây dựng luôn tiềm ẩn và nhiều yếu tố rủi ro cả trong kỹ thuật lẫn tài chính có thể làm sai lệch tiến độ dự án Vì vậy biện pháp

cơ bản để rút ngắn thời gian thực hiện dự án chính là khả năng phối hợp tốt

giữa những con người cụ thể với toàn bộ các công việc của dự án ngay từ thời điểm đầu tiên đến khi kết thúc công trình Do đó, các nhà thầu được lựa chọn nếu đạt các tiêu chuẩn yêu cầu cả về trình độ, năng lực lẫn khả năng tổ chức,

sẽ là một trong những yếu tố cơ bản đẩy nhanh tiến độ dự án mà vẫn đảm bảo chất lượng công trình xây dựng Chính lí do này khiến việc quản lý lựa chọn nhà thầu là hết sức cần thiết cho các công trình xây dựng Công tác quản lý lựa chọn nhà thầu cần đảm bảo những yêu cầu sau:

- Đáp ứng được hiệu quả của dự án đầu tư xây dựng công trình

- Chọn được nhà thầu có đủ điều kiện năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng phù hợp, có giá trị dự thầu hợp lý

- Khách quan, công khai, công bằng, minh bạch

- Nhà thầu không sử dụng một tốp thợ để hoàn thiện công trình từ đầu đến cuối mà phải sử dụng các tổ đội chuyên môn hóa cao đặc biệt ở những bộ phận đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao

- Nhà thầu thi công trên công trường phải có đội trưởng thi công và kỹ thuật thường xuyên có mặt để tổ chức, điều phối và giám sát kỹ thuật các công tác trước, trong, sau khi một công việc được hoàn thành Đội trưởng phải có khả năng điều động nhóm thợ Kỹ thuật phải nắm chắc biện pháp thi công và phương pháp nghiệm thu từng thành phần công việc

- Phải có các thiết bị hỗ trợ công tác định vị mặt bằng, mặt đứng một cách chính xác nhất

- Nhà thầu phải có quy trình quản lý, nghiệm thu chất lượng các công việc và nếu khi có sự yêu cầu của chủ đầu tư, người kỹ thuật phải có khả năng giải thích rõ từng cách nghiệm thu, quản lý chất lượng

1.1.3.3 Quản lý công tác thi công xây dựng

Sau khi đơn vị mời thầu và đơn vị thi công ký kết hợp đồng bao thầu và chính thức xác lập giao dịch thì một Chi cục Thuỷ lợi quản lý dự án sẽ được thành lập, tiến hành chuẩn bị thi công giúp công trình có đầy đủ những điều

kiện cơ bản để khởi động và thi công liên tục mà không bị gián đoạn Để công trình xây dựng hoàn thành đúng tiến độ và đáp ứng đầy đủ yêu cầu chất lượng công tác nghiệm thu thì công tác quản lý thi công xây dựng là vô cùng cần thiết Công tác quản lý thi công xây dựng bao gồm những nội dung sau đây:

* Quản lý tiến độ thi công xây dựng

Công trình xây dựng trước khi tiến hành phải được lập tiến độ thi công xây dựng Tiến độ thi công của công trình phải phù hợp với tổng tiến độ của

dự án đã được phê duyệt

Đối với những công trình có quy mô và thời gian kéo dài thì tiến độ thi công công trình phải được lập cho từng giai đoạn, tháng, quý, năm

Nhà thầu thi công xây dựng công trình có nghĩa vụ lập tiến độ thi công xây dựng chi tiết bố trí xen kẽ kết hợp các công việc cần thực hiện nhưng phải đảm bảo phù hợp với tổng tiến độ của dự án

Trong trường hợp tổng tiến độ của dự án bị kéo dài do những nguyên nhân chủ quan và khách quan thì chủ đầu tư phải báo cáo người quyết định đầu tư để quyết định việc điều chỉnh tiến độ

Khuyến khích đẩy nhanh tiến độ xây dựng trên cơ sở đảm bảo chất lượng công trình

* Quản lý khối lượng thi công

Việc thi công xây dựng phải được thực hiện theo khối lượng thiết kế được duyệt Khối lượng thi công xây dựng được tính toán giữa chủ đầu tư, nhà cầu thi công xây dựng, tư vấn giám sát theo thời gian hoặc giai đoạn thi công và được đối chiếu với khối lượng thiết kế được duyệt làm cơ sở nghiệm thu thanh toán theo hợp đồng

Khi khối lượng phát sinh ngoài thiết kế, dự toán xây dựng được duyệt thì chủ đầu tư và nhà thầu phải cần xem xét và xử lý Riêng đối với công trình

sử dụng vốn ngân sách nhà nước thì chủ đầu tư phải báo cáo người quyết định đầu tư để xem xét, quyết định

Khối lượng phát sinh được chủ đầu tư, người quyết định đầu tư chấp thuận, phê duyệt là cơ sở để thanh toán, quyết toán công trình

Nghiêm cấm việc khai khống, việc khai tăng khối lượng hoặc thông đồng giữa các bên tham gia làm sai khối lượng thanh toán

* Quản lý an toàn trong thi công xây dựng công trình

Trong quá trình thi công xây dựng công trình, nhà thầu thi công công trình xây dựng phải có trách nhiệm đảm bảo an toàn trong thi công:

- Nhà thầu thi công công trình xây dựng phải lập các biện pháp an toàn cho người và công trình trên công trường xây dựng Trường hợp các biện pháp an toàn liên quan đến nhiều bên thì phải được các bên chấp thuận

- Các biện pháp an toàn, nội quy về an toàn phải được thể hiện công khai trên công trường xây dựng để mọi người biết và chấp hành; những vị trí nguy hiểm trên công trường phải bố trí người hướng dẫn, cảnh báo đề phòng tai nạn

- Nhà thầu thi công xây dựng, chủ đầu tư và các bên có liên quan phải thường xuyên kiểm tra, giám sát công tác an toàn lao động trên công trường Khi phát hiện có vi phạm về an toàn lao động thuộc phạm vi quản lý của mình phải chịu trách nhiệm trước pháp luật

- Nhà thầu xây dựng có trách nhiệm đào tạo hướng dẫn, phổ biến các quy định về an toàn lao động Đối với một số công việc yêu cầu nghiêm ngặt

về an toàn lao động thì người lao động phải có giấy chứng nhận đào tạo an toàn lao động Nghiêm cấm sử dụng người lao động chưa được đào tạo và chưa được hướng dẫn về an toàn lao động

- Nhà thầu thi công xây dựng có trách nhiệm cấp đầy đủ các trang bị bảo hộ lao động, an toàn lao động theo quy định khi sử dụng lao động trên công trường

- Khi có sự cố về an toàn lao động, nhà thầu thi công xây dựng và các bên có liên quan có trách nhiệm tổ chức xử lý và báo cáo các cơ quan quản lý nhà nước về an toàn lao động theo quy định của pháp luật đồng thời chịu trách nhiệm khắc phục và bồi thường những thiệt hại do nhà thầu không bảo đảm an toàn lao động gây ra

* Quản lý vệ sinh môi trường trong thi công xây dựng

Công tác quản lý này cũng là một trong những nội dung cần phải thực hiện trong quản lý công tác thi công xây dựng Theo đó trách nhiệm của nhà thầu thi công xây dựng sẽ là:

- Nhà thầu thi công xây dựng phải thực hiện các biện pháp bảo đảm về môi trường cho người lao động trên công trường và bảo vệ môi trường xung quanh, bao gồm có biện pháp chống bụi, chống ồn, xử lý phế thải và thu dọn hiện trường Đối với những công trình xây dựng trong khu vực đô thị, phải thực hiện các biện pháp bao che, thu dọn phế thải đưa đến đúng nơi quy định

- Trong quá trình vận chuyển vật liệu xây dựng, phế thải có biện pháp che chắn bảo đảm an toàn, vệ sinh môi trường

- Nhà thầu thi công xây dựng, chủ đầu tư phải có trách nhiệm kiểm tra giám sát việc thực hiện bảo vệ môi trường xây dựng đồng thời chịu sự kiểm tra giám sát của cơ quan quản lý nhà nước về môi trường Trường hợp nhà thầu thi công xây dựng không tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường thì chủ đầu tư cơ quan quản lý nhà nước về môi trường có quyền đình chỉ thi công xây dựng và yêu cầu nhà thầu thực hiện đúng biện pháp bảo vệ môi trường

- Người để xảy ra các hành vi làm tổn hại đến môi trường trong quá trình thi công xây dựng công trình phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và bồi thường thiệt hại do lỗi của mình gây ra

1.1.3.4 Quản lý chi phí dự án đầu tư

Quản lý chi phí đầu tư xây dựng công trình phải bảo đảm mục tiêu, hiệu quả dự án đầu tư xây dựng công trình và phù hợp với cơ chế kinh tế thị trường

Quản lý chi phí theo từng công trình, phù hợp với các giai đoạn đầu tư xây dựng công trình, các bước thiết kế, loại nguồn vốn và các quy định của nhà nước

Tổng mức đầu tư dự toán xây dựng công trình phải được dự tính theo đúng phương pháp, đủ các khoản mục chi phí theo quy định và phù hợp với

độ dài thời gian xây dựng công trình Tổng mức đầu tư là chi phí tối đa mà chủ đầu tư được phép sử dụng để đầu tư xây dựng công trình

- Nhà nước thực hiện chức năng quản lý chi phí thông qua việc Chi cục Thuỷ lợi hành, hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện các quy định về quản lý chi phí

- Chủ đầu tư xây dựng công trình chịu trách nhiệm toàn diện về việc quản lý chi phí từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến khi kết thúc xây dựng đưa công trình vào khai thác, sử dụng

- Tổng mức đầu tư xây dựng công trình là chi phí dự tính của dự án , là

cơ sở để lập kế hoạch và quản lý vốn khi thực hiện đầu tư xây dựng công trình Tổng mức đầu tư bao gồm: Chi phí xây dựng, chi phí thiết bị, chi phí bồi thường, hỗ trọ và tái định cư, chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn đầu tư xây dựng, chi phí khác và chi phí dự phòng

+ Chi phí xây dựng bao gồm: Chi phí xây dựng các công trình, hạng mục công trình, chi phí phá dỡ các công trình xây dựng, chi phí san lấp mặt bằng xây dựng, chi phí xây dựng công trình tạm, công trình phụ trợ phục vụ thi công, nhà tạm tại hiện trường để ở và điều hành thi công

+ Chi phí thiết bị bao gồm: Chi phí mua sắm thiết bị công nghệ, chi phí đào tạo và chuyển giao công nghệ (nếu có), chi phí lắp đặt, thí nghiệm, hiệu chỉnh, chi phí vận chuyển, bảo hiểm, thuế và các loại phí liên quan khác

+ Chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư bao gồm: Chi phí bồi thường nhà, công trình trên mặt đất, các tài sản gắn liền với đất theo quy định được bồi thường và chi phí bồi thường khác, các khoản hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất, chi phí tái định cư, chi phí tổ chức bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; chi phí sử dụng đất trong thời gian xây dựng (nếu có), chi phí đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật (nếu có)

+ Chi phí quản lý dự án bao gồm: các chi phí để tổ chức thực hiện quản

lý dự án từ khi lập dự án đến khi hoàn thành, nghiệm thu bàn giao, đưa công trình vào khai thác, sử dụng và chi phí giám sát, đánh giá dự án đầu tư

+ Chi phí tư vấn xây dựng bao gồm: Chi phí tư vấn khảo sát, lập dự án thiết kế, giám sát xây dựng và các chi phí tư vấn liên quan khác

+ Chi phí khác bao gồm: Vốn lưu động trong thời gian sản xuất thử đối với các dự án đầu tư xây dựng nhằm mục đích kinh doanh, lãi vay trong thời gian xây dựng và các chi phí cần thiết khác

+ Chi phí dự phòng bao gồm: Chi phí dự phòng cho khối lượng công việc phát sinh và chi phí dự phòng cho yếu tố trượt giá trong thời gian thực hiện dự án

Tổng mức đầu tư xây dựng công trình được xác định theo thiết kế cơ sở trong đó chi phí xây dựng được tính theo khối lượng chủ yếu từ thiết kế cơ sở,

các khối lượng khác dự tính và giá xây dựng phù hợp với thị trường, chi phí thiết bị được tính theo số lượng, chủng loại thiết bị phù hợp với thiết kế công nghệ, giá thiết bị trên thị trường và các yếu tố khác (nếu có), chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được tính theo khối lượng phải bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của dự án và các chế độ của nhà nước có liên quan, chi phí quản lý dự án, chi phí tư vấn đầu tư xây dựng và chi phí khác được xác định bằng lập dự toán hoặc tạm tính theo tỷ lệ phần trăm trên tổng số chi phí xây dựng và chi phí thiết bị; chi phí dự phòng cho khối lượng công việc phát sinh được tính bằng tỷ lệ phần trăm trên tổng các chi phí; Chi phí dự phòng cho yếu tố trượt giá được tính trên cơ sở thời gian độ dài xây dựng công trình và chỉ số giá xây dựng hàng năm phù hợp với loại công trình xây dựng có tính đến khả năng biến động giá cả trong nước và quốc tế

1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dự án cấp nước nông thôn

1.1.4.1.Các yếu tố khách quan

* Môi trường pháp lý

Mọi dự án đầu tư được thực hiện trên lãnh thổ Việt Nam đều chịu sự điều chỉnh của hệ thống pháp luật Việt Nam Dự án đầu tư xây dựng công trình là loại dự án đặc thù vì sử dụng vốn ngân sách Nhà nước và can thiệp vào hệ thống hạ tầng cơ sở kinh tế- xã hội của đất nước Do đó, một trong các yếu tố từ môi trường bên ngoài tác động tích cực nhất tới quá trình quản lý dự

án là các căn cứ pháp lý, quy phạm pháp luật trong lĩnh vực đầu tư dự án, xây dựng công trình

Các công trình xây dựng thuộc dự án chịu sự điều chỉnh của hệ thống các Luật: Luật Đầu tư, Luật Xây dựng, Luật Đất đai, Luật Thương mại và một

số các quy định pháp luật khác Để thực hiện công tác quản lý dự án, bên cạnh việc kiểm soát về chuyên môn, chủ đầu tư hoặc BQLDA là những đại diện của cơ quan quản lý Nhà nước cũng phải nắm chắc các quy phạm pháp luật có liên quan để vận dụng một cách hợp lý, chặt chẽ và kịp thời nhằm điều chỉnh

hoạt động thi công phù hợp với mục tiêu của dự án Cụ thể, với những trường hợp công trình chậm tiến độ kế hoạch, chủ thể quản lý dự án cần đối chiếu tình hình thi công thực tế với kế hoạch thi công tổng thể, kế hoạch thời kỳ, từ

đó phân tích, đánh giá để tìm ra các sai sót, bất cập

*Công tác giải phóng mặt bằng

Công tác giải phóng mặt bằng cũng ảnh hưởng tới công tác quản lý dự

án cấp nước nông thôn Dự án có được thực hiện hay không, được thực hiện đúng tiến độ hay không còn phụ thuộc vào việc đất phục vụ cho dự án xây dựng đã được giải phóng hay chưa

*Biến động thị trường, giá cả vật tư

Trong khi giá trị hợp đồng cố định, nhưng những biến động của giá cả thị trường và giá cả vật tư đầu vào tăng làm cho công tác quản lý dự án gặp nhiều khó khăn, đặc biệt liên quan tới công tác quản lý tiến độ, quản lý chất lượng công trình và công tác quản lý chi phí khó có thể thực hiện tốt được

1.1.4.2.Các yếu tố chủ quan

* Năng lực, kiến thức, kinh nghiệm của cán bộ quản lý dự án

Con người đóng vai trò quan trọng mang tính chất quyết định đến công tác quản lý dự án đầu tư Chất lượng của công tác quản lý dự án đầu

tư là kết quả của quá trình đánh giá dự án, quản lý dự án về nhiều mặt theo nhận định chủ quan của con người bởi vì con người là chủ thể trực tiếp tổ chức và thực hiện quản lý dự án theo phương pháp và kỹ thuật của mình Mọi yếu tố khác sẽ không có ý nghĩa nếu như cán bộ dự án không đủ trình

độ và phương pháp làm việc khoa học, nghiêm túc, sai lầm của cán bộ làm công tác dự án dù vô tình hay cố ý đều dẫn tới hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng đến nhiều mặt của dự án, đặc biệt ảnh hưởng đến nhà thầu thi công trong việc quyết toán công trình

Quản lý dự án là công việc hết sức phức tạp, tinh vi nó không chỉ quản

lý các dự án theo một trình tự nhất định và các công việc cụ thể, nóp còn đòi

hỏi các cán bộ quản lý hội đủ các yếu tố: kiến thức, kinh nghiệm, năng lực và phẩm chất đạo đức Kiến thức đó là sự am hiểu sâu về chuyên môn và sự hiểu biết rộng trong đời sống khoa học, kinh tế - xã hội Kinh nghiệm của cán bộ cũng ảnh hưởng rất lớn trong quá trình quản lý dự án, những tiếp xúc trong hoạt động thực tiễn như tiếp xúc với nhà thầu thi công, đội ngũ tư vấn giám sát và các bên liên quan sẽ giúp công tắc quản lý dự án đầu tư chính xác và hiệu quả hơn Năng lực là khả năng nắm bắt và xử lý công việc trên cơ sở kiến thức kinh nghiệm Ngoài ba yếu tố trên cán bộ quản lý cần có tính kỷ luật cao, phẩm chất đạo đức, long say mê và khả năng nhạy cảm trong công việc Nếu cán bộ quản lý dự án không có phẩm chất đạo đức tốt sẽ ảnh hưởng xấu đến quan hệ giữa chủ đầu tư và nhà thầu thi công làm mất uy tín của chủ đầu tư Sự hội tụ các yếu tố trên sẽ là cơ sở tiền đề cho những quyết định đúng đắn của cán bộ quản lý dự án, từ đó giúp Chi cục Thuỷ lợi quản lý dự án thực hiện công tác quản lý dự án đạt hiệu quả cao do rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục hành chính phát sinh

* Thông tin tài liệu thu thập trong quá trình quản lý dự án

Trong thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay, việc thu thập những thông tin về nhà thầu thi công, tình hình thi công trên công trường của các nhà thầu thi công, các thông tin liên quan đến chất lượng công tình hoàn thành để phục vụ cho công tác quản lý dự án không phải là vấn đề khó khăn mà làm sao để các nguồn thông tin thu thập phải đảm bảo đầy đủ, chính xác, kịp thời Việc lấy tài liệu, thông tin ở đâu với số lượng bao nhiêu phải được cân nhắc tính toán, thận trọng trước khi tiến hành phân tích để đưa ra quyết định quản

lý dự án Thông tin mà Chi cục Thuỷ lợi quản lý dự án có thể thu thập được

từ rất nhiều nguồn khác nhau:

Từ nhà thầu thi công trên công trường: Chi cục Thuỷ lợi quản lý dự án căn cứ vào hồ sơ năng lực nhà thầu gửi đến trực tiếp trao đổi tình hình cụ thể

phát sinh với các nhà thầu Trong đó nguồn thông tin từ hồ sơ nhà thầu là nguồn thông tin cơ bản nhất

Từ những hồ sơ xuất xứ nguyên, vật liệu, tài liệu chững minh nguồn gốc vật liệu dùng dự án, Chi cục Thuỷ lợi quản lý dự án có thể đánh giá được vật liệu đạt chất lượng đúng xuất xứ hay không so với hồ sơ của nhà thầu Từ đó đưa ra những biện pháp thích hợp xử lý đối với công tác nghiệm thu công trình

Ngoài ra, bên cạnh việc có được các nguồn thông tin đầy đủ, chính xác

và kịp thời thì việc lựa chọn phương pháp xử lý và lưu trữ, sử dụng thông tin

đó đúng mục đích cũng cần được quan tâm trong công tác quản lý dự án

Như vây, thông tin có vai trò rất quan trong công tác quản lý dự án, xong có thể thu thấp lưu trữ, xử lý thông tin một cách hiệu quả cần phải có các trang thiết bị và phần mềm hỗ trợ

* Tổ chức công tác quản lý dự án

Là việc bố trí quy định trách nhiệm, quyền hạn của các các nhân, bộ phận tham gia quản lý dự án, trình tự tiến hành cũng như mối quan hệ giữa các cá nhân, bộ phận đó trong việc thực hiện, cần có sự phận công nhiệm vụ

cụ thể, khoa học và tạo ra được cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ trong các khâu của quản lý dự án để công trình xây dựng đảm bảo đúng tiến độ và chất lượng khi tiến hành nghiệm thu

Công tác tổ chức quản lý không được cứng nhắc, nhằm đạt được tính khách quan và việc quản lý dự án được tiến hành thuận tiện mà vẫn đảm bảo chính xác Sự phối hợp các bộ phận trong quá trình quản lý dự án sẽ tránh được sự chồng chéo, phát huy được những mặt mạnh, hạn chế những mặt yếu của mỗi tác nhân và trên cơ sở đó giảm bớt chi phí quản lý dự án Như vậy,

việc tổ chức điều hành, hoạt động quản lý nếu xây dựng được một hệ thống mạnh, phát huy, tận dụng được tối đa năng lực sáng tạo của cá nhân và sức mạnh của tập thể sẽ nâng cao được chất lượng quản lý

1.2 Cơ sở thực tiễn về quản lý dự án cấp nước nông thôn

1.2.1 Kinh nghiệm quản lý dự án của một số nước trên thế giới

- Nga:

Luật xây dựng đô thị của Nga quy định cụ thể về quản lý chất lượng công trình xây dựng Theo đó, tại điều 53 của Luật này, giám sát xây dựng được tiến hành trong quá trình xây dựng, cải tạo, sửa chữa các công trình xây dựng cơ bản nhằm kiểm tra sự phù hợp của các công việc được hoàn thành với hồ sơ thiết

kế, với các quy định trong nguyên tắc kỹ thuật, các kết quả khảo sát công trình

và các quy định về sơ đồ mặt bằng xây dựng của khu đất

Giám sát xây dựng được tiến hành đối với đối tượng xây dựng Chủ xây dựng hay bên đặt hàng có thể thuê người thực hiện việc chuẩn bị hồ sơ thiết kế để kiểm tra sự phù hợp các công việc đã hoàn thành với hồ sơ thiết

kế Bên thực hiện xây dựng có trách nhiệm thông báo cho cá cơ quan giám sát xây dựng nhà nước về từng trường hợp xuất hiện các sự cố trên công trình xây dựng

Việc giám sát phải được tiến hành ngày trong quá trình xây dựng công trình, căn cứ vào công nghệ kỹ thuật xây dựng và trên cơ sở đánh giá xem công trình đó có bảo đảm án toàn hay không Việc giám sát không thể diễn ra sau khi hoàn thành công trình Khi phát hiện thấy những sai phạm về công việc kết cấu, các khu vực kỹ thuật công trình, chủ xây dựng hay bên đặt hàng

có thể yêu cầu giám sát lại sự an toàn các kết cấu và các khu vực mạng lưới bảo đảm kỹ thuật công trình sau khi loại bỏ những sai phạm đã có Các biên

bản kiểm tra các công việc, kết cấu và các khu vực mạng lưới bảo đảm kỹ thuật công trình được lập chỉ sau khi đã khắc phục được các sai phạm

Việc giám sát xây dựng của cơ quan nhà nước được thực hiện khi xây dựng các công trình xây dựng cơ bản mà hồ sơ thiết kế của các công trình đó

sẽ được các cơ quan nhà nước thẩm định hoặc là hồ sơ thiết kế kiểu mầu; cải tạo, sửa chữa các công trình xây dựng nếu hồ sơ thiết kế của công trình đó được cơ quan nhà nước thẩm định; xây dựng các công trình quốc phòng theo sắc lệnh của Tổng thống Nga Những người có chức trách thực hiện giám sát xây dựng nhà nước có quyền tư do ra vào đi lại tại các công trình xây dựng cơ bản trong thời gian hiệu lực giám sát xây dựng nhà nước [22]

- Trung Quốc

Bắt đầu thực hiện giám sát trong lĩnh vực xây dựng công trình từ những năm 1988 Vấn đề quản lý chất lượng công trình được quy định trong luật xây dựng Trung Quốc Phạm vi giám sát xây dựng các hạng mục công trình của Trung Quốc rất rộng, thực hiện ở các giai đoạn, như: Giai đoạn nghiên cứu tính khả thi thời kỳ trước khi xây dựng , giai đoạn thiết kế công trình, thi công công trình và bảo hành công trình - giám sát các công trình xây dựng, kiến trúc Người phụ trách đơn vị giám sát đều không được kiêm nhiệm làm việc ở

cơ quan nhà nước Các đơn vị thiết kế và thi công, đơn vị chế tạo thiết bị và cung cấp vật tư của công trình đều chịu sự giám sát

Quy định chất lượng khảo sát, thiết kế, thi công công trình phải phù hợp với yêu cầu của tiêu chuẩn Nhà nước, Nhà nước chứng nhận hệ thống chất lượng đối với đơn vị hoạt động xây dựng Tổng thầu phải chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng trước chủ đầu tư Đơn vị khảo sát thiết kế, thi công chịu trách nhiệm về sản phẩm do mình thực hiện; chỉ được bàn giao

công trình đưa vào sử dụng sau khi đã nghiệm thu Quy định về bảo hành, duy

tu công trình, thời gian bảo hành do Chính Phủ quy định

Đối với hai chủ thể quan trọng nhất là Chính quyền và các tổ chức cá nhân làm ra sản phẩm xây dựng, quan điểm của Trung Quốc thể hiện rất rõ trong các quy định của Luật xây dựng là "Chính quyền không phải là cầu thủ

và cũng không là chỉ đạo viên của cuộc chơi Chính quyền viết luật chơi, tạo sân chơi và giám sát cuộc chơi"[22]

- Singapore

Chính quyền Singapore quản lý rất chặt chẽ việc thực hiện các dự án đầu tư xây dựng Ngay từ giai đoạn lập dự án, chủ đầu tư phải thoả mãn các yêu cầu về quy hoạch xây dựng, an toàn, phòng, chống cháy nổ, giao thông, môi trường thì mới được cơ quan quản lý về xây dựng phê duyệt

Ở Singapore không có đơn vị giám sát xây dựng hành nghề chuyên nghiệp Giám sát xây dựng công trình do một kiến trúc sư, kỹ sư chuyên ngành thực hiện Họ nhận sự ủy quyền của Chủ đầu tư, thực hiện việc quản lý giám sát trong suốt quá trình thi công xây dựng công trình Theo quy định của Chính phủ thì đối với cả 02 trường hợp Nhà nước đầu tư hoặc cá nhân đầu tư đầu bắt buộc phải thực hiện giám sát Do vậy, các chủ đầu tư phải mời kỹ sư

tư vấn giám sát để giám sát công trình xây dựng

Đặc biệt, Singapore yêu cầu rất nghiêm khắc về tư cách của kỹ sư giám sát Họ nhất thiết phải là các kiến trúc sư và kỹ sư chuyên ngành đã đăng ký hành nghề ở các cơ quan có thẩm quyền do nhà nước xác định Chính phủ không cho phép các kiến trúc sư và kỹ sư chuyên nghiệp được đăng báo quảng cáo có tính thương mại, cũng không cho phép dùng bất cứ một phương thức mua chuộc nào để môi giới mời chào giao việc Do đó, kỹ sư tư vấn giám sát thực tế chỉ nhờ vào danh dự uy tín và kinh nghiệm của các cá nhân

để được các chủ đầu tư giao việc [22]

1.2.2 Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước

* Tại Hà Nội

Dự án Đường 5 kéo dài đoạn cầu Chui - Đông Trù -Phương Trạch - Bắc Thăng Long, TP Hà Nội thuộc dự án nhóm A được Thủ tướng Chính phủ đồng ý chủ trương đầu tư Ngày 15/4/2005, UBND TP Hà Nội đã phê duyệt Dự án tại Quyết định số 1881/QĐ-UBND Tổng mức đầu tư là 3.532 tỷ đồng; Thời gian thực hiện Dự án là 36 tháng, khởi công năm 2005, hoàn thành năm 2008 Giao Chi cục Thuỷ lợi quản lý dự án Hạ tầng Tả Ngạn quản

lý dự án Dự án gồm 13 gói thầu xây lắp được triển khai từ tháng 6/2005 và hoàn thành vào năm 2008

Thực tế năm 2005 mới khởi công được 2 gói thầu, năm 2006 triển khai

4 gói thầu, năm 2008 triển khai 3 gói thầu, năm 2009 triển khai 2 gói thầu, còn lại tới năm 2013, 2014 mới triển khai với nhiều gói thầu được bổ sung điều chỉnh do phát sinh trong quá trình thực hiện Đến năm 2013, sau khi chậm tiến độ kéo dài, các gói thầu triển khai đã thực hiện việc điều chỉnh giá

do trượt giá vật liệu, nhân công, máy và điều chỉnh bổ sung nhiều hạng mục với các gói thầu phát sinh làm tăng giá trị dự toán, dẫn tới phải điều chỉnh tổng mức đầu tư Giá trị tổng mức đầu tư sau điều chỉnh là hơn 6.661 tỷ đồng (tăng hơn 3.130 tỷ đồng so với mức đã duyệt năm 2005)

Công tác đấu thầu cũng bộc lộ nhiều sai sót Ngay từ khâu xây dựng, và phê duyệt KHĐT, ở giai đoạn phê duyệt chưa nghiên cứu tổng thể, nội dung phê duyệt về tiến độ triển khai thực hiện công tác đấu thầu ở nhiều gói thầu không khả thi Theo KHĐT được duyệt, Dự án gồm 13 gói thầu xây lắp được triển khai từ tháng 6/2005, nhưng việc thực hiện đã kéo dài tới tận năm 2009

và một số gói thầu phải bổ sung, điều chỉnh tới năm 2013 mới thực hiện, dẫn đến thời điểm thực hiện công tác đấu thầu có nhiều nội dung thay đổi, phải điều chỉnh KHĐT, như tăng giá trị gói thầu so với kế hoạch đối với gói thầu

số 16, 17, 24 là thực hiện không đúng quy định tại Điều 6 Luật Đấu thầu và Điều 10 Nghị định 58/2008/NĐ-CP và Thông tư số 02/2009/TTBKH của Bộ

Kế hoạch và Đầu tư

KHĐT bổ sung, phát sinh nhiều gói thầu liên quan đến giải phóng mặt bằng, giá trị gói thầu tăng lên nhưng không cân đối được chi phí đầu tư, qua kiểm tra tại thời điểm năm 2012 với 7 quyết định điều chỉnh bổ sung KHĐT của UBND TP Hà Nội, giá trị các gói thầu điều chỉnh, bổ sung đã vượt tổng mức đầu tư hơn 517 tỷ đồng nhưng các gói thầu vẫn triển khai, Chi cục Thuỷ lợi quản lý dự án Hạ tầng Tả Ngạn không báo cáo UBND TP Hà Nội để quyết định phê duyệt lại dự án đầu tư, điều chỉnh tổng mức đầu tư là vi phạm quy định

Nghiêm trọng hơn, một số gói thầu, theo KHĐT không được chỉ định

cụ thể nhưng Chi cục Thuỷ lợi quản lý dự án Hạ tầng Tả Ngạn đã trình UBND TP Hà Nội kết quả chỉ định thầu để thực hiện khi chưa được bổ sung KHĐT Đối với Gói thầu 13 xây dựng nhịp chính cầu Đông Trù, UBND TP

Hà Nội xin chủ trương và được Thủ tướng đồng ý về việc điều chỉnh KHĐT

từ đấu thầu hạn chế sang chỉ định thầu với lý do công trình chào mừng kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội Tuy nhiên, quá trình thực hiện kéo dài đến thời điểm thanh tra vẫn chưa hoàn thành, giá trị dự toán điều chỉnh tăng hơn 336 tỷ đồng so với dự toán được duyệt, do điều chỉnh trượt giá vật liệu, nhân công

Việc kéo dài không thỏa thuận ký kết hợp đồng giữa nhà thầu chính và nhà thầu phụ về thi công kết cấu phần trên là trách nhiệm của Nhà thầu Cienco1, đồng thời là năng lực và trách nhiệm của Tư vấn thiết kế TEDI không đưa ra thiết kế khả thi cho biện pháp thi công kết cấu phần trên trong một thời gian dài đã làm chậm tiến độ, không đáp ứng được mục tiêu đề ra

Công tác tạm ứng thanh toán cũng chưa được quản lý chặt Gói thầu số

12, từ tháng 8/2006 ký hợp đồng, tạm ứng 66,2 tỷ đồng; thời gian hoàn thành

là tháng 9/2008, nhưng đến hết năm 2008 thi công chỉ đạt 20% giá trị hợp đồng Sau đó, nhà thầu dừng thi công 3 năm (2008, 2009, 2011), số tiền tạm ứng không thu hồi, gây lãng phí vốn đầu tư Gói thầu 17A, 17B tạm ứng tiền vật tư sau khi trúng thầu ký hợp đồng là 49,169 tỷ đồng, nhưng đến hết hạn thực hiện hợp đồng chưa có khối lượng nghiệm thu, nhà thầu chiếm dụng vốn

ngân sách nhà nước [22]

* Tại Quảng Ninh

Dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 18, đoạn Hạ Long - Mông Dương được đầu tư theo hình thức BOT (gần 2.000 tỷ đồng) trên cơ sở Quốc lộ 18

cũ Chiều dài đường 31,25km, rộng 20,5m, thời gian thi công dự án dự kiến trong 29 tháng và hoàn thành vào năm 2017 Đây là dự án trọng điểm, kết nối giao thông các huyện, thành phố miền Đông của tỉnh với thành phố thủ phủ

Hạ Long Do Công ty cổ phần BOT Biên Cương làm nhà đầu tư, được thi công từ tháng 9 năm 2015 Tuy nhiên đến nay, việc triển khai dự án gặp rất nhiều khó khăn do công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) chậm và nảy sinh nhiều bất cập công tác GPMB tại các địa phương có tuyến đường đi qua gồm

TP Hạ Long, Hoành Bồ, Vân Đồn và Cẩm Phả gần như “giẫm chân tại chỗ”

do chủ đầu tư chưa cung cấp được thiết kế kỹ thuật, bản vẽ thi công Thêm vào đó do đặc thù dự án này vừa thực hiện thiết kế bản vẽ thi công, bản vẽ kỹ thuật vừa thi công, cho nên sẽ có những nội dung phát sinh cần phải điều chỉnh trong quá trình thực hiện GPMB [22]

Hiện tại, công tác giải phóng mặt bằng vẫn chưa hoàn thành dứt điểm; tiến độ thi công của nhà thầu còn chậm, tổ chức thi công chưa khoa học đã ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân sinh sống hai bên tuyến đường và

thường xuyên gây ùn tắc giao thông cục bộ trên tuyến, nhất là tại địa phận đi qua phường Quang Hanh, TP Cẩm Phả Đặc biệt, một số đoạn tuyến qua phường Quang Hanh, đường tránh Cửa Ông (TP Cẩm Phả), dù địa phương cam kết với tỉnh sẽ di dời các cột điện và hạ tầng kỹ thuật để sớm bàn giao cho chủ đầu tư, song qua kiểm tra thực tế công tác di chuyển còn chậm Đoạn đường tránh Cửa Ông đã bàn giao mặt bằng cho nhà thầu, nhưng nhà của người dân chưa được tháo dỡ Đất đá, thanh thải, cốp pha, dàn giáo lắp đặt trong quá trình thi công các tuyến cống, làm ảnh hưởng đến thông thoát nước chung hoặc gây ô nhiễm môi trường phát sinh trong quá trình thi công Chỉ cần một trận mưa to kéo dài 1 tiếng đồng hồ cũng gây ra hiện tượng ngập lụt trên một số đoạn đường ở phường Quang Hanh tháng 7 vừa qua Nguyên nhân là do công tác điều hành của chủ đầu tư chưa thực sự sâu sát và quyết liệt; sự phối hợp giữa chủ đầu tư, nhà thầu thi công và các tổ công tác của các địa phương liên quan chưa hiệu quả; các cấp chính quyền chưa “vào cuộc” quyết liệt, chậm bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư, nhất là các đoạn được ưu tiên.công tác đảm bảo giao thông đã có chuyển biến tích cực song vẫn còn bất cập, cần phải xử lý, khắc phục Để đảm bảo tiến độ đã đề ra, mới đây, tại buổi làm việc với TP Cẩm Phả, TP Hạ Long và chủ đầu tư, đồng chí Vũ Văn Diện, Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Công ty CP BOT Biên Cương khẩn trương kiện toàn Chi cục Thuỷ lợi điều hành dự án của chủ đầu tư; tổ chức giao bàn định hàng tuần tại địa bàn TP cẩm Phả để kiểm điểm tiến độ thực hiện của mỗi gói thầu; phối hợp chặt chẽ với UBND TP Hạ Long, Cẩm Phả để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh hiện nay Qua việc đánh giá công tác quản lý đầu tư và xây dựng tại một số địa phương ta nhận thấy công tác quản lý dự án đầu tư còn tồn tại sau:

- Công tác tư vấn xây dựng còn nhiều bất cập, năng lực chuyên môn còn hạn chế, hồ sơ dự án, thiết kế - dự toán chất lượng còn thấp, tính toán, dự báo chưa đầy đủ, chuẩn xác dẫn tới nhiều dự án phải điều chỉnh, bổ sung quy

mô, tổng mức đầu tư gây khó khăn trong quá trình thực hiện và làm chậm tiến

độ đầu tư xây dựng công trình

- Công tác bồi thường giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng lớn đến tiến độ thực hiện các công trình, đặc biệt là các công trình trọng tâm, trọng điểm và công trình giao thông có tổng mức đầu tư lớn

- Một số chủ đầu tư, Chi cục Thuỷ lợi quản lý dự án chưa chấp hành tốt các quy định tại Chỉ thị số 1792/CT-TTg ngày 15 tháng 10 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ, Chỉ thị số 27/CT-TTg ngày 10 tháng 10 năm 2012 dẫn tới nhiều dự án thực hiện vượt khối lượng so với kế hoạch giao

- Việc kiểm tra, giám sát, công tác giám sát đầu tư, giám sát cộng đồng chưa được các chủ đầu tư, Chi cục Thuỷ lợi quản lý dự án, các cơ quan quản

lý Nhà nước coi trọng đúng mức, hầu như chưa phát huy được hiệu quả

1.2.3 Bài học kinh nghiệm đối với Chi cục Thủy lợi Phú Thọ

Qua nghiên cứu kinh nghiệm của một số nước và một số địa phương rút

ra một số kinh nghiệm sau đối với công tác quản lý dự án của Chi cục Thuỷ lợi như sau:

Một là, cần nâng cao chất lượng quy hoạch, kế hoạch, thiết kế, thẩm định, đấu thầu, phê duyệt và quản lý cấp phát vốn, quyết toán vốn đầu tư các

dự án đầu tư

Hai là, để nâng cao chất lượng quản lý trong quản lý dự án đầu tư, bộ máy thực thi công tác quản lý cần được kiện toàn, nâng cao năng lực chuyên môn, phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ, viên chức và người lao động làm việc trong lĩnh vực này Có cơ chế, hình thức thưởng phạt và xử lý nghiêm

minh những vi phạm, sai sót trong quá trình thực hiện nhiệm vụ gây lãng phí, thất thoát nguồn lực tài chính cua Nhà nước

Ba là, cần nâng cao chất lượng quản lý đối với công tác thanh toán, quyết toán dự án đầu tư xây dựng công trình theo hướng: chính xác, đúng chế

độ, giảm thiểu các thủ tục gây phiền hà, giảm nợ đọng, loại trừ các sai phạm gây thất thoát, lãng phí hay tham ô, tham nhũng

Bốn là, giám sát chặt chẽ đối với các nhà thầu tư vấn, nhà thầu xây lắp Chi cục Thuỷ lợi hành quy định trách nhiệm và chế tài xử lý vi phạm cụ thể cho các chủ đầu tư, các Chi cục Thuỷ lợi quản lý dự án, các nhà thầu về công tác lập, thẩm định, phê duyệt dự án, dự toán, thiết kế bản vẽ thi công, tổ chức

đấu thầu và thi công

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Câu hỏi nghiên cứu

- Thực trạng quản lý dự án cấp nước nông thôn tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ giai đoạn 2015-2017?

- Những yếu tố nào ảnh hưởng đến công tác quản lý dự án cấp nước nông thôn tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ?

- Giải pháp nào có thể áp dùng nhằm tăng cường công tác quản lý dự

án cấp nước nông thôn Chi cục Thủy lợi Phú Thọ?

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin

2.2.1.1 Nguồn số liệu thứ cấp

Việc xác định các tiêu thức dùng để nghiên cứu các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý dự án cấp nước nông thôn tại Chi cục Thủy lợi Phú Thọ dựa trên cơ sở thu thập và tham khảo các số liệu từ việc:

- Thu thập thông tin trên các trang web, diễn đàn như cổng thông tin điện tử của Chi cục Thủy lợi Phú Thọ

- Thu thập thông tin từ tạp chí khoa học, sách chuyên ngành

- Thu thập thông tin từ các số liệu của cơ quan thống kê của Chi cục Thủy lợi Phú Thọ

- Thu thập thông tin về luật, nghị định, thông tư và chỉ thị của chính phủ, thông báo, công văn về công tác tạo động lực làm việc cho công chức và người lao động

- Thu thập thông tin từ các báo cáo tổng kết cuối năm, các báo cáo hoặc các thông tin của hội thảo về phát triển nguồn nhân lực của Chi cục Thủy lợi Phú Thọ